ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-10-221435476533 %67 %
2019-10-231391591239 %61 %
2019-10-24452136832 %68 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: ايقىن گازەتى ماقالالارى

جولدانعان ۋاقىتى: 09:25 - 2019/04/27

قازاقستاندا 5 ميلليوننان استام ادام بانكتەر مەن شاعىن نەسيەلىك ۇيىمدارعا قارىز. ياعني، باليعات جاسىنا جەتپەگەندەردى قوسپاعاندا، ەلىمىزدەگى ەرەسەك ادامداردىڭ ءاربىر ەكىنشىسى بورىش باتپاعىندا ءجۇر. ۇلتتىق بانك دەرەگىنشە، ءولاردىڭ ارقايسىسىنا ورتاشا ەسەپپەن 800 مىڭ تەڭگەدەي بەرەشەكتەن كەلەدى ەكەن. وسى سالاعا رەۆيزيا جۇرگىزگەن مەملەكەت ءبىراز جايتتىڭ بەتىن اشتى. 

قارىز تۋرالى حالقىمىزدا ما­قال­­دىڭ دا، ماتەلدىڭ دە، دانا­لىق سوزدەردىڭ دە نەشە اتاسى بار. «قا­رىزدى بەرگەن باتىر ەمەس، العان باتىر» دەپ «نەسيە» الۋدى ىنتا­لان­دىراتىندارى، «بەرگەن قارىز بەدەل وسىرەدى، قايتقان قارىز مە­رەي وسىرەدى» دەپ مارتەبە ءوسىرۋدىڭ جولىن سىلتەيتىندەرى، ء«قادىرىڭدى بىل­گىڭ كەلسە، كورشىڭنەن قارىز سۇرا» دەپ جابىرقاتاتىن­دا­رى جانە باسقاسى بولىپ، شۇبىرىپ كەتە بەرەدى. بۇلاردىڭ ءبىرازى بايىر­­عىدان كەلە جاتىر، ەندەشە قا­رىز الۋ ەلدە ەجەلدەن بولعانىن راستايدى.
دەگەنمەن عالىمداردىڭ سەن­دى­رۋىن­شە، العاشقى كرەديتتەر مى­سىر، اسسيريا جانە بابىل (ۆاۆي­لون) سەكىلدى كونە مەملەكەتتەردە وسىدان 2 مىڭ 700 جىلداي بۇرىن پايدا بولىپتى. اتاپ ايتقاندا ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى VII عاسىر­دا قارىزعا قارجى بەرىپ، ونى ارتىعىمەن ءوندىرىپ الاتىن كاسىبي ءوسىمقورلار قىزمەت جاساپتى. ولار ءۇشىن ەرەكشە بانكتىك بيلەتتەر – hudu ەنگىزىلگەن. بەرتىندە، ەجەلگى گرەكيادا قارىز العان ادامنىڭ جەرىنە «يپوتەكا» دەگەن جازۋ ىلىنە­تىن بولعان، وعان سايكەس، ەگەر جەر قوجايىنى العان قارجىسىن قاي­تار­ماسا، ونىڭ دۇنيە-مۇلكى كرە­دي­توردىڭ يەلىگىنە كوشەدى ەكەن.
ءار حالىقتا قارىزدى قايتارت­قىزۋ­دىڭ دا ءتۇرلى ءادىس-امالدارى قولدانىلعان. ريم يمپەرياسىندا بەرەشەكتى اكەلۋگە 60 كۇن كەسەتىن بولعان. ەگەر وسى ۋاقىت ىشىندە مىندەتتەمەسىن ورىنداماسا، نەسيە بەرۋشىگە بورىشكەردى تەك مۇلكىنەن ايىرىپ قانا قويماي، سونداي-اق كوپشىلىك الدىندا ماسقارالاپ، ارىن توگۋگە رۇقسات ەتەتىن بولعان.
باتىسامەريكالىق ۇندىستەر تاي­پاسى كۆaكuۋmلدەر بۇدان دا وعاش ءداستۇردى قولدانعان: قارىز الۋشى قولحات ورنىنا كەپىلزات رە­تىندە ءوزىنىڭ ەسىمىن قالدىرۋعا مىن­دەتتەلىپتى. ياعني، بۇدان بىلاي ەش­كىمگە دە ونىڭ ەسىمىن اۋىزعا الۋ­عا جول بەرىلمەيدى. تيىسىنشە، ول بورىشىن وتەگەنشە، كەز كەلگەن ادام ونىڭ اتىن اتامايدى، نازا­رىن اۋدارتۋ كەرەك بولسا، وعان ويى­نا كەلگەن كەز كەلگەن سوزبەن نە­­مەسە ىم-يشارامەن قايىرىلا­دى.
ءقازىر زامان باسقا، زاڭ باسقا. ايتقانداي، ازاماتتىق كودەكس بويىن­شا كەز كەلگەن زاڭدى تۇلعا حا­لىققا قارىز بەرۋمەن اينالىسا الا­دى. سوندىقتان ەلىمىزدە بۇل وتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارى­نان بەرى ناعىز بيزنەسكە اينالدى.
بۇگىندە حالىققا تەك بانكتەر تا­راتقان تۇتىنۋشىلىق كرەديت­تەر­دىڭ كولەمى 3،6 تريلليون تەڭگەنى قۇرايدى. ءبىراق كرەديتتەۋ نارى­عىن­دا ولاردان باسقا دا سۋبەكتىلەر جە­تەرلىك: ميكروكرەديتتىك فير­ما­لار، ميكروقارجىلىق ۇيىمدار، ونلاين-كرەديتتەۋ كومپانيالارى، كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەر، لومبارد­تار جانە حالىققا كرەديت بەرەتىن باسقا دا زاڭدى تۇلعالار بار.
«بانكتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ دا نە­سيە پورتفەلى جوعارى قار­قىنمەن ءوسىپ، 430 ميلليارد تەڭ­گە­گە جەتتى. جالپى العاندا، تۇتىنۋ­شى­لىق كرەديتتەرى بار قارىز الۋ­­شىلاردىڭ جالپى سانى قازاق­ستاندا 5 ملن ادامنان اسادى، ولار­دىڭ ءارقايسىسىنا ورتاشا ەسەپپەن 800 مىڭ تەڭگەدەن استام بەرەشەك كەلەدى»، – دەپ حابارلادى ۇلتتىق بانك. بۇل مالىمەت 2019 جىلعى 6 مامىرعا دەيىن قوعامدىق تالقى­لاۋ­عا شىعارىلعان «كەيبىر زاڭنا­ما­لىق اكتىلەرگە قارجى نارىعىن رەتتەۋ مەن دامىتۋ جانە ميكرو­قار­جىلىق قىزمەت ماسەلەلەرى بويىن­شا وزگەرىستەر مەن تولىقتى­رۋ­لار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى­نىڭ تۇجىرىمداماسىندا كەلتىرىل­گەن.
ءقازىر قارىزدى ەرىنبەگەننىڭ ءبارى بەرەدى. ويتكەنى كەپىل رەتىندە باعا­لى زاتتار، گادجەتتەردەن باس­تاپ، قىمبات كولىك، جەر ۋچاسكەسى، تۇر­عىن ۇيگە دەيىن قابىلدانادى. ناتيجەسىندە، بەرەشەك كەسىلگەن مەرزىم ىشىندە كەرى ورالماسا، الگى داۋلەتتىڭ بارلىعى كرەديتوردىڭ ەنشى­سىنە كوشەدى، سونىڭ مەنشىگىنە اينالادى. ءتىپتى باسپانا نە كولىكتى ارزانعا الۋ ءۇشىن قارىز بەرەتىندەر تابىلادى.
قارجىلىق رەتتەۋشى بۇل سالا­نى بەيبەرەكەتسىزدىك جايلا­عانىن جاسىر­مايدى:
– زاەمدار بەرۋ قىزمەتىن جۇزە­گە اسىرۋ سالاسىندا ءبىرىڭعاي تاسىل­­دەردىڭ جوقتىعى رەتتەۋشىلىك اربيتراج­عا سوقتىردى. رەتتەلەتىن سۋبەكتىلەر – بانكتەر، بانكتىك وپەرا­تسيالاردىڭ جەكەلەگەن تۇرلە­رىن جۇزەگە اسىراتىن ۇيىمدار جانە ميكروقارجى ۇيىمدارى بەل­گ­ى­­­لەنگەن زاڭنامالىق پرۋدەن­تسيا­لىق تالاپتاردى (كاپيتالدىڭ جەت­­­كىلىكتىلىگى، ءبىر قارىز الۋشىعا شاق­­­قانداعى تاۋەكەلدىڭ مولشەرى، وتىمدىلىك) جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا قويىلاتىن تالاپتاردى (كرەديتتەر بەرۋ تالاپ­تارىن، سونداي-اق سىياقى ستاۆ­كا­لارىنىڭ، كوميسسيالاردىڭ، ايىپ­­­­پۇلداردىڭ شەكتى مولشەر­لە­رىن) ساقتاۋعا مىندەتتى. تيىسىنشە، ولار نارىقتاعى رەتتەلمەيتىن كرە­ديتورلارمەن تەڭ ەمەس جاعدايعا ءتۇسىپ قالدى»، – دەلىنگەن تۇجى­رىم­دامادا.
ۇلتتىق بانكتىڭ بايلامىنشا، رەت­تەلمەيتىن كرەديتورلار تارا­پى­نان تۇتىنۋشىلاردىڭ مۇددە­لە­رىن بۇزۋ جاعدايلارى ءجيى كەزدە­سە­دى. «حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتى­­نىڭ تومەندىگىن پايدالانا وتىرىپ»، رەتتەلمەيتىن كرەدي­تور­لار ازاماتتارعا قارىزدى جوعارى ستاۆ­­كالارمەن ۇسىنادى، ءارتۇرلى كوميس­سيالارىن جانە وزدەرى وي­لاپ تاپقان ايىپپۇلدارىن قوسادى. بۇل «ازاماتتاردىڭ شامادان تىس كرە­ديتتەلۋىن جانە قارىزدار بو­يىن­­شا مىندەتتەمەلەرىن ورىن­داي الماۋ تاۋەكەلىن كۇشەيتەدى».
قارجىلىق رەتتەۋشىنىڭ اتاپ وتۋىنشە، نارىقتا ازاماتتاردىڭ بورىش­تىق جۇكتەمەسى تۋرالى تو­لىق جانە دايەكتى اقپاراتتىڭ بولماۋى – حالىقتىڭ كرەديت الۋ تاۋە­كەلدەرىن جەتە باعالاماۋعا ىق­پال ەتەتىن قوسىمشا فاكتور بولىپ وتىر. ءاربىر قازاقستاندىق­تىڭ باسىندا ناقتى قانشا قارىزى بارلىعى تۋرالى اقپارات كرەديتتىك بيۋرو­دا جينالۋعا ءتيىس. الايدا قا­زىر­گى ۋاقىتتا رەتتەلمەيتىن كرە­ديتورلار وزدەرىنەن قارىز العان­دار­دىڭ بەرەشەگى تۋرالى اقپا­رات­تى كرەديتتىك بيۋروعا جولدامايدى. ونى ايتاسىز، ولاردى وسىعان مويىن­سۇندىراتىن زاڭنامالىق تالاپ­تار دا جوق بولىپ شىقتى.
مىنە سوندىقتان، ۇكىمەت حا­لىق­قا قارىز ۇسىناتىن تۇلعالار­دىڭ بارلىعىن زاڭ اياسىنا قاراي قايىرماق. قازاقستاندىقتاردىڭ، ساراپشى مامانداردىڭ تالقى­لا­ۋى­نا شىعارىلعان زاڭ دا وسى ماق­ساتتا ازىرلەنىپتى. ايتپەسە، لاڭ­كەس­­­تىكتى قارجىلاندىرۋشىلار ون­لاين-كرەديتتەۋ كومپانيالا­رىن، كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەردى، لومباردتاردى قاراۋ نيەتتەرىنە پايدالانۋى عاجاپ ەمەس.
«باقىلاۋ مەن قاداعالاۋ جوق كەزدە اقشامەن جانە وزگە دە مۇلىك­پەن وپەراتسيالاردى جۇزەگە اسىرا الۋ مۇمكىندىگى – رەتتەل­مەيتىن كرە­­ديتورلاردىڭ قىزمەتتەرىن قىل­­مىستىق جولمەن الىنعان كى­رىس­­تەردى زاڭداستىرۋ جانە تەررو­ريزم­­دى قارجىلاندىرۋ ماقساتىنا پايدالانۋ تاۋەكەلدەرىن ارتتى­را­دى. اتالعان پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن قارجى نارىعى مەن قارجى ۇيىمدارىن رەتتەۋ جانە قاداعالاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ رەتتەۋ اياسىنا بارلىق كرەديتتەۋ سۋبەك­تىلەرىن قوسىپ، ونىڭ وكى­لەت­تىگىن كەڭەيتۋ ۇسىنىلادى. بانك­تىك ەمەس كرەديتتىك ۇيىمدار­دىڭ ونىمدەرى مەن بيزنەس-مودەل­دە­رىنىڭ ۇقساستىعىن نازارعا الا وتى­­رىپ، ولاردى ميكروقارجى ۇيىم­دارى تۋرالى قولدانىستاعى زاڭناما نەگىزىندە رەتتەۋدىڭ ورتاق «اياسىنا» بىرىكتىرۋ قاراستى­رى­لادى»، – دەلىنگەن زاڭ جوباسىنىڭ تۇجىرىمداماسىندا.
بۇل جوبا زاڭ رەتىندە كۇشىنە ەنگ­ەننەن كەيىن نارىققا ۇلكەن وز­گە­رىستەر اكەلمەك. ناقتىلاي كەت­­سەك، رەتتەلمەيتىن كرەديتور­لار­دىڭ بارلىعى ۇلتتىق بانكتە تىر­كەۋدەن وتۋگە مىندەتتەلەدى. ساي­كەسىنشە، ۇب-دا ەسەپكە تۇرما­عان­دارعا بۇدان ارى قارىز تاراتۋعا تىيىم سالىنادى.
بۇعان قوسا، ازاماتتىق كودەكس­كە تۇزەتۋ ەنگىزىلىپ، ەندى كاسىپكەر رەتىندە تىركەلمەگەن ازاماتتار مەن زاڭ­دى تۇلعالاردىڭ ازاماتتارعا جانە كومپانيالارعا قارىز بەرۋى­نە تىيىم سالىنادى. ءبىراق ەگەر جۇمىس بەرۋشى ءوز قىزمەت­كە­رى­نە قارىز بەرگىسى كەلسە، وعان شەكتەۋ قويىلمايدى. سونىمەن قاتار قانداي دا ءبىر جومارت جان الدەبىر اعايىن-تۋىسىنا، كورشى-قولاڭعا، دوس-جارانعا قارىز بەرەم دەسە، وعان دا وسى قۇجاتتاعى تىيىم تارال­مايدى. تەك قارىز بەرۋدى «كون­­ۆەيەرگە» قويماسا، كاسىپكە اينالدىرماسا، بولدى.
ايتقانداي، بۇدان بىلاي مەمكى­رىستەر ورگانى دا قازاقستان­دىق­تاردىڭ قانداي كرەديت العانى جانە ونى قايدا جۇمساعانى تۋرا­لى دەرەككە ونلاين-رەجيمدە قول جەتكىزە الاتىن بولادى. وسى وراي­دا كەشە قارجى مينيستر­لى­گى­نىڭ مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى مەن ء«بىرىنشى كرەديتتىك بيۋرو» (بكب) ساۋىقتىرۋ جانە بانكروت­تىق سالاسىندا ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى. ناتيجەسىندە، كرەديتتىك بيۋرو ساۋىقتىرۋ نەمەسە بانكروت­تىق راسىمدەرىنە جۇگىنگەن ازامات­تار­دىڭ قارىز تاريحتارىن مەمكى­رىس­تەر ورگانىنىڭ بارلىق اۋماق­تىق قۇرىلىمدارىنا ۇسىنىپ وتىر­­ماق. ول اقپاراتتا بورىش­كەر­دىڭ قولدانىستاعى جانە بۇرىن وتەلگەن بارلىق قارىزدارى مەن نەسيەلەرى، ولاردىڭ قانشالىقتى ءوز ماقساتىنا جۇمسالعانى باياندا­لا­دى.
– ساۋىقتىرۋ جانە بانكروتتاۋ ۇدەرىسى كەزىندە مەمكىرىستەر ورگانى ۋاكى­لەتتى تۇلعا ءرولىن اتقارادى. دەمەك، ول ەش كەلىسىمىن الماي-اق، بورى­شكەردىڭ قارجىلىق-شارۋا­شى­لىق قىزمەتى تۋرالى مالىمەتتەر سۇراتۋعا قۇقىلى. بۇرىن بورىش­كەر­دىڭ كرەديتتىك تاريحىنا قا­تىس­تى سۇراۋىمىزدى قاعازعا باسىپ، جازباشا تۇردە جولدايتىنبىز. سۇراۋ جىبەرۋ جانە جاۋاپ الۋ راسى­مىنە شامامەن 10-15 كۇن كەتەتىن. ەندى مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگانى وسى وتىنىشتەرىن ء«بىرىنشى كرەديت­تىك بيۋروعا» ونلاين رەجيمدە جول­داي­تىن بولادى. بۇل رەابيليتا­تسيا­­لاۋ جانە بانكروتتاۋ كەزىندە اقپاراتتى وڭدەۋ مەرزىمدەرىن وڭ­تايلاندىرادى»، – دەيدى قارجى ۆيتسە-مينيسترى رۋسلان ەڭسەباەۆ.
باسقاشا ايتقاندا، قارجى مينيسترلىگىنىڭ وسى قۇرىلىمى­نىڭ وڭىرلەردەگى ۋاكىلەتتى قىزمەت­كەر­لەرى «بكب»-نىڭ ەلەكتروندى قۇجات اينالىمى جۇيەسىنىڭ web-پورتالىنا ەركىن ەنەتىن بولادى. «بكب» اتقارۋشى ديرەكتورى اسەم نۇرعاليەۆانىڭ ايتۋىنشا، كرە­ديت­تىك بيۋرو جىل سايىن مەملەكەت­تىك ورگانداردان كەلىپ تۇسكەن شا­ما­­مەن 1 مىڭ 500 سۇراۋعا جاۋاپ قايىرا­دى.

ايحان ءشارىپ


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=5&id=987669

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


ساتىبالدى نارىمبەتوۆ “ج 3 سەكوند
ەلوردادا قازاقتىڭ ءۇش ب 6 سەكوند
اباەۆ: ءدىني باسقارما ي 8 سەكوند
قازاقستان Doing Busines 8 مينوت
ءجالاڭتوس باتىر جانە ون 10 مينوت
شەتەلدە جۇرگەن 46 قازاق 14 مينوت
جاۋاپسىز مەردىگەرلەردىڭ 20 مينوت
«13 شاقىرىم» دەرەكتى ءف 20 مينوت
مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق 20 مينوت
الماتىدا كورنەكتى جازۋش 25 مينوت
اقتاۋداعى ۇلگىلى مەكتەپ 26 مينوت
الماتىدا ورتەنگەن اۆتوب 29 مينوت
كىسى ەڭبەگىن يەلەپ، كىس 1 ساعات
«يسلام مەملەكەتى» جانە 1 ساعات
باسىڭا قايعى-قاسىرەت كە 1 ساعات
الماتىدا ورتەنگەن اۆتوب 1 ساعات
دەفيس، تيرە جانە مينۋس 1 ساعات
باعا باقىلاۋعا كونە مە؟ 1 ساعات
ءدىنارالىق سۇحباتتاعى ق 1 ساعات
كەلىنىمنىڭ كوزىنشە كويل 1 ساعات
اقشانى قالاي از جۇمساۋع 1 ساعات
ويشىلدار مەن ورىنداۋشىل 1 ساعات
شۇلىقپەن ۇيىقتاي الاسىز 1 ساعات
سەزىم جورامالىن تارو كا 1 ساعات
جامبىل وبلىسىندا تۇمان 1 ساعات
ۇلتىڭا ۇل بولۋ – جاراتق 1 ساعات
ءجۇز جاعداي 1 ساعات
تاريحتان – تاعىلىم R 1 ساعات
كۇيەۋى مەن ايەلى ءبىر ج 1 ساعات
ءدىن مەن ءداستۇر راديكا 1 ساعات