ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-11-181794515640 %60 %
2019-11-192440715839 %61 %
2019-11-201590511344 %56 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: قازاقستان «سۇننەت» اقپاراتتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 03:10 - 2019/11/04

شاھارلار اناسى -مەككە – Sunna.kz

شاھارلار اناسى – مەككە ءمادينا شاھارى. كوكتەن جەرگە قۇل­ديلاعان سايىن، جۇرەكتىڭ سوعىسى ەكپىندەپ بارادى. اتى اڭىزعا اينالىپ كەتكەن ءما­دينا شاھارىنىڭ توبەسىنەن ءتونىپ كەلە جاتىپ، سۇيىكتى پايعامبارىمىز مۇحاممەد س.ع.س-نىڭ تابانى تيگەن، يگىلىك سۇراعان، ال­لادان ۋاھي جەتكەن قاسيەتتى مەكەنىنە جا­قىنداعان سايىن، تاۋى دا، تاسى دا، توپىراعى دا، قۇمى دا باسقا جەرلەردەن بولەك، باسقا مەكەننەن كونە بولىپ كو­رىكتەنە بەرەدى. ايا ءومىرتاي 25.10.2017 113 Facebook Twitter Google+ Pinterest Vkontakte Telegram اڭىزدىڭ اقيقاتقا اي­نالعانى، اقيقاتتىڭ الدىنا بەتپە-بەت كەلگەنىڭنىڭ كۋاسى بولاسىڭ. وزگە ايتسا كۇمان قالىپتاسار، ءوزىڭ كورسەڭ كۇماننان تازارار شاعىڭ وسى. مەن سياقتى قارا تابان پەندە مىنانداي قاسيەتتى جەردى باسۋعا لايىق پا، – دەپ ويلايسىڭ. ەكى ءۇن، ەكى وي بىر-بىرىمەن ىشتەي باسەكەلەسىپ، تورعا تۇسىرەردەي تورۋىلدايدى دا تۇرادى. ءبى­رى – قىرىن قاراپ تاكاپپارلىق تانىتسا،­ ءبىرى – اڭسارى اۋىپ وزىنە شاقىرىپ قول­دايتىنداي. ءبىرى – سەنىم مەن كۇش-قايرات بەرسە، ءبىرى – كۇش-جىگەرىڭدى قۇم ەتىپ، قۇر سۇل­دەرىڭدى قالدىرىپ، بولمىسىڭنان كىنا تابۋعا قۇمارتاتىنداي. وسى ەكىۇداي سە­زىممەن الپارىسقان جۇمىرباستى پەندەنىڭ قاسيەتتى ءماديناعا تابانى العاش تي­گەندە جاڭاعى سۇڭقىلداپ كەۋدەڭدى باسىپ، جانالقىمعا العان ءۇن ءبىرجولا وشەدى. كىرشىكسىز جانىڭا يەلىك ەتكەن پاك سەزىم ءتانىڭدى ءوزى بيلەپ، كۇش-قۋات سىيلايدى. ء«ال-ماسجيد ءان-ناباۋي» – مۇحاممەد س.ع.س­ مەشىتى. عاجاپ!!! مەشىتتىڭ كەڭدىگى، بيىك­تىگى، جانىڭدى تەبىرەنتەر قۇران ايات­تارى قانداي كوركەم. سۇيىكتى پايعام­با­رىمىزدىڭ ءجۇزىن كورگەن ساحابالارى مەن ءوز ءداۋىرىنىڭ ادامدارى قانداي باقىتتى ەدى.­ ال بىزدەرگە پايعامبارىمىزدىڭ قابى­رىنە قاراپ تۇرىپ، ء«اسسالامۋ الايكا يا را­سۋلاللاھ» دەپ سالەم بەرۋ باقىتى عانا بۇ­يىرىپتى. «ۋا، اللا! وعان ءجانناتتاعى بيىك ورىن جانە جوعارعى مارتەبە بەر دە، ءوزىڭ ۋادە ەتكەن ماقتالىنعان ماقامعا جەت­كىز. ۋا، اللا! ونىڭ ۇمبەتى ءۇشىن وعان سا­ۋاپتىڭ ەڭ ابزالىن جاز» دەپ دۇعا ەتىپ، وڭ جاعىنا جىلجىپ، قاسىندا جاتقان جان-جولداسى، ەكىنشى قابىردەگى ءابۋ با­كىرگە: ء«اس-سالامۋ الايكا يا ءابا باكر» دەپ، تاعى وڭعا جىلجىپ، حازىرەتى ومارعا: ء«اس-سالامۋ الايكا يا ومار» دەپ سالەم بە­رەسىڭ… بۇل – مۋستاحاب (ياعني ۇنامدى ءارى ال­لاعا جاقىنداتاتىن امال). باقيع – ءقابىرستان. بۇل جەردە ساحابالار جەرلەنگەن، سولاردىڭ اراسىندا ايگىلى سا­حابا، ءۇشىنشى حاليفا وسمان دا (اللا وعان رازى بولسىن) وسى جەردە جەرلەنگەن ەكەن. سونداي-اق ارداقتى اللا ەلشىسىنىڭ (س.ع.س.) جۇبايلارى مەن قىزدارى دا وسى ءقا­بىرستاندا جاتىر. ۋحۋد تاۋى. ۋحۋد شايقاسىندا كوز جۇم­­­عان­ ساحابالاردىڭ ءقابىرى. ادام بالا­سى­ ءقابىردى كورگەندە جانى قۇلازىپ، كوڭىلى بو­سار. ءوزىنىڭ دە ءتۇبى وسى قاتاردان كەلىپ ورىن الارىن تۇسىنەر. پايعامبارىمىز س.ع.س بۇل جەرگە كەلگەندە: ء«اس-سالامۋ الەيكۋم ءاھلاد-دياري ءمينال-مۋمينينا ءۋال-مۋسليمينا، ءۋا ءيننا ءينشا اللاھۋ بيكۋم لاحيكۋن، ءۋا ءيارحامۋللاھۋل ءمۋستاقديمينا ءميننا ءۋال-مۋتاحيرين. ءاس-الۋللاھا ءلانا ءۋا لاكۋمۋل-افياھ» ماعىناسى: ء«اسسالامۋ الايكۋم ۋا، بۇل قورىمدا جاتقان مۇمىندەر مەن مۇ­سىلماندار! اللا قالاسا ءبىز دە ء(بىر كۇنى) سىزدەرگە قوسىلامىز. بىزدەن بۇرىن وت­كەندەردى دە، بىزدەن كەيىن وتەتىندەردى دە اللا راقىم ەتسىن. اللادان وزىمىزگە دە، سىزدەرگە دە جارىلقاۋ سۇرايمىز» دەپ دۇعا جاساعاندى ۇيرەتكەن ەكەن. «قۇبا» مەشىتى. – يسلامداعى ەڭ ال­عاش سالىنعان مەشىت. بۇل مەشىتتىڭ قۇ­رىلىسىنا اللا ەلشىسىنىڭ س.ع.س. ءوزى اتسا­لىسىپ، ىرگەتاسىن قالاپ، كىرپىشتەرىن تا­سىعان. اللا تاعالا قاسيەتتى قۇراننىڭ «تاۋ­بە» سۇرەسىندە ء«ات-تاقۋا» مەشىتى دەپ اتا­عان. پايعامبار س.ع.س قۇبا مەشىتىن زيا­رات ەتىپ، ەكى راكاعات ناماز وقىعان ەكەن. سول ءداستۇر كۇنى بۇگىنگە دەيىن جالعاسىپ جا­تىر. پايعامبارىمىز مۇحاممەد س.ع.س -نىڭ ءوز­ قولىمەن وتىرعىزعان قۇرما اعاشتارى بۇل كۇندە تەڭدەسسىز، ۇلكەن باقشاعا اينالىپتى. ءوز قولىمەن ەككەن ء«ادجۋا» قۇر­ماسى. ەشبىر قۇرما جىلىنا ەكى رەت ءونىم بەر­مەيدى، ال پايعامبارىمىز س.ع.س-نىڭ بە­رەكە تىلەگەن قالاسىندا وسكەن ءادجۋا قۇر­ماسى جىلىنا ەكى رەت ءونىم بەرەدى. پالما اعاش­تارى سياقتى كوككە ۇمتىلعان قۇرما اعاشتارىن الاقانىممەن سيپادىم. قۇرما اعاشىنىڭ ءونىم بەرىپ تۇرعانىن العاش كورۋىم. باسقا قۇرمالاردان ءتۇسى دە، ءدامى دە، كولەمى دە وزگەشە. دۇعا وقىپ، قۇرمانى اۋ­زىما سالدىم. جۇرەگىم ەل­جىرەپ، قۇرما اعاشىنا ارقامدى تىرەپ، اس­پانعا قارادىم. اللانىڭ مەيىرىمى قانداي شەكسىز! كولىك اتاۋلى جاياۋ جولاۋشىعا جول بەرۋ­مەن كۇن وتكىزەدى ەكەن. نامازعا بارا جات­قاننىڭ ءبارى كوشەدە قالاي جۇرسە دە ءوز ەركى. قۇس ەكەش قۇس تا ادامنان قور­قىپ، ۇركەكتەمەيدى. كوكتە سامعاپ، كو­مىلىپ كەتۋدى قالامايدى، ادامداردىڭ بو­يىمەن بويلاپ ۇشىپ، قوسىلا جۇگىرىپ، نا­مازعا اسىققانداي داعدىلانىپ العان. ەر­كەلەپ ۇشىپ، ەركەلەپ قونادى. ەنتەلەپ كە­لىپ، اينالشىقتاپ جەم سۇراپ، قيىلىپ تۇ­راتىن قۇستارعا ۇقسامايدى. كوزىن ساتىپ جاۋدىرەپ قاراپ تۇرمايدى. سويتسەم، ولار­عا ءمادينالىقتار ءتىپتى جەمىنە دەيىن شا­شىپ كەتەدى ەكەن. ەرتەگىلەر الەمىنىڭ ەسى­گى اشىلعانداي كۇيدە تۇرمىن. نەتكەن سابىر… مەدينە عاجاپ شاھار. مەدينە حالقى دا قانداي مەيىرىمدى. پايعامبارىمىز س.ع.س. ءقابىرىنىڭ جانىنا كەلىپ سالەمدەسىپ، قۇ­بىلاعا قاراپ ناماز وقىپ اتتاندىق. قوش­­تاساردا كوڭىلىم بوسادى، بۇل شاھار پايعامبارىمىز س.ع.س.-نىڭ قونىس اۋدار­عان، عۇمىر كەشىپ، قيامەتكە دەيىنگى ماڭ­گىلىك ورنىن تاپقان كيەلى جەرى. حاج مابرۋر. مۇسىلماننىڭ قاجىلىق را­سىمدەرىن اسا ۇقىپتىلىقپەن، كۇنا-كەم­شىلىكتەرگە بوي الدىرماي ورىنداۋى. حاج ما­برۋر – جالعاندىقتان اۋلاق شىنايى قا­جىلىق. بۇل اللا قابىل ەتەر قاجىلىق. يحرامعا كىرگەن ادام ميقاتتان باس­تاپ مەككەگە جەتىپ، قاسيەتتى قاعبانى كور­گەنگە دەيىن ءتالبيا ايتا باستايدى: «ۋا، اللا! مىنە مەن سەنىڭ الدىڭدامىن. مى­نە مەن سەنىڭ قۇزىرىڭدامىن» دەگەن سايىن قۋانىشپەن قوسا قورقىنىشتىڭ دا بولاتىنى راس. ويتكەنى اللانىڭ الدىنا كەلە جاتقان جۇمىرباستى پەندەنىڭ تاعدىرىندا وسى ۋاقىت ارالىعىندا نە بولىپ، نە قويمادى. مىناۋ جالعاننىڭ قاربالاسىندا ءجۇرىپ بىرەۋدى قۋانتساق، بىرەۋدى رەنجىتكەن بولارمىز. ويلانعان سايىن كەمشىلىگىڭ ەسەيە تۇسەدى. كوزگە –جاس، كوكىرەككە – شەر تولادى. جۇرەك ءبىزدىڭ كەۋدەدە ءلۇپىل قاققانمەن كىلتى – قۇپيادا. سون­دىقتان بولسا كەرەك قۇلشىلىق ەتكەن كوركەمسوز اعىلىپ-توگىلە بەرەدى. ء«وزىم­دى – ءوزىم بىلەمىن، وزىمە-وزىم يەلىك ەتىپ كە­لە­مىن» دەگەن وگەي وي وقشاۋلانىپ، ءبىر­جولا ءسونىپ تىنادى. قاۋقارسىز حالدەن ءوزىڭدى «اللاعا تاپسىردىم!» دەگەندە،­ قۇستىڭ قاۋىرسىنىنداي جەڭىلدەپ، كەۋ­دەڭە قۋانىش ورناعانىن، سول قۋانىش جا­نارىڭا جاس ۇيالاتىپ، جۇرەگىڭدى نۇرعا تولتىرىپ، مەيىرىمگە ورانعانداي بولاسىڭ. مەككە قالاسى. مەككە مەدينە قالا­سىنان 400 شاقىرىم قاشىقتىقتا. ء«ماسجيد ءال-حارام» مەككەدەگى قاعبا ور­­نالاسقان ايگىلى مەشىت. پايعامبار س.ع.س. ء«ۇش مەشىتتەن باسقاعا ارنايى اتتانۋعا بول­مايدى»، – دەگەن ەكەن. ولار: 1. ءماسجيد ءال-حارام، 2. ءال-ماسجيد ءان-ناباۋي، 3. ءماس­جيد ءال-اقسا. ءماسجيد ءال-حارامعا وڭ اياعىڭمەن كى­رىپ، دۇعا وقيسىڭ. قاسيەتتى قاعبانى كور­گەن ساتتە ءتالبيا ايتۋ توقتاتىلادى. قاسيەتتى قاعبا!!! اللاعا قۇلشىلىق ەتىپ، ادام ع.س. العاش قابىرعاسىن قالاپ تۇر­عىزعان قاسيەتتى ورىن. تورتكۇل دۇنيە­نىڭ بۇرىشىنان اعىلعان حالىق تولاستاماي عيبادات جاساعان. ۋاقىت وتە كەلە قاع­بانى بيىكتەتىپ، قابىرعاسىن كوتەرۋ ءىبرا­ھيم ع.س. مەن ۇلى ءىسماعۇل ع.س-عا بۇيىرعان. ءىبرا­ھيم ع.س-نىڭ تابانىنىڭ ءىزى قالعان جەر – «ماقام ءىبراھيم» دەپ اتالادى. ماقام ءىبرا­ھيمنىڭ ارتىندا تۇرىپ ەكى راكاعات تاۋاپ نامازىن وقۋ – سۇننەت. قاعباعا قا­را­عان سايىن ادامنىڭ كوزى نۇرلانادى، – دەيدى. كوزىڭدى قاعبادان المايسىڭ. ءومىرى كورمەگەن قاعبانى العاش كورىپ، قۇش­تارلانىپ: «جەتە الار ما ەكەنمىن، الا­قا­نىمدى تيگىزە الارمىن با» دەپ ىنتىعا ال­عا قاراي جىلجي تۇسەسىڭ. «يەمەن بۇرىشى»، «قارا تاس»، «حيجر دۋا­لى»، «ماقام ءىبراھيم». قاراعان سا­يىن قاراعىڭ كەلە بەرەدى. قوبالجىپ قا­رايسىڭ، قوبالجىپ تۇرىپ شاتتانىپ قا­رايسىڭ، شاتتانىپ تۇرىپ، جىلاپ تىناسىڭ. اللا مەيىرىمىنىڭ شەكسىزدىگى – اقي­قاتپەن جۇزدەستىرىپ تۇرعاندىعىندا. ال­عاش رەت قاعبا الدىندا تۇرىپ، وسى ءسات­تىڭ سوڭعى كەزدەسۋ ەمەستىگىنە ءۇمىت ارتاسىڭ. قول سوزعان ارمانىڭا جاقىن كەلگەندەي قا­سيەتتى قاعباعا جەتسەم، ماڭدايىمدى تيگىزىپ، قۇلشىلىعىمدى جاساسام دەگەن ارمان تۇر كوڭىلدە. قاسيەتتى قاعبانىڭ ماڭىندا قاراقۇرىم حالىقتىڭ اراسىنا تەڭىزدەي تولقىعان قوزعالىس سەڭگە ۇرعانداي سەندەلتىپ قاي جاققا اپارىپ تاستايتىنىن بىلمەيسىڭ. ءبارى اپ-ساتتە، ءقاۋىپ پەن قاتەر، باقىت پەن شاتتىق قا­تار كۇتىپ تۇرعانداي. قاسيەتتى قاعباعا جا­قىنداپ، قارا تاس تۇرعان تۇسقا كەلگەندە: ء«بيس­ميللاھ، اللاھۋ اكبار» دەپ تاۋاپتى باس­تادىق. «اللا اتىمەن، اللا-ۇلى! ءيا، ال­لا! مەن ساعان يمان كەلتىردىم، كىتابىڭا سەن­دىم. ۋادەڭە ناندىم، پايعامبارىمنىڭ س.ع.س. سۇننەت جولىن ۇستاندىم» دەيسىڭ كۇ­بىر­لەپ. قاعبانى جەتى رەت اينالعان سايىن، ءار اينالىمدا ارنايى دۇعالار وقىلادى. ماعى­ناسى مۇنداي ءدال، مۇنداي كوركەم، مۇن­داي اقيقات، مۇنداي تەرەڭ جالبارىنۋ، كوركەمدىكپەن ديدارلاسۋ باقىتى – قاع­بانى اينالىپ وتكەن سايىن قۋاتتى قۇ­دىرەت سەزىمى ءوز باعىتىنا العانداي كۇي­گە كەنەلەسىڭ. قۇلشىلىق ەتۋ ساپارىندا ادام بالاسى ەڭ بيىك دارەجەدەگى كور­كەمدىك جولىن كورەدى. مەن وسىعان كۋا بول­دىم. سافا-مارۋا توبەسى. سافا مەن ءمارۋا تاۋى­نىڭ اراسىنا الما-كەزەك جۇگىرىپ، ءبىر تامشى سۋعا زار بولعان اجار انا تا­ري­حى ەسكە تۇسەدى. (اجار – ءىسماعۇل ع.س. انا­سى) ازاپتان – باقىتقا، باقىتتان –ماڭ­گىلىككە مۇرا بولار جول سالىپتى. قا­سيەتتى قاعبانى جەتى رەت تاۋاپ جاساساڭ سا­فا مەن ءمارۋاعا دا جەتى رەت ساعي جا­سايسىڭ. «راسىندا سافا مەن مارۋا – ال­لانىڭ بەلگىلەرىنەن…» (باقارا، 158) قۇم كەشىپ، سار دالادان سۋ ىزدەپ، قاڭسىعان ىستىقتان ءزام-زام بۇيىرتقان جا­راتقاننىڭ جارىلقاعان ءساتى. اڭىز ەمەس – اقيقات! ساعي جاساعان سايىن قاعباعا قاراپ، ەكى قو­لىمىزدى جايىپ، اللاعا ماداق ايتتىق، دۇ­عا وقىدىق. مارجانداي جارقىراعان ءزام-زام… اجار-انامەن كەزدەسكەندەي، رۋحىمەن سىرلاسقانداي، ءوز قولىنان ءزام-زام سۋىن ىشكەندەي باقىتقا كەنەلدىك. مينا. پايعامبارلار مەن ۇلى انا­لاردىڭ تابانى توزعان كيەلى ولكە. پاي­عام­بارلار قيانات كورگەندە، جاپا شەككەن­دە، قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعاندا جاندارى­نان تابىلعان تەگى – اسىل، جانى – جومارت ادام­زات انالارى وسىندا قۇلشىلىق ەتتى. ولار دا جارىن اڭسادى، بەيبىت كۇندى ارمان­دادى، جال­عىزىن كۇتتى، ساعىنىشىمەن قاۋىشتى، توزدى، ەڭسەسى ەزىلدى، سۇرىنە جىعىلدى، قا­بىنا قايتا تۇردى، قايتا جىعىلدى. جەر تىرەپ وتىرىپ جالبارىندى، يەگى جاس­قا شىلانىپ، قۇسا بولدى. جەڭىلىپ ءجۇ­رىپ، تالاي جەڭىسكە دە جەتتى. جەڭىسكە جەت­كەنىمەن جەڭىلگەن كۇنىن ۇمىتپاعان تا­قۋا، ساليقالى قۇلدار. قايران، كەمەڭگەر انالار. توزعان ءوڭىرىڭ شۇرق-شۇرق تە­سى­لىپ، كەرۋەن بويىمەن كوش ءىزىن تۇزەپ بارا جاتتىڭ-اۋ! كوز ۇشىمدا بايلانىپ قالعان تاۋلاردان وزدەرىڭنىڭ بەينەڭدى كورگىم كەلەدى، ەلەستەتىپ سۋرەت سالعان بولامىن. ۇيىعان جاس، شەر تولقىتىپ سەندەردىڭ ساف بەينەلەرىڭدى ساناما سالىپ جاتقانداي. ەكى اپپاق كوگەرشىن ادەيى كەلگەندەي الدىما قوناقتاپ وتىرىپ الدى دا ەتەگىمەن ءبىرىن-بىرى قاعىپ قا­لىپ، قوسىلا كوككە كوتەرىلدى…. مەنىڭ سان مىڭعا بولىنگەن كوڭىلىمدى اۋلادى ما ەكەن، الدە الدارقاتتى، الدە قۋانتتى ما… اي­تەۋىر ماناعى كوڭىل كوكجيەگىنە ۇيالاعان بەي­نەلەردەن اداسىپ قالدىم. وكىنبەدىم… اپ­پاق كوگەرشىن باسقا كوگەرشىندەرگە مۇل­دە ۇقسامايدى. ەكەۋى اقىلداسىپ الىپ ما­عان ادەيى كەلىپ جەتكەندەي كورىندى. ماڭايىما ۇزاق قارادىم، كوزىم تال­دى، شارشاپ تۇرمىن. ىستىق پەن ۇيىت­قىپ سوققان جەل وتىندە قۋىرىلىپ تا قالا­تىندايسىڭ. ۇلى انالار سالعان ۇل­گى­گە ءۇڭىلىپ تۇرىپ، شىدامعا شىڭدالعان سالتاناتتى سابىردى اڭعاراسىڭ. بۇل جەر – سابىرى سالتانات قۇرعان، شىدامى شىڭدى باعىندىرعان ۇلى ايەلدەردىڭ مەكەنى. قىرىق جىل بويى ادام ع.س-نان اداسىپ قالىپ، سىڭارىن ىزدەپ دۇنيەنى كەزگەن حاۋا-انانىڭ ءىزى جاتىر قۇمعا سىڭگەن، اجار – انا ء(ىبراھيم ع.س-نىڭ جارى، ءىسماعۇل ع.س-نىڭ اناسى) سۇيىكتى پايعامبارىمىز مۇحاممەد س.ع.س-نىڭ جا­رى – حازىرەتى حاديشا، سۇيىكتى جارى – حاز­ىرەتى ايشا، سۇيىكتى قىزى – فاتيما. قان­­شا عاسىر ءوتتى… توپىراق توزدى، تاۋ-تاسقا، تاس-قۇمعا، قۇم-سۋعا، سۋ-شولگە اينالدى. اسقاق رۋح، جانكەشتى تاعدىر مۇجىلمەي، مۇقالماي ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسىپ جاتىر. سوندىرمەك بولىپ، وشكەنىن قالاعاندا، جوعالتپاق بولىپ، ىزدەرىن كومگەندە دە ەشبىرىنىڭ بيلىگىنە باعىنباعان. اللانىڭ بيلىگىنەن باسقاعا مويىماعان سۇلۋ تاعدىر – ادامزات تاريحىنا امانات قالىپتى. بارعان سايىن اقيقاتقا اينالىپ، مەيىرىم ۇستەمدىك قۇرعان، كۇش-قۋات بىرىكتىرىپ، باس يدىرگەن كيەلى ولكە وسىلاي ماڭعاز قالپى مۇلگيدى. شىندىقتىڭ ايعاعى قول بۇلعايدى. انالاردىڭ رۋحىنا باس ءيىپ ۇزاق تۇر­دىم. انالاردىڭ، قىزداردىڭ الدىندا ءوزىم­دى قارىزدار سانادىم. ايەل – جۇمباق جاراتىلىس. ۇرپاق ءۇشىن كوزسىز قۇرباندىق بولا الاتىن قايسارلىق ايەلگە عانا ءتان. شىدامى شەر تولقىتقان، ەرىن پاتشاسىنداي ءتاۋ ەتىپ، ءوزىن قۇلاق كەستى كۇڭ ەتىپ، دوس­قا قۋات بەرەتىن، دۇشپانعا كەشىرىم جا­سايتىن – جومارتتىق انانىڭ عانا جۇرە­گىندە. ول – جەر بەتىندەگى قيانات اتاۋ­لىنى مەيىرىم جەڭىسىنە اينالدىرعان قۇل­شىلىق ەتۋشى. كۇڭ بولىپ، تابانىن تاس ءتىلىپ ءجۇرىپ، پايعامبارعا دا، پات­شاعا دا جار بولدى. پايعامبارلار مەن پات­شالاردىڭ اناسى. ول كوركەم جاراتىلىس!!! سۇيىسپەنشىلىكپەن باسىن ءيىپ، قو­لىن قۋسىرىپ، تىزەسىن بۇگىپ، جانارىن جا­سىرىپ، سۇلۋلىعىن بۇركەپ، جاراتۋشى­سىنا سىبىرمەن عانا قۇلشىلىق ەتتى. ءوزىم دەپ، وزەۋرەۋ ونىڭ تابيعاتىنا جات ەدى، ول «ۇرپاعىممەن ماراپاتتالدىم» دەپ ­ۇقتى. ول – انالاردىڭ اماناتى بولاتىن قىزدى اكەلدى دۇنيەگە، ول – يمانىنا كۇ­مان كەلتىرمەيتىن، وتباسىن، وتانىن قور­عايتىن ۇل اكەلدى دۇنيەگە. ول وسىلاي ۇرپاقتى كورىكتەندىردى، جاراتۋشىسىنا مويىنسۇنىپ، كۇللى جاراتىلىستى ايا­لاي الاتىن جىلى الاقاندى جاراتۋشىسى دا وسىعان تەلىدى. انا دەپ ايدار تا­عىلدى. ونىڭ مەيىرىمىندە بولعاننىڭ ال­لا مەيى­رىمىندە بولاتىندىعى «قۇران-كا­رىمدە» اي­تىلدى. ارافات. ارافاتتا تۇرۋ – قاجى­لىقتىڭ نە­­گىزگى پارىزى. پايعامبار س.ع.س. «قاجىلىق دەگەنىمىز – ارافات»، – دەگەن. ء(ابۋ داۋد، ءات-تيرميزي). ارافا كۇنى – كۇندەردىڭ ەڭ ابزالى. بۇل كۇنى قاجىلار ارافاتتا جينالىپ، كۇن باتقانعا دەيىن اللادان كەشىرىم، مەيىرىم، راقىم جانە باسقا دا قالاعان نارسەلەرىن سۇرايدى. اللاعا سانسىز ماداقتار، ونىڭ ەلشىسى مۇحاممەدكە س.ع.س. سالاۋاتتار ايتىلادى. ايشا انامىز ريۋايات ەتكەن حاديستە پايعامبار س.ع.س: «اللا باسقا كۇندەرى تو­زاق وتىنان ءدال ارافا كۇنىندەگىدەي كوپ ادام­دى قۇتقارمايدى.» – دەگەن (مۋسليم). مۋزداليفا. مۋزداليفا جازىعى. ۇل­تا­راقتاي جەردىڭ ءوزى ولجا بولعان – مۋز­داليفا. ادام ع.س. جەر – دەگەن تۇسىنىكسىز الەمگە تاع­­دىرى تەلىپ، ءجانناتتىق باقىتتىڭ مۇ­قالعانىن مويىنداپ، جۇمباعىن ۇقپاي قا­را تۇنەكتە قالىپ قويعانداي قىرىق جىل بو­يى كوز جازىپ قالعان حاۋا انامەن كەزدەسكەن جازىعى – مۋزداليفا. قايعىنى – جۇ­بانىشقا، جۇبانىشتى – قۋانىشقا كە­نەلتكەن مۋزداليفا. ەندىگى قيىندىق اتاۋلىنى، جوقشىلىق پەن ازاپتى بىرگە كورۋ، بىرىگىپ كورۋدىڭ، بىرىگىپ جەڭۋدىڭ با­قىت ەكەنىن سەزىنگەن ادامزات كەزەڭىنىڭ جاڭا بەتبۇرىسى. جالعىزدىق – ۇرەي مەن قاي­عىعا جەتەلەسە، ەرلى-زايىپتىنىڭ ماحابباتى جاسامپازدىققا، كەمەلدەنۋگە اكەلەتىندىگىنىڭ ءبىر ايعاعى دا وسى بولار. مۋزداليفادا تابان تىرەر جەر جوق. ارا­فاتتان اعىلعان جۇرت ساجدەگە باس قوياتىن تەبەنگىدەي جەر تاپپاي تاۋعا ور­لەپ كەتىپتى. تۇنەيتىن جەرىمىز يەن دالا مۋز­داليفا جازىعى. انشەيىندە مامىق جاس­تانىپ، كەرگىپ جۇرگەن پەندەنىڭ اپ-سات­تە ءبىر جاپىراق جەرگە ءزارۋ بولىپ قال­عانىن كوردىم. پەندەسىنە تارىلامىن دەسە، جارىقتىق قارا جەرگە دە ادام با­لاسى ءزارۋ ەكەن عوي دەپ ويلايمىن. ال­عاش رەت ادامداردىڭ ناسىلىنە، تىلىنە قا­راپ بولىنبەيتىنىن ادام اتاۋلىنىڭ ءبارى باۋىرىڭ ەكەنىن، بىر-بىرىنە دەگەن قۇر­مەتى مەن مەيىرىمىن كوردىم. قولى ءتيىپ كەت­سە، قۇشاقتاپ كەشىرىم سۇراپ، اياعىڭ ءسۇرى­نىپ كەتسە دەمەپ، شولدەپ تۇرساڭ سۋ ۇسى­نعان ادام بالاسى قانداي سۇلۋ جاراتىلىس دەپ ۇعاسىز. الدە جەر بەتىندەگى ەڭ جاقسى ادامدار ىرىكتەلىپ، بۇگىن ءبارى مۋزداليفادا جينالعان با دەپ قالاسىز. ادام بويىنداعى ارتىق مىنەز بەن تەرىس پيعىلدىڭ ءبىرى جوق. بالكىم و باستا ادام­دار وسىلاي جاراتىلعان شىعار، بىز­دەرگە سول ساباقتاستىقتان اجىراماي، پەشەنەمىزگە جازىلعان ىزەتتى عۇمىردى پارىز ەتكەن بولار. تاڭعا جاقىن تاماشا كورىنىس كوردىم. تاۋدىڭ ەتەگىن بويلاعان يەن دالا. ساپار­دان شارشاپ-شالدىققان قاجىلار ءبۇرىسىپ، ءبىر جاپىراق بولىپ ءبىر ءسات قالعىپ كەتكەن ەكەن. ولاردىڭ كوپتىگى سونداي اسپانداعى جى­پىرلاعان جۇلدىزدار-سىندى. سىرتتاي قا­راپ ۇزاق تۇرىپ قالدىم. مۇنداي كورىنىس ەشقاشان قايتالانبايتىن بولار. مەنىڭ ورنىمدا سۋرەتشى بولسا، داپ-دايىن كارتينانى اپ-ساتتە سالىپ-اق تاستار ەدى. مىناۋ جانسىز كورىنىسكە جان ءبىتتى… ءبىر ءسات قاجىلاردىڭ ورنىندا ولىلەر جاتقانداي ەدى. (راسىندا ولار ۇيقىداعى قاجىلار بولاتىن) تورتكۇل دۇنيەنىڭ ءار تاراپىندا ءبىر جىلدا، ءبىر كۇندە، ءبىر مينۋتتا، ءبىر سەكۋندتا وسىنشا ادام دۇنيەدەن وتەدى، باقيلىققا بەت الادى. بالكىم ولار دا ءدال وسىلاي قاتار-قاتار جاتار ما ەكەن… ولار اللانىڭ بۇيرىعىن كۇتىپ، قيامەتتەگى تاعدىرىنا الاڭ بولىپ، قايعىرىپ جاتقان بولار ما ەدى. ولار ەندى باس كوتەرىپ تۇرا قاشا المايدى، وكىنە المايدى، تۋرا جولدى تاڭداپ، تارتىنا دا المايدى. ءبارى كەش، كەرى قايتار جول جوق. سوندىقتان ءبا­رى وسىلاي ءتىزىلىپ، اللا الدىنا قالاي با­رۋدى، قانداي جاعدايدا كەزدەسەتىنىن وي­لاپ كوڭىلسىز جاتقانداي كورىندى. ادامعا جا­نىم اشىدى. جەردى جالپاعىنان باسىپ، شالقايىپ وتكەن ادام بالاسى جانسىز قالعاندا تاعدىرى وسىلاي بولار… جانسىز قالعاندا قانداي ءمۇساپىر ەدىك. كوز جۇمۋلى، جۇرەك توقتاۋلى، ءتىل بايلاۋلى… مۋزداليفادا جاتقان مىنا قاجى باۋىرلارىم بولسا، ءقازىر تاڭ نامازىن وقيدى. اللادان كەشىرىم سۇراۋعا، تىلەك تىلەۋگە، دۇعا جاساۋعا مۇمكىندىكتەرى دە مول. قانداي باقىتتى! قول-اياعىن جيناپ، ورىندارىنان ءوز ەركىمەن تۇرىپ، ميناعا اتتانادى، سوڭعى پارىزدارىن ورىنداپ ءارقايسىسى كەلگەن جاعىنا قۋانىپ، قايتا ورالادى. وتانىنا، وتباسىنا امان-ەسەن ورالىپ، قۋانا قاۋىشادى. قانداي باقىت، شىن باقىتتى!!! مەن ولار ءۇشىن قۋانىپ تۇر­مىن، قيامەتتەگى باۋىرلارىم ءۇشىن مۇڭايىپ تۇرمىن. ولارعا «اللانىڭ مەيىرىمى بولسىن، بىلىپ-بىلمەي ىستە­گەندەرىن مەيىرىمدى اللا كەشىرە گور» دەپ دۇعا ەتەمىز. و، مۋزداليفا! سەنىڭ جازىعىڭدا تۇرىپ، تالاي ادام تالاي عاجايىپتىڭ جاۋا­بىن ىزدەپ تاپقان دا بولار. تىرشىلىكتى – باقىت شىراعى ەتكەن اللا قانداي شەك­سىز مەيىرىمدى. جامارات. جاماراتتا ءۇش ۇلكەن تاس­تى دۋال بار. بۇل جەردە شايتانعا تاس اتۋ ءراسىمى جاسالادى. كۇننىڭ ىستىعى شول­دەتەدى، ءبىراق شارشاتپايدى. جاياۋ ۇزاق جۇ­رە­سىڭ ءبىراق جالىقپايسىڭ. ءتۇيىن. پايعامبار س.ع.س. حاديسىندە: «سايا­حاتقا كوپ شىعىڭدار، ەل مەن جەردى ارالاڭدار، تانىپ-بىلىڭدەر» دەگەن ەكەن. جولساپاردا كەيبىر اسەرىمدى كۇندەلىككە جازىپ وتىرىپپىن. «تاۋلار… بۇل جەردە كونە تاۋلار كوپ-اق ەكەن…. ءارقايسىسىنىڭ ءبىز بىلمەيتىن تاريحى بارى حاق. بيىك-بيىك تاۋلاردى ەزىپ-جانشىپ جول سالىنىپ، عيمارات تۇرعىزىلىپ جاتىر. تاۋعا جانىم اشىدى. تابانى كۇرەكتەي تاس شاينايتىن جاڭا تەحنيكا تاۋلاردىڭ كۇل-تالقانىن شىعارىپ، جەرمەن-جەكسەن ەتىپتى. بۇل ولكەدە جەر از، تاۋ كوپ بولسا كەرەك. تاۋدى تالقانداي الاتىن ادام – ەندى ءقايتىپ تاۋ جاراتا الماس. بىزگە قاجەت جۇپار تاۋ سەڭ سوققانداي قۇلايدى. اۋاسىن جۇتىپ، سۋىن ءىشىپ، سامالىن ءسۇيسىنىپ، سۇلۋلىققا قۇمارتسىن دەپ جۇپاردان سىي تارتتى. ال ءبىز… تاۋدى قوپارىپ جاتقان تاعدىرىمىز نە بولار ەكەن؟..». بۇل ولكەدەن الابوتەن ءداستۇردى باي­قامادىم. ارابتار وزدەرىنىڭ ءداستۇرلى كيى­مىمەن ءجۇر. كوزگە وعاش، سۇيكىمسىز كيىنگەن مۇسىلمان بالاسىن كورگەنىم جوق. جالپى يسلام دىنىنە قايشى كەلەتىن ءداستۇر دە، بوتەن سالت تا بۇل جاقتا كو­رىنبەدى. ەگەر كوزگە تۇسكەن ورەسكەل جاع­داي بولسا پوليتسەيلەر قاداعالاۋعا الادى. ءدىن اتىن جامىلىپ الداناتىندار دا، الدايتىندار دا بۇل جاققا ات ءىزىن سالۋعا جۇرەكتەرى داۋالاماعان بولار. – اتادان قالعان ادەمى ءسوز بار: «ال­باستى – قاباققا قاراي باسادى»، –دەيدى ءبىزدىڭ ەل. قاباعىمىزدى اركىمنىڭ نازارىنا سالىپ جالتاقتاي بەرمەي، بارىمىزدى ايالاپ، جوعىمىزدى بۇتىندەپ وتىرۋ وزىمىزگە سىن. تاريحىمىزدى بۇرمالاماي، يمانىمىزعا كۇدىكتەنبەي، اتادان قالعان اسىل مۇرا ءداستۇرىمىزدى جوعالتىپ الماي قاسيەتتى قازاق جەرىن كوزىمىزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ قالۋ – بۇگىنگىنىڭ پارىزى. 

روزا مۇقانوۆا، جازۋشى، دراماتۋرگ

استانا 
 Egemen.kz


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=18&id=1067536

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


ماسح (پروتيرانيە) نا نو 1 مينوت
جاھاندىق داعدارىس جاعدا 1 مينوت
中国哈萨克语广播网 1 مينوت
ءقادىر ءتۇنى وسى دۇعانى 11 مينوت
ۋەفا ەۋرو-2020 جەرەبەسى 16 مينوت
جەتىساي اۋدانىندا شىعار 22 مينوت
«اقتوبە» الەۋمەتتىك - ك 25 مينوت
قۇرانداعى پايعامبار بەي 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
قازاق بوكسشىسى توكيودا 1 ساعات
28 - كەزەكتى جۇڭگو جينج 1 ساعات
وزبەكستاندا كونە تۇرىك 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
مەملەكەتتىڭ ەكولوگيالىق 1 ساعات
«Junior Eurovision 2019 1 ساعات
قوعامدىق كاپيتالدى اۋىل 1 ساعات
ەلباسى كىتاپحاناسىندا « 1 ساعات
ۇلى دالا حالىقتارىنىڭ ق 1 ساعات
گونكونگتەگى قاقتىعىس:  2 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
مەملەكەت بويىنشا مەيمان 2 ساعات
2019-جىلى 11-ايدىڭ 20-ك 2 ساعات
قازاقستاندا 21 قاراشادا 2 ساعات
قاراعاندىلىق يمامداردىڭ 2 ساعات
اۋىلدا يگىلىك، جاڭالىق 2 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
ەلىمىزدە حالىقارالىق جۇ 2 ساعات
شىمكەنتتە باس دارىگەرى 2 ساعات
ەلباسى جوعارعى cوت ءتور 2 ساعات
تۇشكىرگەن كەزدە ايتىلات 2 ساعات