ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: سەركە اقپاراتتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 17:40 - 2020/05/18

Нақты Көзі: https://serke.org/news/khali-saersenbaj-akhshamgha-nege-bajlanyp-khaldy

قالي سارسەنباي «اقشامعا» نەگە بايلانىپ قالدى؟ | Serke.org

قالي سارسەنباي «اقشامعا» نەگە بايلانىپ قالدى؟ none

«قازاق ادەبيەتىنىڭ» وتكەن اپتاداعى سانىندا «الماتى اقشامى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى قالي سارسەنبايدىڭ «ساعىنتاەۆ نەگە جازۋشىلار وداعىنا باردى؟» دەگەن تاقىرىپپەن كولدەي ماقالاسى جاريالاندى. گازەتتىڭ ءبىر جارىم بەتىنە جايىلىپ كەتكەن ماقالا كەشە بولعان وقيعانىڭ شۇعىل رەپورتاجى ەمەس، اۆتور الماتى اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ بىلتىر كۇزدە جازۋشىلارمەن كەزدەسكەنىن ەسكە الىپ، سونى اسا ءبىر تەكتىلىككە بالايدى، ونىڭ «رۋحاني تۇلعاعا اينالعانىن» تولعانىسپەن باياندايدى. اۆتوردىڭ جازۋىنشا، ساعىنتاەۆ قالاعا اكىم بولىپ كەلگەلى جازۋشىلار وداعىنا قاراستى «قازاق ادەبيەتى»، «جۇلدىز»، «پروستور» باسىلىمدارىنىڭ قارجى جاعدايى جاقسارىپ، جازۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىق الەۋەتى كۇشەيىپ كەتىپتى، وداقتىڭ عيماراتىن كۇردەلى جوندەۋگە 250 ملن. تەڭگە بولىنەدى ەكەن، ت.ب.س.س. اۆتور مۇنىڭ ءبارىن جالعىز ساعىنتاەۆتىڭ شاپاعاتىنداي ساناپ، ونى تاسىرتا ماقتاي جونەلەدى.

بىلتىر تاعايىندالعان الماتى اكىمىنىڭ جازۋشىلار وداعىنا كوڭىل ءبولىپ، جازۋشىلاردى قولداپ-قولپاشتاپ جاتقانى راس شىعار. وندا ءبىزدىڭ شارۋامىز جوق. بۇل ماقالا جۋرناليستيكاداعى ەتيكەت ماسەلەسىنە قاتىستى قوزعالادى، «الماتى اقشامىنىڭ» باس رەداكتورى ءوزىنىڭ گازەتىنە ەمەس، ايدالاداعى «قازاق ادەبيەتىنە» ارناپ ماقالا جازعانى قاي ساسقانى؟»، «اكىمقارالاردى ماقتاپ ودا جازاتىن جاعىمپاز جازعىشتار جازۋشىلار وداعىنىڭ اپپاراتىندا قالماعان با؟»، «سىرت كوزگە سالماقتى كورىنەتىن قالي سارسەنبايدىڭ وسىنداي ماقالا جازاتىنداي باسىنا قانداي كۇن تۋدى؟» دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەيدى. ماسەلەنىڭ ءمانى تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن قازاقى جۋرناليستيكاداعى ءبىر كەلەڭسىز وقيعانى ەسكە الا كەتەيىك. مەملەكەت بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلاتىن اقپارات قۇرالدارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءتۇرلى وزگەرىستەر جاساپ تۇرادى. بىلتىر بىرنەشە گازەت-جۋرنالى بار «قازاق گازەتتەرى» جشس-نە جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان باسىلىمداردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ كەلگەن «جاس وركەن» ءجشس-ىن قوستى. ءبىرىنشى ءجشس-نىڭ ديرەكتورى ءشامشيدين پاتتەەۆ، ەكىنشىسىنىڭ ديرەكتورى جۇسىپبەك قورعاسبەك ەدى. ۇكىمەت قاۋلىسىن قاپەرگە العان اقپارات مينيسترلىگىنىڭ شەشىمى بويىنشا، «جاس وركەن» «قازاق گازەتتەرىنە قوسىلدى، بىرىككەن جشس ديرەكتورى بولىپ ش.پاتتەەۆ تاعايىندالدى دا، ج.قورعاسبەك ونىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارۋى ءتيىس بولاتىن. مىنە، وسى جەردەن بۇلىك شىقتى. ءومىرىنىڭ باسىم بولىگىن باستىق بولىپ وتكىزگەن ج.قورعاسبەكتىڭ پاتشا كوڭىلى ش.پاتتەەۆتىڭ قاراماعىندا جۇمىس ىستەۋگە جىبەرمەدى. ءبىر شاڭىراق ىشىندەگى اسىرە امبيتسيادان تۋىنداعان داۋدى شەشۋگە بىلدەي اقپارات ءمينيسترى ارالاسۋعا ءماجبۇر بولدى، ول جۇسىپبەك قورعاسبەكتى قولىنان جەتەكتەپ اپارىپ «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» الماتىداعى تىلشىلەر قوسىنىنا باستىق قىلىپ تاعايىنداپ، ونىڭ امبيتسياسىن ازەر دەگەندە قاناعاتتاندىرعان.

جاس شاماسى جاعىنان پاتتەەۆ، قورعاسبەك سەكىلدى «ماڭگى باسشىلارمەن» قابيلاس قالي سارسەنبايدىڭ باسىنداعى جاعداي دا وسىنداي. ول «الماتى اقشامىنا» بايلانىپ قالعانداي، 2005 جىلدان بەرى سوندا باستىق بولىپ تاپجىلماي وتىر. مۇندا گاپ بار: الماتى اكىمدىگىنە قارايتىن «الماتى اقشامى» مەن «ۆەچەرني الماتى» رەداكتسيالارى ءبىر عيماراتتى جايلاعانىمەن، ەكى گازەتتىڭ ەنشىسى بولەك. الماتى قالاسىنا ساعىنتاەۆ اكىم بولىپ تاعايىندالعان سوڭ، اكىمدىككە قارايتىن جشس-لەردىڭ اقپاراتتاندىرۋ سالاسىنداعى تيىمدىلىگىن ارتىرۋ ءۇشىن ەكى گازەتتىڭ شارۋاشىلىق باسقارۋ جۇيەسىن قوسۋ جونىندە شەشىم شىقتى. سول شەشىمىگە سايكەس، «الماتى اقشامى» مەن «ۆەچەرني الماتى» بىرىكتىرىلىپ، وعان تولەمىس قۇلمۇحامەدوۆ ديرەكتور ەتىپ تاعايىندالعان. اكىمدىك شەشىمىنە بوي ۇسىنعان «ۆەچەرني الماتى» گازەتىنىڭ باسشىسى ە.گريۋنبەرگ باس رەداكتور قىزمەتىنە مىسە تۇتىپ، بۇلدانباي-اق جۇمىسىن جاساپ تىنىش وتىر. ال 15 جىلدان بەرى ءوز بىلۋىنشە بيلەپ-توستەپ جامان قالىپقا تۇسكەن قالي سارسەنباي اكىمدىكتىڭ گازەتتەردى ىڭعايلاستىرۋ ءارى تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا جاساپ جاتقان شارۋاسىنا كەدەرگى جاساپ باعۋدا.

ەكى اپتا بۇرىن رەسپۋبليكالىق «جاس الاش» گازەتىندە جاريالانعان «باباقۇماروۆ بابىن تاپپادى ما؟ الماتىدا يدەولوگيانىڭ ءيى قانباي تۇر» اتتى ماقالا سونىڭ دالەلى. ماقالا اۆتورى توقتار جاقاش ماسەلەدەگى باستى گاپ قالي سارسەنبايدىڭ اسىرە امبيتسياسىنىڭ كەسىرى ەكەنىن ەسكەرمەي، بارلىق كىنانى الماتى اكىمىنىڭ يدەولوگيا ماسەلەسىمەن شۇعىلداناتىن ورىنباسارى ەرجان باباقۇماروۆقا ءۇيىپ توكتى. ول قالي سارسەنبايدىڭ جەكە مۇددەسىن كۇيتتەپ ءسوز قوزعادى: «بۇل (ەكى گازەتتى قوسۋ – رەد.) قازاق تىلىندە شىعاتىن «الماتى اقشامى» گازەتىنە كۇتپەگەن سوققى ەدى. ويتكەنى ءورىستىلدى باسىلىمعا قاراعاندا «الماتى اقشامىنىڭ» تيراجى مول، تانىمالدىعى باسىم. ال «ۆەچەرني الماتى» گازەتىنىڭ تيراجى، قوعامدىق پىكىر قالىپتاستىرۋداعى ورنى ءقازاقتىلدى ارىپتەسىنە قاراعاندا اناعۇرلىم سولعىن ەدى. ونىڭ ۇستىنە جاڭادان كەلگەن ديرەكتور شىعارماشىلىق كەستەدەن گورى امىرشىل-كوماندالىق ءادىستى قولدايتىنى العاشقى كۇننەن-اق ءبىلىنىپ تۇر. سونىڭ سالدارىنان قازاق رەداكتسياسى بىرتە-بىرتە ورىس رەداكتسياسىنىڭ ىقپالىنا بايلانۋى ابدەن مۇمكىن. سوندىقتان بۇل رەفورماعا «الماتى اقشامى» رەداكتسياسى ورە تۇرەگەلدى. باس رەداكتور قالي سارسەنباي ەرجان باباقۇماروۆپەن بۇل ماسەلەنى بىرنەشە مارتە تالقىلاپ، قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارىن يلىكتىرە المادى» دەپ جازدى.

ماقالاداعى «الماتى اقشامىنىڭ» تيراجى مول، تانىمالدىعى باسىم»، «ۆەچەرني الماتى»... سولعىن» دەگەن تۇجىرىمعا نازار اۋدارعان ءجون. ەگەر قالي سارسەنباي 15 جىل قوجالىق جاساپ كەلگەن «الماتى اقشامىنىڭ» بۋحگالتەرياسىنا اۋديت (قارجىنىڭ جۇمسالۋىن تەكسەرۋ) جۇرگىزسە، تالاي بىلىقتىڭ بەتى اشىلۋى مۇمكىن. گازەتكە اكىمدىكتەن بولىنگەن قارجىنىڭ ماقساتتى-ماقساتسىز، ءتيىمدى-تيىمسىز جۇمسالعانى سوندا انىقتالادى. سول ءاۋديتتىڭ ناتيجەسى بويىنشا عانا «ۆەچەرني الماتى» مەن «الماتى اقشامى» گازەتتەرىنىڭ تيىمدىلىگىن سالىستىرىپ، تورەلىك ايتۋعا بولادى. الدە قالي سارسەنباي ەرتە مە، كەش پە، ايتەۋىر ءبىر بولاتىن ءاۋديتتىڭ الدىن وراعىتىپ استىرتىن بايبالام سالىپ ءجۇر مە؟

ونى مازالاپ جۇرگەن قالىڭ وي نە ەكەنىن بىلمەيمىز. بىلەتىنىمىز – «الماتى اقشامىن» 15 جىل باسقارعان ونىڭ ءالى دە گازەتكە جەكە-دارا بيلىك جاساپ قالا بەرگىسى كەلەتىندىگى. سول ورىنتاق ءۇشىن سارىسۋلىق جەرلەسى ءاسانالى اشىموۆتەي اقكوڭىل ابىز اقساقالدىڭ «بەتىنىڭ سۋىن بەس توككىزىپ» تالاي رەت الدىعا سالدى. «جاس الاشتاعى» ماقالادا قالي سارسەنباي جەكە مۇددەسىن كۇيتتەپ، راحمان الشانوۆتاي قوعام قايراتكەرىن «اقشامنىڭ» قولامتاسى كۇيىپ تۇرعان بىقسىق-ينتريگاسىنا يتەرىپ جىبەرگەنى بايقاۋسىزدا اشكەرە بولىپ قالدى. مىنە، ەندى ول الماتى اكىمدىگىنە قاراستى اقپارات قۇرالدارىنا رەفورما جاساۋ جونىندەگى يگى باستامانى ءوزىنىڭ جەكە باس مۇدەسىنىڭ قۇرباندىعىنا شالىپ جىبەرگىسى كەلەتىن قۋلىققا باسىپ وتىر.

الدىمەن «جاس الاشتا» الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى، يدەولوگيا سالاسىنىڭ بىلگىرى ءارى تاجىريبەلى مەديا-مەنەدجەر ەرجان باباقۇماروۆتى جاماناتتى قىلدى. ەندى جەرلەستىگىن جاسىرىن بويتۇمار قىلىپ، قالا اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆتى ەرەكشەلەپ تاسىراتا ماقتاي جونەلدى. اقيقاتىندا ساعىنتاەۆ پەن باباقۇماروۆ ءبىر كوماندادا ەمەس پە؟! قالاداعى يدەولوگيا ماسەلەسىن، وعان قالا اۋماعىندا ورىن تەپكەن جازۋشىلار وداعىنىڭ جاي-كۇيى دە كىرەدى، جالعىز ساعىنتاەۆتىڭ ءىسى دەپ كورسەتۋ جەكە مۇددە اياسىنان شىعا الماي ۇيلەپ قالعان قالي سارسەنبايدىڭ تاعى ءبىر قۋلىعى ەمەس پە؟ ول «قازاق ادەبيەتىندەگى» كولدەي ماقالاسىمەن اكىم مەن ونىڭ ورىنباسارىنىڭ اراسىنا سىنا قاعىپ جىبەرۋدى كوزدەدى مە؟.. مينيسترلەر مەن اكىمدەر «وزدەرىنە سەنىپ تاپسىرعان سالاداعى جۇمىستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرمايدى، قاجەت كەزدە رەفورما جاسامايدى» دەپ سىنعا قالىپ جاتادى. كوبىنەسە ونداي سىندى جازاتىندار – جۋرناليستەر. مۇنداي كەزدە جاڭارۋدى، جانداندىرۋدى قاجەت ەتىپ تۇرعان سالانىڭ بەل ورتاسىندا وتىرىپ الىپ رەفورما دوڭگەلەگىنە تاياق تىعىپ، كەدەرگى جاساپ وتىراتىن كەرتارتپالار اتاۋسىز قالادى. ولار وزگەرىسكە، جاڭارۋعا بەيىم ەمەس، جەكە مۇددەسىن قوعام قاجەتىنەن ءارقاشان جوعارى قويادى. قاراپ وتىرساق، «الماتى اقشامىنداعى» جەكە بيلىكتەن ايىرىلىپ قالعىسى كەلمەي وتىرعان قالي سارسەنبايدىڭ تىرلىگى دە سول ساناتقا جاتادى. مۇنداي ادامدى قالايشا زيالى دەپ ايتامىز؟ گازەت اتا-باباسىنان مۇرا بولىپ قالعان دۇنيە بولسا، مەيلى ەكەن-اۋ. الماتىلىقتار تابىسىنان تولەگەن سالىقپەن قارجىلاندىرىپ وتىرعان باسىلىم قالا حالقىنىڭ ماقسات-مۇراتى ءۇشىن قىزمەت ەتۋى كەرەك ەمەس پە؟!

ونداي ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن زامان تالابىنا ساي رەفورما جاساپ وتىرۋ كەرەك، ەكى باسىلىمنىڭ رەسۋرسىن ءبىر ورتاعا توپتاستىرسا، الەۋەتى كۇشەيە تۇسەتىنى انىق. ءقازىر اقپارات قۇرالدارى زامان تالابىنا ساي ەلەكتروندى نۇسقانى كۇشەيتىپ جاتىر. ال اتالمىش باسىلىمنىڭ ينتەرنەتتە ورنى جوق، ءتىپتى اتاۋىنا «الماتى» ءسوزىن جالعاعان باسىلىمداردىڭ بار ەكەنىن جۇرت بىلە بەرمەيدى. ەگەر تەزدەتىپ رەفورما جاساماسا، «الماتى اقشامى» مەن «ۆەچەرني الماتى» ءۇشىن جارقىراپ تاڭ اتپايدى، ولار ۋاقىت توقتاپ قالعانداي اقشام-ىڭىردە قالىپ قويادى. وسى باسى اشىق اقيقاتتى قالي سارسەنباي نەگە مويىنداعىسى كەلمەيدى؟ ول اكىمدىك ساياساتىنا سابوتاج جاساپ قىرسىعىپ قاشانعى وتىرادى؟ الدە وعان قارا كولەڭكەلى ءولارا ۇناي ما؟

بەرىك مىڭجاسار

ايدارى: تۇتىن 18.05.2020 21

قاتىستى مازمۇن


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=39&id=1180949

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


كەللينيدىڭ باپكەرلەرى، 1 مينوت
بابالار ۇستاعان بايراقت 1 مينوت
قازاقستاندا ەشقانداي دا 1 مينوت
اۋىلداردى ينتەرنەتپەن ق 1 مينوت
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 4 مينوت
Brent ماركالى مۇناي بار 6 مينوت
"جاقسى جاڭالىق جوق 6 مينوت
پايدالانىلماي جاتقان جە 10 مينوت
رەسەي مەن بەلارۋس سياقت 13 مينوت
تۇرمىسىمىز كۇننەن - كۇن 16 مينوت
وتان قۇشاعىندا باقىتتى 16 مينوت
باقداۋلەت قاجى ەڭبەكشى 16 مينوت
ەرەكشە قورعالاتىن تابيع 16 مينوت
داعدارىس بارىسىندا وراي 16 مينوت
ىشكى موڭعۇلدىڭ ۋ چۋان ا 16 مينوت
رەسەي مەن بەلارۋس سياقت 19 مينوت
قازاقستاندا قىرىم نەمەس 19 مينوت
«قىزىلوردا – جەزقازعان» 22 مينوت
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق 22 مينوت
قىزىلوردا وبلىسى 47 گرا 25 مينوت
«اتامەكەندىك» بالالارعا 25 مينوت
الماتىدا كولىك كەپتەلىس 26 مينوت
جانۋارلاردى قورعاۋشىلار 26 مينوت
الماتىدا 21 جەدەل جاردە 26 مينوت
تۇزەمدىك ەليتا 28 مينوت
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق 28 مينوت
الماتى قالالىق جەدەل جا 28 مينوت
توكاەۆ راسسكازال و پەرە 1 ساعات
ماجىلىستە ەرەكشە قورعال 1 ساعات
يتاياقپەن اس ىشكەن ايەل 1 ساعات