ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-06-24558186252 %48 %
2019-06-25560281062 %38 %
2019-06-2611427743 %57 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: قازاقستان مۇفتيات جاڭالىقتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 20:00 - 2019/06/04

ورازا ايت كۇنى ءار مۇسىلمان ىستەۋى ءتيىس 8 امال

الەمدەردىڭ راببىسى اللا تاعالاعا سانسىز ماداق، پايعامبارىمىز مۇحاممەدكە ﷺ ونىڭ وتباسىنا جانە ساحابالارىنا سالاۋاتتار بولسىن. قازاق حالقىندا باعزى زاماننان ايت كۇندەرى قىرىق نەمەسە جەتپىس ۇيگە ايتتاپ كىرىپ شىعۋ كەرەك دەگەن ءداستۇر بار. البەتتە، شاريعات مۇنداي ساندى مىندەتتەمەيدى. بۇل قوناقجاي قازاق حالقىنىڭ اقجارما، كەڭ پەيىلدىگىنەن تۋىنداعان ىزگى سالت ەكەنى بەلگىلى. جالپى، وتىز كۇنگى ورازا مۇسىلمانداردى تاقۋالىققا باۋلىسا، ايت كۇنگى قۋانىش كۇيبەڭ تىرشىلىكتەگى وكپە-نازدى ۇمىتتىرىپ، مۇسىلمانداردىڭ باۋىرمالدىعىن كۇشەيتە تۇسەدى. قوس مەرەكەنىڭ پايدا بولۋى بىلاي باياندالادى: ءاناستان جەتكەن حاديستە «اللا ەلشىسى ﷺ ءماديناعا كەلگەندە، ولاردىڭ ەكi مەرەكەسi بولاتىن. پايعامبارىمىز ﷺ: «بۇل قانداي كۇندەر?»،-دەپ سۇراعاندا: ء«جاھيليا داۋiرiندە ول كۇندەردi ويىن-كۇلكiمەن وتكiزەتiن ەدiك»،- دەدi. پايعامبارىمىز ﷺ: «اللا تاعالا وسى ەكi كۇندi ولاردان دا جاقسى قۇربان جانە ورازا ايت كۇندەرiمەن الماستىردى»،- دەدi.

عالامدىق دەڭگەيدە مارتەبەسى بيىك ءدىني مەرەكە سانالاتىن ايت - بارشا مۇسىلمان قاۋىمىنا ورتاق ۇلىق مەيرام. مۇسىلماندار ورازادان كەيىن اۋىز بەكىتپەيتىن ەڭ العاشقى كۇن. وتىز كۇن ورازادا جاساعان قۇلشىلىق عيباداتتان كەيىن قۇلدىڭ ءبىر ءسات ءۇزىلىس الىپ، مەرەكەلىك كوڭىل-كۇيدە اللانىڭ سانسىز نىعمەتتەرىنە وي جۇگىرتەتىن كەزى. وسىناۋ ۇلىق مەرەكە ءبىزدىڭ ۇلى دالامىزدا اسا جوعارى باعالانىپ، وسى ۋاقىتقا دەيىن ۇلىقتالدى. تاريحي قۇجاتتارعا ۇڭىلەر بولساق، 1926 جىلعا دەيىن ورازا ايت 3 كۇن، قۇربان ايت 3 كۇن، ناۋرىز 1 كۇن رەسمي مەرەكە رەتىندە تويلانىپ كەلگەن. وعان نەگىز 1921 جىلعى 5 ناۋرىزدا ورىنبور قالاسىندا وتكەن قازاقستان اۆتونوميالى رەسپۋبليكاسى ورتالىق اتقارۋ كوميتەتى ءتورالقاسىنىڭ «مۇسىلماندار مەرەكەسى» تۋرالى قابىلداعان شەشىمى. وعان C.مەڭدەشەۆ ءتوراعالىق جاساسا، الاش ارىستارى ا.بايتۇرسىنۇلى مەن ا.بوكەيحان ءتورالقا ماجىلىسىنە قاتىسقان ەكەن. سونداي-اق كوركەم ادەبي شىعارمالاردا قاجىعۇمار شابدانۇلىنىڭ “پانا” اتتى رومانىندا زۋقا باتىردىڭ ەلىندە ايت نامازى كەزىندە ەركەك كىندىكتىنىڭ ءبىرى قالماي، ساپقا تۇرعانى سۋرەتتەلەدى. كەڭەس وكىمەتى 1926 جىلدان كۇشتەپ توقتاتقان مۇسىلماندار مەرەكەسىن قازاق قوعامىنىڭ جۇرەگىنەن ءوشىرىپ تاستاي المادى. تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن قايتا رەسمي مارتەبە بەرىلىپ، تاريحي ادىلەتتىلىك قايتا ورنىعىپ، قاسيەتتى مەرەكەمەن ەلىمىز قاۋىشتى.

ورازا ايتىنداعى مۇسىلماننىڭ ىستەۋى ءتيىستى امالدارى:

پىتىر ساداقاسى

رامازان ايىندا، ياعني رامازان ايى باستالعاننان باستاپ ايت نامازىنا دەيىنگى ارالىقتا بەرىلۋ قاجەت. ەگەر ءپىتىر ساداقاسىن بەرمەگەندەر بولسا ءبىرىنشى كەزەكتە ايت نامازىنا دەيىن ءپىتىر ساداقاسىن بەرۋى ءتيىس. ايت نامازىنان كەيىن بەرىلگەن ءپىتىر ساداقا ءجاي ساداقا بولىپ قالادى. ءپىتىر ساداقاسى مۇسىلماندارعا ھيجرا جىل ساناۋى بويىنشا ەكىنشى جىلى شاعبان ايىندا پارىز بولدى. بۇل جونىندە پايعامبارىمىزدىڭ ﷺ مۇباراك حاديسىندە كەلگەن: «پايعامبار ﷺ ادامدارعا رامازان ايىندا ءپىتىر ساداقاسىن بەرۋدى پارىز ەتتى».

پىتىر ساداقاسىنىڭ مولشەرى جىل سايىن شاريعات بەكىتكەن ازىق-تۇلىكتەردىڭ باعاسىنا بايلانىستى وزگەرىپ تۇرادى. ايت كۇندەرى تاكبىر (اللانى ۇلىقتاۋ) ايتۋ دىندە زاڭداستىرىلعان امالداردان. اللا تاعالا قۇران كارىمدە:

«سەندەردى تۋرا جولعا سالعان اللاعا شۇكىرلىك ەتۋلەرىڭ ءۇشىن سانىن تولتىرىڭدار. ءارى اللانى ۇلىقتاڭدار»،- دەلىنگەن.

يمام ءاز-زۋحري بىلاي دەپ باياندايتىن: «ادامدار تاكبىرلەردى ايت كۇنى ۇيىنەن شىعار كەزدە ناماز ورىندالاتىن جەرگە بارعانعا دەيىن جانە يمام كورىنگەنگە دەيىن ايتاتىن. ال يمام كورىنگەن كەزدە، ولار يمام تاكبىر ايتا باستاعانعا دەيىن تىنىشتالاتىن، ال سودان سوڭ ولار تاعى دا تاكبىر ايتاتىن». پايعامبارىمىز ﷺ وسيەتiندە:

«ايت كۇنi بiرiنشi ورىندايتىنىمىز – ناماز وقۋ»،-دەلiنگەن.

ايت نامازى دiنiمiزدە ءۋاجىپ امال بولعاندىقتان پايعامبارىمىز ﷺ ومiرiندە ونى بiر رەت تە قالدىرماي وقىعان. يسلام كەز كەلگەن مەرەكەنiڭ عيباداتتارمەن وتكەرiلۋiن قۇپتايدى. سوندىقتان ايت مەرەكەسى ارنايى عيباداتتارمەن باستالادى. ايت نامازى ءۇشىن ازان ايتىلىپ، قامات تۇسىرىلمەيدى. نامازعا بەت العان كەزدە ءبىر جولمەن بارىپ، ەكىنشى جولمەن قايتۋ سۇننەت بولىپ سانالادى. پايعامبارىمىز ﷺ ايت كۇنى مەشىتكە بارعان جولىمەن قايتپاي، باسقا جولمەن قايتاتىن.

تاكبىر ايتۋ

ايت كۇندەرى تاكبىر (اللانى ۇلىقتاۋ) ايتۋ دىندە زاڭداستىرىلعان امالداردان. اللا تاعالا قۇران كارىمدە:

«سەندەردى تۋرا جولعا سالعان اللاعا شۇكىرلىك ەتۋلەرىڭ ءۇشىن سانىن تولتىرىڭدار. ءارى اللانى ۇلىقتاڭدار»،-دەگەن.

يمام ءاز-زۋحري بىلاي دەپ بايانداعان: “ادامدار تاكبىرلەردى ايت كۇنى ۇيىنەن شىعار كەزدە ناماز ورىندالاتىن جەرگە بارعانعا دەيىن جانە يمام كورىنگەنگە دەيىن ايتاتىن. ال يمام كورىنگەن كەزدە، ولار يمام تاكبىر ايتا باستاعانعا دەيىن تىنىشتالاتىن، ال سودان سوڭ ولار تاعى دا تاكبىر ايتاتىن"

ايت نامازىن وقۋ

نامازعا شىعار الدىندا قۇرما جەپ شىعۋ. سۇننەت بويىنشا مۇسىلمان ادام نامازعا شىعار الدىندا قۇرما دامىنەن اۋىز ءتيۋى كەرەك. بۇل پايعامبارىمىزدىڭ ﷺ ورازانىڭ اياقتالىپ، ايت كۇندەرى باستالعانى جايىندا بەرگەن بەلگىسى. بۇل ۇلىق مەرەكەدە مۇسىلمان ادام شاماسى كەلگەنشە مەشىتكە جاڭا كيىم كيىپ، اتىرلەنىپ بارعان ابزال.

يمام ماليك: «مەن عالىمداردىڭ ايت كۇندەرىندە جاسانۋدىڭ جانە حوش يىستەر جاعۋدىڭ ابزال ەكەندىگى تۋرالى ايتاتىنىن ەستىگەنمىن»، – دەيتىن. دەگەنمەن، جىبەك ماتادان ەر ازاماتتاردىڭ بويىن اۋلاق ۇستاعانى ءجون. سەبەبى بۇل تۋرالى يبن ومار بىلاي دەگەن: «بىردە ومار بين ءال-حاتتاب بازاردان جىبەك كويلەك ساتىپ الدى دا، ونى اللا ەلشىسىنە ﷺ الىپ كەلىپ: «ۋا، اللانىڭ ەلشىسى، مىنانى ايت كۇندەرىندە، سونداي-اق سىزگە ەلشىلەر كەلگەندە كيىڭىز»، – دەدى. بۇعان پايعامبار ﷺ: «مۇنداي كيىمدى اقىرەتتەن ۇلەسى بولماعان ادام عانا كيەدى»، – دەپ جاۋاپ بەردى.

ايت بارشا مۇسىلمانداندىڭ مەرەكەسى بولعاندىقتان، ونى ەڭبەكتەگەن بالادان ەڭكيگەن شالعا دەيىن سەزىنۋى ءتيىس. سىيلىقتار تاراتىلىپ، مەرەكەلىك مادەني شارالار ۇيىمداستىرىلۋى ابزال امالداردان. جۇزدەن اسا ۇلت وكىلى تۇرىپ جاتقان ەلىمىزدەگى ءاربىر ازامات وسى مەرەكەنىڭ لەبىن سەزىنۋى قاجەت. ۇلتارالىق، ءدىنارالىق بايلانىستى كۇشەيتۋ ماقساتىندا ايت مەيرامىنا وراي قۇتتىقتاۋلار تاراتىلىپ، ارنايى داستارحاندار جايىلادى. «بىر-بىرلەرىڭە سىيلىق بەرىڭدەر، سۇيىسپەنشىلىكتەرىڭ ارتادى» دەگەن ءحاديستى نەگىزگە العان قازاق دالاسىندا قوناق كادەسى، ءسۇيىنشى، بايعازى، تاعى باسقا ادامداردى جاقىندىققا اپاراتىن امالدار كوپ. سولاردىڭ ءبىرى – ايتتىق سۇراۋ. ايت مەرەكەسىمەن قۇتتىقتاپ، ايتتىق سۇراعان جاندى قازاق بەتىن قايتارماي قولدا بار سىيلىقتارىن اياماعان. مىنە بۇل عاسىرلار وتە داستۇرگە اينالىپ، بۇلدىرشىندەر ءۇشىن ايتتىڭ ءبىر كەرەمەت كورىنىسى بولىپ ەستە قالعان. قۋانىش پەن شاتتىققا تولى بۇل قوس مەيرامدا مۇسىلماندار ورازا ۇستامايدى. بۇل تۋرالى ابۋ سا’يد ءال-حۋدري بىلاي دەپ بايانداعان: «اللانىڭ ەلشىسى ﷺ ادامدارعا ورازا ايت پەن قۇربان ايتتىڭ ەكى كۇنىندە ورازا ۇستاۋعا تىيىم سالاتىن».

ناماز بىتكەن سوڭ مۇسىلماندار قول الىسىپ، ءتوس قاعىسىپ، ءبىر-بىرىن ايت مەرەكەسىمەن قۇتتىقتايدى، جاقسى تىلەكتەرىن ايتادى. رەنجىسىپ قالعان اعايىن-تۋىس، جورا-جولداس بىر-بىرىنەن كەشىرىم سۇراپ جاراسادى. ال ايەلدەر قاۋىمى ۇيدە قازان اسىپ، داستارقان جايىپ، ايتتىق شاي ازىرلەيدى. كورشى-قولاڭ ءبىر-بىرىنىڭ ۇيىنە كىرىپ ءدام اۋىز تيەدى، شاڭىراق يەسىنە امانساۋلىق تىلەپ، ايتپەن قۇتتىقتايدى. حاديستە كەلگەندەي، ايت كۇنى پايعامبارىمىز ﷺ ادامدارعا بىلاي دەپ ايتقان:

«ەي، ادامدار! بۇل كۇنى سالەم جايىڭدار، تاماقتاندىرىڭدار، تۋىستىق قاتىناستى كۇشەيتىڭدەر جانە ادامدار ۇيقىدا بولعان كەزدە ناماز وقىڭدار، ەش الاڭسىز ءجانناتقا كىرەسىڭدەر»،-دەگەن.

سول سەكىلدى ءوزى جاقسى كورگەن باۋىرىن ايت كۇنى زيارات ەتۋى مۇسىلمان ادامدى ۇلكەن ساۋاپقا كەنەلتەدى. پايعامبارامىزدىڭ حاديسىندە ﷺ: «بىردە-بىر ادام ايت كۇنى كورشى اۋىلداعى دوسىن زيارات ەتۋگە جولعا شىعادى. جولدا وعان اللا پەرىشتە جىبەرىپ، ول ادامنان: «قايدا بارا جاتىرسىڭ»،- دەپ سۇرايدى. ول: «بۇل اۋىلدا ءبىر باۋىرىم بار ەدى، سوعان بەت الدىم». پەرىشتە: ء«بىر شارۋاڭ بار ما ەدى ول ادامدا». ول: «جوق، مەن ونى اللا رازىلىعى ءۇشىن جاقسى كورەم سول ءۇشىن» دەيدى. سول كەزدە پەرىشتە: «اللا مەنى ساعان جىبەردى، سەن ول ادامدى جاقسى كورگەنىڭ ءۇشىن اللا دا سەنى جاقسى كوردى»،-دەيدى.

اسىرەسە، وسى مەرەكە كۇنى اتا-اناعا دەگەن مەيىرىمدىلىك ولارعا سىي-سياپاتتار جاساۋ يگى امالداردان. جاڭا كيىم كيۋ، عۇسىل قۇيىنۋ، اتىرلەنۋ. قۋانىش، شاتتىق كورىنىس تابۋ. مۇسىلمانداردىڭ ءبىر-بىرىن قۇتتىقتاۋى. ورازا كۇنى قايىر جاقسى امالدار كۇنى بولعاندىقتان جەتىم-جەسىرلەر، كەدەي-كەپشىكتەر جومارت، راقىمدى جانداردان مەيىرىم لەبىن سەزگىسى كەلەتىنى انىق. وسى كۇندەرى تومەندەگى ادامدارعا جاقسىلىق جاساعان ابزال. پايعامبارىمىزدىڭ ﷺ ءابۋ ھۋرايرادان كەلگەن حاديسىندە: «جەسىر ايەلدەر مەن مىسكىندەرگە جاردەم ەتكەن ادام اللا جولىندا جيھاد جاساعان اداممەن بىردەي»،- دەگەن.

جەتىمدەرگە كومەكتەسۋ

اللا تاعالا قۇران كارىمدە:

«اللاعا قۇلشىلىق قىلىڭدار. وعان ەش نارسەنى ورتاق قوسپاڭدار. جانە اكە-شەشەگە، جاقىندارعا، جەتىمدەرگە، مىسكىندەرگە، جاقىن كورشىگە، بوگدە كورشىگە، جان جولداسقا، جولدا قالعاندارعا جانە قول استىنداعىلارعا جاقسىلىق قىلىڭدار»،-دەگەن.

ايت - باسقالارعا كەشىرىم جاسايتىن كۇن. پايعامبارىمىزدىڭ ﷺ ابدوللا يبن امرۋدان كەلگەن حاديسىندە اللا ەلشىسىنەن ﷺ ادامداردىڭ ەڭ جاقسىسى كىم دەپ سۇرادى. پايعامبارىمىز ﷺ: ء«اربىر جۇرەگى پاك، ءتىلى شىنشىل ادام» دەدى. ساحابا: ء«تىلى شىنشىل دەگەن تۇسىنىكتى، جۇرەگى پاك دەگەندى قالاي تۇسىنەمىز» دەدى. پايعامبارىمىز ﷺ:

«جۇرەگى پاك دەگەنىمىز - تاقۋا، تازا، ىزا جانە كورە الماۋشىلىقتان ادا ادام»،- دەدى.

قورىتا كەلە، ايت مەرەكەسىنىڭ باسقا مەرەكەلەردەن ەرەكشەلىگى - قۋانىش شاتتىقپەن بىرگە اللاعا دەگەن قۇلىشىلىقتىڭ قاتار جۇرۋىندە، سۋىپ بارا جاتقان تۋىستىق قاتىناستاردىڭ قايتا جاندانۋى، اشۋ، ىزا كەرنەگەن جۇرەكتەردىڭ ءجىبىپ، اللانىڭ راقىمىن تالاپ ەتۋى، ءومىردى قايتا سارالاۋعا مۇمكىنشىلىك الۋ، ءومىردىڭ ءمانىن ءتۇسىنىپ، اللاعا دەگەن قۇلشىلىقتى كۇشەيتۋ. «وتىز كۇن ورازانىڭ ءبىر ايتى بار، ءار قىلعان جاقسىلىقتىڭ ءبىر قايتىمى بار» دەپ اتامىز قازاق ايتقان، وسىنداي ۇلى كۇندەرىمىزدى ۇلىقتايىق، شىنايى مۇسىلمان بولايىق!


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=16&id=1004523

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


ارىستا جارىلماعان سناري 5 مينوت
«نۇر استانا» ورتالىق مە 5 مينوت
شي جينپيڭ 20 ەل توبى با 5 مينوت
تيانشان تورى 5 مينوت
پارلامەنت دەپۋتاتتارى ح 9 مينوت
ەلوردالىق دەپۋتاتتار ال 12 مينوت
پەرل باك | ادەبيەت پورت 15 مينوت
قازاقستاننىڭ داڭقتى بال 15 مينوت
ستيۆ روللس: GGG الۆارەس 15 مينوت
قۇرىلىم ـ شتات، اۋىل-قى 15 مينوت
ءبىرىنشى توپتاعى نەگىزگ 25 مينوت
"قايرات" سەيداحمەتتى "ۋ 25 مينوت
قانات اۋەسباي جاڭا قىزم 25 مينوت
ۋاقىپ قىزىمەتىنىڭ ماڭىز 25 مينوت
سولتۇستىك قازاقستان جاس 1 ساعات
جارىلماعان سناريادتار ۇ 1 ساعات
جارىلماعان سناريادتار ۇ 1 ساعات
قوعامدىق كولىك 24:00-گە 1 ساعات
زات تاسيتىن ۇلكەن ماشين 1 ساعات
ارىستا قۇتقارىلعان ازام 1 ساعات
برەيك-دانس پەن سەرفينگ 1 ساعات
ەلباسى ارىستاعى جاعدايع 1 ساعات
ارىستا جارىلماعان سناري 1 ساعات
#سىرەلىارىسپەنبىرگە - ق 1 ساعات
قىتايلىق كلۋب ەل-شااراۆ 1 ساعات
مينيستر كوپبالالى انالا 1 ساعات
جاڭادان شوفەرلىك كۋالىك 1 ساعات
مۇناي باعاسى قۇبىلىپ تۇ 1 ساعات
مەديا فورۋم باستالدى 1 ساعات
26 ماۋسىم. تۋعان كۇن يە 1 ساعات