ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-10-20937296235 %65 %
2019-10-211409463247 %53 %
2019-10-22357153025 %75 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: يسلام جانە وركەنيەت گازەتى

جولدانعان ۋاقىتى: 04:50 - 2016/12/02


kol-sozuجاراتۋشى يەمىز ادام بالاسىن قۇرمەتتى ەتىپ جاراتقان. قۇران كارىمدە «يسرا» سۇرەسىنىڭ 70-اياتىندا: ء«بىز ادام بالاسىن قۇرمەتتى قىپ جاراتتىق. ءارى ولاردى قۇرلىقتا، تەڭىزدە (كولىكتەندىردىك)، ءدامدى تاعام-دارمەن ريزىقتاندىردىق، ولار-دى باسقا جاراتىلىستاردان الدەقايدا ارتىق جاراتتىق»، – دەلىنگەن.
بۇل اياتتان ۇعارىمىز: ادامزات ۇلتىنا، جىنىسىنا، ناسىلىنە، دىنىنە قاراماستان، «ادام» ەسىمى ونىڭ قۇرمەتتى جاراتىلىس ەكەنىن بىلدىرەدى. وسىنداي قۇرمەتكە يە ادامداردىڭ اراسىنان اللا تاعالا مۇسىلمانداردىڭ دارەجەسىن كو-تەرگەن. ء«مۋجادالا» سۇرەسىنىڭ 11-اياتىندا بۇل جايىندا: ‏«اللا سەندەردىڭ ارالارىڭنان يمان ەتكەندەر مەن ءبىلىم بەرىلگەن-دەردىڭ دارەجەسىن كوتەرەدى»، – دەيدى.
راسىندا، اللا بايلىقتى، مانساپتى سۇيگەن قۇلىنا دا، سۇيمەگەن قۇلىنا دا بەرەدى، ال يمان سىيىن تەك سۇيگەن قۇلىنا بەرەدى. ءاربىر مۇسىلمان اللانىڭ ماحابباتىنا بولەنگەن پەندە رەتىندە قۇرمەتكە لايىقتى. جاراتۋشىنىڭ سۇيگەن پەندەسى ءبىزدىڭ جەك كورەتىن دۇشپانىمىزعا اينالىپ قالۋى-نان ساق بولۋىمىز كەرەك. كەيدە مۇسىلمان باۋىرىمىزدىڭ ءبىر ايىبىن كورىپ قالساق، قاباعىمىز تۇنەرىپ، وعان دەگەن كوزقاراسىمىزدى وزگەرتىپ شىعا كەلەمىز. الايدا، اللا تاعالا ءبىزدىڭ كۇندىز-تۇنى بارلىق كۇنا-كەمشىلىگىمىزدى، ىشكى سىرىمىزدى كورىپ-بىلە تۇرا، ريزىعىن توقتاتىپ قويمايدى، ياكي توبەمىزدەن جاي تۇسىرە سالمايدى. اللا – زور كەڭشىلىك يەسى…
بارلىق نارسەنى قامتىعان كەمەل دىنىمىزدە كوپتەگەن ايات-حاديستەر مۇسىلمانداردى ءوزارا سۇيىسپەنشىلىككە، باۋىرمالدىققا شاقىرادى. اللا تاعالا قۇراندا مۇسىلمانداردى بىر-بىرىنە ءوزارا مەيىرىمدى، راحىمدى دەپ سيپات-تايدى. «فاتح» سۇرەسىنىڭ 29-اياتىندا: «مۇحاممەد – اللانىڭ ەلشىسى. ونىڭ جانىنداعىلار كاپىرلەرگە قاتال، ءوزارا تىم مەيىرىمدى»، – دەيدى. ال دىنسىزدەر جايىندا، كەرىسىنشە ولاردىڭ ءوزارا دۇشپاندىقتا، بىتىراڭقىلىقتا ەكەندىگىن ايتىپ، مۇسىلمانداردى بۇلاي سيپاتتالماۋعا شاقىرادى. «حاشر» سۇرەسىنىڭ 14-اياتىندا: «ارينە، ءوزارا تارتىستارى قاتتى. ولاردى بىرلىكتە دەپ ويلايسىڭ. الايدا، جۇرەكتەرى بىت-شىت. ويتكەنى، ولار ويلانبايتىن ەل». ءيا، باۋىرماشىلدىق – يماننان. پايعامبارىمىزدىڭ (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) مىنا ءحاديسى دە بۇل پىكىرىمىزدى قۋاتتاي تۇسەدى: ء«وزى ءۇشىن جاقسى كورگەنىن باۋىرى ءۇشىن دە جاقسى كورمەيىنشە، كامىل ءمۇمىن بولا المايدى» (بۇحاري).
ءجۇسىپ بالاساعۇن بابامىز ايتقانداي:
«مۇسىلمانعا مۇسىلمان،
ءبىل، تۋىسقان،
تۋىسقانمەن جۇلىسپاي،
ءجون ۇعىسقان»، – دەمەكشى، مۇسىلماندار اراسىن جاقىنداتا تۇسەتىن ىستەردىڭ ارتىقشىلىعىنا توقتالايىق.

مۇسىلماندى قۋانتقانعا ءسۇيىنشى!
باۋىرىڭدى قۋانتۋ – ءوزىڭدى قۋانتۋ. سەبەبى، پايعامبارىمىز-دىڭ (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) حاديستەرىندە بىلاي دەلىنەدى:
ء«بىر ءمۇمىندى قۋانتقان ادامدى اللا تاعالا قيامەت كۇنىندە قۋانتادى»;
ء«بىر ادامنىڭ قايعى-مۇڭىن كەتىرگەن نەمەسە زابىرلەنۋشىگە جاردەم ەتكەن ادامعا اللا تاعالا جەتپىس ءۇش رەت ماعفيرەت ەتەدى (كەشىرەدى)»;
ء«بىر ادام مۇسىلمان باۋىرىن قۋانتقاندا ءبىر پەرىشتە بۇل ادامعا ۇنەمى دۇعا ەتىپ تۇرادى. دۇنيە سالىپ، قابىرگە قويىلعاندا جانىنا كەلىپ: «مەنى تانيسىڭ با؟» دەيدى. ول «جوق» دەگەندە، «مەن سەنىڭ ءبىر مۇسىلمانعا بەرگەن قۋانىشىڭمىن. بۇگىن سەنى قۋانتۋ ءۇشىن كەلدىم. قابىردە جانىڭدا بولامىن، قيامەتتە دە ساعان شاپاعات ەتىپ، ءجانناتتاعى مەكەنىڭدى كورسەتەمىن» دەيدى» (ي. ءابيددۋنيا).
«پارىزداردان كەيىنگى ەڭ قۇندى امال – مۇسىلماندى قۋانتۋ» (تاباراني).
«ەڭ قۇندى امال – ءبىر مۇ-سىلماننىڭ ايىبىن جابۋ، قارنىن تويعىزۋ نەمەسە ءبىر قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى ونى قۋانتۋ بولىپ تابىلادى» (يسفاحاني).
مۇسىلماننىڭ مۇقتاجدىعىن وتەۋدىڭ ساۋابى
مۇسىلماننىڭ قاجەتىن وتەۋ – اللاعا جاقىنداتاتىن ىستەردىڭ ءبىرى. پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) كوپتە-گەن حاديستەرىندە بۇل ءىستىڭ ساۋابىن ايتىپ سۇيىنشىلەگەن:
«كىم مۇسىلمان باۋىرىنىڭ قاجەتتىلىگىن ورىنداۋ جولىندا جۇرسە، اللا ونىڭ ءار قادامىنا جەتپىس جاقسىلىق جازادى جانە جەتپىس كۇناسىن كەشىرەدى. ال ەگەر بۇل ادام ارقىلى ونىڭ مۇقتاجدىعى وتەلسە، اناسىنان تۋعان كۇنىندەي كۇنادان تاپ-تازا بولادى. ال ەگەر وسى جولدا جان تاپسىرسا، ەسەپسىز ءجانناتقا كىرەدى» (اناستان);
«كىم مۇسىلمان باۋىرىنىڭ قاجەتىندە جۇرسە جانە سول جايلى ناسيحات ەتسە، اللا تاعالا ول پەندەسىمەن ءجاھاننام اراسىنا جەتى ور پايدا قىلادى. ءاربىر وردىڭ اراسى جەر مەن كوكتىڭ اراسىنداي» (يبن ابباس).
«باۋىرىنىڭ ىسىنە ازداعان ۋاقىت قاراسقان ادام، ول ىسكە كومەگى تيسە دە، تيمەسە دە ەكى ايلىق يتيكافتان كوبىرەك ساۋاپ الادى» (يتيكاف – مەشىتتەن شىقپاي قۇلشىلىق ەتۋ) (حاكيم).
«مەن ءۇشىن ءبىر مۇسىلمان باۋىرىمنىڭ قاجەتىندە ءجۇرۋىم – مەشىتتە ءبىر اي بويى يعتي-كافتا (قۇلشىلىقتا) بولعاننان ارتىعىراق» (تاباراني).

مۇسىلماندى تاماقتاندىرۋدىڭ ەسەسى
پايعامبارىمىزدان (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) «يسلامداعى ەڭ جاقسى امال قايسى؟» دەپ سۇرالعاندا: «تاماقتاندىرۋ جانە تانىسا دا، تانىماسا دا ادامدارمەن سالەمدەسۋ»، – دەگەن بولاتىن. ءوزى دە وسى ىستە ۇلگى بولىپ، وزگەلەرگە دە كوبىرەك ناسيحاتتاعان:
«راحمانعا قۇلشىلىق ەتىڭىزدەر، تاماقتاندىرىڭىزدار، سالەمدى جايىڭىزدار، ءجانناتقا امان-ەسەن كىرىڭىزدەر!»;
«رامازاندا ءبىر قوناققا اۋىز-اشار بەرگەن ادامعا سىرات كوپىرىنەن ءوتۋ وڭاي بولادى» (ۋ. ءناجات);
«كىم مۇسىلمان باۋىرىن تويعانىنشا تاماقتاندىرسا، ءشولىن باسسا، اللا ول پەندەسىن جەتى ور (قاشىقتىعىنداي) توزاقتان الىستاتادى. ءاربىر وردىڭ اراسى بەس ءجۇز جىلدىق جولمەن تەڭ»;
«اللا تاعالا تاماق جەگىزەتىن جومارت قۇلىمەن پەرىشتەلەرىنە ماقتانادى» (يمام عازالي).
كورىپ وتىرعانىمىزداي، مۇسىل-ماندى تاماقتاندىرۋ – اللاعا جاقىنداتاتىن، ساۋاپتى امالدار-دان بولىپ تابىلادى.
مۇسىلماندى كيىندىرگەندى اللا ءوز قورعاۋىنا الادى
ءسىز بۇكىل الەمنىڭ جاراتۋشى-سىنىڭ تىكەلەي قورعاۋىندا بولۋدى قالار ما ەدىڭىز؟ وندا، كيىمگە مۇقتاج مۇسىلمان باۋىرىڭىزدى تاۋىپ، كيىندىرىڭىز. سوندا ول كيىم توزىپ، شەشىپ تاستاعانشا، اللا ءسىزدى ءوز قورعاۋىنا الادى: «كىم مۇسىلمان باۋىرىن كيىندىرسە، قاشان ول سول كيىمدى ۇستىنەن تاستاعانشا، كيىندىرگەن ادامدى اللا تىكەلەي ءوز قورعاۋىنا الادى».
قوعامىمىزدا جىلى كيىمگە، تۇرمىستىق زاتتارعا مۇقتاج قانشاما ادامدار بار. قازىرگى قوعامداعى باۋىرلارىمىزدا بۇل ساۋاپقا جەتۋگە مۇمكىندىك كوبىرەك دەپ ويلايمىن. سەبەبى، بۇگىنگى زامان – ىسىراپ زامانى. ءقازىر ءبىر عانا ادامنىڭ باسىندا قانشاما كيىم بار؟! (اسىرەسە، قىز-كەلىنشەكتەر، ولارعا ءار كۇنى ءارتۇرلى كيىنۋ ء«ۋاجىپ» بوپ كەتكەندەي). العاشقى مۇسىلمانداردىڭ ومىرىنە قاراساڭىز، كەيبىرەۋلەرى ءبىر نەمەسە ەكى كيىممەن-اق ومىرلەرىن وتكىزگەن. ءدال سولارداي بولۋ شارت ەمەس. الايدا، ىسىراپ – حالال ەمەس.

مۇسىلماندى كەشىرگەندى اللا ءوزى كەشىرەر
اسىلىندە، اللا كەشىرىمدى ادامداردى كەشىرەدى. سەبەبى حاديستە: «مەيىرىمگە بولەمەگەن، مەيىرگە بولەنبەيدى»، – دەلىنگەن.
«قيامەت كۇنى ءبىر داۋىس: «ساۋابى اللادا بولعاندار شىقسىن، ءجانناتقا كىرسىن!»، – دەپ جار سالادى. «بۇلار كىمدەر؟»، – دەپ سۇرالعاندا: «ادامداردى كەشىرگەن، كەشىرىمشىل جاندار»، – دەيدى. وسىلايشا كوپتەگەن ادامدار ەسەپكە تارتىلماستان ءجانناتقا كىرەدى» (يبن ءابيددۋنيا).
قانداي كەرەمەت! راسىندا، قيامەتتىڭ ەسەبى وڭاي نارسە ەمەس. ادامداردىڭ ىستىق كۇننىڭ استىندا، اش-جالاڭاش، قاتتى تەرلەپ، شولدەپ قينالۋى، مىڭداعان جىل بويى تىك تۇرىپ ءاربىر كۇناسىنا، اللانىڭ بەرگەن ءار نىعمەتىن قالاي جۇمساعانىنا ەسەپ بەرۋى – ەلەستەتۋدىڭ ءوزى قيىن نارسە. ال ءسىز وسى دۇنيەدە ادامداردى «ەسەپكە تارتپاي» كەشىرىپ جىبەرۋگە ادەتتەنسەڭىز، كەڭپەيىل بولساڭىز، قيامەتتە اللا دا سىزگە كەڭشىلىك جاساپ، ەسەپسىز ءجانناتقا كىرگىزىپ جىبەرۋگە قۇدىرەتى جەتۋشى، مەيىرىم-دى. بىردە ءابۋ باكىر سىددىقتىڭ (ر.ا.) باسىنان مىناداي وقيعا ءوتتى. سۇيىكتى قىزى ايشاعا «زينا جاسادى» دەگەن جالا جابىلدى. باۋىر ەتى بالاسى جايلى نەشە ءتۇرلى وسەكتەر جەلدەي ەستى. دۇشپاندارى، مۇنافيقتار وسى ءساتتى وزدەرىنە ء«تيىمدى» پايدالاندى. وسى جالاقور وسەكشىلەردىڭ اراسىندا ميستاح تا بار بولاتىن. ميستاح – ءابۋ باكىر (ر.ا.) ونىڭ كۇنكورىسىن ءوز موينىنا الىپ، ءارقاشان كومەكتەسىپ جۇرەتىن ادامى. ءابۋ باكىردىڭ قۇلاعىنا ميستاحتىڭ ايتىپ جۇرگەنى جەتكەندە، حازىرەت ءابۋ باكىر ىزاعا بۋلىعىپ، «بۇدان بىلاي ميستاحقا كومەك كورسەتپەيمىن!» دەپ كەسىپ ايتتى. كەيىن بۇل جايتقا قاتىستى ايات ءتۇستى. اياتتا: «اراڭىزدان پاراساتتى ءارى مال-مۇلكى بار جاندار تۋعان-تۋىسقا، جوق-جىتىككە، اللا جولىندا حيجرا جاساۋشىلارعا ءوز مالدارىنان بەرمەيتىندىگىنە انت ەتپەسىن، كەشىرىم جاساسىن، اقىسىن كەشسىن. اللانىڭ سەندەردى كەشىرۋىن قالامايسىڭدار ما؟ اللا اسا كەشىرىمدى، وتە مەيىرىمدى»، – دەلىنگەن. وسى ايات تۇسكەن سوڭ، ءابۋ باكىر دەرەۋ «اللانىڭ مەنى كەشىرۋىن قالايمىن»، – دەپ، رايىنان قايتىپ، ميستاحقا قامقورلىق جاساۋىن ودان ءارى جالعاستىرا بەردى. حز. ءابۋ باكىردىڭ ءىسى بارشامىزعا ۇلگى.

مۇسىلمانعا كۇلىمدەي قاراۋ – تەگىن ساۋاپ!
شىنايى مۇسىلمان كىشىگىرىم امالدارعا نەمقۇرايلى قاراماستان، ساۋاپتى ىستەرگە ۇمتىلىپ جۇرەدى. سونداي امالداردىڭ ءبىرى – جىلىجۇزدىلىك، كۇلىمسىرەپ ءجۇرۋ. قازىرگى قوعامىمىزدا قاتىگەزدىكتى كوپ بايقايمىز. قوعامدىق ورىنداردا، كوشەدە، اسىرەسە قالا تۇرعىندارى بىر-بىرىنە سۋىق. قوعامدىق كولىكتە بىرەۋگە ابايسىزدا يىعىڭىز ءتيىپ كەتسە، دۇرسە قويا بەرەتىندەرى از ەمەس. ال ءسىز قاباعىڭىزدى تۇيمەي، كۇلىمسىرەپ جۇرسەڭىز، ادامدارعا جايلى بولاسىز، امال داپتەرىڭىزگە ساۋاپتار جازىلا بەرەدى. ويتكەنى، جىلى ءجۇزدى بولۋ دا – ساداقا.
پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) ايتتى: «مۇسىلمانعا كۇلىمسىرەۋ – ساداقا».
يبن ءال-حاريس اتتى ساحابا: «پايعامبارىمىزدان ارتىق، ءجيى كۇلىمسىرەپ جۇرەتىن ەشبىر جاندى كورمەدىم»، – دەگەن.
ەڭ تەز قابىل بولاتىن دۇعا
ءسىز باۋىرىڭىزعا دۇعا ەتسەڭىز، ءدال سولاي پەرىشتەلەر سىزگە دە دۇعا قىلادى. ال پەرىشتەنىڭ دۇعاسى قابىل بولماي قالمايدى.
«مۇسىلماننىڭ مۇسىلمانعا جاساعان دۇعاسى قابىل بولادى. مۇسىلمان باۋىرى ءۇشىن تىلەك ايتقاندا، پەرىشتەلەر: ء«اۋمين، اللا ساعان دا سونى بەرسىن»، – دەيدى;
«ەڭ جىلدام قابىل بولاتىن دۇعا – مۇسىلماننىڭ باۋىرى ءۇشىن جاساعان جاسىرىن دۇعاسى» (بۇحاري);
«ەكى دۇعانىڭ اللامەن ارادا بوگەتى بولمايدى. ءبىرىنشىسى – ءجابىر كورگەن ادامنىڭ جاساعان دۇعاسى. ەكىنشىسى – مۇسىلماننىڭ باۋىرى ءۇشىن جاساعان جاسىرىن دۇعاسى» (تيرميزي).

مۇسىلماننىڭ ايىبىن جاسىرۋ – ءوزىڭدى جاسىرۋ
مۇسىلماننىڭ ابىرويىن قور-عاۋ – ءوز ابىرويىڭدى قورعاۋ. كەمشىلىكسىز ادام جوق. ءبارىمىز ايىپتارىمىزدىڭ وزگەلەرگە اشىلىپ قالماۋىن قالايمىز. ءدال سول سەكىلدى وزگەنىڭ دە ايىبىنىڭ اشىلۋىنا جول بەرمەۋىمىز كەرەك. سەبەبى حاديس شاريفتەردە بىرەۋدىڭ ايىبىن اشساڭىز، اللا ءسىزدىڭ دە ايىبىڭىزدى دۇنيە، اقىرەتتە ادامدارعا اشىپ قوياتىندىعى ايتىلعان. ەگەر ءسىزدىڭ كەمشىلىكتەرىڭىز ادامداردىڭ ارا-سىندا كورىنىپ قالا بەرسە، وندا ءسىز وزگەلەردىڭ كەمشىلىگىن اقتارۋدى، عايبات ايتۋدى دوعارىڭىز.
«اللا تاعالا مۇسىلمان باۋىرىنىڭ ايىبىن جاسىرعاننىڭ ايىبىن قيامەتتە جاسىرادى. كىم مۇسىلمان باۋىرىنىڭ ايىبىن جاريا ەتسە، اللا تاعالا ونىڭ ايىبىن، ءتىپتى ول ۇيىنەن شىقپاي وتىرعاننىڭ وزىندە، اشىپ ماسقارا ەتەدى» ء(«سۋنانۋ يبن ءماجاھ»);
«حاق تاعالا مۇسىلماننىڭ ايىبىن جاسىرعان پەندەنىڭ ايىبىن وسى دۇنيەدە جانە اقىرەتتە جاسىرادى»;
«اللا تاعالا ابىرويى توگىلىپ جاتقان ۋاقىتتا مۇسىلمان باۋىرىنا قول ۇشىن بەرمەگەن پەندەسىن، ول ءوزى سونداي جاعدايعا تاپ بولعان ساتتە جاردەمىنەن ماقرۇم ەتەدى»;
«ەڭ سوراقى ءىس – ءوسىمقورلىق پەن مۇسىلماننىڭ ابىرويىن توگۋ»;
سوندىقتان، مۇسىلمان وزگەلەر-دىڭ كەمشىلىگىن جاسىرۋ ماسەلەسىنە مۇقيات بولۋى كەرەك.

مۇسىلماندى قورقىتۋعا بولمايدى!
دوستار اراسىندا ازىلدەپ ءبىرىن-بىرى قورقىتۋ، ءبىر زاتىن ويناپ جاسىرىپ قويۋ كەزدەسەدى. ءدىنىمىز بۇل ءىستى قۇپتامايدى. جالپى، كەز كەلگەن جاراتىلىستى قورقىتۋ – مۇسىلمانعا ءتان قىلىق ەمەس. ال مۇسىلماندى قورقىتۋ بولسا – ۇلكەن زۇلىمدىق. سەبەبى، ول – اللا رازى بولمايتىن ءىس. حاديس شاريفتەردە بىلاي دەلىنگەن:
«مۇسىلماندى قورقىتۋ – ۇلكەن زۇلىمدىق» (حاكيم);
«دوستارىڭنىڭ زاتىن شىنداپ تا، قالجىڭداپ تا الماڭدار!» (تيرميزي);
«كىمدە-كىم ءبىر ءمۇمىندى قور-قىتسا، اللا تاعالا ۇزاقتىعى مىڭ جىل بولعان كۇندە (قيامەتتە) ونىڭ قورقىنىشىن ارتتىرادى» ء(دايلامي);
ء«بىر مۇسىلمانعا اقىسىز تۇردە قورقىتۋشى (قاتال) كوزبەن قاراعان ادامدى اللا قيامەت كۇنى قورقىتادى» (تاباراني).
بىرەۋگە ءىسى تۇسكەن ادامعا ونىڭ ءىسىن قيىنداتىپ، جۇرەگىنە ۋايىم سالۋ دا جاقسىلىق ەمەس. ءبارىمىز قيىندىقتى قالامايمىز. «راببي ياسسير ءۋا لۋ تۋاسسير…» – «راببىم، جەڭىلدەت، اۋىرلاتپا…» دەپ دۇعا قىلامىز. سويتە تۇرا، ءوزىمىز باسقالارعا قيىندىق جاسايمىز. ال تومەندەگى حاديس باسقالارعا جەڭىلدىك جاساساڭىز، ءوز ءومىرىڭىز دە جەڭىل بولاتىندىعىن ايتادى: «كىمدە-كىم قيىندىقتا جەڭىلدىك جاساسا، اللا ونىڭ دۇنيە مەن اقىرەتتەگى ءومىرىن جەڭىلدەتەدى» (ريۋاياتۋ عيندا ءال-جاماعا).

مۇسىلمانعا زيان كەلتىرۋگە بولمايدى
زۇلىمدىق – باسقانىڭ جەكە مۇلكىنە، ارىنا قول سۇعۋ. ول قيامەتتە پەندەنىڭ باسىنا تۇسكەن بالە بولادى. اللا تاعالا زۇلىمدىقتى وزىنە دە، پەندەلەرىنە دە ىستەۋدى حارام ەتكەن. سوندىقتان، بىرەۋگە ءجابىر كورسەتىپ قويۋدان، رەنجىتۋدەن، وزگەنىڭ الا ءجىبىن اتتاپ قويۋدان وتە ساق بولۋىمىز كەرەك. مۇنداي جاعدايلار بولىپ قالعان جاعدايدا، كەشىرىمىن الىپ، حالالداسۋعا اسىعۋىمىز قاجەت. بىرەۋدىڭ قۇقىعىن تاپتاۋ، قارىزدى قايتارماۋ، ۇرلاۋ، توناۋ، ءزابىر كورسەتۋ، بىرەۋدىڭ زاتىن رۇقساتسىز الۋ، وسەكتەۋ، عايباتتاۋ، ت.ب. ءبارى زۇلىمدىق بولىپ ەسەپتەلەدى. زۇلىمدىق كورگەننىڭ دۇعاسىنان ساق بولۋ كەرەك.
«ەكى دۇعانىڭ اللامەن ارادا بوگەتى بولمايدى. ءبىرىنشىسى – ءجابىر كورگەن ادامنىڭ جاساعان دۇعاسى. ەكىنشىسى – مۇسىلماننىڭ باۋىرى ءۇشىن جاساعان جاسىرىن دۇعاسى» (تيرميزي):
«كىم ءبىر قارىس توپىراقتى زورلىقپەن تارتىپ السا، سول جەردىڭ جەتى ەسەسى قيامەت كۇنى موينىنا جۇكتەلەدى» ء(مۇسلىم);
«كىم مۇسىلماننىڭ اقىسىن جەسە، اللا وعان توزاقتى ءۋاجىپ، پەيىشتى حارام ەتەدى» ء(مۇسلىم);
«كىمدە ءبىر مۇسىلمان باۋىرىنىڭ وزىنە نەمەسە ءبىر نارسەسىنە جاساعان قياناتى بار بولسا، دينارلار مەن ديرحامدار تابىلمايتىن كۇن (قيامەت) كەلمەي تۇرىپ، ودان كەشىرىم سۇراسىن. ايتپەسە، ەگەر جاقسى امالى بار بولسا، جاساعان قياناتىنىڭ مولشەرىندە ونىڭ ساۋابىنان الىنىپ، جابىرلەنگەن ادامعا بەرىلەدى. ەگەر جاقسى امالى جوق بولسا، ءجابىر كورگەن ادامنىڭ كۇنالارى الىنىپ، ونىڭ موينىنا جۇكتەلەدى» (بۇحاري);
«بىرەۋدىڭ حاقىن جەمە
جالعىز تيىن،
تەرگەۋدە دە ادامنىڭ اقى قيىن.
سەنى جوقتان قۇدايا بار ەتكىزدى،
ەندەشە، سوعان تابىن، سوعان سىيىن»، – دەپ بابالارىمىز ايتقانداي، قيامەت كۇنى زۇلىمدىق كورگەن ادام مىندەتتى تۇردە ءوز اقىسىن الادى. ال ول كۇنى ەسەپ ايىرىسۋ تەك ساۋاپپەن بولماق. ءبىر ساۋاپقا مۇقتاج بولاتىن سول كۇنى اللا بارشامىزدى زۇلىمدىق ەتكەندەردەن قىلا كورمەسىن.

سىيلاسۋ، سىيلىق بەرۋ
ادامداردىڭ بىر-بىرىنە سىيلىق بەرۋى وتە جاقسى امال. پايعام-بارىمىز ادامدارعا قارىم-قاتىناستارىن جاقسارتۋى جانە ارالارىنداعى بايلانىستىڭ ۇزىلمەۋى ءۇشىن بىر-بىرىنە سىيلىق بەرۋدى ءامىر ەتەتىن. سىيلىقتىڭ ادامدى «كەرەڭ» جانە «سوقىر» قىلاتىنىن ايتاتىن ەدى. ياعني، سىيلىق بەرۋشىنىڭ جامان سوزدەرىن ەستي المايتىن، كەمشىلىكتەرىن كورە المايتىن بولادى.
حاديس شاريفتەردە بىلاي دەلىنگەن:
ء«مۇسافاحا ەتىڭدەر (قول الىسىڭدار)، ءمۇسافاحا كەكتى، رەنىشتى كەتىرەدى. بىر-بىرلەرىڭە سىيلىق بەرىڭدەر، ويتكەنى سىيلىق سۇيىسپەنشىلىكتى ارتتىرادى، دۇش-پاندىقتى كەتىرەدى» (يبن اساكير);
«سۇراماي بەرىلگەن نارسەنى الىڭدار! ول – اللا تاعالانىڭ جىبەرگەن ءريزىعى» (بايھاقي);
«سىيلىق بەرگەن ادامعا سەندەر دە سىيلىق بەرىڭدەر! ەگەر بەرەتىن ەشتەڭە تاپپاساڭدار، سىيلىعى قايتارىمسىز قالماۋى ءۇشىن وعان دۇعا ەتىڭدەر!» (ناساي);
«بىرەۋگە جاقسىلىق جاسالسا، سول جاقسىلىقتى ايتىپ ءجۇرسىن! جاقسىلىقتى ايتىپ ءجۇرۋ شۇكىر بولادى. جاقسىلىقتى جاسىرعان ادام كورنەمەكتىك، ياعني شۇكىرسىزدىك جاساعان ءبولادى» (ابۋ داۋد);
مۇسىلماندار بىر-بىرىنە ءجاننات ەسىكتەرى ءتارىزدى دەسەك ارتىق بولمايدى. ءار مۇسىلمان – اللانىڭ رازىلىعىن الۋعا بەرىلگەن مۇمكىندىك دەپ بىلگەن ءجون. باۋىرلارىمىزدى كورگەندە: «مەنىڭ باقىتقا قاۋىشىپ، ءجانناتقا كىرۋىم – وسى باۋىرىمنىڭ كوڭىلىن قۋانتۋمەن، رازىلىعىن الۋمەن بولۋى مۇمكىن» دەپ ويلاپ، كومەگىنە جاراپ، ىزگى دۇعاسىن الىپ قالۋعا تىرىسايىق، اعايىن.

تاڭشولپان ابدەزىم،
«نۇر-مۇباراك» ەگيپەت يسلام مادەنيەتى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=17&id=696511

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


شالقار داۋلەتكەلدى. ءجى 17 سەكوند
ەڭ شىعىنى كوپ جازا – ءو 18 سەكوند
ەلوردادا جۇمىسسىزدار 18 24 سەكوند
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 29 سەكوند
نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاپ 3 مينوت
الماتىدا كونفەسسياارالى 6 مينوت
ۇكىمەت وتىرىسىندا «نۇرل 10 مينوت
اعاجاي التاي تورى 10 مينوت
SÙ‰M-كارتا ساتاتىن ساۋد 10 مينوت
قازاقستان 99 حالىقارالى 12 مينوت
ەجەلگى يسلام ورتالىقتار 15 مينوت
قازاقستاندا اقىلى جولدا 15 مينوت
نۇر-سۇلتاندا ورتالىق 10 20 مينوت
قازاقستاندا اقىلى جولدا 21 مينوت
«نۇرلى جول» اياسىندا قا 1 ساعات
ءوزىڭ جارقىراۋ ارقىلى و 1 ساعات
ساپاسىز جول اقتوبەگە جا 1 ساعات
اعاجاي التاي تورى 1 ساعات
تاكفيريتتىك ساناعا توقت 1 ساعات
شىمكەنتتەگى جول جوندەۋ 1 ساعات
نۇر-سۇلتاندا جۇمىسسىزدا 1 ساعات
قورىلدىڭ مي قىزمەتىنە ء 1 ساعات
5 جىلدا كولىك ينفراقۇرى 1 ساعات
اعاجاي التاي تورى 1 ساعات
قر پرەزيدەنتى اكىمشىلىگ 1 ساعات
اعاجاي التاي تورى 1 ساعات
الماتىنىڭ مەديتسينا ۇيى 1 ساعات
الماتىلىق مەديتسينا ۇيى 1 ساعات
باس ءمۇفتي قاجىلىق فيرم 2 ساعات
يتاليادا دۇنيەجۇزىلىك م 2 ساعات