ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-12-071600666656 %44 %
2019-12-082923931263 %37 %
2019-12-09740202561 %39 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: تۇركىستان گازەتى

جولدانعان ۋاقىتى: 10:50 - 2019/07/11

ء بىز ەسكەرمەگەن ونەگە

كونە زاماننىڭ اقىلگويلەرىنىڭ وكىلى اتاقتى پيفاگوردىڭ; «جاقسى جاسالعان زاڭنان جاقسى ءسالت-داستۇر ارتىق. ەڭ باستى زاڭ – سالت-سانا»، – دەپ تۇجىرىم جاساۋى جانە ءوز حالقىمىزدىڭ دانالارى ۇرپاعىنا; «قالپىڭنان  ايىرىلساڭ دا، سالتىڭنان ايىرىلما» دەپ وسيەت قالدىرۋى تەگىننەن-تەگىن بولماسا كەرەك. بۇگىنگى تىرلىگىمىزدەگى كورىنىس بەرىپ وتىرعان كەلەڭسىزدىكتەردىڭ پايدا بولۋىنىڭ باستى سەبەبى دە وسى حالىقتىق سالت-داستۇرلەرىمىزدى ءوزىمىزدىڭ جەتە بىلمەگەنىمىزدەن، سونى ءومىر ءسۇرۋ زاڭدىلىعىنىڭ نەگىزىنە اينالدىرا الماعاندىعىمىزدان با دەپ ويلايمىن.  

ء

 بىز وسى ۋاقىتقا شەيىن عىلىم مەن بىلىمگە تەك ەۋروپالىقتاردىڭ كوزىمەن قاراپ كەلگەندىگىمىزگە ءمان بەرە بەرمەيمىز. اسىرەسە، وتارشىلدىق ساياساتتىڭ ارقاسىندا: دىنىمىزبەن كۇرەسىپ — ءدىنسىز، تەكتىلەرىمىزبەن كۇرەسىپ – تەكسىز، ۇلتجاندىلارىمىزبەن كۇرەسىپ — ۇلتسىز، بىلىمدىلەرىمىزبەن كۇرەسىپ — بىلىكسىز، سالت-داستۇرىمىزبەن كۇرەسىپ – ساناتسىز قالا جازداعان ەلمىز. سوندىقتان ەندىگى جەردە عىلىمنىڭ قاي سالاسىندا بولسا دا وسى كەمشىلىكتەرىمىزدىڭ ورنىن تولتىرۋعا ات سالىسقانىمىز ءجون سياقتى. جارىق دۇنيەگە كەلگەن نارەستەنى ءبىزدىڭ كونەكوز اجەلەرىمىز قالاي قابىلداعان؟

ايەل بوسانعان سوڭ، ادەتتە، «بالانىڭ جولداسى» نەمەسە شارانا ادام باسپايتىن، يت-قۇس جەمەيتىن جەرگە تەرەڭىرەك كومىلىپ تاستالادى. شارانا (پلاتسەنتا) — جاتىردا نارەستەنى قورشاپ، قورەكتەندىرىپ تۇراتىن جۇقا قابىرشاق. كەيدە نارەستە شارانا قابىمەن تۋىلۋى مۇمكىن، ونداي بالا وسكەن سوڭ باقىتتى بولادى دەگەن نانىم بار. ونداي جاعدايدا شاراناسىن بالانىڭ وڭ يىعىنا تۇمار رەتىندە تىگىپ قويادى ەكەن. كەيبىرەۋلەرى بۇل تۇماردى ەر جەتكەندە دە يىعىنان تاستاماي، تاعىپ جۇرگەن. وسى جەردە كوڭىل بولەتىن ءبىر جاي – جاڭا تۋىلعان نارەستەنىڭ «جولداسىنا» نەمەسە شاراناعا بايلانىستى قالىپتاسقان ۇعىمدار كوپ. ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىندە بالانىڭ جولداسىنا قاتىستى اسا قىزىقتى پىكىرلەر بار. رەسەيلىك عالىمدار ونى جان-جاقتى زەرتتەپ، نارەستەنىڭ اعزالارىنداعى ءتۇرلى اۋرۋلاردى، السىزدىكتەردى بىردەن انىقتاۋعا بولاتىندىقتارىن دالەلدەدى. بۇل ارينە، تەرەڭىرەك زەرتتەۋدى قاجەت ەتەتىن ماسەلە. ءبىزدىڭ پەرزەنتحانالاردا تۋا سالا سول جان يەسىنىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگى ايدالادا قالىپ، يت پەن مىسىقتارعا جەم بولاتىندىعى دا سان الۋان ويعا جەتەلەيدى. جانە سول بولىك ادامنىڭ تۇتاستاي ءعۇمىرىنا اسەر ەتەتىن، ىقپال جاسايتىنداي بولىپ تۇر عوي. ياعني بالانىڭ ورنىندا، جولداسىندا كول-كوسىر ءمان بار، قۇپيا بار. قازاقتاردىڭ ونى «بالانىڭ جولداسى» دەۋى دە تەگىن بولماسا كەرەك.

ەگەر جاڭا تۋعان نارەستە شاراناسىنا تۇنشىعىپ، جىلاماي تۇسسە، اققول انا، ەڭ الدىمەن، بالانىڭ جولداسىن تۇگەل ءتۇسىرىپ الۋعا تىرىسقان. ول ءۇشىن كەلىنشەكتىڭ تابانىن قىزدىرادى. جولداسى تولىق تۇسكەن سوڭ بالانىڭ كىندىگىن جولداسىنا قاراي ساۋىپ، جولداستى قىزعان تەمىرمەن (كەتپەنمەن) قىزدىرادى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە نارەستەنىڭ ءۇنى اشىلىپ، دىبىس بەرەدى. كىندىگىن كەسىپ، قازدىڭ قاۋىرسىنىمەن قۇستىرادى. ءۇش ساعاتقا دەيىن وسىنداي ارەكەتتەر ىستەۋ ارقىلى جاس نارەستەنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالعان. ال قازىرگى مەديتسينا ءۇنسىز تۋعان بالانىڭ جولداسىن كىندىگىنەن ءبولىپ كەسىپ الىپ، ونىڭ ۇستىنە سۋ بۇركىپ كورەدى. ەگەر ەش قيمىل سەزىلمەسە، بالا ءولى تۋعانعا سانالادى.

بالا دۇنيەگە كەلىسىمەن داۋىسى شىعۋى ءۇشىن قۇيرىعىنان شارت ەتكىزىپ شاپالاقپەن ۇرادى دا، كىندىگىن كەسەدى. ءسابيدىڭ كىندىگىن كەسكەن ايەل «كىندىك شەشە» دەپ اتالادى. حالقىمىز كىم بولسا سوعان بالانىڭ كىندىگىن كەستىرمەگەن. ەكى جاس ۇيلەنىپ جاتقان كەزدە-اق كىندىك شەشە بولۋدى قالاپ الاتىن ايەلدەر بولادى. ول ءۇشىن الدىمەن ەكى جاستى ۇيىنە ارنايى قوناققا شاقىرىپ، ءوز داستارحانىنان ءدام تاتتىرادى. وسىدان كەيىن ەكى ءۇي اراسىندا قارىم-قاتىناس جيىلەپ، جاراستىق ورنايدى. كىندىك شەشەگە ءبىرشاما مىندەتتەر جۇكتەلەدى: جۇكتى ايەلدى كۇتۋ، بوسانۋ ۇستىندە باسى-قاسىندا بولۋ، كىندىگىن كەسۋ. كىندىك شەشە نارەستەگە قىرقىنان شىققاندا كيەتىن يت كويلەك تىگىپ الىپ كەلەدى. بالا ەر جەتىپ، ەل قاتارىنا قوسىلعانشا ءوز نازارىنان تىس قالدىرماي، ءاردايىم قامقور بولىپ جۇرەدى. حالىق ۇعىمىندا «بالانىڭ مىنەز-قۇلقى كىندىك شەشەسىنە تارتادى» دەگەن تۇسىنىك بار. كىم بىلەدى، قازىرگى جاستاردىڭ كوپشىلىگىنىڭ مىنەز-قۇلىقتارىنىڭ ەۋروپاشا بولىپ كەتكەندىگى وسىعان دا بايلانىستى شىعار... سەبەبى، پەرزەنتحانالاردا كىندىكتى كىم كەزەك­شىلىكتە بولسا سول كەسە بەرەدى عوي. ول دا مەنىڭشە ويلاناتىن جاي... حالقىمىزدا بالا ەر جەتكەن سوڭ كىندىك شەشەسىنىڭ بار جاقسىلىعىن ەسكەرىپ، وعان «كىندىك كەسەرىن» بەرۋى كەرەك، ونى تۋعان اناسىنان كەم كورمەي، ءومىر بويى سىيلاپ وتەدى. قانداي ونەگەلى ءداستۇر!

ەر بالانىڭ كىندىگىن ىرىمداپ، «ۇيكۇشىك بولماسىن» دەپ، قىردان اسىرىپ لاقتىرىپ جىبەرەدى، ال قىز بالانىڭ كىندىگىن ء«ۇيدىڭ قۇتى بولسىن» دەگەن ويمەن وت باسى، وشاق تۇبىنە كومەدى. سونىمەن قاتار، بالا كىندىگىن وقىمىستى بولسىن دەپ كىتاپ اراسىنا سالىپ ساقتاپ قوياتىن، ات قۇلاعىندا ويناسىن دەگەن تىلەكپەن اتتىڭ جالىنا بايلايتىن ىرىمدار دا بار. تىلىمىزدەگى «كىندىك قانى تامعان جەر»، «كىندىك كەسكەن جەر» دەگەن ءقادىرلى دە قاسيەتتى سوزدەر وسى داستۇرگە بايلانىستى قالىپتاسقان. ەسەيگەندە قاي جەردە ءومىر سۇرسەڭ دە، كىندىك كەسكەن جەردىڭ ىستىق كورىنەتىندىگى تەگىن بولماسا كەرەك...

40 كۇن تولعانشا بوبەكتى ءبىر كۇن سابىندى سۋمەن، ءبىر كۇن تۇزدى سۋمەن، ءبىر كۇن جۇپار ءيىستى مارالوتى اتتى ءشوپتى قوسىپ كەزەك-كەزەك شومىلدىرادى. تۇزدى سۋعا شومىلىپ، تۇزعا پىسكەن بالا شىمىر بولادى. ءارى ەسەيگەن سوڭ دەنەسى زاقىمدالسا، جاراسى ىرىڭدەمەي، تەز جازىلادى. مەديتسينادا دا ءبىز تۇزدى سۋمەن ءىرىڭدى جارالاردى جۋىپ-تاڭامىز، سەبەبى تۇزدى سۋ ميكروبتار مەن ءىرىڭدى سورىپ الادى.

جاڭا بوسانعان ايەلدىڭ ءال-قۋات جيىپ، بەلى بەكىپ كەتۋى ءۇشىن وعان ارنايى مال سويىلىپ، قالجا بەرىلەدى. جاس سورپا ىشكىزىپ، جاس ەت جەگىزۋ ماقساتىمەن سويىلعان قويدىڭ سەمىز جانە كۇيلى بولۋى شارت. بۇل ءداستۇردىڭ ساقتالماۋى كەشىرىمسىز جاعداي دەپ سانالادى. سوندىقتان حالقىمىزدا «سەنى تۋعاندا شەشەڭ قالجا جەمەگەن بە؟»، — دەپ ايتىلاتىن ءسوز بار. قازىرگى عىلىمي تۇرعىدان قاراعاندا دا بۇل ءراسىمنىڭ ساقتالماۋى كەشىرىمسىز جاعداي. سەبەبى، جارىق دۇنيەگە نارەستە اكەلۋ وڭاي ەمەس. انا بايعۇس جانى قينالىپ، بويىنداعى بارلىق كۇش-قۋاتىن جۇمساپ، قارا تەرگە ءتۇسىپ، ابدەن السىرەيدى. كەيبىرەۋلەرى قوسىمشا قان جوعالتىپ، قانسىراپ، ارەڭ جانى قالادى. ال پەرزەنتحانالاردا، امان-ەسەن بوسانعان سوڭ اناعا اسا كوڭىل بولىنبەي، نارەستەنى ۇيگە شىعارۋعا ارەكەت جاسايدى. وسىنىڭ  سالدارىنان، كوپتەگەن ايەلدەر ۇيگە شىققاننان سوڭ دا ۇزاق ۋاقىت السىرەپ، كۇش-قۋاتىن جيا الماي، الەككە تۇسەدى. ولاردىڭ كەيبىرەۋى اسقىنىپ، اۋرۋ-سىرقاۋعا شالدىعادى. كوپشىلىگىنىڭ ەمشەگىنەن ءسۇت شىقپاي، ءسابيىن سۇتكە جارىتپاي جۇرەدى. ۋىز ءسۇتتى تويا ەمىپ، ەمشەك سۇتىنە جارىماعان نارەستە دە اۋرۋشاڭ، نازىك بولىپ جەتىلەدى. وسىنىڭ ءبارى، مە­نىڭ­شە، سول كەلىنشەكتەرگە قالجا جەگىزىپ، جاس سورپا ىشكىزىپ، ۋاقتىلى كۇتپەگەن­دىكتىڭ سالدارىنان بولادى. حالقىمىزدا «ەت-ەتكە، سورپا-بەتكە» دەگەن ماتەل بار. جاس سويىلعان كۇيلى مالدىڭ سورپاسى جاس بوسانعان ايەلگە كۇش-قۋات بەرىپ، ورگانيزمىنىڭ قان اينالىمىن جاقسارتىپ، قانىن تولىقتىرىپ، قاننىڭ قۇرامىنداعى بەلوكتى كوبەيتەدى. سول سەبەپتى قالجا جەگەن كەلىنشەكتىڭ ەمشەك ءسۇتى دە مولايىپ، ەرتەرەك كۇش-قۋاتى قالپىنا كەلەدى. وسىنى ەسكەرىپ، قازىرگى بوسانعان ايەلدەرگە نەگە قالجا جەگىزىپ، جاس سورپا ىشكىزبەسكە!؟ مەنىڭشە، ودان كەلەر ەشقانداي زياندىق جوق.

شىلدەحاناعا سويىلعان مالدىڭ مويىن ومىرتقاسىن جاقسىلاپ ءپىسىرىپ، بوسانعان ايەلگە بەرەدى. ول مويىن ومىرتقانى وپىرماي، ەتىن تەك قولمەن ءۇزىپ جەپ، ومىرتقا سۇيەكتەردى تورگە ءىلىپ قويادى. ەل ىشىندە جاس ءسابيدىڭ باسىن ەرتەرەك كوتەرىپ، موينىنىڭ تەز قاتايۋى وسى ومىرتقامەن بايلانىستى دەگەن ۇعىم بار.

كەلىن بوپەلى بولعان سوڭ، وعان دەگەن كوزقاراس مۇلدەم وزگەرەدى. «ەندى سەن بالالىقتان قول ءۇزدىڭ، ءسابيى بار اناسىڭ» دەپ، اينالا جيەگى قىزىل مونشاقپەن كەستەلەنگەن جانە زەردەلەنگەن كيمەشەكتى قازاق ايەلدەرى بوسانعان سوڭ كيگەن.

جاس بوسانعان كەلىنگە قاتتى كوڭىل بولگەن. ونى ەنەسى ۇنەمى قاداعالاپ، جىلى كيىندىرەدى، «شىلدە قاعىپ كەتپەسىن» دەپ، سالقىنداۋدان ساقتاندىرادى. كەلىنىنىڭ تىزە قاپ، اياعىنا جىلى بايپاق كيگىزەدى، اسىرەسە، قولىن سالقىن سۋعا سالعىزبايدى. تۋعان ايەلدىڭ سوزىلعان ءىشى قالپىنا كەلۋى ءۇشىن بەلىن بۋعىزادى. ءتىسى ءتۇسىپ قالماسىن دەپ، ورامالمەن اۋزى-باسىن قىمتاپ، سۋىق سۋ ىشكىزبەيدى. شاشى تۇسپەسىن دەپ، تاس قىلىپ شاشىن ءورىپ قويادى – بالا قىر-قىنان شىققانشا.

ء

بىر قىزىعى مەديتسينا سالاسىنداعى عىلىمي جۇمىستاردى باقىلاپ وتىرساڭ، كەيىنگى كەزدەرى ەۋروپا ەلدەرى دە عىلىم جۇزىندە كوپ نارسەنى قايتا قاراپ، شىعىستىڭ ادەت-عۇرىپتارىنىڭ ءدۇرىستىعىنا كوز جەتكىزىپ وتىر. مىسالى، اعىلشىن ديەتولوگتارى ەكىقابات ايەلدى تاماقتان قاعۋعا بولمايتىنىن، نە قالاسا سونى جەۋىن دارىپتەي باستادى. سەبەبى، فيگۋراسىن ساقتاپ، تاماقتى تارتا جەۋدىڭ سالدارىنان، ىشىندەگى بالانىڭ سالماعى از بولاتىنى دالەلدەنىپ وتىر. «بريتيش مەديكال دجورنەل» جۋرنالىندا باسىلعان عىلىمي ەڭبەكتەرىندە دوكتور سيان روبينسون مەن ونىڭ ارىپتەستەرى، ەكىقابات ايەلدىڭ ىشىپ-جەگەن اسى، قۇرامىنداعى قورەكتىك زاتتار، اسىرەسە جۇكتى بولعان كەزىنىڭ العاشقى ايلارىندا، ونىڭ قۇرامىنداعى شارانا (پلاتسەنتا) مەن بالاسىنىڭ وسىپ-جەتىلۋىنە جانە سالماعىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىنىن دالەلدەدى. شۆەد عالىمدارى دا، سالماعى نورمادان كەم بولىپ تۋىلعان ەر بالانىڭ 50 جاسقا كەلگەنشە قانت ديابەتىمەن اۋىرۋ ءقاۋپى بار ەكەنىن ايتادى. سول سەبەپتى ەكىقابات كەلىنشەك ءوزىن تاماقتان قىسپاي، جەرىگىن قاندىرىپ، كوڭىلى-تابەتى تارتقان اسىن، اسىرەسە جەمىس-جيدەكپەن كوبىرەك قورەكتەنگەنى ابزال.

 

ابدىسابىر ومەشۇلى،

الماتى مەملەكەتتىك دارىگەرلەر ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ

ينستيتۋتىنىڭ بالالار حيرۋرگياسى مەڭگەرۋشىسى،

دوتسەنت.

«تۇركىستان» №41 7 قازان.

 2004 جىل.


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=14&id=1021764

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


پوەزيا اللەياسى” اشىلدى 1 مينوت
پايعامبارىمىزدىڭ ادامدا 1 مينوت
حابارلاندىرۋ!  – 11 مينوت
بيىل تۇركىستاندا 2،5 مل 19 مينوت
بالانى ءجيى ماقتاسا، ول 1 ساعات
باس ءمۇفتي استانادان ات 1 ساعات
نورۆەگيالىق ەكى عالىم ا 1 ساعات
ساياساتكەر ەرتەڭ جانە ا 1 ساعات
قازاقتىڭ تۋىن ۇستاعان ا 1 ساعات
جاڭا جىلدى تويلاعاندارد 1 ساعات
گاندبولدان الەم چەمپيون 1 ساعات
پاراساتتىلار ءوز ومىرىن 1 ساعات
9 جەلتوقسان. تۋعان كۇن 1 ساعات
ەمشىلەر كەسەدى، كۇيدىرە 2 ساعات
باس ءمۇفتي الماتىلىق قا 2 ساعات
دۇيسەنبىگە ارنالعان اۋا 2 ساعات
ديماشتى نيۋ-يوركتەگى جا 2 ساعات
نيۋ-يوركتە ديماشتى جانك 2 ساعات
9 جەلتوقسان. قازاقپارات 2 ساعات
ەسكە ساقتاۋمەن ەمەس، ءو 3 ساعات
中国哈萨克语广播网 3 ساعات
بايگە! بايگە! بايگە! &# 3 ساعات
中国哈萨克语广播网 3 ساعات
تيانشان تورى 3 ساعات
اتىراۋدا جەڭىل كولىكپەن 3 ساعات
中国哈萨克语广播网 4 ساعات
تيانشان تورى 4 ساعات
تيانشان تورى 4 ساعات
عالىمدار سولاقاي ادامدا 4 ساعات
中国哈萨克语广播网 4 ساعات