نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: Muslim.kz ماقالالارى

جولدانعان ۋاقىتى: 14:00 - 2021/02/17

Нақты Көзі: http://www.muslim.kz/article/algashqy-buyiryq-neni-menzeyidi




قۇران ء«بىسمىللاسىن» وزىنە اتاۋ بولعان ءسوزدىڭ بۇيرىق رايىمەن باستايدى، ياعني «وقى!» دەپ. وقۋ، جۇزەگە اسىرۋ، ومىرلىك جولدى انىقتاۋ، ومىردەگى ادام ءرولىن ايقىنداۋ، ايقىنداي تۇرا ادامدى ومىردە شىڭداۋ، ادام ارقىلى ءومىردى رەتتەۋ، ۋاحي ارقىلى ادامدى جونگە سالۋ، ادامعا ۋاحي اۋەنىنە بولەۋ ماقساتىندا جىبەرىلگەن قۇران ىشكى مازمۇنىندا باسقا دا كوپتەگەن بۇيرىقتار مەن ءماندى قامتيتىنداي تەرەڭدىكتەگى اقيقاتتى مەڭزەيتىن وقۋدى بۇيىرۋمەن باستاعان. بۇل ونىڭ ءسوزدى باستاعان العاشقى قادامدا-اق ونىڭ ءمانىن اياقتاعانىن، اياقتاي وتىرا باستاعانىن اڭعارتۋدا. ويتكەنى، وقۋ اياقتاۋ ءۇشىن باستاۋدى، باستاۋ ءۇشىن اياقتاۋدى بىلدىرەدى. وقي باستاۋ بار بولا باستاۋدى ۇقتىرادى. وقۋ بار بولۋ دەگەن ءسوز. وسى تۇرعىدان كەلگەندە وقۋعا دەگەن بۇيرىق بار بولۋعا دەگەن بۇيرىق. تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى، ول بار بولۋدىڭ سيپاتىن ايقىندايدى، ماقساتىن بەلگىلەيدى... ءيا، وقى دەگەن بۇيرىق قۇراننىڭ باسقا دا ءمانى مەن بۇيرىقتارىن قامتيتىنداي جالپىلاما بۇيرىق بولىپ تابىلادى.

قۇراننىڭ «وقى!» دەگەن بۇيرىقپەن باستالۋى تىڭداۋشىسىن ومىرگە قىزىقتىرۋ، وعان تۇسىنىك-تانىم قالىپتاستىرۋ، ۋاقىتسىزدىق پەن مەكەنسىزدىك كۇيدەن مەكەن مەن تۇرعىنعا جاسالعان ءىلتيپات. بۇعان قوسا، ول ادامنىڭ ءوزىن بار ەتۋشى الدىنداعى سانالىلىعى مەن تۇسىنىك قۇلشىلىعى.

وقۋ − باستاۋ مەن سوڭنىڭ، استى مەن ءۇستىنىڭ، ءىرى مەن ۇساقتىڭ، بار مەن جوقتىڭ، جەر مەن كوكتىڭ اراسىن ۇعىممەن قامتۋدى بىلدىرەدى. ءسىرا، وقۋدىڭ ءوزىن دە «ۇعىمعا يە بولۋ» دەپ قابىلداۋ كەرەك شىعار. ول بار بولۋ تۇسىنىگى، بار ەتۋشى ءۇشىن بار بولۋ تۇسىنىك-پايىمى.

وقۋ − اينالاداعى قۇبىلىستاردىڭ ءتىلىن ءتۇسىنىپ، سول تىلدە سويلەۋ. ودان دا كەڭىرەك الساق، اينالاڭىزدا بولىپ جاتقان بارلىق قۇبىلىستاردى سىزبەن تىلدەسكىسى كەلگەن، ءسىزدى تىلدەسۋگە جارار اقىل يەسى رەتىندە قابىل ەتكەن شەكسىز قۇدىرەت يەسىنىڭ سىزبەن تىلدەسۋ ءۇشىن ءسىزدىڭ تانىڭىزدە بەدەرلەپ ءارى سىرتقى قورشاعان ورتاداعى جايىپ سالعان عالامات جاراتىلىس تۋىندىلارىن قۇدىرەتتىڭ سىزبەن سويلەسۋدەگى ء«تىلى» رەتىندە قابىلداپ، ونىڭ «كەل، تىلدەسەيىك» دەگەن ۇسىنىسىنا كەلىسۋ دەگەن ءسوز... ياعني ءوزىن تانىتۋ ءۇشىن كوز الدىمىزعا جايىپ سالىپ وتىرعان عالامداعى جاراتىلىس تۋىندىلارىن وقي ءبىلۋ − اللاھتى ءتۇسىنۋ ءارى ونىمەن تىلدەسۋدى بىلدىرەدى.

قۇران كارىم وقۋداعى اقيقاتتى جالپى العاندا ءۇش ءسوز ارقىلى ايقىندايدى: قىراعات، ءتىلاۋات، ءتارتيل. الايدا، بۇل سوزدەردىڭ قۇران كارىمدەگى قولدانىلۋ رەتىنە ءارى بەرەتىن ماعىناسىنا قاراعانىمىزدا، بۇل ۇشەۋىنىڭ ءۇش ءتۇرلى ماندە كەلۋىنە ەرەكشە تاڭداۋ جاسالعانى بايقالادى. بۇل ءۇش ءسوزدىڭ ءاربىرىنىڭ ءوز ىشىندە ءارقالاي قولدانىلۋى دا تۇرلىشە ماعىنا بەرەتىندىگى ءارى سويلەمنىڭ جالپى ماعىناسىنا وزگەشە ءمان ۇستەمەلەيتىندىگى دە بەلگىلى بولۋدا.

قۇران كارىم وقۋدىڭ اقيقاتىن تۇسىندىرۋدە بىرنەشە ءسوز قولدانعان. ول وقۋعا قاتىستى تاڭداعان سوزدەرى ارقىلى ادامعا بۇيىرعان وقۋدىڭ سيپاتتارىن انىقتاعان. كەيدە وقۋ ءارى وقۋ ناتيجەسىندە قول جەتكىزگەن ءىلىمنىڭ اللاھتىڭ قۇرمەتىنە بولەيتىنىن ايتسا، كەيدە اللاھتى شىنايى وقۋ ارقىلى اقيقات ىلىمگە قول جەتكىزگەن عالىمداردىڭ تاني الاتىندىعىن ءارى تيىسىنشە قۇرمەتتى سولاردىڭ كورسەتە الاتىنىن ءبىلدىرىپ بىلاي دەيدى:«قۇلدارىمنىڭ اراسىنداعى عالىمدار عانا اللاھتان ءوز دارەجەسىندە قورقادى. كۇمانسىز، اللاھ ازيز ءارى عافۋر (كەشىرىمى مول)»(فاتىر سۇرەسى، 28).

كەيدە ءار بىلىمدىدەن دە جوعارى تۇراتىن ءبىر ءبىلىمپازدىڭ بولاتىنىن ەسكەرتىپ، شىنايى وقۋدىڭ، زەرتتەۋدىڭ، ۇيرەنۋدىڭ، ياعني ءىلىمنىڭ شەگى بولمايتىنىن تۇسىندىرەدى. ادامعا ءومىرى جەتكەنشە ەڭبەكتەنۋى كەرەكتىگىن ۇعىندىرىپ، ءىلىم دارياسىنىڭ ادام قابىلەتى يا ومىرىمەن ولشەۋگە كەلمەيتىندەي شەكسىز ەكەندىگىن اڭعارتادى. ءىلىم − بارشا ادامزاتتىڭ ۇلەس قوسۋىمەن تولىسىپ، پىسىپ-جەتىلىپ كەلە جاتقان بارشاعا ورتاق جەمىس. كىم-كىمدە ءوزىنىڭ ۇيرەنگەنىن ءبىلىمنىڭ شەگى دەپ بىلمەي، بار قابىلەتىن سالىپ، ءبىلىم شىڭىن ءبىر ساتى بيىكتەتە ءتۇسۋى ءتيىس. كەيىنگى بۋىن وكىلدەرى سول ساباقتاستىقتى ۇزبەي، ءىلىم كوشى قاي داۋىردە دە توقتاپ قالماي جالعاسۋى كەرەك. بۇل تۇرعىدا قۇران بىلايشا جول سىلتەيدى:«بىز قالاعان ادامىمىزدى بيىك دارەجەگە كوتەرەمىز. ءاربىر بىلىمدىدەن دە ارتىعىراق ءبىلۋشى تابىلادى»(يۋسۋف سۇرەسى، 76).

كەيدە مۇسا پايعامباردىڭ (ا.س.) ءلادۇني ىلىمىنە قۇمارتىپ، بىلايعى ومىردە تۇلعاسى قۇپيا بولىپ تابىلاتىن قىزىرعا (ا.س.) ەرىپ، نەبىر تىلسىم سىرعا تولى وقيعالارعا كۋا بولىپ، وزگەشە وقۋ ارقىلى ولاردىڭ ىشكى ءمانىن تۇسىنگەنىن بايانداپ، ءىلىمنىڭ رۋحاني جاعىنا دا ءمان بەرۋ كەرەكتىگىن ەسكە سالادى (كاھف سۇرەسى، 60-82). ءىلىم عايىپقا جاسىرىنعان قازىنا بولسا، قىزىر سول قازىنانىڭ كۇزەتشىسى، ال مۇسا (ا.س.) سول ىلىمگە قول جەتكىزگەنشە اسىققان، ىلىمگە قۇشتارلىعى ەرەكشە شاكىرت ەدى...

قۇران وزىندەگى پايعامبار قيسسالارى، كونە زاماندا ءومىر سۇرگەن قاۋىمداردىڭ جاي-كۇيىمەن دە وقىرماندارىنا كوپتەگەن مالىمەت بەرە وتىرىپ، وقيعالار مەن تاريحتى قالاي وقۋ، زەردەلەۋ كەرەكتىگىن بىلدىرەدى. ادامعا وقيعالاردى «وقۋ»، ساراپتاۋ ءارى ودان كەرەكتى وي قورىتۋ باعىتىندا جول كورسەتەدى. جىنداردىڭ جينالىپ قۇران وقىعاندىعى ءارى داۋىستاپ وقىلعان قۇراندى تىڭداعاندىعىن دا اڭگىمەلەپ، كەيبىر رۋحاني بولمىستاردىڭ دا قۇرانداعى اقيقاتتاردى وقىپ، سوعان ساي ءومىر ءسۇرۋ سالتى مەن مادەنيەت قۇرعانىن ەسكەرتىپ، قۇراندى وقۋ ءارى ءتۇسىنۋ ماسەلەسىندە ادامعا تەك ءوزىنىڭ ىستەي العانىن جەتكىلىكتى كورمەۋىن، ايتپەسە بار مۇمكىندىگىن شەكتەپ الاتىندىعىن ۇعىندىرۋدا. سوندىقتان دا وقىپ، تۇسىنگەندەرىمىزدى قايتالاپ، جاڭا ادىستەمەلەرمەن ۇنەمى ىشتەي قورىتىپ، كوز جۇگىرتىپ وتىرۋ كەرەكتىگىن بىلدىرۋدە. وسى جايلى قۇران اياتتارى بىلاي دەيدى:«بىلاي دە: ماعان ۋاحي ەتىلگەنى بويىنشا، جىندار جاماعاتى قۇران تىڭداعاننان كەيىن بىلاي دەدى: ء«بىز شىنىمەن دە دۇرىس جولعا باعىتتايتىن تاڭعاجايىپ قۇران تىڭدادىق. بۇدان بىلاي راببىمىزعا ەشقاشان سەرىك قوسپايمىز. راببىمىزدىڭ مارتەبەسى تىم اسقاق. ونىڭ جۇبايى دا، بالاسى دا جوق»(جىن سۇرەسى، 1-2).

قۇران كەيدە ءىلىمدى پايعامبارلاردىڭ اۋزىنداعى اسەرلى دۇعا رەتىندە بىزگە جەتكىزۋدە. پايعامبارلاردىڭ تىلىندەگى «راببىم، ءبىلىمىم مەن تۇسىنىگىمدى ارتتىرا گور!» دەگەن دۇعالاردى ۇيرەتە وتىرىپ، ءىلىم ۇيرەنۋگە دەگەن قۇلشىنىستىڭ اللاھتى ءبىلۋ، اللاھتىڭ جاراتقاندارىن تانۋ ارقىلى جاراتۋشىنى تانۋعا جاسالعان ۇمتىلىس ەكەنىن، بۇعان قوسا ءىلىم مەن ۇعىمتالدىقتى دا اللاھتان سۇراۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋدارتۋدا (تاحا سۇرەسى، 114).

گ.اكجى «قۇراننىڭ العاشقى بۇيرىعى»
اۋدارعان: ق.باعاشار



كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=43&id=1355635

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


ەكپەنىڭ ەش كەرى اسەرىن 1 مينوت
قىمباتشىلىق قايدا باراس 9 مينوت
شينجياڭنىڭ باياندى تىنى 9 مينوت
ەلەنا رىباكينا دوحاداعى 10 مينوت
گەرمانيادا شاشتارازدار 19 مينوت
سارسەنبىگە ارنالعان اۋا 22 مينوت
ماڭعىستاۋ وبلىسىندا جىل 30 مينوت
ماينۇر قاسىم جولداس قاي 30 مينوت
جاپونيانىڭ دامۋ جولى | 1 ساعات
اقتوبە وبلىسىندا سانيتا 1 ساعات
الەكسەي تسوي مەديتسينا 1 ساعات
پەتروپاۆلدا كوپ قاباتتى 1 ساعات
اقتاۋ جانە قۇرىق پورتتا 1 ساعات
اتىراۋدا كولىككە قۇياتى 1 ساعات
مەديتسينا قالدىقتارى قا 1 ساعات
«نازار» توبىنىڭ شىعارما 1 ساعات
اتىراۋدا كولىككە قۇياتى 1 ساعات
ماڭگى تۇراتىن قىزمەت ات 1 ساعات
ەلباسى قىرعىز رەسپۋبليك 1 ساعات
شارم-ەل-شەيح – نۇر-سۇلت 1 ساعات
قازاقستان – بەلارۋس: نە 1 ساعات
الماتىدا مونشادا تۇنشىع 1 ساعات
«الماتى جاستارى» تۇرعىن 1 ساعات
الماتىداعى «شاڭىراق» شا 1 ساعات
قازاقستاندا ەڭ تانىمال 1 ساعات
ۇيرەنۋ تاربيەسىن تىڭعىل 1 ساعات
وڭتۇستىك كورەيانىڭ عىلى 2 ساعات
الماتىداعى 2000-عا جۋىق 2 ساعات
تەننيس: تيموفەي سكاتوۆ 2 ساعات
دەنيس ەۆسەەۆ نۇر-سۇلتان 2 ساعات