ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-07-19552224339 %61 %
2019-07-20447195040 %60 %
2019-07-21434282421 %79 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: قالا مەن دالا گازەتى جانە استانا اقشامى گازەتى

جولدانعان ۋاقىتى: 12:30 - 2019/07/11

جازىقسىز كەتەم دەپ ويلاما… | DalaNews

جازىقسىز كەتەم دەپ ويلاما…

“ەل ىرىسىن جەگەن جان جازاسىز كەتەم دەپ ويلاماي-اق كويسىن» دەيدى بەكبولات تىلەۋحان. حالىق قالاۋلىسىنىڭ كوكەيىندەگى كوپ ويدى ىقشامداپ نازارىڭىزعا ۇسىندىق، قۇرمەتتى وقىرمان.

 

سولجەنيتسىننىڭ ساقالى مەن مەنىڭ ساقالىمدى سالىستىرۋعا كەلمەيدى

رەسەي قايدا، ءبىز قايدا! رەسەي – جان-جاعىن جايپاعان ازۋى التى قارىس يمپەريا. ال قازاقستان بولسا – تاۋەلسىزدىگى كەشە عانا قولىنا تيگەن، ەتەگىن جاپپاققا ۇمتىلعان، ەسىن جاڭا عانا جيىپ جاتقان كەشەگى وتار ەل.

يمپەريا ازاماتىندا ءوزى قارتايسا دا، مۇرنى قارتايمايتىن يمپەريالىك بۇقا-كوكىرەك بولادى. سولجەنيتسىندەر – سول كوكىرەكتىڭ كورىنىسى. ال ءبىز بولساق، تۇساۋىن شەشسە دە، كوس اياقتاپ سەكىرگەن تارپاڭ ساناسىنان تامشى عانا قالعان، قۇلدىق ساناسى جاباعى ءجۇنى سەكىلدى تۇسپەي قويعان تايتورىمىز.

بىز – شابۋىلشى جۇرت ەمەس، قورعانۋشى ەلمىز!

 «ول تىقىر مەن بۇل تىقىر بولەك» دەگەندەي، ايتەۋىر اۋىزدىڭ استىنا ورنالاستى دەمەسەڭىز، ءتۇسى دە، كۇشى دە باسقا، نيەتى بولەك سولجەنيتسىننىڭ ساقالى مەن مەنىڭ ساقالىمنىڭ ايىرماسىنداي مۇلدەم سالىستىرۋعا كەلمەيتىن قۇبىلىس قوي!

جۇتقىسى كەلگەن جىرتقىش پەن جان ساۋعالاعان بەيباقتىڭ ءحالىن ساراپتاۋ ءۇشىن كوپ اقىل كەرەك ەمەس ەدى. قايتەسىز ەندى «سىناۋشىمدى جەتەسىز قىلىپ ءتاڭىرىم بەرگەن-دى»، سۋبحان اللاھ!

قازاقتا ءبىر ءافسانا بار. ادام كالىڭ وتقا ورانىپ جاتىر دەيدى. سوندا وت ۇستىنەن ۇشقان قارلىعاش قاناتىمەن سۋ سەبەر دەيدى. سىرتكوزدەردىڭ: «قالىڭ وتتى تامشى سوندىرمەك تۇگىلى تۇسپەي جاتش كەۋىپ كەتەدى عوي، نەسىنە اۋرە بولاسىڭ»، – دەگەن سوزىنە قارلىعاش: «نيەتىمدى بىلدىرگەنىم عوي» دەيدى ەكەن. سول وتتىڭ ۇستىنەن ۇشقان قۇزعىن ماي تامىزار دەيدى.

وعان: «بىرەر تامشى مايىڭنان ونسىز دا لاۋلاگان وت كۇشەيىپ جارىتار دەيمىسىڭ، نەسىنە اۋرە بولاسىڭ»، – دەگەنىنە، قۇزعىن: «نيەتىمدى بىلدىرگەنىم عوي» – دەيدى ەكەن.

بىز قالاي جەڭىلدىك؟

ەۋرازيانىڭ ءاپايتوس دالاسىندا اتوي سالىپ، ۇزەڭگىسىنە شىرەنگەن جالپاق جۇرت جالتاق جۇرتقا اينالۋ سەبەبىن ءبىلۋ ءۇشىن تاريحي سانا كەرەك.

وتارلىقتىڭ قامىتىندا ومالىپ جاتىپ، شەرى امەتتىڭ ۇرپاعى «شەرەمەتەۆو» ءبىزدىڭ تۋىس، تۋرگەنەۆتىڭ ءتۇپ اتاسى تۇرگەن بىزدەن، تيۋمەن ءبىزدىڭ تومەن، كۋرگان – قورعان ت.ب. س.س. شالقۋلار تۇسىنىكسىز. راس، تۋىسى تۋىس. ەدىل ەن جايلاعانىمىز دا راس. ءبىراق نە پايدا؟  

تۇبىن قۋىپ كەلسەڭ، قازاقتى قان قاقساتكان كازاكتار دا بىزدەن الىس ەمەس. پلەۆاكو دا بىزگە جيەن ەدى. ەكىباستۇزدىڭ كومىرىن ءوتىمسىز ەتكەن امان تولەەۆ تە قانداسىمىز. ارى-بەرىدەن سوڭ ماسەلە قاندا دا ەمەس. مۇددەدە!

قاراڭىزشى ەندى! قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى الدىندا ەسىلباەۆ بيىك پە، كنياگينين بيىك پە؟ ۇلتىندى ماسقارالاعان قاناعات جۇكەشەۆ قىمبات پا، الدە قازاق ءۇشىن شىرىلداعان اسىلى وسمانوۆا قىمبات پا؟ قازاق ونەرىنىڭ الدىندا برۋسيلوۆسكي كانداي، ەرمەك تۇرسىنوۆ قانداي؟ وسى سالىستىرعان قانداستارىمىز نەنىڭ جەمىسى؟ جانە بۇلار بۇگىندە ءبىرلى-جارىم عانا ەمەس، ولار كوپ. شىرىگەن جۇمىرتقانى شىرىتكەن كىمدەر؟

باسقىنشى جۇرتتىڭ عاسىرلار بويى جۇرگىزگەن ساياساتى. بىردە كۇشپەن، بىردە ىسپەن جۇرگىزىلدى ول ساياسات. ءبولىپ-بولىپ بيلەدى. بىرىنە ءبىرىن ايداپ سالدى. دۇنيەقوڭىزىن ساتىپ الدى، باتىرىنىڭ باسىن الدى. ۇرپاقتىڭ ميىن ۋلادى. مانساپقورىنا تاق، شولاق ويلىعا شوقپار، وسەكشىسىنە اقپار بەردى. اقىر سوڭى جەڭدى. بيلەدى. دىتتەگەنىنە جەتتى. ناتيجەسىندە ءتىلىڭ شالا-پۇلا، ءدىنىڭ الا-قۇلا بوپ، جەڭىلدىڭ.

اقساقال جەڭىلدىم دەپ تۇرعان جوق 

نەمەرەسىمەن ورىسشا شۇلدىرلەسكەن اقساقال جەڭىلدىم دەپ تۇرگان جوق. جەتىستىم دەپ ءماز. سابيىنە «پوروسەنوك موي» دەپ ەلجىرەگەن كەلىنشەك باسقىنشىنى ارمانىنان شىعارىپ، «دوڭىزدىڭ باسقان ءشوبىن تۇلپارىنا جەگىزبەگەن» كەنەسارىنىڭ ارمان-مۇراتىن اياقاستى ەتىپ تۇرعانىنان بەيحابار. باس سۇيەگىنىڭ كۇلسالگىش بولعانىنان دا، بالاسىنا ەلجىرەگەن الگى ايەلدىڭ وسى قىلىعى حان كەنەگە اۋىر بولاتىنىن سەزۋ ءۇشىن دە تاريحي سانا قاجەت!

باسقىنشى جۇرت باۋىرلارىمىزدى ەدىلدىڭ ارعى بەتىنەن بەرى ىعىستىرىپ، جولاي بەيبىت اۋىلدىڭ قىز-قىرقىنىنىڭ ابىرويىن توگىپ، ەركەككىندىگىن قىرىپ سالدى.

ۇرپاقتىڭ جۇرەگىنە جارا، قايسارىنا – كەك، جۋاسىنا – ۇرەي بولىپ سىڭگەن كورىنىستى سەزىنۋ ءۇشىن تاريحي سانا كەرەك ەدى.

ەندى اتاڭنىڭ قۇنى، اناڭنىڭ ارى كەتكەن باسقىنشى جۇرتتىڭ تىلىندە سويلەۋدى ماقتانىش تۇتقان ساناسى قۇلدانعان ۇرپاقتا اقىل بار ما، ەس بار ما؟

شوشقادان جيىركەنبەيتىن قازاقتار ءوسىپ كەلەدى 

ارى-بەرىدەن سوڭ، انا ءتىلىن بىلە تۇرا ادەمى سويلەگەن ورىسشاسىن ماقتان تۇتقان كەمباعال كەيىپ، وڭباعان سانا قايدان؟! كەشەگى قۇلدىقتان. ەندى وسى سورلى احۋال ساناڭا سالتانات قۇرىپ تۇرگاندا شىن مەملەكەتشىلدىك قالىپتاسا ما؟ ءاي، قايدام! ءسوز جوق، ءتىل – ۇلتتىڭ باستى سيپاتى. ازاماتتارىمىزدىڭ ۇلتتىق سيپاتقا دەگەن قۇلشىنىسى – ۇلتتىق قۋاتىمىزدىڭ ولشەمى بولماق.

ول دەگەنىمىز – دۇكەندە، اۋەجايدا، كوشەدە، شاڭىراعىندا، جانارماي بەكەتىندە كەرەگىڭدى اۋەلى مەملەكەتتىك تىلدە تالاپ ەتۋ.

تىلدى بىلمەگەنگە ساۋاتتى، مادەنيەتتى تۇردە مەملەكەتتىك سيمۆولعا دەگەن قۇرمەتتى وركەنيەتتىلىكتىڭ بەلگىسى ەكەندىگىن ەسكەرتىپ بارىپ، ورىسشا، اعىلشىنشا سۇراي جاتارسىز. ءتىل – قوعامدا قاجەتتىلىك تۋعان جاعدايدا عانا قۇلاش جاياتىن نارسە. قاجەتتىلىكتى تۇتىنۋشى تۋدىرادى. ەگەر سەن، مەن، ول، ءجۇز ادام، مىڭ، سوسىن ميلليوندار، ەڭ قۇرىعاندا، دۇكەندە كەرەگىن قازاقشا سۇراسىنشى.

دۇكەن يەسى تىلگە  جاناشىرلىقتان ەمەس، تاۋارى ءوتۋ ءۇشىن قازاقشا سويلەيتىن ادامدى ساتۋشى ەتىپ قويادى. سوندا سەن تىلىڭە دەگەن قاجەتتىلىك تۋدىرۋدان ءبىر قازاقتىڭ جۇمىس تابۋىنا سەبەپ بولدىڭ.

ا، چتو ونا زدەس پوتەريالا؟ 

بىر اڭگىمە ايتايىن. مەنىڭ ءبىر كوزتانىسىم شاعىن جيىندا وتىرىپ الىپ، شەتەلدە وقيتىن سۇيىكتى قىزىنىڭ پاتريوتتىعىن جىر قىلدى.

ەۋروپادا ءتۇرىپ جاتقان پاتەرىنىڭ قابىرعاسىندا قازاقستاننىڭ كارتاسى تۇرعانىن ايتىپ ءماز بولدى. قازاقستاننىڭ تۋىن جازۋ ۇستەلىنە ورناتىپتى. ەلتاڭباسى قابىرعاعا جابىسىپتى. قابىرعاسىن ءبىرجولاتا تولتىرىپ تاستاعىسى كەلگەن بولۋى كەرەك، قامشى، دومبىرا، ادىراسپان، شاپان سۇراتىپ الىپ، اكەسىن تاعى ءماز قىلىپتى.

 تاڭەرتەڭ كوزىن ءۇيقىدان اشار-اشپاستان گيمندى قويىپ جىبەرەتىنىن ايتقاندا، داستارقان باسىنداعىلار جىلاۋعا شاق قالدى. «وسى كۇنگى جاستار تاماشا. وي، بارەكەلدى!» دەسىپ جاتىرمىز.

ارامىزداعى بىرەۋ «قىزىڭىز قاي كۋرستا؟» دەپ قالدى. «بىتىرگەن»، – دەدى. «ەندى ەلگە كەلمەي مە؟». «ا، چتو ونا زدەس پوتەريالا؟» – دەپ شورشىپ تۇسپەسى بار ما؟

ەندى قايتەسىز؟ پاتريوتيزم جايىنداعى ءبىراز ادامداردىڭ تۇسىنىگى وسى. ءسويتتى دە الگى ساباز بىزدەگى جۇيەنى سىباپ الا جونەلدى. ايتۋىنشا، ونىڭ «دانا» قىزى بۇنداي مەشەۋ جۇرتتىڭ ماڭدايىنا سىيمايدى ەكەن. قىزىنىڭ ايتۋىنشا، ونىڭ جيعان ءبىلىمىنىڭ ءقادىرىن تانۋعا قازاقستان ورەسىز. ەندەشە نە ءۇشىن وقىدى؟ كىم ءۇشىن ءبىلىم جيىپتى؟ قىسقاسى، پاتريوتيزم –  قارا باسىنىڭ قامىن، قۇلقىنىڭدى ۇلتىڭنىڭ يگىلىگىنەن تومەن قويۋ. اتا-باباڭنان امانات بولعان جەر مەن ءتىلدىڭ ءقادىرىن تانۋ. ءقادىرىن تانىساڭ مەيىرىڭ ارتپاق. ءسوز جوق، شۆەيتساريا سۇلۋ. ءبىراق بۋراباي – مەنىكى. انتاليا جىلى، ءبىراق ماشات ىستىق. سەبەبى بابالارىم ول جەر ءۇشىن قان توككەن.

جازىقسىز كەتەم دەپ ويلاما…

پاتريوتيزم دەپ اۋزىڭ ايتىپ، قولىڭ حالىق قازىناسىنا ءسۇعىلسا. ول نە؟ ول – ەكىجۇزدىلىك. «مۇنافيق» دەيدى ونى اباي. ەلدىڭ يگىلىگى كەمىسە، جۇرت قۋاتى كەمىمەك، ەندەشە سەن دە، سەنىڭ ۇرپاعىڭ دا السىرەمەك. ياعني ءوزى وتىرعان بۇتاقتى ءوزى بالتالاعان اقىماقتىق!

جەمقورلىقتىڭ، ءۇياتسىزدىقتىڭ، نامىسسىزدىقتىڭ تۇبىندە وسىنى تۇسىنبەگەن – يمانسىزدىق جاتادى. ويتكەنى وزىمشىلدىكتى «پايدا، ماقتان – شايتان ءىسى» دەپ تۇسىندىرگەن ابايدىڭ تۇعىرى – «حاقتى تانىماقتىق» ەدى.

«كىسى اقىسىن جەگەننىڭ، قۇداي جەلكەسىنەن شىعارادى»، – دەيدى قازاق. ءبىر كىسى ەمەس، بۇكىل ەلدىڭ اقىسىن ۇرلاعان جەمقوردىڭ ءقالى نەشىك؟ قىمبات كولىگىنىڭ ىشىندە مىلجا-مىلجاسى شىعا ما، بەيكۇنا نەمەرەسىن ۇشاققا سالىپ الىپ شەتەلدەن شەتەل قويماي ەم تابا الماي ساندالا ما؟

قىزى ورىن تاپپاي، ۇلى بەرەكە تاپپاي، ەسىرتكىگە ەسىرىپ، اراققا ازا ما؟ ايتەۋىر ەل ىرىسىن جەگەن جان جازاسىز كەتەم دەپ ويلاماي-اق كويسىن. «اراممەن كەلگەننىڭ ازاپقا كەتەتىنىن» بىلگەن قازاق، كىسى اقىسىنان قاتتى شوشىعان. اتادان قالعان اقىل وسى!

جۇرەگىم اينىدى

جەلتوقسانداعى جانتالاستان سوڭ ءاربىر قازاقتا «قايتسەك ەل بولامىز؟» دەگەن وي، ء«تىلىمىزدى ساقتايىق» دەگەن نيەت كۇشەيە ءتۇستى. داستۇرگە دەگەن ارداعىمىز ارتتى. ەستەرىڭىزدە بولار، ۇمىتىلىپ كەتكەن تەرمە، جىر، ايتىسقا دەگەن ەل سۇرانىسى گالامات ەدى گوي.

 مەن ءانشى ەدىم. «ليريكالىق اندەردەن گورى، ەلدىڭ نامىسىن جانۋعا جىر جاقسى»، – دەپ جىرعا ويىستىم.

«كۇلدىر-كۇلدىر كىسىنەتىپ، كۇرەڭدى مىنەر مە ەكەنبىز، كۇدەرىدەن باۋ تاعىپ، كىرەۋكە كيەر مە ەكەنبىز»، – دەپ تەپسىندىك. جىراۋلارعا دەن قويدىم. دومبىرامەن ايتتىم، قوبىزعا قوستىم. نازارىن تارتقانداي بولدىم.

 سول جىردى اسپەتتەپ، زەرتتەپ تۇسىنگەن ادەبيەتتەگى، ساياساتتاعى اسقار تۇتقان اعالارىمنىڭ «ۇلتىم، جۇرتىم» دەپ تەبىرەنگەن سوزدەرىن ەسىتتىم. ماقتالدىم. ماقتاندىم. ءبىراق كوڭىل كونشىمەدى.

 سەبەبى، «ەلىم» دەپ ەمىرەنگەن اعالاردىڭ تىلدەن ماقۇرىم، ۇلتتىق سەزىمنەن جۇرداي بالالارىن كورىپ ءتۇڭىلدىم. ەلگە ىزگىلىك ايتقان اقساقالداردىڭ نەمەرەسىندەي قىزعا قىرىنداعان «جىگىتشىلىگى» قۇرمەتىمدى قۋارتتى.

 اسقاق مىنبەدەن «الاشىم» دەپ اھ ۇرعان ازاماتتىڭ ازعانتاي اتاق، بەس-ون تەڭگە ءۇشىن ايتقانىنان اينىپ كەتكەن قىلىعىن كورگەندە جۇرەك اينىدى. كانىگى دەگەنىمنىڭ كادىمگى ەكەنىنىڭ كۋاسى بولدىق. كەيىن ءتۇسىندىم. وسىنداي ادامداردىڭ بارىنە ورتاق ءبىر قاسيەت بار ەكەن. ول – اتەيستىك ەكەن. ابايعا تامسانعان بولادى. ءبىراق «اۋەلى ايات، حاديس ءسوزدىڭ باسى» دەگەنىن قابىلدامايدى.

جىراۋدى تىڭدايدى. ءبىراق ء«بىرىنشى تىلەك تىلەڭىز، ءبىر اللاعا جازباسقا…» دەگەنى ءۇشىن بۇقاردان بۇرىلا سالادى. «ۋا، زور ءسۇيىنشى ايتايىن، مۇسىلمان بولىپ تۋعانعا» دەگەن كەردەرى ابۋباكىردى كەرى تارتپا، كونەنىڭ كوزى دەپ ويلايدى.

سودان تۇسىنگەنىم، قازاقتى ىزگىلىككە، يمانعا، ۇياتقا، نامىسقا بەيىمدەيتىن جول – يسلام ەكەندىگىنە كوز جەتكىزدىم.

ماحامبەت ايتقانداي: «تىلدە بولىپ، دىلدە بولماي قالماسىن» دەپ، بۇقار جىراۋ ايتقانداي: «بەس ۋاقىت بەس ناماز بىرەۋى قازا بولماسقا» تىلەك قىلىپ، بەس نامازىمدى تۇگەندەدىم.

مۇسىلمانشىلىق جەتپەي قالعان تۋىستاس جۇرت (التاي، حاكاس، تىۆا، شور، ساحا) نە بولدى؟ گۇلزيناسى – گالينا، بەكبولاتى – بوريس، ءشامشىسى – شۋرا، نۋرلانى – نيكولاي بولدى. وتارلىق ساياساتتىڭ ءبىر قاققانىنان قالدى ما؟ جاپپاي ءىشىپ، سالتى، ءداستۇرى بىت-شىت بولىپ قۇردىمعا بەتتەدى. تاريح كۋا. يسلام – ءبىزدىڭ ۇلتتىق يممۋنيتەتىمىز.

دەرەككوز: «تۇركىستان» گازەتى

24 ماۋسىم، 2010 جىل


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=25&id=1021834

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


قر پرەزيدەنتى ەسىمىن نە 1 مينوت
سقو-دا 4 بالا ۋلانىپ، ب 5 مينوت
ۇجىمداستىرۋ ماسەلەسىن ك 7 مينوت
ەرتىس وڭىرىندە جول بويى 15 مينوت
قاسىم-جومارت توقاەۆ: جا 22 مينوت
ستۋدەنتتەرگە جاتاقحانا 25 مينوت
شاندۇڭ ولكەسىنىڭ پارتيا 1 ساعات
ۆاسيلي لەۆيت: ءوز ويلاع 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
جانىبەك ءالىمحانۇلىنىڭ 1 ساعات
رايونىمىز الدىڭعى جارتى 1 ساعات
مەملەكەت باسشىسىنىڭ اپت 1 ساعات
كۇرەس جاساۋ ىنتاسىن قاۋ 1 ساعات
تەننيس: ەلەنا رىباكينا 1 ساعات
جاپونياعا جول تۇسسە، نە 2 ساعات
اۆتونوميالى رايوندىق حا 2 ساعات
ارىستا رۇقساتسىز ۇشىرىل 2 ساعات
سەرىك يبراگيموۆ - سەنەم 2 ساعات
قپل: «توبىل» مەن «قايرا 2 ساعات
كليپتەر 2 ساعات
اقسۋ اۋماعىنىڭ ”ەكىدەن 2 ساعات
رىسبەك اتاش - ساناماق ء 2 ساعات
"جاڭا لاۋازىمعا ۇي 2 ساعات
ساكەن سەيفۋلليننىڭ مىنە 2 ساعات
بۋراباي مەن زەرەندىنى ج 2 ساعات
قورعاستا 20 نىسان ءبىر 2 ساعات
جانىبەك ءالىمحانۇلىنىڭ 3 ساعات
كوپتەگەن ەلدەر بالانىڭ 3 ساعات
قازاقستاندىق ۆاتەرپولشى 3 ساعات
گولوۆكين مەن "كانە 3 ساعات