ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: قازاقستان «سۇننەت» اقپاراتتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 12:00 - 2020/05/23

Нақты Көзі: https://sunna.kz/2020/05/23/0000452/

شاريعاتتا جەتى اتاعا دەيىن قىز الىسپاۋ تالابى بار ما؟ - Sunna.kz

سۇراق: جەتى اتاعا دەيىن قىز الىسپاۋ شاريعاتتىڭ تالابى ما؟

جاۋاپ: مۇسىلماندىق ءداستۇر بويىنشا قۇران كارىمدە قانداي تۋىسقاندارمەن ۇيلەنۋگە بولمايتىنى ايتىلعان.

نيسا سۇرەسى، 23-اياتتا: «سەندەرگە ءوز انالارىڭمەن، تۋعان قىزدارىڭمەن، اپكە-قارىنداستارىڭمەن، اكەلەرىڭنىڭ اپكە-قارىنداستارىمەن، انالارىڭنىڭ اپكە-سىڭلىلەرىمەن، تۋعان باۋىرلارىڭنىڭ قىزدارىمەن، اپكە-قارىنداستارىڭنىڭ قىزدارىمەن، ءسۇت انالارىڭمەن، ەمشەكتەس اپكە-قارىنداستارىڭمەن، قايىن ەنەلەرىڭمەن جانە جاقىنداسىپ قويعان ايەلدەرىڭنەن تۋعان قولدارىڭداعى وگەي قىزدارىڭمەن نەكەلەسۋ حارام ەتىلدى.

ال جاقىنداسپاي تۇرىپ اجىراسىپ كەتكەن ايەلدەرىڭنىڭ قىزدارىنا ۇيلەنسەڭدەر كۇنا بولمايدى.

سونداي-اق، سەندەر ءۇشىن بەل بالالارىڭنىڭ جۇبايلارىنا ۇيلەنۋ، ءھام ءاپالى-سىڭىلى ەكى قىزدى بىردەي ايەلدىككە الۋ حارام ەتىلدى. ال بۇدان بۇرىن (ناداندىق داۋىرىندە) بولعان ءىس بولدى. راسىندا، اللا وتە كەشىرىمدى، ەرەكشە مەيىرىمدى» – دەپ ايتىلادى.

ياعني اياتتا ايتىلعانداردان باسقا تۋىسقاندارمەن ۇيلەنە بەرۋگە بولادى. مۇسىلمان حالىقتارىندا، ونىڭ ىشىندە تۇرىك، وزبەك، ۇيعىر سەكىلدى حالىقتاردا بولەلەردىڭ نەمەسە نەمەرە اعايىن سەكىلدى تۋىستاردىڭ بىر-بىرىمەن ۇيلەنۋى وسى اياتقا نەگىزدەلگەن. دەگەنمەن، يسلام ءدىنى بويىنشا دا اسىرەسە حاليفالار تۇسىندا الىستان قىز الۋ قۇپ كورىلگەن.

پايعامبارىمىز دا (س.ا.س.) ءبىر حاديستە: «جاقىن اعايىن تۋىستان قىز الماڭدار، ويتكەنى بالا ءالسىز بوپ تۋادى»،– دەپ ايتقان. ازىرەتى ومار (ر.ا.): «الىستان (قىزدى جات رۋعا بەرىپ، جات رۋدان الىڭدار) نەكەلەسىڭدەر»،[1]–دەگەن.

قازاق حالقىنداعى جەتى اتاعا دەيىن قىز الىسپاۋ ءداستۇرى وسى حاليفالار كەزىندەگى داستۇرمەن دە ۇندەسەتىنىن بايقاۋعا بولادى. مىسالى يمام شافيعي تۋىسقانداردان كورى باسقا رۋدان قىز الۋدىڭ دۇرىسىراق بولاتىنىن ايتسا، يمام عازالي تۋىسقاندار اراسىندا سۇيىسپەنشىلىك سەزىمىنىڭ السىزدەۋ بولاتىنىنا نازار اۋدارىپ،  جات جۇرتتان قىز الۋدى قۇپ كورەدى[2].

سونداي-اق قازاق سالتىندا ەمشەك ءسۇتى ارالاسقان بالالاردى ءوزارا نەكەلەۋگە تىيىم سالىنعان. ەكەۋىنىڭ اراسىندا قان تۋىستىعى بولماسا دا، ولار ءبىر انانىڭ ءسۇتىن ەمگەندىكتەن بىر-بىرىنە باۋىرلاس بولادى[3].

سەبەبى مۇسىلماندىق شاريعاتتا بۇعان قاتاڭ تۇردە تىيىم سالعان. پايعامبارىمىز (س.ا.س.) بۇل جايىندا: «قان جولىمەن حارام بولعاندار ءسۇت جولىمەن دە حارام بولادى»[4]، – دەگەن.

قازاقتا «جەتى اتاسىن بىلگەن جەتى جۇرتتىڭ قامىن جەيدى» دەگەن اتالى ءسوز بار. قازاق حالقى جەتى اتانى ءبىلۋ ءداستۇرىن قاستەرلەپ، ۇرپاقتان ۇرپاققا وسيەت ەتىپ وتىرعان. ءتىپتى جەتى اتاعا دەيىنگى تۋىسقاندار بىر-بىرىمەن قىز الىسپاعان. دەرەكتەردە بۇل ءداستۇردىڭ جانىبەك حاننىڭ كەزىنەن باستاۋ العاندىعى باياندالادى[5].

قورىتا ايتساق، جوعارىدا قۇران اياتى بويىنشا بەلگىلەنگەن ۇيلەنۋگە بولمايتىن تۋىستار جايلى قاعيداعا قازاقتاعى جەتى اتاعا دەيىن قىز الىسپاۋ ءداستۇرىنىڭ ەشقانداي تەرىستىگى جوق. قايتا كەرىسىنشە، پايعامبار ءحاديسى مەن ازىرەتى وماردىڭ وسيەتىنە ساي بولعانىن كورۋىمىزگە بولادى.

الاۋ ادىلباەۆ

(kazislam سايتىنان الىندى)

[1]ابدۋرراحمان ب. ءحۇساين ءال-يراقي، ءال-مۋعني ان حامليل- ءاسفار في تاحريجي ءما فيل-يحياي ءمينال-احبار، 1-ت.– 473-ب.

[2]يمام عازالي، يحياۋ ۋلۋميددين. – داماسك، 2010.  2-ت. – 263-264-ب.

[3]سۋ بيحاي. قازاق مادەنيەتىنىڭ تاريحى، اۋد: ت. زاكەنۇلى، – الماتى، 2013. –343-ب.

[4]بۇحاري، ءال-جاميۋس-ساحيح، ءشاھادات، 7

[5]تىلەۋقابىلۇلى و.شيپاگەرلىك بايان. (اراب قارپىنەن كوشىرگەندەر – ك.ەلەمەس، ءد.ماسىمحان ) – الماتى: جالىن، 1996. – 15،43-ب.، e-history.kz


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=18&id=1184939

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتت 28 مينوت
ورتالىق تەلەۆيزياسىنىڭ 28 مينوت
ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگ 1 ساعات
وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا شي 1 ساعات
ليونەل مەسسي جازعى تران 1 ساعات
اقتوبەدە ارمەنيادان اكە 1 ساعات
”زات تانىستىراتىن جۇرگى 1 ساعات
ورتالىق تەلەۆيزياسىنىڭ: 1 ساعات
ءمادريدتىڭ «رەالى» كوما 1 ساعات
رايونىمىز ”1 - ماۋسىم“ 2 ساعات
بيىل جازعى استىقتان مول 2 ساعات
«ۆاسكو دا گاما» فۋتبول 2 ساعات
«بارىستى» ەندى كىم باپت 2 ساعات
تۇركىستانعا ساياحاتتاۋش 2 ساعات
مەملەكەتتىك حالىق قۇرىل 2 ساعات
حالىقارالىق زاڭ ماماندا 2 ساعات
كاميل گادجيەۆ: ابدۋلمان 2 ساعات
پۋتين ءوز وكىلەتىن ارتت 3 ساعات
ۆولونتەرلىك پەن اقشا جي 3 ساعات
دامۋ سىندى وسى ”باس كىل 3 ساعات
ەلىمىزدە كوروناۆيرۋستان 3 ساعات
ەلىمىز ونەركاسىپ ساندى 3 ساعات
سكەيتبوردينگتەن وليمپيا 3 ساعات
بەردىبەك ساپارباەۆ بازا 3 ساعات
ساۋد ارابياسىندا ىشكى ا 3 ساعات
قازاقستانداعى بانكتەر ء 3 ساعات
بلوكبەكەتتە قايتىس بولع 3 ساعات
الماتىدا توي وتكىزۋگە ر 3 ساعات
قازاقستاندا COVID-19 جۇ 3 ساعات
كارانتيندەگى مەرەكە  3 ساعات