ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: Muslim.kz ماقالالارى

جولدانعان ۋاقىتى: 12:45 - 2019/10/03




ادام بويىنان تابىلۋى كەرەك ەڭ جاقسى قاسيەتتىڭ ءبىرى – ۋادەگە بەرىك بولۋ. قانداي قوعام بولماسىن، قانداي ادام بولماسىن ۋادەگە بەرىكتىكتى قاشاندا قۇپتاپ، سوزىندە تۇراتىن جاندى قۇرمەتتەپ، سىيلاپ وتكەن. ءدىنىمىز يسلامدا دا مۇسىلماننان ۋادەسىنە بەرىك بولۋدى تالاپ ەتىلەدى. ۋادەسىندە تۇرماۋدى ەكىجۇزدىلىككە بالاپ،ونداي ادامنىڭ توزاققا باراتىنىن ەسكەرتەدى.

يسلام دىنىندە كوركەم مىنەز-قۇلىقتاردىڭ ىشىندە ۋادەگە بەرىك بولۋ دەگەن سيپات ەرەكشە قاسيەت بولىپ قارالعان. جالپى ادامزات تا ۋادەسىنە بەرىك ادامدى قۇرمەتتەيتىنى حاق. قازاق حالقىندا دا ۋادەگە تۇرماۋدى سىنعا الاتىن «ەر ادامنىڭ ەكى سويلەگەنى ولگەنى» دەگەن سياقتى ماقالداردى كوپتەپ كەزدەستىرەمىز.

ال، مۇسىلمان ادامعا ۋادەسىنە بەرىك بولۋ – مىندەت، مۇستاحاپ امال. وعان كەرىسىنشەسى وتىرىك ايتۋ – جات امال. پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) حاديسىندە: «شىنىندا، شىندىقجاقسىلىققا باستايدى، ال جاقسىلىق ءجانناتقا باستايدى. ءبىر ادام(ۇنەمى)شىندىق ايتسا، اللانىڭ جانىندا شىنشىل دەپ جازىلادى. وتىرىكشى جاماندىققا باستايدى، ال جاماندىق توزاققا باستايدى. ءبىر ادام(ۇنەمى)وتىرىكايتسا، اللانىڭ جانىندا وتىرىكشى دەپ جازىلادى»،[1] – دەلىنگەن. ياعني، وتىرىك ايتىپ، جالعان ۋادە بەرىپ، ادامدى الداۋ شاريعاتتا تانزيحان ماكرۋح بولىپ سانالادى.

اللا تاعالا قۇران كارىمدە پايعامبارلاردىڭ سيپاتى ۋادەگە بەرىك بولۋ ەكەنىن العا تارتادى. ماسەلەن، ء«ماريام» سۇرەسىنىڭ 54-اياتىندا ىسمايىلدى (ع.س) سيپاتتاپ: «(مۇحاممەد ع.س.) قۇرانداعى ىسمايىلدى (ع.س.) ەسىڭە ال. شىنىندا، ول ۋادەسىنە بەرىك ءارى جىبەرىلگەن ءبىر پايعامبار ەدى»، – دەيدى.

مۋقاتيل وسى اياتتىڭ تاپسىرىندە: «ىسمايىلدىڭ (ع.س.) ۋادەدە تۇرۋىن ءۇش كۇن ءبىر ادامدى تاپجىلماي كۇتىپ تۇرعان وقيعاسىنان كورۋگە بولادى»، – دەگەن. ياعني، كۇندەردىڭ كۇنىندە ول ءبىر اداممەن كەزدەسۋگە كەلىسەدى، ءبىراق الگى ادام كەزدەسۋ تۋرالى مۇلدە ۇمىتىپ كەتەدى. ىسمايىل (ع.س.) بولسا الگى ادامدى سول جەردە ءۇش كۇن، ءۇش ءتۇن كۇتكەن ەكەن. ءۇش كۇن وتكەن سوڭ الگى ادام كەزدەسۋى ەسىنە ءتۇسىپ كەلىسىلگەن ورىنعا كەلىپ، ىسمايىل پايعامباردى (ع.س.) سول جەردەن تاپقاندىعى ايتىلادى.[2]

بىر كىسى اللا ەلشىسىنە (س.ع.س) كەلىپ:
– مىنا ءۇش كۇناعا تۇتىلدىم، تاستاي المادىم. بۇلار زينا، وتىرىك ايتۋ جانە اراق، – دەيدى. پايعامبارىمىز وعان ءبىراز ناسيحات ايتىپ بىلاي دەيدى:
–مەن ءۇشىن وتىرىك ايتۋىڭدى تاستا!
الگى كىسى ماقۇل دەپ شىعىپ كەتەدى. ءبىر كۇنا ىستەيتىن كەزىندە «ەگەر مىنا كۇنانى ىستەيتىن بولسام، اللا ەلشىسى (س.ع.س) سۇراعان كەزىندە ء«يا» دەسەم، كۇنا ىستەگەنىم ءمالىم بولادى، «جوق» دەسەم، پايعامبارىمىزعا بەرگەن سوزىمدە تۇرماعان بولامىن» دەپ ۋادەسىن ويلادى. ءسويتىپ قالعان ەكى كۇنادان دا باس تارتادى.دەمەك، وتىرىك ايتۋ بارلىق كۇنانىڭ باسى بولسا، ۋادەگە تۇرۋ سول كۇنالاردى توقتاتۋعا سەبەپ ەكەن.

اللا تاعالا قۇران كارىمدە بىلاي دەيدى: ء«اي، مۇمىندەر! ىستەمەيتىن ىستەرىڭدى نەگە ايتاسىڭدار. ىستەمەيتىن ىستەرىڭدى سويلەۋلەرىڭ اللانىڭ قاسىندا زور اشۋعا سەبەپ بولادى».[3]

سوناۋ پايعامبارىمىز (س.ع.س.) زامانىنىڭ تاريحىنا ۇڭىلسەك، ازعىندىقتىڭ نەبىر تۇرلەرى ەتەك العان زامان ەدى. ادىلدىكتىڭ ءيىسى دە سەزىلمەيتىن. ادامدى الداۋ، اماناتقا قيانات جاساۋ، ۋادەگە تۇرماۋ تاعى باسقا زۇلىمدىقتار كەڭ ەتەك جايعان ەدى. اللا ەلشىسى (س.ع.س.) سول قوعامنىڭ ىشىندە ءوزىنىڭ بويىنداعى ۋادەگە بەرىكتىك قاسيەتىمەن، ءتىپتى پايعامبارلىق كەلمەي جاتىپ تانىلعان ەدى. ەگەر بىرەۋدىڭ بەرگەن زاتىن قارايمىن دەپ ۋادە بەرسە، اماناتقا قيانات جاسامايتىن. مەككە حالقى ءتىپتى ونى «مۋحاممادۋل ءامين» دەپ اتاپ كەتكەن. كەيىن وسى سيپات 40 جاسىندا پايعامبارلىق كەلىپ، يسلام ءدىنىن تاراتپاق بولعاندا دا مۇشريكتەردىڭ «بالكىم راس ايتادى» دەگەن كۇمانعا تۇسۋىنە سەبەپ بولعان. وعان مىنا وقيعا كۋا: پايعامبارىمىز (س.ع.س.) ءبىر كۇنى سافا تاۋىنىڭ باسىنا شىعىپ:

– ەي، قۇرايىش قاۋىمى! مەن سەندەرگە مىنا تاۋدىڭ ارتىندا دۇشپان اسكەرىنىڭ كەلە جاتقانىن ايتسام، سەنەسىڭدەر مە؟ – دەپ سۇرايدى. سول جەرگە جيىلعاندار ءبىراۋىزدان:
– ءيا، سەنەمىز. ويتكەنى سەن ءبىر رەت بولسادا جالعان سويلەگەن ادام ەمەسسىڭ، – دەيدى. كەيىن اللا ەلشىسى:
– وندا مەن سەندەردىڭ اللادان جىبەرىلگەن ەلشىمىن، –
دەپ ءسوزىن جالعاستىرىپ، ميسسياسىن باياندايدى. سول كەزدە مۇشريكتەر ىشتەي پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) ءسوزى حاققا جاناساتىنىن مويىنداسا دا، ناپسىلەرىمەن كەلىسپەدى.

حاديشا انامىز دا (ر.ا.) اللا ەلشىسىنە (س.ع.س.) ەڭ العاش ۋاحيلار كەلە باستاپ، قورقىپ، كۇدىكتەنىپ، جۇرەگى تىنىشتىق تاپپاي جاتقان كەزدە جۇباتۋ ايتىپ، بىلاي دەگەن: «قورقىپ، ۇرەيلەنەرلىك ەشتەڭە جوق. ۋايىمداما، اللاعا انت ەتەيىن، ول سەن سياقتى قۇلىن ۇياتقا قالدىرا قويماس. ويتكەنى، سەن ءارقاشان شىندىقتى ايتاسىڭ. اماناتقا قيانات جاسامايسىڭ. تۋعان-تۋىستارىڭمەن سالەمىڭ ءتۇزۋ، قاباعىڭ اشىق. كورشىلەرىڭە مەيىرىمدىسىڭ. كەمباعالدار مەن كەدەيلەرگە قول ۇشىن بەرىپ، مۇساپىرلەردى ءۇيىڭنىڭ تورىنە شىعارىپ، ولاردى قۇتتى قوناقتاي كۇتەسىڭ. حالقىڭ قيىندىققا دۋشار بولعاندا، جاردەمىڭدى ايامايسىڭ. ۋاللاھي، سەنى بۇل ۇمبەتتىڭ پايعامبارى بولار دەپ ۇمىتتەنەمىن». حاديشا انامىز (ر.ا.) جۇباتۋ ايقاندا ەڭ العاش ايتقان اللا ەلشىسىنىڭ بويىنداعى سيپاتى – شىنشىلدىق. بۇل سيپات – ۋادەگە تۇرۋداعى ەڭ العاشقى فاكتورى.

ساحابالاردان ابدۋللاھ يبن ءابۇل-حامسا (ر.ا.) يسلامعا دەيىنگى كەزەڭدە پايعامبارىمىزبەن ساۋدا-ساتتىق جاساسقانى تۋراسىندا وسى ءبىر وقيعانى اڭگىمەلەگەن:

«حازىرەت پايعامبارمەن ساۋدا جاساسىپ، وعان ءبىراز قارىزدانىپ قالدىم. مۇرسات بولسا، كەيىنىرەك تولەگىم كەلەتىنىن ايتتىم. ءوتىنىشىمدى جەرگە قالدىرمادى. ءبىراق بەرگەن ۋادەمدى ۇمىتىپ كەتىپپىن. ارادا ءۇش كۇن وتكەن ەدى. ەسىمە ءتۇسىرىپ بارعانىمدا، سول ورىننان تاپجىلماي مەنى كۇتىپ تۇرعانىن كوردىم»[4].

وسى حاديستەردەن اڭعاراتىنىمىز، پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) ۋادەگە بەرىك بولعاندىعى. سونىمەن قوسا، ءاربىر مۇسىلمان بىلەتىن وقيعانى – ۆيزانتيا پاتشاسى مەن ءابۋ سۋفياننىڭ اڭگىمەسىن ءبىر ەسكە تۇسىرەيىك. پايعامبارىمىز (س.ع.س.) يسلام ءدىنى جايۋ كەزىندە كورشى مەملەكەتتەرگە حات جولدايدى. سول حاتتاردىڭ ءبىرىن ءابۋ سۋفيان ۆيزانتيا ەلىنىڭ پاتشاسى گەراكلگە جەتكىزگەن بولاتىن. حاتتى وقىپ بولعان گەراكل ءابۋ سۋفياننان اللا ەلشىسىنىڭ (س.ع.س.) بويىنداعى ەرەكشەلىكتەرىن سۇرايدى:
– ۋادەدەن تايقىپ، سەرتىن بۇزعانىن كورگەندەرىڭ بار ما؟ سوندا ءابۋ سۋفيان:
– جوق، بۇگىنگە دەيىن بولعان ەمەس، – دەپ جاۋاپ بەرەدى.

پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) ءومىر جولىندا ۋادەگە بەرىك بولعانىن اڭعارساق، بىزگە ايتقان وسيەتتەرى قانداي؟ سونى شولىپ كورەيىك.

ابۋ حۋرايرادان (ر.ا.) جەتكەن حاديستە اللا ەلشىسى (س.ع.س.) مۇنافيقتاردىڭ سيپاتى تۋرالى بىلاي دەگەن: ء«ۇش نارسە مۇنافىقتىڭ بەلگىسى – اماناتقا قيانات جاساۋ، وتىرىك ايتۋ، ۋادەسىن بۇزۋ».[5]

مۇنافيق كىم ەكەنىن بىلەسىز بە؟ قۇراندا:«نەگىزىنەن، مۇنافىقتار توزاقتىڭ ەڭ تومەنگى قاباتىندا بولادى. ءارى ولارعا ەشبىر كومەكشى تابا المايسىڭ»،[6] – دەپ كەلگەن. دەمەك، ولاردىڭ سيپاتتارىنىڭ ءبىرى ۋادەگە تۇرماۋ. عۇلامالاردىڭ كەيبىرى بىلاي دەگەن: «ۋادەگە تۇرۋ – جاقسى ادامداردىڭ سيپاتى، ۋادەنى بۇزۋ – كۇناھارلاردىڭ سيپاتى».

يسلام دىنىندەگى وسىناۋ سوزگە بەرىكتىك قاسيەتىن ساقتاپ، اللا تاعالا الدىندا، وتباسى الدىندا، باۋىرلارىمىز الدىندا ادال بولايىق!

رۋسلان سۇلتانوۆ
«ازىرەت سۇلتان» مەشىتىنىڭ نايب يمامى


[1] بۇحاري جانە ءمۇسلىم

[2] يمام باعاۋي، مۋعالەمۋل تانزيل كىتابى، 1-توم، 237-بەت.

[3] «ساف» سۇرەسى، 2-3-اياتتار.

[4] يبن ساعىد، تاباقاتۋل-كۇبرا، VII، 59.

[5] مۋسليم 59، بۋحاري 33.

[6] «نيسا» سۇرەسى، 145-ايات

Muslim.kz



كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=43&id=1055395

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


رايونىمىز مەملەكەت حاۋى 10 مينوت
تىنىمباي نۇرماعامبەتوۆ. 10 مينوت
«حالىق جاۋىنىڭ»  قىزىمە 10 مينوت
رايونىمىز مەملەكەت حاۋى 10 مينوت
ازا ءبىلدىرۋ − ءتىپتى د 1 ساعات
«كارانتين پرەمەر-ليگا» 1 ساعات
سالتانات مىرزاليەۆا: ات 1 ساعات
تيانشاننىڭ تۇستىگى مەن 1 ساعات
وسكەمەندە ەكى اعايىندى 1 ساعات
ەلدە تاعى 15 ادام دەرتك 1 ساعات
«جاقسى ءۇمىتتىڭ ساۋلەسى 1 ساعات
42 500 تەڭگە: تولەم SMS 1 ساعات
اقش-تا COVID-19 ۆيرۋسىن 1 ساعات
ينتەرنەتتە قاھارمان قۇر 1 ساعات
شىمكەنتتە كوروناۆيرۋستا 1 ساعات
تيانشاننىڭ تۇستىگى مەن 1 ساعات
الىشەر ەرعالي: كارانتين 1 ساعات
تاجىكستاندا كوروناۆيرۋس 1 ساعات
كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان 6 1 ساعات
ءسوزسىز جەڭىسكە جەتۋ سە 2 ساعات
اقتوبە 6 ساۋىردە كارانت 2 ساعات
نيۋ-يورككە ءمايىت جيناۋ 2 ساعات
شىن حاۋ: شىن نيەتپەن حا 2 ساعات
«ورداباسى» ەۋروكۋبوكتار 2 ساعات
الماتى اكىمى جۇمىسسىز ر 2 ساعات
ءتۇرلى قىزمەتتى تياناقت 2 ساعات
كوروناۆيرۋس 3600-دەن اس 2 ساعات
تۇركىستان وبلىسىندا ونل 2 ساعات
«Ruby Princess» كرۋيزدى 2 ساعات
الماتىدا 36 كوروناۆيرۋس 2 ساعات