ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-12-141793576056 %44 %
2019-12-152986627364 %36 %
2019-12-162051897974 %26 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: قازاقستان مۇفتيات جاڭالىقتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 11:30 - 2019/08/12

قۇربان ايت – قۇتتى مەرەكە!

دىنىمىزدە بۇل مەرەكەنىڭ الار ورنى ايرىقشا. ويتكەنى، قاسيەتتى قۇربان ايت ەلدىڭ بىرلىگىن كۇشەيتىپ، ءوزارا باۋىرلاستىقتى ارتتىرادى. اسىل دىنىمىزدە دارىپتەلگەن ءدىني ءداستۇر عاسىرلار بويى حالقىمىزدىڭ قانىنا ءسىڭىپ، ۇلى دالا توسىندەگى ۇلىق مەرەكەگە اينالدى. قۇرباندىق – ۇلكەن تاريح، ۇلى عيبادات. قۇربان ايت مەرەكەسى تاريحىنىڭ تامىرى سوناۋ يبراھيم (ع.س.) پايعامبار زامانىنان باستاۋ الادى. قۇربان شالۋ – پايعامبارلار اتاسى ءيبراھيمنىڭ (ع.س.) سۇننەتى. الايدا، قۇرباندىق ءدəستۇر كەيىنگى مۇسىلمان ۇمبەتكە دە مۇرا بولىپ قالدى.

اللا تاعالا مۇسىلمان جۇرتىنا ءناسىپ ەتكەن بۇل مەيرامدا مۇسىلماندار جۋىنىپ، تازا دا جاڭا كيىمىن كيىپ، حوش ءيىستى ءاتىرىن سەۋىپ، مەشىتكە ايت نامازىنا كەلەدى. ايت نامازىن وقىپ بولعاننان كەيىن ءبىر-بىرىن مۇباراك مەرەكەمەن قۇتتىقتاپ، قۇشاق جايىپ، وكپە-رەنىشى بولسا كەشىرىپ، باۋىرمالدىلىقپەن قاۋىشادى. سونداي-اق، مەيرامنىڭ اتى ايتىپ تۇرعانداي، اللانىڭ رازىلىعى ءۇشىن جۇرەگى ىزگى جاندار قۇرباندىق مالدارىن سويىپ، ەتىنەن تۇرمىسى تومەن وتباسىلارعا تاراتادى. مۇمكىندىگىنشە ساداقاسىن دا مۇقتاج جاندارعا بەرەدى. ايتا كەتەر نارسە، ايت مەرەكەسىن مۇسىلمان قاۋىمىنىڭ كوپ بولىپ تويلاۋىنىڭ، دۋماندى ەتىپ وتكىزۋىنىڭ ەش ابەستىگى جوق. تەك شاريعات شەڭبەرىنەن شىعاتىن قىلىقتارعا، داراقىلىق پەن ىسىراپشىلدىققا جول بەرمەۋلەرى كەرەك. تاڭ ازانىمەن ءمىناجات ەتۋدەن باستالاتىن مەرەكە قازاق دالاسىندا وزىنە جاراسىمدى سان-سالتاناتىمەن يماندىلىق دۋمانىنا جالعاسادى.

فاكيھ بين ساد (ر.ا.):«اللا ەلشىسى (س.ع.س.) ورازا، قۇربان ايت جانە اراپا كۇندەرى عۇسىل قۇيىناتىن»[1]،– دەسە، ال حاسان بين ءالي (ر.ا.): «بىزگە اللا ەلشىسى ايت كۇنى ەڭ جاقسى ءيىسسۋدى سەبۋدى بۇيىرعان ەدى»[2]،– دەيدى. بۇل حاديستەر كۇللى مۇسىلماندى ايت كۇندەرى جان مەن ءتان تازالىعىنىڭ ۇيلەسىمدى بولۋىنا ۇندەيدى. ويتكەنى، بۇل – مەرەكە كۇنى. مەيرامنىڭ نىشانى سەزىلىپ تۇرۋى ءتيىس.

قاسيەتتى قۇربان ايت مەيرامى مۇسىلمانداردىڭ مەككە مەن ءمادينا شاھارلارىندا قاجىلىق پارىزىن وتەۋ كەزەڭىمەن اياقتالادى. قۇربان ايت مەرەكەسىندە مۇمكىندىگى بار ءاربىر مۇسىلمان بالاسى اللا تاعالانىڭ ريزاشىلىعى ءۇشىن قۇرباندىق شالۋى ءتيىس. ايتا كەتەيىن، قۇرباندىق شالۋ تەك مال باۋىزداۋمەن عانا شەكتەلمەيدى. وندا ادامنىڭ ىشكى نيەتى، شىن پەيىلى، دىنگە بەكەمدىگى، تاقۋالىعى، باسقالارعا جاناشىرلىعى تارازىعا تۇسەدى. سونداي-اق، پەندەنىڭ پەندەشىلىگى مەن مارتتىگى، ساراڭدىعى مەن جومارتتىعى دا سىنالادى.

Əربىر جاعدايى بار ءəرى جولاۋشى ەمەس مۇسىلمانعا قۇرباندىق شالۋ – ءۋəجىپ (مۇسىلماندىق مىندەت). قۇران كəرىمدە:

«راببىڭ ءۇشىن ناماز وقى جəنە قۇرباندىق شال»،[3]– دەگەن ءəمىر بار.

شاريعاتتا ادامنىڭ شاماسى كەلمەيتىن مىندەتتەمەلەر جوق. ويتكەنى، ءدىن مۇراتى – ادامنىڭ ءدىلىن تۇزەۋ، تۇرمىسىن رەتتەۋ. شاريعاتتىڭ ءəربىر ءəمىرى مەن تىيىمىنىڭ استارىندا ادامنىڭ جەكە باسىنا جəنە جالپى قوعامعا پايدالى حيكمەتتەر بار.

قۇرباندىق شالعان ەڭ ءبىرىنشى، قۇربان شالىناتىن جەردىڭ تازا بولۋىنا كوڭىل ءبولۋى ءتيىس. مالدى سوياتىن جەرگە ۇرماي-سوقپاي اپارىپ، ونى قۇبىلاعا قاراتىپ، سول جاعىمەن جاتقىزىلادى. ءسوسىن«يا، اللاتاعالام، يبراھيم مەن مۇحاممەد پايعامبارلاردان قابىل العانىڭداي مەنىڭ دە قۇرباندىعىمدى قابىل الا گور!»دەپ باتا جاسالادى. سوسىن «اللاھۋ اكبار!» جانە ء«لا ءيلاھا يللاللاھ» دەپ ايتىلىپ تۇرادى. قۇربان شالاتىن ادام مالدى قيناماي جۇمساق باۋىزداۋعا كوڭىل ءبولۋى كەرەك. مالدىڭ كوزىنشە پىشاقتى جالاڭداتىپ قايراۋعا بولمايدى. پىشاق وتكىر بولۋى ءتيىس. ويتكەنى، پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.):«...قۇربان شالاتىن ادام پىشاعىن جاقسىلاپ قايراسىن، مالدى قيناماي جۇمساق باۋىزداسىن»،– دەگەن ءحاديسى بار. مىنە، مۇنىڭ ءوزى اسىل ءدىنىمىزدىڭ ادام تۇرماق، مالدىڭ وزىنە ءجابىر كورسەتپەۋ كەرەك ەكەنىن ۇقتىرىپ وتىرعان جوق پا?!

كەز كەلگەن مال قۇرباندىققا جارامايدى. قۇرباندىققا قوي، ەشكى، سيىر، تۇيە مالىنىڭ ەركەكتەرى دە، ۇرعاشىلارى دا جارامدى. قوي مەن ەشكى ءتولىنىڭ ەڭ كەمى ءبىر جاسار بولۋى قاجەت. دەگەنمەن، التى ايلىق قوزى ءبىر جاسار قوي سەكىلدى ءىرى، قوڭدى بولسا قۇرباندىققا جارامدى. ال، ەشكىنىڭ مىندەتتى تۇردە ءبىر جاسقا تولعان بولۋى قاجەت. سيىر ەكى جاسقا، تۇيە بەس جاسقا تولعاندا قۇرباندىققا شالۋعا بولادى. سونداي-اق، قۇرباندىق مالىنىڭ دەنى ساۋ، ەتتى جانە دەنە مۇشەلەرى تۇگەل بولۋى كەرەك. ونىڭ بويىندا قۇرباندىق رەتىندە شالۋعا كەدەرگى كەلتىرەتىن كەمشىلىكتەر بولماۋى قاجەت. ماسەلەن، قۇربان مالىنىڭ ەكى نەمەسە ءبىر كوزىنىڭ سوقىر، باۋىزدالاتىن جەرگە وزدىگىنەن ءجۇرىپ بارا المايتىنداي ءالسىز، ەكى قۇلاعىنىڭ نە ءبىر قۇلاعىنىڭ باسىم بولىگىنىڭ جوق بولۋى سەكىلدى كەمشىلىكتەرى تابىلسا، جارامسىز بولىپ تابىلادى.

ادام قۇرباندىقتى ءوز قولىمەن باۋىزداعانى ابزال. ويتكەنى، بۇل – قۇلشىلىق امال. سوندىقتان قۇرباندىق عيباداتىن ءوزى ورىنداعانى جاقسى. مال باۋىزداي الماعان جاعدايدا قاساپشىنىڭ جانىندا تۇرىپ، ءوز كوزىمەن كورگەنى دۇرىس. سەبەبى، پايعامبارىمىز (س.ع.س.) قىزى فاتيماعا (ر.ا.):

«قۇرباندىعىڭا كۋا بول. ويتكەنى، قۇرباندىقتىڭ ەڭ العاش تامعان قانىمەن بارلىق قاتە-كەمشىلىك كەشىرىلەدى»[4]،– دەگەن ەكەن.

قۇربان ايت – حالىقتىڭ ىنتىماعىن نىعايتىپ، ەلدىڭ اۋىزبىرشىلىگىن كۇشەيتە تۇسەتىن ايتۋلى مەرەكە. بۇل – اللا تاعالانىڭ بىزگە تارتۋ ەتكەن مەرەكەسى. مۇسىلمان بالاسىنىڭ قۇلشىلىق امالدارى جاماعاتپەن جانە اۋىزبىرشىلىكپەن اتقارىلادى. قۇربان ايت – سونىڭ ۇلكەن ايعاعى. بۇل مەرەكە ءيسى مۇسىلماننىڭ بىرلىگى مەن بەرەكەسىن تاعى دا پاش ەتە تۇسەدى.

قۇران كəرىمدە:

«...ودان وزدەرىڭ دە جەڭدەر جəنە مۇقتاجعا دا جەگىڭىزدەر»،– دەگەن ايات بار.

قۇرباندىق ەتىن ۇشكە ءبولىپ، تاراتادى. ءبىر بولىگى وزىنە قالادى، ەكىنشى بولىگى اعايىن-تۋىس، كورشىلەرگە بەرىلەدى، ءۇشىنشى بولىگى كومەككە مۇقتاج كىسىلەرگە ۇلەستىرىلەدى. مەشىتتەرىمىزدە جىل سايىنعى قالىپتاسقان داستۇرگە ساي، قۇرباندىق ەتى əلەۋمەتتىك از قامتىلعان، كوپ بالالى جəنە جاعدايى تومەن وتباسىلارعا تاراتىلادى.

بيىل دا جىل سايىنعى ءۇردىس بويىنشا قۇربان ايت مەرەكەسىنىڭ قۇرمەتىنە ەلوردا مەشىتتەرىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «راببىڭ ءۇشىن قۇربان شال!» قايىرىمدىلىق شاراسى ءوتىپ جاتىر. قۇرباندىق ەتتەرى نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى مۇقتاج جاندارعا تاراتىلادى.

جىل وتكەن سايىن حالىق مەرەكەنىڭ قادىر-قاسيەتىن تەرەڭىنەن سەزىنىپ، قۇرباندىق شالۋشىلار قاتارى كوبەيىپ كەلەدى. شاريعي نورمالاردى ساقتاپ، قۇرباندىق مالىن سويۋ – ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى قاجەت ەتەدى. سوندىقتان نۇر-سۇلتان وكىلدىگى قۇرباندىق شالىناتىن نىسانداردا قىزمەت ەتەتىن قاساپشىلارعا ارنايى سەمينار-ترەنينگ ۇيىمداستىرىپ، بىلىكتى ءدىني ماماندار قۇربان شالۋدىڭ شاريعي ۇكىمدەرى مەن تالاپ-شارتتارىن كەڭىنەن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ كەلەدى.

تاعى ايتا كەتەتىن نارسە – قۇربانعا شالىنعان مالدىڭ ەشقانداي بولشەگىنەن قاساپشىنىڭ اقىسى رەتىندە تولەۋگە بولمايدى. بۇل جونىندە ساحابا ءالي (ر.ع.) بىلاي دەيدى:

«پايعامبارىمىز (س.ع.س.) تۇيەلەر قۇرباندىققا شالىنعان ۋاقىتتا باسىندا تۇرۋىمدى جانە تەرىلەرى مەن جۇندەرىن تاراتۋىمدى ءامىر ەتتى. ولاردىڭ ەشبىر نارسەسىن قاساپشى اقىسى رەتىندە بەرۋگە ماعان تىيىم سالدى. قاساپ اقىسىن ءبىز ءوزىمىز بەرەتىنبىز».

قۇربان ايتتا قۇرباندىقتى ءوز ادەبي نورمالارىنا ساي دۇرىس شالۋدى – ايتتىڭ وزىنە ءتان مادەنيەتى دەپ ايتار ەدىم.

بيىل دا استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگىنىڭ باستاماسىمەن ەلوردامىزدا قۇربان ايت مەرەكەسى جوعارى دەڭگەيدە اتاپ وتكىزىلگەلى وتىر. قالاداعى قۇلشىلىق وردالارىنىڭ اۋلاسىنا كيىز ۇيلەر تىگىلىپ، ۇلتتىق سپورتتىق ويىندارى ۇيىمداستىرىلادى. جانە «مەيىرىمدىلىك مەكەنى» اتتى مەرەكەلىك جارمەڭكەلەر ۇيىمداستىرىلادى.

بيىل قاسيەتتى مەيرام 11-تامىز كۇنى مەشىتتەردە ايت نامازىن وقۋمەن باستالادى. ونىڭ ارتىقشىلىقتارىن توقتالار بولساق، اۋەلى يسلامداعى ەكى ايت مەرەكەسىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى بار ەكەنىن ەسكەرە كەتكەن ءجون. ماسەلەن، رامازان ايىنىڭ ورازا ايتىندا تاڭەرتەڭ مەشىتكە ايت نامازىنا كەلەردەن بۇرىن ۇيدەن قۇرما سەكىلدى تاعامداردان ءدام تاتىپ شىققان ابزال بولسا، قۇربان ايتىندا ءنار تاتپاي شىققان دۇرىس. مۇنىڭ ءمانى مىنادا، ارداقتى پايعامبارىمىز مۇحاممەد (س.ع.س.) سول كۇنگى ورازاسىن جاڭا سويىلعان قۇربان ەتىمەن اشقاندى قۇپ ساناعان. سونداي-اق، ورازا ايتتا ءپىتىر ساداقاسى بەرىلسە، قۇربان ايتتا جاي ساداقا بەرىلەدى.

ال «اراپا» اتالعان كۇن – قۇربان ايتتىڭ الدىنداعى قاجىلىقتىڭ ەڭ باستى شارتى بولىپ ەسەپتەلەتىن «ارافات ۋاقفاسىن» ورىنداۋ ءۇشىن قاجىلاردىڭ ارافات تاۋىنا بارىپ، بەلگىلى ءبىر ۋاقىت تۇرۋىنان شىققان. اراپا كۇنى تاڭعى نامازدان باستاپ قۇربان ايتتىڭ ءتورتىنشى كۇنىنىڭ اسىر نامازىنا دەيىن ءاربىر پارىز نامازىنان كەيىن «تاشريق تاكبىرلەرى» ايتىلادى.

ال، قۇرباندىق مالى قۇربان ايت نامازىنان كەيىنگى ءۇش كۇن ىشىندە سويىلادى. سۇيىكتى پايعامبارىمىز (س.ع.س.) مەرەكەنىڭ باستالۋى مەن قۇربان شالۋدىڭ ۋاقىتىنا ءقاتىستى:«بىزدىڭ بۇل كۇندە العاشقى اتقاراتىن ءىسىمىز – ناماز وقۋ، سوسىن قايتىپ كەلىپ، قۇرباندىق شالۋ. كىم دە كىم وسىلاي ەتسە، ءبىزدىڭ سۇننەتىمىزگە ەرگەنى. ال كىم دە كىم بۇدان بۇرىن قۇرباندىعىن شالاتىن بولسا، بۇل قۇربانىنىڭ وتباسىنا بەرىلگەن ەتتەن ايىرماشىلىعى جوق. مۇنىڭ قۇربان بولۋى مۇمكىن ەمەس»، –دەگەن. ياعني، قۇرباندىق سويۋ كەزىندە وسى جايتتارعا دا كوڭىل بولگەنىمىز دۇرىس.

اللا تاعالا بارشا مۇسىلمان قاۋىمىنىڭ بۇل كۇندەرى شالعان قۇرباندىقتارىن قابىلدىققا جازىپ، اتقارعان ءاربىر ىزگى امال-ارەكەتتەرىنە ساۋاپتان جازعاي! قۇربان ايت قۇتتى بولسىن!


[1]يبن ءماجا.
[2]مۋستادراك.
[3]«كاۋسار» سۇرەسى، 2-ايات.
[4]بايقاھي.


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=16&id=1033301

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


قازاقستاندىقتار ATP رەي 10 مينوت
الەمنىڭ ەڭ قۋاتتى ەلدەر 19 مينوت
تيانشان تورى 19 مينوت
2020 – جىلعى ەكونوميكال 20 مينوت
中国哈萨克语广播网 20 مينوت
بۇۇ قازاقستاننىڭ باستام 29 مينوت
تيانشان تورى 1 ساعات
Massaget.kz سايتىنا 8 ج 1 ساعات
جاڭا دامۋ ۇستانىمىن بۇل 1 ساعات
2019-جىلى 12-ايدىڭ 16-ك 1 ساعات
تاۋەلسىزدىك كۇنى قارساڭ 1 ساعات
«ايتىلماعان ءبىر ءانىم 1 ساعات
جاڭاتاستا 120 پاتەرلى ك 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
باس ءمۇفتي الماتىدا الع 1 ساعات
اتاقتى ءۇندى اكتريساسى 1 ساعات
شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميا 1 ساعات
تيانشان تورى 1 ساعات
تالدىقورعاندا باسپاناعا 1 ساعات
ەلوردادا تاۋەلسىزدىك كۇ 1 ساعات
سقو-دا قۇتقارۋشىلار مۇز 1 ساعات
الماتى – تاۋەلسىزدىكتىڭ 1 ساعات
ەلوردادا مەرەكەلىك وتشا 1 ساعات
جۇڭگو مۇناي سەرىكتەستىگ 1 ساعات
تيانشان تورى 1 ساعات
2019-جىلى 12-ايدىڭ 11-ك 1 ساعات
تاۋەلسىزدىك كۇنى شىمكەن 1 ساعات
بيىل بالىق اۋلاۋ ماۋسىم 2 ساعات
قىزىلوردادا تاۋەلسىزدىك 2 ساعات
باستاۋىش، ورتا مەكتەپ و 2 ساعات