ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-08-21580410755 %45 %
2019-08-22656264749 %51 %
2019-08-23315216063 %37 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: يسلام جانە وركەنيەت گازەتى

جولدانعان ۋاقىتى: 11:50 - 2016/11/01


enbekاللا تاعالا قاسيەتتى قۇران كارىمدە: «ناماز وقىلىپ بولعان سوڭ، جان-جاققا تاراپ اللانىڭ مول راقىمىنان (كاسىپتەرىڭ ارقىلى) ءوز ريزىق-نەسىبەلەرىڭدى ىزدەڭدەر»، – دەگەن. [1]
قۇران – ادامگەرشىلىككە، سۇيىسپەنشىلىككە، كوركەم مىنەزگە، رۋحاني جان تازالىعى، ادال ەڭبەك ەتۋمەن جاقسى ءومىر سۇرۋگە شاقىرادى. قۇراندا ادامنىڭ جاراتىلىس ماقساتتارى، سونىڭ ىشىندە ەڭبەك ەتۋدىڭ مىندەتتىلىگى، وسى دۇنيەدەگى نەسىبەسى جايلى دالەلدەر كوپ: «اللانىڭ ساعان بەرگەن داۋلەتىمەن اقىرەت جۇرتىن ىزدە دە، دۇنيەدەگى نەسىبەڭدى دە ۇمىتپا. اللا، ساعان جاقسىلىق ەتكەندەي سەن دە جاقسىلىق ىستە، سونداي-اق جەر جۇزىندە بۇلىنشىلىك ىزدەنبە! اللا بۇزاقىلاردى سۇيمەيدى»، – دەلىنگەن. [2]
ءبىزدىڭ داناگوي بابالارى-مىزدىڭ پايىمداۋىنشا، دۇنيەدە ادامزات بالاسى ايرىقشا ءقادىر تۇتاتىن ءتورت نارسە بار. ولار ادامنىڭ ەرىكتى، ازات بولۋى، ەڭبەكپەن تەر توگىپ تاپقان مال-مۇلكىنىڭ ءوز يگىلىنە اينالۋى، ءار ادامنىڭ تۋىپ-وسكەن، اتا-بابالارىنان مۇرا بولىپ قالعان ءوز وتانىنىڭ، عاسىرلار بويى امانات بولىپ كەلە جاتقان ءدىنىنىڭ بولۋى. قاسيەتتى يسلام ءدىنى دە ادامداردىڭ ازاتتىقتا باقىتتى ءومىر ءسۇرۋىن، ادال ەڭبەكپەن تاپقان ىرىسىن ءناسىپ ەتكەنىن، وتانى، ءدىنى بولعانىن قالاپ، وعان قۇرمەتپەن قارايدى. ادامنىڭ ەڭبەگىنە قاراي الاتىن نەسىبەسى جايلى مۇحاممەد (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) پايعامبار دا ءوز حاديسىندە: «كىم ءوز قولىمەن نانىن تاپسا جانە اينالىسقان ءىسىنىڭ تابىسى ادال بولسا، ول ادامعا ءجاننات ءۋاجىپ»، – دەگەن بولاتىن.
قازاق حالقىنىڭ ۇلى اقىنى اباي اتامىز: ء«وزىڭ ءۇشىن ەڭبەك قىلساڭ، ءوزى ءۇشىن وتتاعان حايۋاننىڭ ءبىرى بولاسىڭ. ادامشىلىقتىڭ قارىزى ءۇشىن ەڭبەك قىلساڭ، اللانىڭ سۇيگەن قۇلى بولاسىڭ»، – دەپ ايتقان بولاتىن. بۇل «ادامنىڭ جاقسىسى – ادامدارعا پايدا تيگىزەتىنى» دەگەن پايعامبارىمىز مۇحاممەدتىڭ (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) ءحاديس-شاريفىنىڭ ماعىناسىمەن ۇندەسىپ تۇرعان جوق پا؟ ابايدىڭ ايتۋىنشا، اۋەلى قۇدايعا سيىنىپ، سونان سوڭ ءوز قايراتىنا سۇيەنىپ ەڭبەك ەتكەن جان عانا ناعىز ادام بولىپ سانالادى. ونىڭ: «ادامشىلىقتىڭ قارىزى ءۇشىن ەڭبەك قىلساڭ، اللانىڭ سۇيگەن قۇلىنىڭ ءبىرى بولاسىڭ»، – دەۋى دە سوندىقتان. يسلام ءدىنى دە ەڭبەكتىڭ ادام ومىرىندەگى جاسامپازدىق كۇشىنىڭ مول ەكەنىن ايعاقتايدى. مۇسىلمانداردىڭ دۇنيە جانە اقىرەت ءۇشىن ادال ەڭبەك ەتۋىن تالاپ ەتەدى. قۇدىرەتى كۇشتى جاراتقان يەمىز جەر بەتىندەگى نىعمەتتەردىڭ بارلىعىن ادام بالاسىنىڭ قىزىعىنا ارناعان عوي. ول تۋرالى ءتىپتى قۇران كارىمدە: «راسىندا، ادام بالاسىن ارداقتادىق، سونداي-اق ولاردى قۇرلىقتا دا، تەڭىزدە دە كولىكتەندىردىك. ءارى ولاردى جاقسى نارسەلەرمەن قورەكتەندىردىك. ءام ولاردى جاراتقاندارىمىزدىڭ كوبىنەن نەعۇرلىم ارتىق جاراتتىق»، – دەپ ايتىلعان. [3]
يسلام – و دۇنيەنى ويلاي تۇرا، بۇل دۇنيەنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىن كۇيتتەۋدەن الىستاتپايتىن ناعىز ومىرشەڭ ءدىن بولىپ تابىلادى. يسلام دىنىندە ەڭبەك قوعام مۇشەسىنىڭ مىندەتى رەتىندە قاراستىرىلادى. ال ەندى اللا تاعالا قۇرمەتتى ورىنعا قويعان ادام بالاسىنا بۇل دۇنيەنىڭ نىع-مەتتەرىن پايدالانۋدىڭ جالعىز جولى دا ەڭبەك ەتۋى. ياعني، ەگىن ەككەن ادام عانا ونى ورىپ، ىرىزدىعىن كورەدى. جالپى، شاريعات بويىنشا، ادال ەڭبەك ەتۋدىڭ ءوزى – دۇعانىڭ ءبىر ءتۇرى. اللا تاعالا ەڭبەك ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن قۇران كارىمدە: «ادامزات تەك ەڭبەگىنە قاراي تابىسقا جەتەدى. ءسوز جوق، ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىن جەدەل كورەدى. سوڭىرا وعان قىلعان ەڭبەگىنىڭ بوداۋى تولىق بەرىلەدى. كۇدىكسىز سوڭعى باراتىن جەرىڭ راببىڭ». [4]
جانە دە اللا تاعالا جەر بەتىندەگى بارلىق تىرشىلىك اتاۋلىنى بىزدەر ءۇشىن جاراتقانىن قۇران كارىمدە بىلاي باياندايدى:  «ول سونداي، اللا سەندەرگە جەردى توسەك، اسپاندى توبە ەتىپ جاراتتى. ءارى كوكتەن جاڭبىر جاۋدىرىپ، سول ارقىلى سەندەر ءۇشىن ءارتۇرلى وسىمدىكتەن ريزىق شىعاردى». [5]
تاعى دا اللا تاعالا: «اللا كوكتەردە جانە جەردە نە بولسا، سونىڭ بارلىعىن ءوز تاراپىنان ءبىر نىعمەت قىلىپ سەندەرگە باعىندىردى. البەتتە، بۇندا تۇسىنگەن ەل ءۇشىن بەلگىلەر بار»، – دەيدى. [6]
مۇسىلماندار ءۇشىن ادال ەڭبەكتىڭ وتە ماڭىزدى ەكەندىگىن ءبىزدىڭ پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) دا سارالاپ تۇرىپ ايتىپ كەتكەن. ول ءوز حاديسىندە: «ادال ەڭبەك ەتۋ – ءار مۇسىلمانعا پارىز»، «ادال تابىس تابۋ ءۇشىن شىققان ادام جيھادتا جۇرگەن كىسى ءتارىزدى»، – دەيدى. بۇل دۇنيە سىناق، اقىرەت جولاۋشىلارى مۇندا قوناق. ادامعا بۇل جەردە ازىق-تۇلىك جانە كيىم-كەشەك كەرەك. ال بۇلار ەڭبەك ەتپەيىنشە قولعا تۇسپەيدى. بارلىق ۋاقىتىن اقشا تابۋمەن وتكىزگەن ادام دا الدانادى. ءارى اقىرەت ءۇشىن دايىندالۋ كەرەك، ءارى دۇنيەدەگى قاجەتتىلىكتەرىن دە قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. ءبىراق، بۇلاردى دا اقىرەت ساپارى ءۇشىن قاجەت ەكەندىگىن ويلاپ، تابۋ كەرەك.
ءوزىنىڭ جانە بالا-شاعاسىنىڭ قاجەتتىلىكتەرىن ادالدان تابۋ، ەشكىمگە مۇقتاج بولماۋ – جيھاد بولىپ تابىلادى. مۇنىڭ ساۋابى كوپتەگەن عيباداتتاردان دا ارتىق. حاديس شاريفتە: «بىر مۇسىلمان تابىسىن ادالدان تاۋىپ، ەشكىمگە مۇقتاج بولماسا جانە كورشىلەرىنە، تۋىستارىنا جاردەم بەرسە، قيامەت كۇنى، ايدىڭ ون ءتورتىنشى تۇنىندەگىدەي جارقىراعان، نۇرلى بولادى»، – دەلىنگەن.
يسا (ا.س.) ءبىر مۇمىنگە:
– قايدا جۇمىس ىستەيسىڭ؟ – دەپ سۇراعان كەزدە، ءمۇمىن:
– عيباداتپەن ۋاقىتىمدى وتكىزەمىن، – دەپ جاۋاپ قايتارادى.
– جارايدى، وندا قايدا تاماقتاناسىڭ؟ – دەپ سۇراعاندا،
– بۇكىل قاجەت نارسەلەردى باۋىرىم بەرەدى، – دەيدى. سول كەزدە يسا (ا.س.):
– ولاي بولسا، باۋىرىڭ سەنەن دە قۇندى عيبادات جاساپ ءجۇر، – دەيدى.
حازرەتى ومار (ر.ا.) بىلاي دەگەن: «ەڭبەك ەتىڭدەر، تابىس تابىڭدار، اللا تاعالا ريزىعىمدى جۇمىس ىستەمەسەم دە جىبەرەدى دەمەڭدەر! اللا تاعالا اسپاننان اقشا جاۋدىرمايدى».
حازرەتى لۇقمان حاكىم ۇلىنا ناسيحات بەرگەن كەزدە: «جۇمىس ىستە، اقشا تاپ! جۇمىس ىستەمەي اركىمگە مۇقتاج بوپ جۇرگەن ادامنىڭ ءدىنى مەن اقىلى نۇقسان بولادى، جاقسىلىق جاساۋدان ماحرۇم قالادى جانە ءبارى ونى جابىرلەيدى»، – دەدى.
اۋليە ءبىر كىسىدەن: ء«وزى، ءسوزى دۇرىس بولعان ادال ساۋداگەردىڭ دارەجەسى جوعارى ما، الدە ءتۇنى بويى ناماز وقىپ، كۇندىز ورازا ۇستايتىن تاقۋانىڭ دارەجەسى جوعارى ما؟»، – دەپ سۇرالعان كەزدە: «ادال، سەنىمدى ساۋداگەر قايىرلىراق. ويتكەنى، ءار ساعاتتا شايتانمەن جيھاد ەتىپ جاتىر. شايتان ساۋدادا ونى الداۋعا تىرىسۋدا، ال ول اللا تاعالانىڭ امىرىمەن رازىلىعىنا ءمان بەرۋدە»، – دەپ جاۋاپ بەرگەن ەكەن.
يمام ءاۋزاي حازرەت يبراھيم ءادحام حازرەتتىڭ ءبىر باۋ وتىن ارقالاپ كەلە جاتقانىن كورگەن كەزدە: «نەگە وسىنشاما قيىندىق كورىپ ءجۇرسىڭ؟ باۋىرلارىڭ سەنى ەشنارسەگە مۇقتاج ەتپەيدى عوي»، – دەيدى. يبراھيم ءادحام حازرەت: «ولاي دەمە، پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) حاديس-شاريفىندە: «اقشانى ادالدان تابۋ ءۇشىن قيىندىق كورگەندەرگە ءجاننات ءۋاجىب بولادى»، – دەگەن»، – دەپ جاۋاپ قاتادى.
ولاي بولسا، مۇسىلمان ءار العانىن ادال ما، ارام با دەپ ويلاۋى كەرەك، ارام بولسا الماۋى كەرەك. العان نارسەسىنەن اقىسى بولعاندارعا بەرۋدى، كەدەيلەرگە، مۇقتاجدارعا جاردەم بەرۋدى ويلاۋى كەرەك. ويتكەنى، ادامداردىڭ ەڭ جاقسىسى – ادامدارعا جاقسىلىق جاساعانى. ادامداردىڭ جامانى – ادامدارعا جاماندىق قىلعانى. ادام تاپقانىنا قاناعات ەتۋ كەرەك، اللا تاعالانىڭ بەرگەنىنە رازى بولۋى كەرەك.
اللا تاعالا بەس نارسەنى بەس نارسەنىڭ ىشىنە جاسىرعان. وسى بەس نارسەنى العان ادام، ىشىندە-گىسىنە دە قول جەتكىزەدى: «قادىر-لىكتى، ابىرويدى – عيبادات-قا; كەدەيلىكتى، جوقشىلىقتى – كۇناعا; ءىلىمدى، حيكمەتتى – كوپ تاماق جەمەۋگە; ايبىندىلىقتى، قۇرمەتتى – تۇندە ناماز وقۋعا; بايلىقتى، ەشكىمگە مۇقتاج بولماۋدى – قاناعاتقا باعىنىشتى قىلعان».
قورىتا ايتقاندا، مال-مۇلىك – ءمۇمىننىڭ جاردەمشىسى. جۇمىس ىستەۋ كەرەك جانە ادالدان اقشا تابۋ كەرەك. جۇمىس ىستەمەي مۇقتاج بولعان ادام، ءدىنىن قولدان جىبەرىپ الۋى مۇمكىن. ءدىنىن ساتىپ نان جەمەۋ ءۇشىن ماڭداي تەرى ارقىلى نان تاۋىپ جەۋ كەرەك. حاديس شاريفتە ءايتىلعانىنداي: «وز ەڭبەگىڭمەن، ماڭداي تەرىڭمەن تاپ، ءدىنىڭدى ساتىپ ازىقتانبا!».
مۇسىلمان دۇنيەنى جاقسى كورگەندىكتەن ەمەس، اللا تاعالا ەڭبەكتەنۋدى بۇيىرعاندىقتان جۇمىس ىستەپ، تابىس تابادى. ءناپسىقۇمارلىق ءۇشىن اقشا تابۋ جانە ادال نارسەنى حارامنان ايىرماۋ، وزگەنىڭ اقىسىن جەۋ، ولارعا قارىزىن وتەمەۋ دۇنيە-قۇمارلىق دەگەن ءسوز.
اللا تاعالا بۇيىرعاندىقتان ەڭبەكتەنىپ، اقشا تابۋ جانە تاپقانىن ونىڭ بۇيىرعان جەرلەرىنە جۇمساۋ عيبادات بولىپ ەسەپتەلەدى. ادالدان قورەكتەنگىسى كەلگەندەر مىنا بەس نارسەگە ءمان بەرۋى كەرەك:
1) ريزىق سوڭىندا جۇرگەندە اللا تاعالانىڭ پارىز ەتكەن عيباداتتارىن قالدىرماۋ كەرەك;
2) تابىس تابۋ ءۇشىن ەشكىمدى رەنجىتپەۋ كەرەك;
3) جۇمىس ىستەۋ ارقىلى ءوزىنىڭ جانە جانۇياسىنىڭ نامىسىن قورعاۋعا نيەت ەتۋ كەرەك;
4) جۇمىس ىستەگەندە ءوزىن شاماسىنان تىس قيناماۋ كەرەك;
5) جۇمىس ىستەۋدى ريزىق ءۇشىن ءبىر سەبەپ دەپ ءبىلۋ كەرەك. ءبىراق، ريزىقتىڭ كەلۋىن جۇمىسىنان ەمەس، اللا تاعالادان دەپ ءبىلۋ كەرەك.
حازىرەتى ومار دا (ر.ا): «سىزدەردىڭ بىرەۋلەرىڭىز كوكتەن التىن جانە كۇمىس جاۋماعانىن كورە تۇرا، «و، اللا، مەنى ريزىقتاندىر دەپ ريزىعىن ىزدەمەستەن وتىرماسىن»، – دەپ ەڭبەك ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن، قۇر قول قۋسىرىپ وتىرماۋ قاجەتتىگىن ايتىپ كەتكەن. ال ەندى مۇسىلمانداردىڭ مارتەبەلى مىندەتتەرى مەن پارىزدارىنىڭ ەڭ ىزگىلەرى – ادال جولمەن تاپقان تازا كيىمدى كيۋ، ادال جەپ، ءىشۋ، ءىلىمدى ۇيرەنۋگە ۇمتىلۋ، ءبىر كۇندىك تاماعى جوق كىسىگە ساداقا بەرۋ، جەتىمنىڭ مالىن جەمەۋ، ادال ەڭبەك ەتۋ، وتباسىن ادال ەڭبەك ەتىپ، ادال ءومىر سۇرۋگە تاربيەلەۋ.
يسلام تابىستىڭ نەگىزگى كوزى ساۋدا ەكەندىگىن دە ايتىپ وتكەن. پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) بۇل جايىندا بىلاي دەيدى: «ىرىستىڭ وننان توعىزى – ساۋدا مەن ديقانشىلىقتا. قالعانى مال اسىراپ ساتۋدا». دەمەك، ساۋدا جاساۋ – ماڭىزدى كاسىپ. جاقسى ساۋداگەرلەر جايىندا پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) بىلاي دەگەن: «ەڭ تازا جانە ادال تابىس – ادال ساۋدا جاسايتىنداردىڭ تابىسى. ولار سويلەگەن كەزدە وتىرىك ايتپايدى، وزدەرىنە ءبىر نارسە امانات ەتكەن كەزدە اماناتقا قيانات جاسامايدى. ۋادە بەرسە، ۋادەلەرىنەن تايمايدى، ساتىپ العان كەزدە زاتتى جاماندامايدى، ساتقان كەزدە ونى ورىنسىز ماقتامايدى، قارىزدانعان كەزدە قارىزدارىن كەشىكتىرمەيدى. الاشاق بولعان كەزدە قيىندىق تۋدىرمايدى».
ءبىر حاديستە: «بىر زاماندار كەلەدى، ادامدار تەك مال-مۇلىكتىڭ، اقشانىڭ كەلۋىن ويلاپ، حالالىن، حارامىن ويلامايدى»، – دەپ ايتىلعانداي، ءار مۇسىلمان وسىنداي كۇناھارلىقتان ادا بولىپ، اللا تاعالا بارشامىزعا ادال ەڭبەك ەتۋمەن ءوز رازىلىعىنا بولەنۋىمىزدى ءناسىپ ەتسىن.

اسىلحان قاجى دانياروۆ،
شاردارا اۋدانى «شاردارا» ورتالىق مەشىتىنىڭ باس يمامى،
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى

سىلتەمەلەر:
[1] «جۇما» سۇرەسى 10-ايات
[2] «قاساس» سۇرەسى، 77-ايات
[3] «يسرا» سۇرەسى، 70-ايات
[4] ء«ناجىم» سۇرەسى 39-42 اياتتار
[5] «باقارا» سۇرەسى، 22-ايات
[6] «جاسيا» سۇرەسى، 12-ايات


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=17&id=679043

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


سيريادان ورالعان اقتوبە 2 مينوت
ماۋسىمدىق ونىمدەر: قىرك 2 مينوت
اتىراۋدا تەاترداعى ورتت 7 مينوت
مەكەمتاس مىرزاحمەتوۆ: ا 7 مينوت
ەلوردانىڭ بايقوڭىر اۋدا 8 مينوت
الماتىعا بيىل ەكى ءجۇز 11 مينوت
ادىلبەك سارسەمباەۆ الما 17 مينوت
ايەلدەر ۆالەيبول قۇراما 17 مينوت
ەرىكتىلەر جۇرتتىڭ القاۋ 17 مينوت
سقو-دا پوليتسيا قىزمەتك 17 مينوت
مەملەكەتتىك 13-كەزەكتى 17 مينوت
رەكتورلاردىڭ بيۋروكراتت 17 مينوت
الماتىداعى جەتىسۋ اۋدان 23 مينوت
ۆولەيبولدان ازيا چەمپيو 27 مينوت
اسقار مامين اقتوبەدەگى 27 مينوت
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 27 مينوت
كاكوە زناچەنيە يمەەت رە 1 ساعات
ارزان پاتەر ۋادە ەتكەن 1 ساعات
قازاقستاندىق ۇستازدار ع 1 ساعات
تانىمال سپورتشى ۋاليح 1 ساعات
تيانشان تورى 1 ساعات
شينجياڭنىڭ تۇڭعىش كەڭ ە 1 ساعات
گانسۋ اقساي: ءتۇرلى شار 1 ساعات
باسەكەلەستىرىپ ساتۋ قيم 1 ساعات
ايەلدەر ۆالەيبول قۇراما 1 ساعات
قوعام حاۋىپسىزدىگى تارا 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
قازاق جالقاۋ ەمەس، ءبىر 1 ساعات
التاي كولگىنوۆ جاڭبىر س 1 ساعات
1 مىڭ گا ورمان قالپىنا 1 ساعات