نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: Muslim.kz ماقالالارى

جولدانعان ۋاقىتى: 11:30 - 2021/02/22

Нақты Көзі: http://www.muslim.kz/article/namazda-sutra-qoyu-maselesi




ناماز بارىسىندا ويدى تەك قانا اللاعا ارناۋ كەرەك ەكەندىگىن بىلەمىز. الايدا، قۇلشىلىق بارىسىندا ويىمىزدى بولەتىن ءتۇرلى جايتتار ءجيى كەزدەسىپ جاتادى. اسىرەسە، ادام كوپ جۇرەتىن ورىنداردا ناماز وقىعانىمىزدا وسىنداي جاعدايعا تاپ بولامىز. عۇلامالارىمىزدىڭ ايتۋى بويىنشا، ناماز وقۋشىنىڭ الدىندا قويىلاتىن سۋترا وسى ماسەلەنى شەشۋگە كومەكتەسەدى. ياعني، ناماز وقىعان كەزىمىزدە ويىمىز جان-جاققا شاشىراماي نەمەسە بىرەۋدىڭ الدىمىزدى كەسىپ وتكەنىنە كوڭىلىمىز الاڭداماستان، ۇلى جاراتۋشىمىزعا جان-تانىمىزبەن قۇلشىلىعىمىزدى ارناۋىمىز ءۇشىن كەرەك.

سۋترا ءسوزى اراب تىلىندە پەردە، جاپقىش، سىرت كيىم ءتارىزدى ءبىر نارسەنى جاسىراتىن، كورسەتپەيتىن زاتتارعا ايتىلادى. دىنىمىزدەگى سۋترانىڭ ماقساتىن جوعارىدا ايتىپ وتتىك. سونىمەن قاتار، ناماز وقۋشىنىڭ الدىنان كەسىپ وتۋگە بولمايتىنى جايىندا حاديستەردە باياندالادى: «ناماز وقۋشىنىڭ الدىن كەسىپ وتكەن ادام ءوزىنىڭ قانشالىقتى كۇنا جاساعاندىعىن بىلگەندە، ناماز وقۋشىنىڭ الدىن كەسىپ وتكەنشە، قىرىق (مەزگىل) توقتاپ، كۇتە تۇرعانى جاقسىراق بولار ەدى»[1]. ء(حاديستى جەتكىزۋشى: «قىرىق دەگەندەگى ماعىنا قىرىق كۇن، قىرىق اي ما، قىرىق جىل ما ەكەندىگىن بىلمەدىم»، – دەگەن).

ناماز وقۋشى سۋترانى قولداناتىن بولسا، باسقا ادامدارعا جەڭىلدىك جاساپ، سۋترانىڭ ارتىنان ولاردىڭ وڭاي وتە الۋىن قامتاماسىز ەتەدى. اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «سەندەردىڭ ءبىرىڭ ناماز وقيتىن بولسا، بەت الدىنا ءبىر نارسە قويسىن، ەگەر قادايتىن تاياق بولماسا سىزىق سىزىپ قويسىن. وسىلاي ەتسە، الدىن كەسىپ وتكەننەن زيانى بولمايدى»،[2]دەگەن.

ەسكەرتۋ: ناماز وقۋشىنىڭ الدىنان كەسىپ ءوتۋ – ۇلكەن كۇنا بولعانىمەن، وقىپ جاتقان كىسىنىڭ نامازى بۇل ءىس ارقىلى بۇزىلمايدى. ياعني، كەسىپ وتكەن كىسى ادەيى ىستەسە، كۇنا ارقالاتسدى. ال، ناماز وقۋشىنىڭ نامازىنا ونىڭ كەسىپ ءوتۋى ەش اسەر ەتپەيدى. كەسىپ وتكەننەن كەيىن نامازىن جالعاستىرا بەرەدى.

سۋترانىڭ كەيىپى جايىندا ءسوز قوزعاساق: ۇزىندىعى كەمىندە ءبىر شىنتاق، جۋاندىعى ءتىپتى ءبىر تال شاشتاي بولعان قانداي دا ءبىر تاياقشا تارىزدەس زات. سۋترا ناماز وقۋشىنىڭ الدىنا تىگىنەن قادالادى نەمەسە تىگىنەن قويىلادى[3]. اللا ەلشىسىنىڭ (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) سۋترا رەتىندە اسا تاياقتى، نايزانى قولدانعانى جايىندا ساحيح حاديستەردە (دۇرىس، سەنىمدى حاديستەردە) كەلەدى[4]. سۋترانىڭ ەنى كىتاپتارىمىزدا كوبىنەسە ءبىر ساۋساق كولەمىندەي بولۋ كەرەكتىگى ايتىلادى. الايدا، يبن ابيدين ايگىلى «حاشياتۋ يبن ابيدين» ەڭبەگىندە يمام كاسانيدىڭ بۇل مولشەرگە قاتىستى: ء«السىز كوزقاراس» دەپ ايتقان پىكىرىن كەلتىرىپ، ارتىنشا اللا ەلشىسىنىڭ (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) «ەرتوقىمنىڭ قاسىنداي ۇزىندىقتاعى سۋترا قولدانۋعا جارامدى، ءتىپتى ءبىر تال شاشتاي جىڭىشكە بولسا» دەگەن ءسوزى يمام كاسانيدىڭ ءسوزىن قۋاتتايتىنىڭ اشىق باياندادى. سوندىقتان سۋترانى جۋاندىعىن بايانداعان كەزىمىزدە، بۇنى نەگىزگە الدىق.

سۋترانىڭ ۇكىمى: دالا، ءدالىز سياقتى ادام كوپ وتەتىن جەرلەردە سۋترانى قولدانۋ – مۇستاحاب. ياعني، شاريعاتىمىز ۇنامدى دەپ قاراستىراتىن امالدارعا جاتادى. ونداي جەرلەردە سۋتراسىز ناماز وقۋ – ماكرۋھ تانزيھان (كىشىگىرىم جاعىمسىز امال)[5]. ال ادام وتپەيتىن نەمەسە سيرەك وتەتىن ورىندارعا قاتىستى ءبىر توپ عۇلامالارىمىز سۋترانى قويۋ قاجەتى جوق دەسە، باسقالارى قويعانى ابزال دەپ ايتۋدا[6].

بۇل امالدى ءۋاجىپ، بەكىتىلگەن سۇننەت دەمەي مۋستاحاب رەتىندە باعالاۋلارىنىڭ توركىنى اللا ەلشىسىنىڭ (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) اشىق جەرلەردە سۋتراسىز دا ناماز وقىعانى كەلەتىن دەرەكتەردە جاتىر. مىسالعا، فادل مەن ابباس ەكى ساحابا (اللا ولارعا رازى بولسىن): «اللا ەلشىسىنىڭ اي دالادا سۋتراسىز ناماز وقىعىنىڭ كوردىك»،[7]– دەپ حابار جەتكىزگەن. تۋرا سولاي يبن ابباستىڭ ءوزى (اللا وعان رازى بولسىن) اشىق جەردە سۋتراسىز ناماز وقىعانى جايلى دەرەكتەر بار[8].

ناماز وقۋشى مەن سۋترانىڭ اراسى ءۇش شىنتاق ۇزىندىعىنىڭ كولەمىندەي بولۋى، ال سۋترانىڭ ءوزى ناماز وقۋشىنىڭ وڭ نەمەسە سول قاسىنا تۇسپا-تۇس بولۋى قۇپتالادى[9]. ساحيح بۋحاري حاديستەر جيناعىندا اللا ەلشىسىنىڭ (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) ناماز وقيتىن جەرى مەن مەشىت دۋالىنىڭ اراسى ءبىر قوي وتە الاتىن كولەمدە بولعانى جەتكىزىلەدى.

سۋترا قوياتىن زاتتى تاپپاساق، ونىڭ ورنىنا سىزىق سىزۋعا نەمەسە قولداعى كىتابىمىزدى نەمەسە كيىمىمىزدى سۋترا رەتىندە قويساق بولا ما؟

سۋترا قوياتىن جەرگە ءبىر جازاتىن نارسەمەن سىزىق سىزۋ جايىندا مىناداي حاديس كەزدەسەدى: «ەگەر سۋترا تابىلماسا، وندا سىزىق سىزسىن»[10]. بۇنى نەگىزگە الىپ كەيبىر كىتاپتارىمىزدا ەشنارسە تابىلماسا رۇقسات دەپ كەلسە،[11] عۇلامالاردىڭ كوبىسى اتالمىش ءحاديستى ءالسىز حاديس، ءتىپتى مانسۋح حاديس دەپ باعالاپ، سىزىق سىزۋدى سۋتراعا جارامايتىنىڭ ايتادى[12]. سونداي-اق، سىزىق كوزگە كورىنبەگەن سەبەپتى، ونىڭ ەشقانداي ءمانى بولمايتىنىن ايتادى. الايدا، داڭقتى عۇلامامىز كامال يبن حۋمام سۋترا قويۋداعى ماقسات – ويدى جيناقتاۋ بولعان سوڭ ءارى بۇل جايىندا حاديس كەلگەندىكتەن، ونداي جاعدايدا سىزىق سىزۋعا رۇقسات ەتىلگەندىگىن باياندايدى. حانافي ءمازھابىنداعى ءتۇرلى پىكىرلەردى وي ەلەگىنەن وتكىزگەن يبن ابيدين دا وسى پىكىردى قولدايتىنى انىق كورىنەدى. سونداي-اق، سىزىقتى كولدەنەڭ نەمەسە تىگىنەن سىزۋعا بولادى. ءبىراق تىگىنەن سىزعان ابزال. يبن ابيدين ءوزىنىڭ «حاشياتۋ يبن ابيدين» ەڭبەگىندە بۇل ماسەلەنى تالقىلاپ بىتكەننەن كەيىن، سۋترا رەتىندە قويىلاتىن زاتتى تاپپاعان كىسىگە قولىنداعى كىتابىن نەمەسە كيىمىن سۋترا ەتىپ پايدالانۋى رۇقسات ەكەنىڭ تۇسىندىرەدى. ارينە، باسقا نارسەلەردى دە قولدانسا بولادى. تەك قانا مىنانى ۇمىتپاۋ كەرەك: سۋترا رەتىندە ءبىرىنشى تاياق سياقتى تىگىنەن قادالىپ قويىلاتىن زاتتار قولدانىلادى. ونداي نارسەلەر تابىلماسا نەمەسە تابىلسا دا الايدا تىگىنەن تۇرعىزىپ قويۋ مۇمكىن بولماسا، وندا جەرگە جاتقىزىلادى. ال مۇلدەم ەشقانداي زات بولماسا، وندا سىزىق سىزىلادى[13].

مەشىتتە كەيبىر باۋىرلارىمىزدىڭ سۋتراسىز ناماز وقىعانىڭ كورەمىز، ونىڭ الدىنان وتسەك بولا ما؟

مەشىت كىشكەنتاي بولسا، وتپەۋ كەرەك. ۇلكەن مەشىت بولسا، ساجدە جاسايتىن جەرى مەن ناماز وقۋشىنىڭ اراسىندا وتۋگە بومايدى. ال ودان كەيىنگى جەرلەردە بولادى. وسىلايشا عۇلامالارىمىز باياندايدى. كىشكەنتاي مەشىت - نامازحاناسىنىڭ ۇزىندىعى 40 شىنتاقتان كەم بولعان مەشىت. بۇدان اساتىنى ۇلكەن مەشىت سانالادى[14]. ءبىر شىنتاقتى 50 سم دەپ ەسەپتەسەك، 40 شىنتاق - 20 مەترگە تەڭ بولادى، سەبەبى ۇلكەن مەشىتتە بۇل ۇكىم قيىندىق تۋعىزادى. انىعى اللاعا ايان.

دارحانۇلى تاميرلان
رەسپۋبليكالىق «ازىرەت سۇلتان»
مەشىتىنىڭ نايب يمامى

[1] بۋحاري.
[2] احماد.
[3] يبن ابيدين.
[4] ساحيح بۋحاري
[5] يبن ابيدين.
[6] يبن ابيدين.
[7] ءابۋ ءداۋىد.
[8] احماد.
[9] يبن ابيدين.
[10] ءابۋ ءداۋىد.
[11] تاحتاۋي
[12] حيدايا، دۋررۋل مۋحتار.
[13] يبن ابيدين.
[14] يبن ابيدين.

دەرەككوز: muslim.kz



كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=43&id=1358522

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


قازاقستاننىڭ 7 وبلىسىند 9 مينوت
«ماتتەو پەلليكونە»: دىل 9 مينوت
جارىقسىز قالماۋ ءۇشىن د 14 مينوت
جاڭبىر، قار، ەكپىندى جە 21 مينوت
«شاڭىراق» باعدارلاماسى 1 ساعات
مەملەكەتتىك ساياسي كەڭە 1 ساعات
الاياقتارعا الدانىپ، اق 1 ساعات
سايات ابدراحمانوۆ: جالع 1 ساعات
اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى پ 1 ساعات
9 ناۋرىزدا باس سانيتارد 1 ساعات
بقو-دا بيىل كوروناۆيرۋس 1 ساعات
13 - كەزەكتى مەملەكەتتى 1 ساعات
«قايراتتىڭ» ويىنشىسى رە 1 ساعات
اۋىلدا ساپالى بايلانىس 1 ساعات
جاڭا داۋىردەگى جاڭا ساپ 2 ساعات
قاريا اتا-اناسىنىڭ سۇيە 2 ساعات
ۋەفا چەمپيوندار ليگاسى  2 ساعات
الاياققا سەنگەن تۇرعىن 2 ساعات
گۇلدەنۋ ۇلى كۇشىن ۇيىست 2 ساعات
«استانا» GP Industria & 2 ساعات
سولتۇستىكتە بورانعا باي 2 ساعات
حالىق ءۇشىن مىندەت اتقا 2 ساعات
شورت-ترەكتەن ءاچ: مادين 3 ساعات
وقۋشىلار ناۋرىزدان باست 3 ساعات
لاچين بايەكە، جارايسىڭ! 3 ساعات
ۆاسيلي جيروۆ: قازاقستان 3 ساعات
«Boxam» ءتۋرنيرى: قورجى 3 ساعات
سينوپتيكتەر ناۋرىز ايىن 3 ساعات
13 - كەزەكتى مەملەكەتتى 3 ساعات
جانكۇيەرلەر ديماش قۇداي 3 ساعات