نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: سەركە اقپاراتتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 16:00 - 2021/02/13

Нақты Көзі: https://serke.org/news/siz-kimsiz-oe-myrza

ءسىز كىمسىز، ءو مىرزا؟ | Serke.org

سىز كىمسىز، ءو مىرزا؟ none

گەرمانيا ازاماتى، «ەۋروپاداعى قازاق فورۋمى» اتتى ۇيىمى بار ءومىرحان التىننىڭ «باتىل ايەل» سايراگۇل ساۋىتبايدى سەرىكجان ءبىلاشۇلىنىڭ ايتاقتاۋىمەن تولاسسىز عايباتتاۋىنىڭ سەبەبىن ءتۇسىندىرىپ كورەيىك. ول ءۇشىن ء«ومىرحان التىن كىم؟» دەگەن ساۋالعا قىسقاشا بولسا دا جاۋاپ بەرگەن ءجون.

ء

ومىرحاننىڭ «التىن» دەگەن فاميلياسىنان-اق ونىڭ تۇركيا قازاعى ەكەنى كورىنىپ تۇر. ول - وتكەن عاسىردىڭ ورتاسىندا شىعىس تۇركىستانداعى قىتاي قىرعىنى كەزىندە قاشىپ، تيبەت ارقىلى ۇندىستان-پاكىستانعا ءوتىپ، كەيىن تۇركيانى پانالاعان قازاق بوسقىندارىنىڭ ۇرپاعى. بۇل تۇرعىدان العاندا ول سايراگۇلمەن دە، سەرىكجانمەن دە جەرلەس، قىتاي قازاقتارىنىڭ پروبلەماسىمەن اينالىسۋعا تولىقتاي قاقى بار. ءومىرحاننىڭ كەرەي، سەرىكجاننىڭ نايمان رۋىنان ەكەنىن اتاپ ءوتۋ ولاردىڭ اراسىنداعى كيكىلجىڭنىڭ سەبەبىن انىقتاۋعا عانا كەرەك ەمەس، بۇدان بىلاي ايتىلاتىن ماسەلەنى - شىڭجاڭداعى قىتايدىڭ گەنوتسيد ساياساتىنا قارسى كۇرەس جۇرگىزىپ جاتقان «اتاجۇرت ەرىكتىلەرى» ۇيىمىنىڭ ىشىندەگى بىتپەيتىن بىقسىق ينتريگانى جايمالاپ ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن دە قاجەت.

قازاقستانداعى قىتايدان كەلگەن ورالماندار مەن شىڭجاڭ قازاقتارىنىڭ مۇددەسىن قورعاۋ ءۇشىن قۇرىلعان «اتاجۇرت ەرىكتىلەرىنە» ءومىرحان التىننىڭ ءدال قاي كۇننەن باستاپ قولداۋ ءبىلدىرىپ، وسى شارۋامەن اينالىسىپ جۇرگەنىن ءدوپ باسىپ ايتۋ مۇمكىن ەمەس. ەگەر «ۇيىمنىڭ باستاۋىندا ءقىدىرالى وراز تۇردى، «اتاجۇرتتىڭ» ءبىرىنشى - باسشىسى ءقىدىرالى» دەگەن كۋالىكتى جانە ءومىرحاننىڭ قىدىرالىمەن بىرلەسىپ ەتەنە جۇمىس جاساعانىن ەسكەرسەك، وندا ء«ومىرحان سەرىكجاننان بۇرىن قىتاي قازاقتارىنىڭ پروبلەماسىمەن اينالىسا باستادى» دەپ ايتۋعا نەگىز بار. سەبەبى سەرىكجان ءبىلاشۇلىنىڭ «اتاجۇرت ەرىكتىلەرىنە» جولشىباي، قاپتالدان قوسىلعان ادام ەكەنى جان-جاقتى دالەلدەگەن.

قىتاي قازاقتارىنىڭ ادامي قۇقىقتارىن قورعاۋ ىسىندە ءومىرحان التىن ايتۋلى ەڭبەك ءسىڭىردى. شىعىس تۇركىستاندا قازاقتارعا قىتاي كومپارتياسى قىسىم كورسەتىپ، كونتسلاگەرلەرگە قاماي باستاعان تۇستا دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قۇرىلتايىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆقا پروبلەمانى اشىنا ايتىپ جەتكىزگەن دە ءومىرحان التىن بولاتىن. ول ءوزى الىستاعى گەرمانيا ازاماتى بولا تۇرا، «اتاجۇرت ەرىكتىلەرى» قاتارىندا قىتايدان قازاقستانعا قونىس اۋدارعان ورالماندارعا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ اكتسيالارىنىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇردى. قىتاي كونتسلاگەرلەرىنىڭ ءتىرى كۋاcىن قاسىنا ەرتىپ الىپ، جەنەۆاداعى بۇۇ مىنبەرىنەن ءسوز سويلەگەن «اتاجۇرتتىڭ» سول كەزدەگى ليدەرى ءقىدىرالى ورازدى ەۋروپادا جەتەككە الىپ جۇرگەن دە ءومىرحان التىن. قىتايدان قاشىپ، قازاقستاننان پانا تاپپاي، شۆەتسيا ەلىنەن بوسقىن مارتەبەسىن العان سايراگۇل ساۋىتبايدى ەۋروپارلامەنت دەپۋتاتتارىمەن كەزدەسۋگە ەرتىپ بارعان دا ءومىرحان التىن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، ول «اتاجۇرت ەرىكتىلەرىنىڭ» جانە قىتاي قازاقتارىنىڭ ەۋروپاداعى ارقا سۇيەر جاناشىر اعاسى بولدى.

قىتاي كوممۋنيستەرىنىڭ ادامداردى بىر-بىرىنە ايداپ سالۋىنىڭ جىمىسقى ارەكەتىن ابدەن مەڭگەرىپ العان سەرىكجاننىڭ شاعىستىرۋمەن سايراگۇلگە كۇيە جاقپاقشى بولعان ءومىرحاننىڭ اڭعالدىعىنىڭ ءبىر سەبەبى مىنادا: ونىڭ تۋىپ وسكەن جەرى تۇركيا بولسىن، قازىرگى تۇراعى گەرمانيا بولسىن، ونداعى ساياسات اشىق جۇرەدى. ءومىر بويى اشىق قوعامدا ءومىر سۇرگەن ادام ساياسي ينتريگاداعى «قىتاي قۋلىقتىڭ» قىر-سىرىن، ءادىس-ايلاسىن بىلە بەرمەيدى. سوندىقتان ول جىمىن بىلدىرمەي شوق تاستاپ كەتەتىن سەرىكجاننىڭ ازعىرۋىنا ەرىپ، ارانداپ قالدى.

ء

ومىرحاننىڭ سايراگۇلگە قارسى شاۋىپ، قارالاي باستاۋىنىڭ سەبەبى بەلگىلى. ونىڭ ويىنشا، سايراگۇلدىڭ ەۋروپادا جارىق كورگەن «قىلمىستىڭ ەڭ باستى كۋاسى» (Die Kron Zeugin) اتتى كىتابىندا «قايراتكەر ءومىرحاننىڭ ەڭبەگى» ەرەكشە ورىن الۋ كەرەك ەكەن. ولاي بولمادى، بۇل ءومىرحاننىڭ وزەگىن ورتەيتىندەي قىزعانىش تۋدىردى. مۇندا تاعى ءبىر گاپ بار: قازاقستاندىق «دەموس» قۇقىق قورعاۋ ۇيىمىنىڭ جەتەكشىسى، «زۇلمات: شىعىس تۇركىستاننىڭ كۇيرەۋى» (قىتاي كونتسلاگەرلەرىندەگى ازاپتى جاعداي جونىندە جازىلعان) اتتى زەرتتەۋدىڭ اۆتورى، اتىراۋدىڭ تۋماسى تۇراربەك قۇسايىنوۆتىڭ ەسىمى سايراگۇلدىڭ تاباقتاي كىتابىندا اتالىپ، ونىڭ شىعارماسىنا بىر-ەكى جەردە سىلتەمە بەرىلدى. قىتاي قازاقتارىنىڭ پروبلەماسىن جەكە دارا يەمدەنىپ، سول ارقىلى اتاق-داڭق الۋدى ارمانداپ جۇرگەن سەرىكجان مەن ءومىرحاننىڭ تالاعى تارس ايىرىلىپ كەتكەن تۇس وسى بولسا كەرەك. ارينە، سەرىكجان – سۇمدىعىن ىشىنە جاسىرا الاتىن قۋ، ءومىرحان – اڭعال، ول بىردەن اشۋ-ىزاعا بۋلىقتى.

ء

ومىرحان سەرىكجان سەكىلدى ينتريگانى قۇبىلتىپ ويناۋدىڭ شەبەرى ەمەس. مۇنداي ساياساتكەرلەردىڭ ءتيپى بىربەتكەي، دوعال، وپىرىمدىككە بەيىم كەلەدى. ول جالپى احۋال بىلاي تۇرسىن، وزىنە جاۋ ساناعان سايراگۇلدىڭ الەۋەتىن اقپاراتتىق شابۋىل جاسار الدىندا انىق باعالاي الماي، تاس قامالدى دۋلىعاسىز باسىمەن سوققىلاعان اسەر قالدىردى. اقيقاتىندا، سايراگۇل «باتىل ايەل» سىيلىعىن الىپ، ول جونىندە الەمدى مويىنداتقان كىتاپ جازىلعان سوڭ، ونى مۇقاتۋ مۇمكىن ەمەس. ەكى اۆتوردىڭ ءبىرى رەتىندە سايراگۇل ساۋىتبايدىڭ ەسىمى جازىلعان كىتاپتىڭ اتاۋى كوپ ماعىنا بەرەدى: سايراگۇل قىتاي كونتسلاگەرىندەگى ادامزاتقا قارسى جاسالىپ جاتقان قىلمىستىڭ كۋاسى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ول - زارداپ شەگۋشى. ەڭ باستىسى – سايراگۇلدەن كەك الۋ ءۇشىن «قىلمىس اشىلماي قالۋىن كۇيتتەيتىن قىتاي كومپارتياسى وعان قاستاندىق ۇيىمداستىرۋى مۇمكىن»، «سايراگۇل – قورعاۋعا الىنۋى ءتيىس ەڭ باستى ءتىرى كۋا» دەگەن وي ايتىلىپ تۇر. مۇنداي وي «جاس الاش» گازەتىندە بىلتىر كوكتەمدە جاريالاعان «ساۋىت كيگەن سايراگۇل» اتتى ماقالادا دا ءسوز بولعان. ماقالانىڭ تاقىرىبى ايتىپ تۇرعانداي، سايراگۇلدى ءومىرحان سەكىلدى جالعىزىلىك «باتىر» تۇگىلى، قىتاي كومپارتياسى سياقتى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە ۇيىمداسقان ۇلكەن توپ سوققىلاسا دا، مۇقاتا المايدى. بۇگىنگى سايراگۇل كەشەگى سايراگۇل ەمەس، ول ءقازىر جارتى الەم تانىعان تۇلعاعا اينالدى. ال ءومىرحان التىن ءوز «جاۋىنىڭ» قورعانىس قامالى مىقتى ەكەنىن تۇسىنبەدى. ونىڭ دالەلسىز ايىپتاۋى سايراگۇلگە قارسى قىتاي كومپارتياسى ماجبۇرلەپ سويلەتكەن اپا-سىڭىلىلەرىنىڭ جالالى ءسوزى سەكىلدى بولىپ قالدى.

العاشىندا سايراگۇلدى قارالاۋدى ءوز بەتىنشە باستاعان ءومىرحان بەرتىن كەلە ءسوزىنىڭ دالەلى رەتىندە «سەرىكجان ول تۋرالى ءبۇيتىپ اتىپ ەدى، ءسويتىپ ايتىپ ەدى» دەگەن اڭگىمەنى گويىتتى. ونىڭ بۇل ءسوزى سايراگۇلدىڭ «وڭباعاندىعىنىڭ» «دالەلى» رەتىندە ايتىلدى ما، الدە ءوزىن سايراگۇلگە ايداپ سالعان سەرىكجاننىڭ قۋلىعىن اشكەرەلەۋ مە، ول جونىندە نانىمدى بولجام جاساي المايمىز. ءدال وسى تۇستا سەرىكجاننىڭ جاقتاستارى ءومىرحان التىنعا قارسى اقپاراتتىق شابۋىلعا كوشتى. قىتاي قازاقتارىنىڭ جانە «ناعىز اتاجۇرت ەرىكتىلەرنىڭ» ەۋروپاداعى «ارقا سۇيەر اعاسى، تىرەگى» بولعان ءومىرحاننىڭ رۋى كەرەي بولۋى وعان قارسى قوعامدىق پىكىر تۇزۋدە شەشۋشى ءرول اتقاردى. «ول قازاقستان بيلىگىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداپ، سايراگۇلدى دە، سەرىكجاندى دا قارالاۋعا كوشتى» دەگەن جالالى ءسوزدىڭ ءوتىمدى بولۋى سوندىقتان. اقيقاتىندا، ءومىرحان التىن قازاقستان بيلىگىنە تاۋەلدى ەمەس، ول - گەرمانيا ازاماتى، اتاجۇرتىنا ورالۋ ونىڭ ويىندا مۇلدەم جوق، وزىنە جەتەتىن دۇنيە-مۇلكى بار كاسىپكەر.

ء

وزىن سايراگۇلمەن شاعىستىرعان سەرىكجان ەكەنىن، سونىڭ جىمىسقى ايتاقتاۋىمەن ارانداپ قالىپ، ابىرويدان جۇرداي بولعانىن ءومىرحان التىن ىشتەي ءتۇسىندى. بۇدان بىلاي قانداي جالا جاپسا دا، سايراگۇلدىڭ «قىلىن قيسايتا المايتىنىن» ول ەندى بىلەدى. تەك سايراگۇلدەن كەشىرىم سۇراپ، قاتەلىگىن مويىنداۋعا ونىڭ پاتشا كوڭىلى جىبەرمەيدى. ەسەسىنە، كەنەتتەن اقپاراتتىق شابۋىلعا شىعىپ، شيبورىدەي جابىلعان سەرىكجاننىڭ جاقتاستارىنا قاراتىپ، كۇلبەلەتىپ كەشىرىم سۇراعانداي بولدى. نەگە؟

مۇندا مىناداي گاپ بار: سەرىكجان ءومىرحاندى «قازاقستان بيلىگىمەن اۋىز جالاسىپ، اقوردانىڭ ساياسي تاپسىرماسىن ورىنداۋشى» دەپ اقپاراتتىق مايدان اشىپ، پاپىگىن باسىپ قانا قويعان جوق، ول ءوزىنىڭ استىرتىن ءسوز جەتكىزۋشىلەرى ارقىلى ءومىرحان التىننىڭ «بۇرىن جاساعان ەكى قىلمىسى» جونىندە كومپروماتتىڭ جاريا بولاتىنىن جەتكىزىپ، وعان سەس كورسەتتى. ارينە، ءومىرحاننىڭ «قىلمىسى» دالەلى جوق وسەك-اياڭ بولۋى دا مۇمكىن (مالىمەت تەكسەرىلۋدە). دەگەنمەن، سەرىكجان ءبىلاشۇلى - وسەكتى دە ءوزىنىڭ ماقساتىنا جەتۋ ءۇشىن بىقسىق ينتريگادا شەبەر پايدالانا الاتىن اككى ادام. ونىمەن تىرەسە المايتىنىن بىلەتىن ءومىرحان سول «كومپروماتتان» جاسقانىپ قالعان سياقتى. ونىڭ ۇستىنە سەرىكجان سەكىلدى قىتايدان كەلگەن ورالماندار ەكەۋارا اڭىگىمەنى ۇنەمى جازىپ الىپ، كومپرومات رەتىندە ساقتاپ، ونى وزدەرىنە قارسى كەلگەن ادامدى قارالاۋ ءۇشىن، جالالاۋ ءۇشىن پايدالانا بەرەتىن ازعىندىقتان تايسالمايدى. ءومىرحاننىڭ سەرىكجانعا قارسى تۇرىپ، شىندىقتى ايتىپ، قايرات كورسەتىپ، ايبات شەكپەي بۇعىپ قالۋىنىڭ ءبىر سەبەبى – وسى.

وراز الىمبەكوۆ

ايدارى: تۇتىن 13.02.2021 40

قاتىستى مازمۇن


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=39&id=1353513

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


باسىپ وتكەن جولعا قايىر 3 مينوت
پارتيا تاريحىن ۇيرەنىپ، 4 مينوت
ديقانداردى شارۋاشىلىقتى 4 مينوت
ماناس اۋداندىق باقشا - 4 مينوت
اتىراۋدا بازارلار مەن س 11 مينوت
ەلوردانىڭ جەتىستىكتەرى 14 مينوت
رەسەيدە گۇل ساۋداسى قىز 14 مينوت
بارسەلونانىڭ جاڭا پرەزي 14 مينوت
شي جينپيڭ ساياسي كەڭەس 24 مينوت
شارۋالار جۇمىسشىعا اينا 24 مينوت
فريستايل-موگۋلدان ءاچ: 24 مينوت
13-كەزەكتى مەملەكەتتىك 24 مينوت
«نيزامي گانجاياۋي 880: 29 مينوت
«نيزامي گانجاياۋي 880: 1 ساعات
ەلوردادا قاراعاندى باعى 1 ساعات
پوليتسيا قاتارىندا 11 م 1 ساعات
الماتىدا فريستايل-موگۋل 1 ساعات
«التاي گازەتى» مەكەمەسى 1 ساعات
تاڭ جياڭپىڭ مۇشە: بالال 1 ساعات
قىز-كەلىنشەكتەرگە سىيلا 1 ساعات
تۇركىستان وبلىسىندا مەر 1 ساعات
گەندەرلىك تەڭدىك جولىند 1 ساعات
اسقار مامين قازاقستاندى 1 ساعات
تاشكەنتتە ەستۋ قابىلەتى 1 ساعات
ايماعىمىزداعى ءار ۇلت ح 1 ساعات
مەملەكەتتىك ساياسي كەڭە 1 ساعات
وقۋ - اعارتۋدىڭ اتىن جا 1 ساعات
ەلوردانىڭ قاراعاندى باع 1 ساعات
سابيلەردىڭ قىلىعىنا ەرى 1 ساعات
بۋبليك اتر رەيتينگىندە 1 ساعات