نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: قازاقستان «سۇننەت» اقپاراتتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 09:20 - 2021/02/18

Нақты Көзі: https://sunna.kz/2021/02/18/1021801/

جاس ساحابالار بەينەسى - Sunna.kz

اللانىڭ سوڭعى ەلشىسى مۋحاممەدكە (س.ع.س.) يمان كەلتىرگەن، سەرىكتەس بولعان، يسلامنىڭ تۋىن كوككە كوتەرىپ، ەڭ العاشقى اۋىرتپالىقتاردى قابىلداعان ساحابالاردىڭ تۇگەلگە دەرلىگى جاستار ەدى. تىپتى زۋباير يبن اۋام، اليلەر ون جاسقا دا تولماعان ءسابي بولاتىن. سول كەزدەگى جاسى ۇلكەن ساحابالاردىڭ ءبىرى – ءابۋ باكىر نەبارى وتىز سەگىز جاستا ەدى.

ۇلى جاس ساحابالاردىڭ قايتالانباس ونەگەلى ومىرىنەن مىسالدار كەلتىرەتىن بولساق:

بىرىنشى كورىنىس: بۇل ۇلى ساحابا اللاعا يمان كەلتىرگەن كەزدە ون جاستاعى بالا ەدى. كەيبىر دەرەكتەر بويىنشا ەر ادامداردان ەڭ العاش يسلام قابىلداعان ادام. ول ءابۋ تاليب ۇلى ءالي. كوپ عالىمدار ونىڭ دانالىعىن، پاراساتتىلىعىن، اقىل ۇشقىرلىعىن ەرتە كەزدەن يسلامدا تاربيەلەنگەنىمەن تۇسىندىرەدى. ويتكەنى ءسابي ساناسىن سول كەزدەگى قوعامداعى ارسىزدىقپەن لايلاپ ۇلگەرمەگەن.

يمام ءال-باعاۋي اللا ودان رازى بولسىن العاشقى يمان كەلتىرگەن ادام جايىندا: پايعامبارعا (س.ع.س.) جۇبايى حاديشادان كەيىن يمان كەلتىرگەن ادام جايىندا ءارتۇرلى پىكىرلەر بار. يبن يسحاق، مۇجاھيد سىندى عالىمدار ءاليدىڭ ەر ادامداردىڭ ىشىندە ەڭ العاش يسلام قابىلداعان دەگەن ۇستانىمدا. يبن ابباس، ءاش-شاعبي، يبراھيم ءان-ناحاعي حاديشا انامىزدان كەيىن يسلامعا كەلگەن ءابۋ باكىر دەگەن تۇجىرىمدا. كوپشىلىك عالىمدار ءبىر اۋىزدان ەر ادامداردان ەڭ العاش يسلام قابىلداعان ءابۋ باكىر، ايەلدەردەن حاديشا، سابيلەردەن ءالي يبن ءابۋ تاليب، قۇلداردان زايد يبن حاريس دەگەنگە كەلىسەدى.

يسلام قابىلداۋى: ءالي ءبىر كۇنى پايعامبار (س.ع.س.) مەن جۇبايى حاديشانىڭ ناماز وقىعانىن كوردى. مۇنى كورگەن ءالي پايعامبارعا (س.ع.س.): «بۇل نە؟»، دەپ سۇرايدى. ول (س.ع.س.) وعان بۇل يسلام ءدىنىنىڭ ءامىرى ەكەنىن، ونى بۇكىل ادامزات ءۇشىن پايعامبار ەتىپ تاڭداعانىن جانە ونى دا بارلىق كۇپىرلىك اتاۋلىدان باس تارتىپ، جالعىز اللاعا قۇلشىلىق ەتۋگە شاقىراتىنىن جەتكىزدى. سول كەزدە بالا ءالي بۇعان دەيىن بۇنداي نارسەنى كورمەگەن، اكەسىنە حاباردار ەتىپ، رۇقسات سۇراعىسى كەلەتىنىن جەتكىزدى. الايدا پايعامبار (س.ع.س.) ونى قالامادى ويتكەنى ول كەزدە يسلامعا ءالى جاسىرىن شاقىرىلاتىن كەزەڭ بولعان. سول كەزدە ءالي ءتۇنى بويى ويلانىپ، مىنانداي ويعا كەلەدى: «مەنى اللا جاراتقاندا اكەم ءابۋ تاليبتەن رۇقسات سۇراعان جوق قوي، نە ءۇشىن مەن وعان قۇلشىلىق قىلۋ ءۇشىن اكەمنەن رۇقسات سۇراۋىم كەرەك؟» – دەيدى دە ەرتەسىنە پايعامبارعا (س.ع.س.) كەلىپ يسلام قابىلدايدى جانە يسلام قابىلداعانىن اكەسىنە بىلدىرمەي جاسىرىپ جۇرەدى. مىنە سول كەزدەگى ءسابيدىڭ پايىمى، ويلاۋ جۇيەسى وسىلاي بولاتىن.

ەكىنشى كورىنىس: پايعامباردىڭ (س.ع.س.) سۇيىكتىسى دەگەن اتقا لايىق بولىپ، 18 جاسىندا مۇسىلمان اسكەرىنىڭ قولباسشىسى بولعان ۋساما يبن زايد ەدى. پايعامبار (س.ع.س.) قايتىس بولعاننان كەيىن دە ءابۋ باكىردىڭ كەزەڭىندە مۇسىلمان اسكەرىن باسقارىپ، ۇلكەن جەڭىستەرگە جەتكەن. ول اسكەرباسشى بولىپ تاعايىندالعاندا كەيبىر ساحابالار تاراپىنان تاڭدانىسىن تۋدىرعان، ءتىپتى ونى ودان ۇلكەن ساحاباعا اۋىستىرۋدى دا وتىنگەن. پايعامبارىمىز (س.ع.س.) بۇعان اشۋلانىپ، ۋسامانىڭ بۇل ىستە ارالارىڭدا ەڭ ابزالى، مەن ءۇشىن ەڭ سۇيىكتى ادامداردىڭ ءبىرى دەپ وعان باعىنۋدى ءامىر ەتكەن. بۇدان الىنار عيبرات دانا پايعامبارىمىز (س.ع.س.) جاستارعا دەمەۋ بەرگەن، يەك ارتقان، سەنگەن. ءتىپتى ۋحۋد سوعىسىندا دا سوعىسۋ جونىندە ەكى ءتۇرلى پىكىر ۇستانعاندا جاستاردىڭ پىكىرىن قولداپ سوعىس الاڭىنا شىعادى.

ۇشىنشى كورىنىس: بۇل «ۇممەتتىڭ سياسى»، «قۇراننىڭ ءتارجىمانى» اتانعان ابدوللا يبن ابباس ەدى. اتاقتى ساحابالاردىڭ ىشىندە جاس ابدوللا قۇراندى تۇسىنۋدە باسقا ساحابالارعا قاراعاندا ءبىر ادىم ىلگەرى تۇرعان. وسى ورايدا پايعامبارىمىز (س.ع.س.) يبن ابباسقا بىلاي دۇعا جاساعان:

اللَّهمَّ فقِّهْهُ في الدِّينِ وعلِّمْه التَّأويلَ

«اللا تاعالا وعان ءدىن ءىلىمىن بەرىپ، تاۋيلدى ۇيرەت»[1].

باسقا ءبىر جولى پايعامبارىمىز (س.ع.س.) وعان بىلاي دەپ وسيەت ايتادى:

عَنِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ خَلْفَ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا، فَقَالَ: «يَا غُلَامَ، إِنِّي أُعَلِّمُكَ كَلِمَاتٍ اِحْفَظِ اللهَ يَحْفَظُكَ، اِحْفَظِ اللهَ تَجِدْهُ تِجَاهَكَ، إِذَا سَأَلْتَ فَاسْأَلِ اللهَ، وَإِذَا اسْتَعَنْتَ فَاسْتَعِنْ بِاللهِ، وَاعْلَمْ أَنَّ الْأُمَّةَ لَوِ اجْتَمَعَتْ عَلَى أَنْ يَنْفَعُوكَ ءبِشَيٍْ لَمْ يَنْفَعُوكَ إِلَّا ءبِشَيٍْ قَدْ كَتَبَهُ اللهُ لَكَ وَلَوِ اجْتَمَعُواْ عَلَى أَنْ يَضُرُّوكَ ءبِشَيٍْ لَمْ يَضُرُّوكَ إِلَّا ءبِشَيٍْ قَدْ كَتَبَهُ اللهُ عَلَيْكَ، رُفِعَتِ الأَقْلَامُ وَجَفَّتِ الصُّحُفُ».

ابدۋللا يبن ابباس (ر.ا.) بىلاي دەدى: «پايعامباردىڭ (س.ع.س.) ارتىندا كەلە جاتقاندا ول (س.ع.س.) ماعان: «ەي، بالاقاي! مەن ساعان مىنا سوزدەردى ۇيرەتەمىن: اللانى ساقتا (ياعني، جادىڭنان شىعارما)، سوندا ول سەنى ساقتايدى. اللانى ساقتا، سوندا ونى الدىڭنان تاباسىڭ. بىردەڭە سۇراساڭ، اللادان سۇرا. جاردەم تىلەسەڭ، اللادان تىلە. بۇكىل حالىق جينالىپ ساعان ءبىر پايدا كەلتىرمەك بولسا، تەك اللا جازعان نارسەنى عانا كەلتىرە الاتىندىعىن جانە ولار ساعان ءبىر زيان كەلتىرمەككە جيىلسا دا، تەك اللانىڭ جازعانىن عانا كەلتىرە الاتىندىعىن بىلگەيسىڭ. قالامدار كوتەرىلدى، پاراقتار كەۋىپ كەتتى (ياعني، تاعدىر تاقتاسىنا ءبارى جازىلدى)»[2]، – دەدى.

العىر جاستاردى پايعامبار (س.ع.س.) جاس كەزىنەن-اق بايقايتىن. ساحابالاردىڭ ىشىندە يبن ابباس جاس تا بولسا دا قۇراننىڭ ەڭ بىلگىرى ەدى. پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) جوعارىداعى وسيەتىن بويىنا ءسىڭىرىپ، ءومىر بويى وسى نۇسقاۋلاردان شىقپادى.

تورتىنشى كورىنىس: قۇراندى جەتىك بىلگەن ساحابالاردىڭ ءبىرى – امرۋ يبن ءسالما. ءسابي كەزىنەن قۇرانعا دەگەن قۇشتارلىعى تانىلىپ، قاۋىمىنىڭ ناماز وتكىزەتىن يمامى بولعان. سول ۋاقىتتا ونىڭ جاسى نەبارى جەتىدە عانا ەدى. سول قاۋىمعا پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.): «ناماز ۋاقىتى كەلگەن كەزدە ارالارىڭا بىرەۋىڭ ازان ايتىپ، قۇراندى كوبىرەك بىلەتىندەرىڭ يمام بولسىن» دەگەن ءسوزى جەتكەندە ارالارىندا قۇراننىڭ ەڭ بىلگىرى – امرۋ يبن ءسالما ەدى.

بۇل قيسسادان الىنار ءدارىس قاۋىمنىڭ ىشىندە جاسى ۇلكەن ساحابا بولسا دا بالانى كىشى كورمەي قۇراندى كوپ بىلگەنى ءۇشىن يمامدىققا ۇسىنۋى، بۇل تاربيەلىك تۇرعىدان العاندا جاس جەتكىنشەكتەردىڭ ەرتە جەتىلۋىنە، جاۋاپكەرشىلىكتى موينىنا الۋى ءۇشىن كورسەتىلگەن ۇلگى. ەكىنشى الىنار ءدارىس جاس بالانىڭ تارتىنباي ءوزىنىڭ ءقادىرىن ءتۇسىنىپ، ارتىلعان مىندەتتى ابىرويمەن ورىنداۋى.

بەسىنشى كورىنىس: جاس ساحابالاردىڭ پايعامبار (س.ع.س.) جورىقتارىنا قاتىسۋى.

ۋحۋد سوعىسىنا جورىققا شىعاردا پايعامبار (س.ع.س.) اسكەرىن زەرتتەپ، ونداعى جاسى كىشى جانە ايقاسقا جارامايتىنداردى كەرى قايتاردى. ولاردىڭ اراسىندا ابدۋللا بين ومار بين ءال-حاتتاب، ۋساما بين ءزايد، ۋسايد بين زاحير، ءزايد بين سابيت، ءزايد بين اركام، ارابا بين اۋس، امر بين حازم، ابۋ سايد ءال-حۋدري، ءزايد بين حاريسا ءال-انساري جانە ساد بين حاببا (اللا ولارعا رازى بولسىن) بولعان.

ال، رافي‘ا بين حاديج بەن سامۋرا بين جۋندۋب جايلى (اللا ولارعا رازى بولسىن) ايتاتىن بولساق، اللا ەلشىسى (س.ع.س.) العاشىندا جاستىقتارىن ەسكەرىپ قاتىستىرماعانىمەن كەيىن ولاردىڭ قالۋىنا رۇقسات ەتكەن. ويتكەنى رافي‘ بين حاديج ساداقتان جاقسى اتاتىن بولعان. پايعامبار (س.ع.س.) ونىڭ قالۋىنا رۇقسات ەتكەندە، سامۋرا: «مەن رافي‘قا قاراعاندا كۇشتىرەكپىن، نەگە رافي‘دى الىپ مەنى المادى»، – دەپ ۇيىنە جىلاپ كەلەدى. اللا ەلشىسىنە (س.ع.س.) ونىڭ ايتقان سوزدەرىن اكەسى جەتكىزگەندە، ول ەكەۋىن كۇرەستىرەدى، سوندا سامۋرا رافي’تى جەڭىپ، پايعامبار (س.ع.س.) ەكەۋىنىڭ دە قالۋلارىنا رۇقسات ەتەدى.

وسى سەكىلدى كورىنىستەر پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) ساحابالارىنىڭ ومىرىندە كوپتەپ كەزدەسەدى.

حامزات ادىلبەكوۆ

«سادۋاقاس قاجى عىلماني» مەشىتىنىڭ باس يمامى

Sunna.kz

[1] يبن حيببان حاديستەر جيناعى

[2] تيرميزي حاديستەر جيناعى


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=18&id=1356139

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


ءار بالانىڭ ءوز نەسىبەس 24 سەكوند
پاۆلودار وبلىسىندا جۇكت 25 سەكوند
«تاريح بەتىندە ايشىقتال 10 مينوت
پاۆلودار وبلىسىندا 150- 10 مينوت
كەنيادا حالىقتى ۆاكتسين 10 مينوت
تەڭىز كەنىشىندەگى بەس ا 14 مينوت
شقو-دا مەرەكە قارساڭىند 17 مينوت
ريمدەگى كۇرەس تۇرلەرى ب 20 مينوت
قىزىلوردا وبلىسىندا ەڭب 20 مينوت
قازاقستاندىق جەڭىل اتلە 20 مينوت
ۆاسيلي لەۆيت يسپانياداع 25 مينوت
فۋتبولدان قازاقستان سۋپ 29 مينوت
13 - كەزەكتى مەملەكەتتى 30 مينوت
شورت-ترەكتەن ءاچ: ەكى ق 1 ساعات
شەكتەۋ جانە جەڭىلدىك: ە 1 ساعات
اقمولا وبلىسىندا قاردا 1 ساعات
بوكسشىلار ازىرگە ءتورت 1 ساعات
داڭقتى ەرلىكپەن العا ۇم 1 ساعات
ەگيپەتتە مارشرۋتتىق تاك 1 ساعات
قازاقستاندا وتكەن تاۋلى 1 ساعات
اتىراۋ بەلگيالىق فۋتبول 1 ساعات
اۋىلدى ينتەرنەتپەن قامت 1 ساعات
قازاقستاندا ەكى مەگاپول 1 ساعات
چەحيا ىندەتتىڭ ورشۋىنە 1 ساعات
قازاقستاننىڭ مەتاللۋرگي 1 ساعات
13 - كەزەكتى مەملەكەتتى 1 ساعات
لاچين بايەكە، جارايسىڭ! 1 ساعات
ۇلجان پارماشقىزى: قازاق 1 ساعات
وتكەن تاۋلىكتە كوروناۆ 1 ساعات
ەلوردانىڭ دوستىق ۇيىندە 1 ساعات