نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: قازاقستان «سۇننەت» اقپاراتتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 09:00 - 2021/04/05

Нақты Көзі: https://sunna.kz/2021/04/05/1040501/

قۇپيا سىردى اشۋ - Sunna.kz

قۇپيا – ءوز قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جەكە ادام نەمەسە قانداي دا ءبىر ۇيىم باسقاعا ايتپاي ۇستايتىن اقپارات. اركىمنىڭ جەكە، وتباسىلىق قۇپياسى، جەكە سالىمدارى مەن جيناعان قاراجاتىنىڭ، جازىسقان حاتتارىنىڭ، تەلەفون ارقىلى سويلەسكەن سوزدەرىنىڭ، پوچتا، تەلەگراف ارقىلى جانە باسقا جولدارمەن الىسقان حابارلارىنىڭ قۇپيالارى بار.

قۇپيانىڭ كەيبىر تۇرلەرىنە كەلەتىن بولساق:

دارىگەر مەن ەمدەلۋشىنىڭ اراسىنداعى قۇپيالار

وقۋشى مەن ۇستازداردىڭ اراسىندا قۇپيا

قىزمەتشىلەردىڭ قوجايىنىڭ ۇيىندەگى اڭگىمەلەردى سىرتقا جايۋى;

جالپى جۇمىستاعى، كاسىپورىنداعى قۇپيالاردى ۇيگە جەتكىزۋ

ايەلدەردىڭ اراسىنداعى اڭگىمەنى كۇيەۋىنە ايتۋدىڭ جانە ەركەكتەردىڭ اراسىنداعى اڭگىمەنى ايەلىنە ايتۋدىڭ قاجەتى جوق.

مايىت جۋعا قاتىسساڭ قايتىس بولعان ادامنىڭ بويىنداعى كەيبىر كەمشىلىكتەردى جاريا ەتۋ – حارام امالداردان بولىپ سانالادى.

قۇپيانى جاسىرۋ مۇسىلمان ادامنىڭ، وتباسىنىڭ، ءبۇتىن مەملەكەتتىڭ قاۋىپسىزدىگىنىڭ كەپىلى. مۇسىلمان ءۇشىن ەڭ دۇرىسى سول قۇپيانى بىلۋدەن، سۇراستىرۋدان اۋلاق بولۋ. كوپ ادامنىڭ قۇپياسىن ءبىلۋ ادامنىڭ جەكە ومىرىنە ءقاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن. ءجۇسىپ پايعامبار مەن اكەسى جاقىپ پايعامباردىڭ اراسىندا بولعان وقيعا وسىنىڭ ءبىر مىسالى دەسەك بولادى. اللا تاعالا قۇران كارىمدە:

إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ (4) قَالَ يَا بُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُؤْيَاكَ عَلَىٰ إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْدًا ۖ إِنَّ الشَّيْطَانَ لِلْإِنسَانِ عَدُوٌّ مُّبِينٌ

«بىردە يۋسۋف اكەسىنە: «اكەشىم! مەن تۇسىمدە اسپانداعى ون جۇلدىزدىڭ جانە كۇن مەن ايدىڭ ماعان تاعزىم جاساپ، ساجدە ەتىپ تۇرعانىن كوردىم»، دەدى. سوندا اكەسى: «بالام! بۇل ءتۇسىڭدى باۋىرلارىڭا ايتپا! ولار (قىزعانىشپەن) ساعان تۇزاق قۇرىپ، پالە ويلاپ جۇرمەسىن، ويتكەنى شايتان ادام بالاسىنا انىق دۇشپان (ولاردى ساعان قارسى ازعىرۋى مۇمكىن)»، دەگەن[1].

الي (ر.ا.) سىر ساقتاۋ جايىندا: «سىرىڭ سەنىڭ تۇتقىنىڭ، ەگەر جاريا ەتسەڭ سەن ونىڭ تۇتقىنىنا اينالاسىڭ»، – دەگەن.

قازىرگى قوعام دەرتىنىڭ ءبىرى – جەكە تۇلعاعا قاتىستى بولعان قۇپيا-سىردى اشۋعا ىنتىزار بولۋدا. عالامتوردا كۇندەلىكتى اقپارات بەتتەرىندە وزدەرىنىڭ تانىمالدىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ەل نازارىنداعى تۇلعالاردىڭ قۇپيا، سىرلارىن اشۋعا اۋەس جاندار بار. وكىنىشكە وراي قازىرگى كەزدە سىر ساقتاۋدىڭ امانات ەكەنىن ەستەن شىعارىپ بارامىز. ويتكەنى سىر ول اللانىڭ اماناتى، پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) اسىل قاسيەتى. پايعامبارىمىز (س.ع.س.)  بۇل تۋراسىندا:

إذَا حَدَثَ الرَّجُلُ الْحَدِيثَ ثُمَّ اِلْتَفَتَ فَهِيَ أَمَانَةٌ

 «ەگەر ءبىر ادام ساعان اڭگىمە ايتىپ، باسقا جاققا بۇرىلسا سول (اڭگىمە) ساعان امانات بولادى»[2]، – دەگەن.

اتاقتى ساحابى اناسقا پايعامبارىمىز (س.ع.س.)  سىردى جايماۋ جايىندا بىلاي دەگەن:

اِحْفَظْ سِرِى تَكُنْ مُؤْمِنًا

«سىرىمدى جاسىرا بىلسەڭ، شىنايى مۇسىلمان بولاسىڭ»[3].

سىر بولىسەتىن ادامعا دا ءمان بەرۋ قاجەت،  ويتكەنى سەنىمسىز كىسىلەرگە امانات تاپسىرىلمايدى.

جاۋجۇرەك ءباھادۇر بابامىز باۋىرجان مومىشۇلى: «سىرىڭدى ەشكىمگە الدىرتپا! ەكى ەلى اۋىزىڭا سىيماعان ءسوز، وزگەنىڭ وتىز ەكى ءتىسىنىڭ اراسىنا تىپتەن سىيمايدى»،  –  دەپ، ەسكەرتەدى.

سىر جاريا بولسا، وندا ءۇش جاعدايدىڭ بىرىنە زيانى تيەدى:

ادامنىڭ جەكە باسىنا ءتان سىر جاريا بولسا، سول ادامنىڭ ار-نامىسى اياققا تاپتالادى;

وتباسىلىق سىر ايان بولسا، وتباسىنىڭ نامىسى تاپتالادى;

قوعامعا قاتىستى قۇپيانىڭ ءجىبى سوگىلسە، ۇلتتىق مۇددەگە نۇقسان كەلەدى[4].

وزىڭنىڭ ىشىڭە سىيعىزا الماعان سىر باسقا بىرەۋدىڭ ىشىندە سىيار دەيسىڭ بە؟ وسمان سۇلتاندارىنىڭ ءبىرى ايگىلى سۇلتان ءسالىم (1470-1520) شىققالى وتىرعان جورىقتارىن ءاردايىم جاسىرىن ۇستايدى ەكەن.

سونداي جورىقتاردىڭ بىرىنە دايىندىق جۇرگىزىلىپ جاتقاندا ۋازىرلەردىڭ ءبىرى كەلىپ، بىرنەشە مارتە جورىقتىڭ قاي ەلگە جاسالاتىنىن سۇرايدى. سۇلتان ءسالىم جاۋاپ قاتپايدى. ءۋازىر ساۋالىن تاعى قايتالعاندا سۇلتان ءسالىم:  «سەن سىر ساقتاي الاسىڭ با»، – دەپ ءسۇرايدى. ۋازىر: ء«يا، سۇلتانىم! سىر ساقتاي الامىن»،-دەپ جاۋاپ بەرەدى، سوندا سۇلتان ءسالىم : «مەن دە سىر ساقتاي الامىن»، – دەگەن ەكەن[5].

ەرلى-زايىپتىلار ءوز ارالارىندا بولاتىن جايتتاردى اشۋدان اۋلاق بولۋ كەرەك.قۇراندا باقارا سۇرەسى، 187-اياتتا ەرلى-زايىپتىلار تۋرالى:

هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَأَنتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ ۗ

 «ولار (ايەلدەر) سەندەر ءۇشىن كيىم سەكىلدى، سەندەر دە ولار (ايەلدەر) ءۇشىن كيىم سەكىلدىسىڭدەر»[6]، – دەپ، بۇيىرادى.

ياعني، كيىم ادام دەنەسىندەگى اۋرەت جەرلەر مەن كەمشىلىكتەردى سىرت كوزگە كورسەتپەي جاۋىپ تۇراتىنى سەكىلدى ەرلى-زايىپتىلار دا ءوز ارالارىنداعى سىردى ساقتاي ءبىلۋى ءتيىس. مىسالى، مۇسىلماندىق ادەپ بويىنشا ءۇي ىشىنە عانا قاتىستى كەيبىر اڭگىمەلەردى جاقىن تۋىس نەمەسە جاقىن دوستارعا دا ايتۋعا بولمايدى. ال ءتىپتى جۇبايلارىنىڭ دەنە ءپىشىمى، كەلبەتى، توسەك قاتىناسى جايلى ماسەلەلەردى باسقالارعا ايتۋعا دىنىمىزدە تيىم سالىنعان. سەبەبى، حاديستەرىندە پايعامبارىمىز (س.ع.س.): «قيامەت كۇنى اللا تاعالانىڭ الدىنا بارعاندا قيانات اتاۋلىنىڭ ەڭ سوراقىلارىنىڭ ءبىرى جۇبايلاردىڭ توسەك قاتىناسىنان كەيىن ايەلىنىڭ سىرىن ەر ادامنىڭ باسقالارعا جايۋى» دەپ ەسكەرتكەن. مۇسىلمان كىسى مۇنداي ارسىزدىقتارعا بارماي، ءۇي ءىشىنىڭ قۇپياسىن ءاردايىم ساقتاي ءبىلۋى ناعىز يماندىلىقتىڭ كورىنىسى.

حامزات ادىلبەكوۆ

«سادۋاقاس قاجى عىلماني» مەشىتىنىڭ باس يمامى

[1] «يۋسۋف» سۇرەسى، 4-5 اياتتار.

[2] يبن ءابي ءدۇنيا

[3] بۇحاري حاديستەر جيناعى

[4] http://www.muftyat.kz/kz/article/2657

[5]https://ummet.kz/makalalar/346-gibratnama/1426-%D1%81%D1%8B%D1%80-%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83.html

[6] «باقارا» سۇرەسى 187-ايات.


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=18&id=1383084

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

اللا مەيرىمى قۇلشىلىعىڭ 4 كۇن
فاتيحا سۇرەسىنىڭ قۇدىرە 11 كۇن
اقاشا ورتەۋ 11 كۇن
جانار - حالىقتىڭ شەكسىز 20 كۇن
ناۋرىز جۇرەگىمدە ءبۇر ج 22 كۇن
ۇستازىڭ بولسىن، ءپىرسىز 27 كۇن
ادەبيەتتىڭ سيقىرى. اڭگى 27 كۇن
ءاز ناۋرىز قۇتتى بولسىن 29 كۇن
قىتايدىڭ مۇسىلمانشىل حا 29 كۇن
قىتاي قازاقتارىنان 18-ع 30 كۇن
ءاربىر ادامعا قۇرمەت كو 32 كۇن
پايعامبارىمىز قازىرەت م 32 كۇن
ءبىلىمنىڭ ەڭ جاقسىسى .. 46 كۇن
ادامنىڭ ەڭ ۇلكەن دۇشپان 46 كۇن
ماڭگىلىك ەلدىڭ تۇعىرى ت 47 كۇن
قاراقۇرىق 56 كۇن
ياسساۋي ءىلىمى قازاق ۇل 58 كۇن
ابەبيەت جايلى وزگە سىر 58 كۇن
تاڭىرشىلدەر -قازاق قالم 63 كۇن
قازاقتىڭ ەتنوتەرريتوريا 64 كۇن
ەجەلگى قازاقتىڭ جەتى ءت 68 كۇن
بارايىنشى 79 كۇن
ءشۇبار ءتىلدى قويايىق 79 كۇن
كەلەمىز ءبارىن تەڭ كورى 80 كۇن
قىتاي ادەبيتىندەگى «بات 80 كۇن
نانىم-سەنىم جانە ونىڭ ق 80 كۇن
ماڭىزدى ماقالانى وقىعان 82 كۇن
قازاۇۋ ستۋدەنتتەرى مەن 82 كۇن
بۇلىنگەننەن بۇلدىرگى ال 85 كۇن
ەلباسىنىڭ قۇرانى اڭگىمە 87 كۇن

ەڭ جاڭا ماقالالار


يتاليادا شاعىن كاسىپ يە 3 مينوت
ا ق ش جونس حوپكينس ۋنيۆ 3 مينوت
فۋتزال: دميتري دۆيرنىي 3 مينوت
قازاقستان مەن رەسەي ىشك 9 مينوت
دۇنيە دەنساۋلىق ساقتاۋ 1 ساعات
بيللي دجو سوندەرس: گولو 1 ساعات
دۇنيە دەنساۋلىق ساقتاۋ 1 ساعات
وسكەمەندە كوپقاباتتى تۇ 1 ساعات
وسكەمەندە كوروناۆيرۋسقا 1 ساعات
يسپانيانىڭ مۋرسيا ايماع 1 ساعات
ساياسي جاۋاپكەرشىلىكتى 1 ساعات
الماتىدا جىلىتۋ ماۋسىمى 2 ساعات
چىن چۋانگو، شوكىرات زاك 2 ساعات
سۇلتان اسەتۇلى ازيا چەم 2 ساعات
سانجى وبلىسىنداعى فىڭيۋ 2 ساعات
ۆەلوسپورت: «تۇركيا پرەز 2 ساعات
سارسەنبىدە اۋا رايى قان 2 ساعات
قىتاي ءوز ۆاكتسيناسىنىڭ 2 ساعات
«سامۇرىق-قازىنادا» ءاۋى 2 ساعات
تاريحي تاجىريبەلەردى ون 2 ساعات
الماتىدا جىلىتۋ ماۋسىمى 2 ساعات
حالىق بانكەسى، بانكە قا 2 ساعات
ەلوردا ماڭىنداعى اۋماقت 2 ساعات
گرەك-ريم كۇرەسى: دەمەۋ 2 ساعات
يگى ءىستى ءار ۇلت بۇقار 2 ساعات
ۇبت: پەتروپاۆلدا 6 وقۋش 2 ساعات
«سامۇرىق-قازىنادا» ءاۋى 2 ساعات
7-سىنىپ وقۋشىسى رۋبيك ت 2 ساعات
سىرتقى ىستەر مينيسترلىگ 3 ساعات
قوستاناي وبلىسىندا مەمل 3 ساعات