نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: قالا مەن دالا گازەتى جانە استانا اقشامى گازەتى

جولدانعان ۋاقىتى: 23:15 - 2021/04/02

Нақты Көзі: https://dalanews.kz/bilim/61370-yelektr-qubylystaryn-zertteytin-keshe

ەلەكتر قۇبىلىستارىن زەرتتەيتىن كەشەن | DalaNews
| DalaNews

ەلەكتر قۇبىلىستارىن زەرتتەيتىن كەشەن
ء

ال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى، وقىتۋشىلارى مەن ينجەنەرلەرى ورتا-ارنايى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندەگى فيزيكا كۋرستارىندا ەلەكتر قۇبىلىستارىن جانە ماگنەتيزمدى زەرتتەۋگە ارنالعان يننوۆاتسيالىق اپپاراتتىق-باعدارلامالىق كەشەننىڭ شاعىن سەريالى ءوندىرىسىن ازىرلەپ، قولدانىسقا ەنگىزدى. قازۇۋ جانىنداعى ەكسپەريمەنتتىك جانە تەوريالىق فيزيكا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى دايارلاعان اتالمىش كەشەن قازاقستاندا بۇرىن-سوڭدى شىعارىلماعان يننوۆاتسيالىق جاڭالىق بولىپ تابىلادى.

«بۇل وتاندىق يننوۆاتسيالىق ءونىمنىڭ وزگە وندىرۋشىلەردەن ارتىقشىلىعى، بىرىنشىدەن، كوپفۋنكتسيالى، ءبىر مەزگىلدە 20-دان استام زەرتحانالىق جۇمىستاردى اتقارا الادى. ەكىنشىدەن، شاعىن ءارى ىڭعايلى، ونى كەز كەلگەن كابينەتتە قولدانا بەرۋگە بولادى. سونداي-اق زامان تالابىنا ساي ءبىرقاتار بالامالى ولشەۋ قۇرىلعىلارى تسيفرلىق نۇسقاعا اۋىستىرىلعان»، – دەيدى جوبانىڭ باس ينجەنەرى – فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى، دوتسەنت مەرلان دوسبولاەۆ.

اپپاراتتىق-باعدارلامالىق يننوۆاتسيالىق كەشەن ەلەكتر توعىنىڭ كەرنەۋىن ولشەۋ، كۇشىن ولشەۋ، توق كۇشىنىڭ كەرنەۋگە تاۋەلدىگىن انىقتاۋ، توق وتكىزگىشتەگى كەدەرگىنى ولشەۋ، وتكىزگىشتەردى پاراللەل جانە تىزبەكتەي جالعاۋ، ديودتى تىزبەككە قوسۋ، اۋىسپالى كەدەرگىنى انىقتاۋ سياقتى زەرتحانالىق جۇمىستاردى جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سوعان قاراماستان ونىڭ كولەمى نەبارى – 40ح30ح15 سم. كەشەن سىرتتان ەلەكتر كۇشىن الماي-اق دەربەس جۇمىس ىستەۋگە قابىلەتتى، اككۋمۋلياتورلىق باتارەيامەن جابدىقتالعان. تولىق زاريادتالعان باتارەيا كەمىندە 15 ساباق وتكىزۋگە جەتكىلىكتى. زەرتحانالىق كەشەننىڭ بازالىق جانە كەڭەيتىلگەن ەكى نۇسقاسى ازىرلەندى. كەڭەيتىلگەن نۇسقا بازالىق نۇسقانىڭ بارلىق قىزمەتتەرىن قامتيدى جانە ءبىرقاتار بىرەگەي جۇمىستاردى اتقارادى.

«اپپاراتتىق-باعدارلامالىق كەشەن لينۋكس بازاسىنداعى وپەراتسيالىق جۇيە ورناتىلعان جالقىپلاتالىق 7 ديۋيمدىك مونيتورلى كومپيۋتەردىڭ جۇمىسىن تولىقتاي اتقارادى، سونداي-اق پايدالانۋشى ينتەرفەيسىمەن سايكەستەندىرىلىپ ارنايى ازىرلەنگەن باعدارلامامەن قامتاماسىز ەتىلگەن. كومپيۋتەر 12 بيتتىك انالوگتى-ساندىق تۇرلەندىرگىشكە قوسىلعان، ول توقتىڭ كۇشى 0-5ا شەگىندە، كەرنەۋى -20 – +20ۆ مولشەرىندەگى ولشەمگە مۇمكىندىك بەرەدى. ناقتى ۋاقىت رەجيمىندەگى باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ – توقتىڭ كەرنەۋى مەن كۇشىنە، جىلدام جانە ورتاشا قۋاتتىلىعىنا، ۆولت-امپەرنوي سيپاتتاماسىنا (ۆاس) قاراماستان  ەسەپتەپ، مونيتورعا شىعارۋدى قامتاماسىز ەتەدى. سونداي-اق، دەربەس كومپيۋتەردەگى دەرەكتەرمەن الماسۋ، ىشكى نەمەسە سىرتقى جيناقتاعىشتان الىنعان ناتيجەلەردى جازىپ الۋ مۇمكىندىگى بار»، – دەپ تۇسىندىرەدى كەشەننىڭ تەحنيكالىق جاعدايىن جوبانىڭ كوممەرتسيالىق مامانى اسقار جۇنىسبەكوۆ.

يننوۆاتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەكسپەريمەنتتىك جانە تەوريالىق فيزيكا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارى ءۇش جىل بويى تەر توكتى. اسقار جۇنىسبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا، يننوۆاتسيالىق اپپاراتتىق-باعدارلامالىق كەشەن ءالى سەريالى وندىرىسكە شىعارىلعان جوق. العاشقى پيلوتتىق ۇلگىدەگى بىرنەشە يننوۆاتسيالىق قۇرال مەكتەپ وقۋشىلارىنا كورنەكى قۇرال رەتىندە ورتا-ارنايى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنە بەرىلدى. الداعى ۋاقىتتا سەريالى وندىرىسكە شىعارىپ، شامامەن جىلىنا مىڭ داناسىن تۇتىنۋشىلارعا ۇسىنۋ جوسپاردا بار.
جوبا جەتەكشىسى – الەمدىك عىلىمي قاۋىمداستىقتا تانىمال عالىم، فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، قر ۇعا اكادەميگى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى تىلەكقابىل رامازانوۆ. جالپى جوبانىڭ جۇمىسىنا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ جەتى مامانى قاتىستى: باس ينجەنەر (كونسترۋكتور) – فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى، دوتسەنت مەرلان دوسبولاەۆ، كوممەرتسيالاندىرۋ جونىندەگى مامان ­– اسقار جۇنىسبەكوۆ، جەتەكشى كونسترۋكتور – ەراسىل ەرلانۇلى،  كونسترۋكتور – اسان ءابدىراحمانوۆ، ينجەنەر-تەحنولوگ – ەلنۇر ەلەۋباەۆ، ينجەنەر – ماقسات وراز. ولار – ەل عىلىمىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسۋدى ماقسات ەتىپ، ويلارىن ءىس جۇزىندە تابىستى جۇزەگە اسىرىپ كەلە جاتقان يننوۆاتسيالىق عىلىمي جاڭالىقتاردىڭ اۆتورى، ونەرتاپقىش-فيزيكتەر.

جوبانىڭ باس كونسترۋكتورى دوسبولاەۆ مەرلان قىلىشۇلى 2008 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنان بەرى پلازما فيزيكاسى، نانوتەحنولوگيالار جانە كومپيۋتەرلىك فيزيكا كافەدراسىندا وقىتۋشى بولىپ جۇمىس ىستەيدى. جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەر، ف.-م.ع.ك.، دوتسەنت م.ق. دوسبولاەۆتىڭ اينالىسىپ جۇرگەن عىلىمي باعىتى، بۇگىنگى كۇنگى پلازما فيزيكاسىنىڭ جاڭا  سالاسى  – قاتتى يدەال ەمەس توزاڭدى پلازما فيزيكاسى. م.ق. دوسبولاەۆ ءال-فارابي اتىنداعى عىلىم جانە تەحنيكا سالاسىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى (2015 ج.)، «جوو ۇزدىك وقىتۋشىسى – 2015» گرانتىنىڭ، ء«ال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ ۇزدىك جاس عالىمى» ديپلومىنىڭ (2014 ج.) يەگەرى. ءۇش مارتە جاس جانە دارىندى عالىمدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك ستيپەنديانىڭ يەگەرى (2008 ج.، 2010 ج.، 2013 ج.)، قر Thomson Reuters دەرەكتەر بازالارى بويىنشا «عىلىم كوشباسشىسى» تاۋەلسىز سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى (2016 ج). بۇگىنگى كۇندە ونىڭ 160-قا جۋىق عىلىمي جۇمىستارى بار، سونىڭ ىشىندە يمپاكت-فاكتورلى Thomson Reuters بازاسىنىڭ جۋرنالىندا – 44 جۇمىسى جاريالانعان. م.ق. دوسبولاەۆتىڭ باسشىلىعىمەن  ازىرلەنگەن ءۇش ستۋدەنتتىك يننوۆاتسيالىق جوبا قازاقستان كورمەلەرىندە جۇلدە ءالدى.

ال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ عىلىمي ينفراقۇرىلىمىنىڭ ستراتەگيالىق ماقساتى عىلىم، ءبىلىم جانە ءوندىرىستى بىرىكتىرۋ نەگىزىندە الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق ورتا مەن ەكونوميكا سالاسىن يننوۆاتسيالىق دامىتۋ ءۇشىن مامانداردى قالىپتاستىرۋ بولىپ تابىلادى. ۋنيۆەرسيتەت جانىنداعى ەكسپەريمەنتتىك جانە تەوريالىق فيزيكا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى 1992 جىلى 10 اقپاندا قۇرىلعان. ينستيتۋت فيزيكانىڭ ءارتۇرلى سالاسىندا عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزەدى. قازاقستانداعى رەتسىز جارتىلاي وتكىزگىشتەردىڭ، حالكو-گەنيدتى شىنى تارىزدەس جارتىلاي وتكىزگىشتەردىڭ جانە امورفتىق نانوقۇرىلىمدىق الماز تارىزدەس كومىرتەكتىك جۇقا قابىقشالاردىڭ قاسيەتتەرىن فۋندامەنتالدى زەرتتەۋلەردىڭ نەگىزىن قالايدى.

ەكسپەريمەنتتىك جانە تەوريالىق فيزيكا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى جۇمىستارىنا فيزيكا سالاسىنداعى عالىمدار عانا ەمەس، سونداي-اق ماتەماتيكتەر، حيميكتەر، بيولوگتار، سوتسيولوگتار، ت.ب. قاتىسادى. ينستيتۋت عالىمدارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋلەرىنىڭ ناتيجەلەرى ناقتى ۇسىنىستاردا كورىنىس تاپتى. وعان عالىمداردىڭ يننوۆاتسيالىق جوبالار بويىنشا حالىقارالىق كورمەلەرگە قاتىسۋى، العان اۆتورلىق كۋالىكتەرى مەن پاتەنتتەرى دالەل. قازىرگى ۋاقىتتا فاكۋلتەتتە تەوريالىق فيزيكا، جىلۋ فيزيكاسى مەن مولەكۋلالىق فيزيكا، فيزيكالىق ەلەكترونيكا، پلازما فيزيكاسى مەن حيمياسى ماماندىقتارى بويىنشا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيالاردى قورعايتىن مامانداندىرىلعان كەڭەستەر جۇمىس ىستەيدى.

www.kaznu.kz


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=25&id=1382406

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

اللا مەيرىمى قۇلشىلىعىڭ 3 كۇن
فاتيحا سۇرەسىنىڭ قۇدىرە 10 كۇن
اقاشا ورتەۋ 10 كۇن
جانار - حالىقتىڭ شەكسىز 18 كۇن
ناۋرىز جۇرەگىمدە ءبۇر ج 21 كۇن
ۇستازىڭ بولسىن، ءپىرسىز 25 كۇن
ادەبيەتتىڭ سيقىرى. اڭگى 25 كۇن
ءاز ناۋرىز قۇتتى بولسىن 27 كۇن
قىتايدىڭ مۇسىلمانشىل حا 27 كۇن
قىتاي قازاقتارىنان 18-ع 28 كۇن
ءاربىر ادامعا قۇرمەت كو 30 كۇن
پايعامبارىمىز قازىرەت م 30 كۇن
ءبىلىمنىڭ ەڭ جاقسىسى .. 44 كۇن
ادامنىڭ ەڭ ۇلكەن دۇشپان 44 كۇن
ماڭگىلىك ەلدىڭ تۇعىرى ت 46 كۇن
قاراقۇرىق 54 كۇن
ياسساۋي ءىلىمى قازاق ۇل 57 كۇن
ابەبيەت جايلى وزگە سىر 57 كۇن
تاڭىرشىلدەر -قازاق قالم 62 كۇن
قازاقتىڭ ەتنوتەرريتوريا 63 كۇن
ەجەلگى قازاقتىڭ جەتى ءت 66 كۇن
بارايىنشى 78 كۇن
ءشۇبار ءتىلدى قويايىق 78 كۇن
كەلەمىز ءبارىن تەڭ كورى 79 كۇن
قىتاي ادەبيتىندەگى «بات 79 كۇن
نانىم-سەنىم جانە ونىڭ ق 79 كۇن
ماڭىزدى ماقالانى وقىعان 80 كۇن
قازاۇۋ ستۋدەنتتەرى مەن 80 كۇن
بۇلىنگەننەن بۇلدىرگى ال 83 كۇن
ەلباسىنىڭ قۇرانى اڭگىمە 86 كۇن

ەڭ جاڭا ماقالالار


قازاقستاندىق ۋنيۆەرسيتە 3 مينوت
قمدب ءتوراعاسى كوپبالال 3 مينوت
ءKASE-نىڭ قورىتىندى سەس 4 مينوت
الداعى ءۇش كۇننىڭ اۋا ر 4 مينوت
ارمەنيادا ۆاكتسينا ەگىل 6 مينوت
الماتىدا مەديتسينالىق ج 12 مينوت
اۆتونوميالى رايوندىق پا 13 مينوت
وسەك-اياڭ مەن ۋلى مەرەز 14 مينوت
جۇڭگو كومەككە بەرگەن جا 14 مينوت
باتىس قازاقستاندا 560-ق 15 مينوت
الماتىدا بالالار اراسىن 15 مينوت
كيىكتەردى زاڭسىز اۋلاۋم 18 مينوت
شىمكەنتتە 10 نىساندا كا 21 مينوت
«ورازا قابىل بولسىن» – 24 مينوت
رامازان قارساڭىنداعى با 24 مينوت
قانىش ساتباەۆ تۋرالى ءس 24 مينوت
فيليپپ حانزاداعا ەسكەرت 24 مينوت
سىرداريا وزەنىندە بالىق 24 مينوت
دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ ۇلكە 24 مينوت
يگيتا قازاقستان قۇراماس 24 مينوت
ەلىمىزدىڭ بىرنەشە وڭىرى 24 مينوت
كوكشەتاۋدىڭ ناۋان حازىر 27 مينوت
شينجياڭ ايتىلمىس شينجيا 1 ساعات
شينجياڭنىڭ ورنىقتى،دامى 1 ساعات
باتىس بولىك سوعىس رايون 1 ساعات
بوكەي ورداسى اۋدانىندا 1 ساعات
ەلوردالىق وقۋشى NASA-دا 1 ساعات
العاش رەت ورازا ۇستايتى 1 ساعات
الماتىدا جەدەل جاردەمگە 1 ساعات
ارقالىقتا ەرەكشە قاجەتت 1 ساعات