نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: قازاقستان «سۇننەت» اقپاراتتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 18:10 - 2021/02/17

Нақты Көзі: https://sunna.kz/2021/02/17/1021704/

يسلامداعى زايىرىلىق: زايىرىلىق پەن اتەيزمنىڭ ايىرماشىلىعى - Sunna.kz

يسلامداعى زايىرىلىق ۇعىمى تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا قاسيەتتى قۇرانداعى مىنا ءبىر ايات ەسكە ورالادى:

لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ

«دىندە زورلاۋ جوق»[1].

سونىمەن قاتار، ادامزات قوعامىنداعى مادەني كۋلتتار مەن تانىمنىڭ اركەلكىلىگى تۋرالى تاعى ءبىر اياتتا بىلاي دەپ باياندالادى:

يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَىٰ وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا

«ۋا، ادامزات! ءبىز سەندەردى ەر مەن ايەلدەن (ادام اتا مەن حاۋا انادان) جاراتتىق. ءوزارا قارىم-قاتىناس جاساپ، ارالاسىپ ءومىر سۇرۋلەرىڭ ءۇشىن ۇلتتار مەن تايپالارعا ءبولىپ قويدىق»، – دەپ ءاربىر ۇلتتىڭ ءوز الدىنا دۇنيەتانىمدىق ايىرماشىلىق بولاتىنىن مەڭزەيدى.

تاعى ءبىر اياتتا:

لَّا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُم مِّن دِيَارِكُمْ أَن تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ

«اللا تاعالا ءدىن جايىندا سەندەرمەن سوعىسپاعان جانە جۇرتتارىڭنان شىعارماعاندارعا جاقسىلىق قىلۋلارىڭا، ادىلدىك ەتۋلەرىڭە تىيىم سالمايدى. راسىندا اللا تاعالا تۋراشىلداردى جاقسى كورەدى» دەگەن.

مۇندا دا، باسقا ءدىن وكىلدەرىنە دەگەن قۇرمەت، ادىلدىكپەن قوسا ولارعا جاقسىلىق قىلۋعا، تۋراشىل بولۋعا ۇندەيدى. سوندىقتان دا، يسلام تارحيىنا ۇڭىلسەك، مۇسىلمانشىلىقتى قابىلداماعان وزگە ءدىن وكىلدەرى تەك قانا سالىق تولەۋمەن شەكتەلىپ، ەشقانداي كەمسىتۋگە ۇشىراماعان. جانە شاريعي نەگىزدە ونداي بەيادەپ قىلىقتارعا جول بەرىلمەگەن. ولاردىڭ ءدىني سەنىمى مەن ومىرلىك ۇستانىمىنا، ناسىلىنە، ۇلتىنا قاراماستان قۇقىتىق مارتەبەسى بولدى. ولار دا قامقورلىقتان قاعىس قالمادى.

ال، ءدىني نانىم سەنىمنىڭ الۋان تۇرلىلىگىنە قۇرمەتپەن قاراۋ تۋرالى دا دىنىمىزدە نەگىزدەمەلەر، ۇلگى-ونەگەلەر كوپ-اق. ايتالىق، قاسيەتتى قۇران كارىمنىڭ كوپتەگەن اياتتارىندا يۋدەيلەر مەن حريستيان ءدىنىن ۇستانۋشىلاردى «كىتاپ يەلەرى» دەپ اتايدى.

يسلامدا كىسى ءولتىرۋدىڭ اۋىر كۇنا ەكەنىن بارشامىز بىلەمىز. ول تۋرالى اياتتا بىلاي بايانالدالادى:

مِنْ أَجْلِ ذٰلِكَ كَتَبْنَا عَلَىٰ بَنِى ءإِسْرٰيلَ أَنَّهُ مَن قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِى ٱلأرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ ٱلنَّاسَ جَمِيعاً وَمَنْ أَحْيَـٰهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعاً

«سونىڭ سالدارىنان يزرايل ۇرپاقتارىنا:  كىم جازىقسىز جاندى نەمەسە جەر جۇزىندە بۇزاقىلىق قىلماعان بىرەۋدى ولتىرسە، سوندا شىنايى تۇردە بارلىق ادامدى ولتىرگەنمەن جانە كىم ونى تىرىلتسە (ولىمنەن قۇتقارسا)، بارلىق ادامدى تىرىلتكەنمەن تەڭ دەپ ۇكىم ەتتىك»[2].

مىنە، وسى كۇنانى جاساماۋعا بۇيىرعان اياتتىڭ وزىندە ادامداردى ءدىني نانىمسەنىمىنە قاراماستان كەز-كەلگەن ادام بالاسىن قامتىپ باياندايدى. دەمەك، ءدىنى، نانىم-سەنىمى، ۇلتى، ۇستانىمىنا قاراي كىم بولۋىنا قاراماستان جازىقسىز ولتىرۋگە قاتاڭ تىيىم سالادى. بۇل جەردە ءدىني بولىنۋشىلىكتى تىلگە تيەك ەتپەي ءبىرتۇتاس ادام بالاسىن قامتىپ ايتۋىنىڭ وزىندە باسقا ءدىن وكىلدەرىنىڭ دە قارا باسىنىڭ ءقادىرلى، ادامدىق حاقىسىنىڭ جوعارى، قۇددى مۇسىلماندار سياقتى قۇرمەتتى ەكەنىن اڭعارتادى. وسى نەگىزدەردى باسشىلىققا العان مومىن-مۇسىلماندار باسقا ءدىن وكىلدەرىمەن ورىنىقتى قارىم-قاتىناس ادەبى قالىپتاسقان.

ارداقتى اللا ەلشىسىنىڭ (س.ع.س.) ء«مادينا كونستيتۋتسياسىنىڭ» ءوزى بىرنەشە ءدىن وكىلدەرى بەيبىت ءومىر سۇرەتىن زايىرلىلىققا نەگىزدەلگەن شەشىمدەردىنىڭ ءبىرى. العاشقى ءدىنارالىق ديالوگقا نەگىز بولعان بۇل قۇجاتتىڭ تاريحي ءرولى ايىرىقشا بولدى. ءبىرقانشا ءدىندى ۇستاناتىن قوعام مۇشەلەرى ءوزارا قۇقىتىق مامىلە ورتانىپ، ءمادينا شاھارىنىڭ قوعامدىق-الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن بىرلەسە رەتتەۋدە ورتاق مىندەتتەر اتقارىپ وتىردى[3].

«زايىرلى» ءسوزىنىڭ ماعىناسى «اشىق، ايقىن، سىرتقى» دەگەن ماندەردى بىلدىرەدى. ال، مەملەكەت پەن ءدىن قاتىناسىن ىرەتتەيتىن «زايىرلىلىق» ۇعىمىنا قاتىستى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بىلاي دەگەن بولاتىن «زايىرلى مەملەكەت پەن قوعام بۇل – ءبىزدىڭ تاريحي تاڭداۋىمىز. زايىرلى اتەيستىك دەگەندى بىلدىرمەيدى. زايىرلى دەگەنىمىز بۇل – وزىق، تولەرانتتى، اشىق قوعام. ءبىز ءداستۇرلى دىندەرگە قولداۋ كورسەتىپ، كەز-كەلگەن ەكستريميزم ءتۇرىن ءۇزىلدى كەسىلدى مويىندامايمىز» دەپ اتاپ كورسەتتى. ال، اتەيزم بولسا، دىنسىزدىك، كونە گرەكشە: «ἄθεος» – «قۇدايعا سەنبەۋشىلىك»[4]. بىلايشا ايتقاندا، دىنگە، قۇدايعا سەنبەيتىن ادامدى مەڭزەيدى.

ەندەشە، زايىرلىلىق پەن اتەيزم مۇلدە باسقا ۇعىمدار. زايىرلىلىق مەملەكەت پەن ءدىننىڭ قاتىناسىنا قاتىستى تەرمين بولسا، اتەيزم ازاماتتاردىڭ ءدىني سەنىمىنە بايلانىستى اتاۋ. زايىرلىلىق بولسا، اتەيزم سياقتى ءدىندى جوققا شىعارۋ ەمەس، ءدىني دوگمانى مەملەكتتىك باسقارۋدان الىستاتا وتىرىپ، تولەرانتتى، وزىق، اشىق قوعام قۇرۋ. سوندىقتان زايىرلىلىقتى اتەيزم دەپ تۇسىنبەۋ كەرەك.

سەرىكبول حامان

«سادۋاقاس قاجى عىلماني» مەشىتىنىڭ ۇستازى

[1] «باقارا» سۇرەسى، 256-ايات.

[2] «مايدا» سۇرەسى، 32-ايات

[3] https://nmu.kz/kk/article/zajyrlylyk-kogamdyk-kundylyk/

[4]  ἄθεος Henry George Liddell. Robert Scott. A Greek-English Lexicon. revised and augmented throughout by. Sir Henry Stuart Jones. with the assistance of. Roderick McKenzie. Oxford. Clarendon Press. 1940.


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=18&id=1355849

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


قىزىلوردادا انالاردان ق 1 مينوت
لا ليگا: 26-تۋر. «بارسە 1 مينوت
قاراعاندىدا تۇرمەدە جاز 7 مينوت
قانداي قيىن ۋاقىتتا دا 22 مينوت
568 ادام كوروناۆيرۋس ين 1 ساعات
ايجان پايشانوۆا: كوپ با 1 ساعات
7 ناۋرىز. تۋعان كۇن يەل 1 ساعات
قازاقستاندا وتكەن تاۋلى 1 ساعات
7 ناۋرىز. قازاقپارات كۇ 2 ساعات
شورت-ترەكتەن الەم چەمپي 3 ساعات
«جەتى كۇن». 06.03.2021 3 ساعات
«دالا battle» 8-شىعارىل 3 ساعات
قازگيدرومەت: ناۋرىزدىڭ 3 ساعات
پەلە ءىزىن كىم باساتىنى 3 ساعات
ياكوب فۋلسانگ «سترادە ب 4 ساعات
جامبىل وبلىسىنداعى اۋىل 4 ساعات
ازات نۇرعاليەۆ قازاقستا 4 ساعات
افريكاداعى مالي ەلىنە 4 5 ساعات
قوستاناي وبلىسىنداعى جو 5 ساعات
«چايكا» «تورپەدونى» جەڭ 5 ساعات
دميتري شومكو «روتور» سا 6 ساعات
مەرەكە قارساڭىندا ەرىكت 6 ساعات
قازاقستاندىق 12 جاسار ء 6 ساعات
«بارىس» - «مەتاللۋرگ» م 6 ساعات
جانساي سماعۇلوۆ «گراند- 7 ساعات
قاراعاندى وبلىسىنداعى ج 7 ساعات
ابات ايىمبەتوۆ «كرىليا 7 ساعات
الماتىدا بالالار جازۋشى 7 ساعات
اقتامبەردى جىراۋ | ادە 8 ساعات
پاراگۆايدا ىندەتتىڭ ورش 8 ساعات