ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-06-17595188948 %52 %
2019-06-18568193751 %49 %
2019-06-196923213 %87 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: جاس-وركەن تورابى

جولدانعان ۋاقىتى: 10:40 - 2019/02/22


ول ءمىنسىز تۋىندى جازعىسى كەلدى. جازدى. سول شىعارمالارىندا ۋاقىتتى توقتاتقىسى كەلدى. توقتاتتى. جەرلەس اعاسى كۇيدى پروزا تىلىندە سويلەتكەندە، بۇل پروزا تىلىندە كۇي جازدى. جانىنىڭ نازىكتىگىن جاسىرىپ باققان. ءبىراق ءمىنسىز شىعارمالارى وتىرىك ايتا المايتىن. بۇگىندە سەكسەنگە تولعان قاريا بولۋشى ەدى. بولعان جوق. ءوزىنىڭ ءسوزىن ءوزى راستادى. «قۇداي ءتاڭىرى بولا الماعاندا، ايعىر قۇلىن بولا المايدى» ەكەن.

قازاق، ونىڭ ىشىندە الماتى اسقاردىڭ ءوزىنسىز 80 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ءوتتى. ءوزى بولعاندا نە بولارى بەلگىسىز، ءبىراق ءسوزىنىڭ ءوزى اۋىر سوققان. اسقار سۇلەيمەنوۆتىڭ مەرەيتويى ءۇش كۇنگە جوسپارلانعان بولاتىن. ءۇش ءبولىمدى سيمفونيا سەكىلدى. ەلىمىزدەگى وركەسترلەردىڭ بارلىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە قارايدى. ياعني بۇل كەشتىڭ بارلىعى مينيسترلىكتىڭ قولداۋىمەن ءوتتى جانە جازۋشىنىڭ تۋعان جەرى تۇركىستان مەن ەلىمىزدىڭ باسقا دا تۇكپىرلەرىندە وتكەن ەسكە الۋ شارالارىنىڭ قورىتىندىسى سەكىلدى بۇل كەش. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىنى، تۇركىستان وبلىسىنىڭ جاڭا ورتالىعىنداعى ءبىر كوشە بۇگىندە جازۋشىنىڭ اتىمەن اتالادى.

اسقار – جازۋشى. سيمفونيانىڭ ءبىرىنشى ءبولىمى. ديريجەر – ءاليا بوپەجانوۆا.
اباي داڭعىلى 20/14. ۇلتتىق كىتاپحانا

ء

بىرىنشى ءبولىم كونفەرەنتسيا فورماتىندا كىتاپحانادا ءوتتى. كوزكورگەندەر سويلەدى. ءسوزىن ءارقاشان تاس ءتۇيىن ەتىپ، قىسقا قايىراتىن اسەكەڭنىڭ ءارۋاعىنان ۇيالدى ما، كىم ءبىلسىن، جيىننىڭ باس-اياعى تياناقتى وتكەن-دى. تەك بىردى-ەكىلى «وركەستر» قاتارىنا جاڭا قوسىلعاندار تارتىسىنان جاڭىلىسىپ بارىپ، قايتا ىلەسكەن. ءبىراق سيمفونيا شىرقى بۇزىلعان جوق.

ء

اليا اپكە ديريجەرلىك تاياعىن وڭ قولىنا كوتەرە ۇستاپ، جىلدام تومەن تۇسىرگەن ساتتە وركەستر سويلەي جونەلدى.

العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ءسوز العان مۇرات اۋەزوۆ: ء«بىزدىڭ قاتارىمىزداعى كوپ جىگىتتى قازاقىلاندىرعان – اسەكەڭ ەدى»، – دەپ باستادى. – رەسەيدە وقىپ جۇرگەن كەزىمىزدە «جاس تۇلپار» دەگەن ۇيىم قۇرىلىپ، وعان اسقار سۇلەيمەنوۆتىڭ ىقپالى زور بولاتىن. ماسكەۋدەن وقۋ ءبىتىرىپ كەلگەن قازاقشاعا شورقاقتاۋ ءبىزدى بوتەنسىمەي باۋىرىنا تارتتى. قازاقىلاندىردى دەپ ايتتىم عوي جوعارىدا جانە سول ءۇردىستى ءساتتى جۇرگىزە ءبىلدى. ءارقايسىمىزدىڭ ءۇيىمىزدىڭ تورىندە دومبىرا ءىلىنىپ تۇرعانىن قالايتىن. عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ اسقارعا دەگەن ىقىلاسى وزدەرىڭىزگە بەلگىلى. سول ىقىلاستىڭ سوزدەن بولەك كوزىمىزگە باسىلعان تاعى ءبىر تۇسى بولدى. ءپىلدىڭ سۇيەگىنەن جاسالعان عاجايىپ قىلىشىن عابەڭ اسقارعا سىيلاپ ەدى.

«وي ەشكىمدىكى ەمەس» جانە ويعا تۇساۋ بولمايدى ەمەس پە؟ مۇرات اعانىڭ وسى ءبىر سوزدەرىن ەستي سالا، ويىم جاپونيادان ءبىر-اق شىقتى. بۇگىندە ءوز ساعاتتارىمەن الەمگە تانىمال «Casio» فيرماسىن بىلەسىز. مىنە، سول فيرما ءبىر كەزدەرى تەمەكىگە ارنالعان تۇتىكشە شىعارۋمەن اينالىسقان. 1967 جىلى «جاپون باللادالارىن» جازعان، ءوزى تەمەكى تۇتىكشەلەرىن جيناۋمەن اۋەستەنەتىن عابەڭنىڭ كوللەكتسياسىندا سول فيرمادان شىققان ءبىر تۇتىكشەنىڭ بولماۋى مۇمكىن ەمەس-اۋ. سونىمەن قاتار عابيت مۇسىرەپوۆ تۇتىكشەلەر جيناۋدان بولەك، اعاش جونعاندى ۇناتادى ەكەن. ءبىز ء«سوز زەرگەرى» دەيمىز عوي، ەگەر جازۋشى بولماعاندا عابەڭ شىن زەرگەر بولار ەدى. وعان داۋ جوق. سونداي سۇلۋلىققا جانى قۇمار، ەستەت جازۋشىنىڭ ءپىلدىڭ سۇيەگىنەن جاسالعان، عاجايىپ اشەكەيلى قىلىشىن ىنىسىنە سىيلاۋى، ادەبيەتتە ارتقان سەنىمىنىڭ ۇستىنە سەزىم ۇستەيدى.

«Casio» فيرماسىنىڭ ونىمدەرىنە بايلانىستى ءاليا بوپەجانوۆا اسەكەڭنىڭ وسى برەندتىڭ ساعاتتارىن ۇناتاتىنىن ەسكە الادى. «جەتىنشى پالاتانىڭ» دا بىر كەيىپكەرىنىڭ قولىندا وسى فيرمانىڭ ساعاتى بولاتىن.

كونفەرەنتسيا بارىسىندا تاريحشى مامبەت قويگەلدى اتاقتى «بەساتار» پوۆەسىنە كەرەمەت تالداۋ جاسادى.
– حح عاسىر باسىندا قازاق ادەبيەتىندە قارسىلاستىق اعىم پايدا بولدى. «بەساتار» پوۆەسى سول اعىمنىڭ نەگىزگى تۋىندىلارى جۇسىپبەكتىڭ «اقبىلەگىنىڭ»، ماعجاننىڭ ء«جۇسىپ حانىنىڭ»، مۇحتاردىڭ «قورعانسىزدىڭ كۇنىنىڭ» زاڭدى جالعاسى، ءتىپتى وسى ءۇش ارىس ايتقىسى كەلگەن ويىنىڭ شەشىمى بولدى.

مامبەت قويگەلدى تاريحشى رەتىندە «بەساتاردىڭ» تاريحيلىعىن عانا ەمەس، قازاق جازۋشىلارىنىڭ اراسىنداعى نازىك ۇندەستىكتى دە عاجاپ سەزىنگەنى اڭعارىلادى. ونىڭ ءسوز ەتكەن قارسىلىقتى اعىمداعى ءۇش شىعارمانىڭ اۆتورلارىنىڭ ەكەۋى اسقار تۋعان جىلى ومىردەن ءوتىپ كەتكەن. الاش زيالىلارى اۋەزوۆتى بارىن سالا قورعاپ، «سەن ءتىرى قالۋىڭ كەرەك» دەگەن قاتاڭ ەسكەرتپەسىنىڭ استارىنان ءوز يدەيالارىنىڭ شەشىمىن شىعاراتىن اسقاردىڭ تۋاتىنىن سەزدى مە ەكەن دەگەن ساۋال تۋادى. اۋەزوۆ، مۇسىرەپوۆتەر سول زۇلماتتى جىلدارداعى دۇنيەنىڭ بارلىعىن كوكىرەكتەرىن كوسىپ-كوسىپ، اشىپ ايتتى ما، بەلگىسىز، ءبىراق اسقاردىڭ «بەساتارى» كوپشىلىكتىڭ كوكىرەگىندەگىسىن ءدوپ باسقان.

اسەكەڭنىڭ جەرلەسى، رەجيسسەر ساتىبالدى نارىمبەتوۆ: «اسەكەڭدى تۇسىنۋ ءۇشىن وعان دەيىنگى بۇكىل ادەبيەتتەن حابارىڭ بولۋ كەرەك. ول الەمدىك دەڭگەيدەگى دجويس سىندى جازۋشىلارمەن يىق تىرەستىرەتىن جازۋشى»، – دەسە، سماعۇل ەلۋباي ءوز كەزەگىندە اسقار سۇلەيمەنوۆتى «اباي مەن ماحامبەتتىڭ توعىسىنان شىققان. ابايدان كەمەڭگەرلىكتى، ماحامبەتتەن ورلىكتى الدى»، – دەيدى.

ايقىن يدەياعا قۇرىلعان شىعارمالاردا سيۋجەت پەن كوركەمدىك ءالسىز تارتادى. ويتكەنى يدەياعا كولەڭكە ءتۇسىرىپ، ونى تۋىندىنىڭ ءۇشىنشى، ءتىپتى ءتورتىنشى قاباتىنا جاسىرۋى مۇمكىن. ال جازۋشى ءۇشىن سول يدەيانى جەتكىزۋ ماڭىزدى. سوندىقتان سانالى تۇردە كوركەمدىك پەن سيۋجەتتەن، ءتىپتى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە پسيحولوگيادان باز كەشىپ جاتادى. تاريحي شىعارما جازۋدىڭ دا قيىندىعى وسىندا. جازۋشى تاريحي فاكتورلارمەن جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ، كەيبىر كەزدەردە ادەبيەتتى تاريح الدىنا تىزە بۇكتىرەدى. ءبىراق بۇل ەكى اڭگىمەنىڭ دە اسقارعا قاتىسى جوق. ول تاريحي وقيعانى ونەر دەڭگەيىندە سۋرەتتەپ شىقتى. يدەيا ءۇشىن ادەبيەتتى نەگىزگى قۇندىلىعىنان ايىرۋ – سۇلەيمەننىڭ بالاسىنىڭ ءىسى ەمەس. بەلگىلى ءبىر سىنشىلار: «اسقار «بەساتاردى» سىرتىنان قاراپ تۇرىپ ەمەس، ىشىنە ءتۇسىپ جازدى»، – دەگەن پىكىر ايتادى. مەنىڭشە اسقار ءوز سوزىنە قارسى شىققان ەمەس. ول چەحوۆ كوزقاراسىنداعى ادام. شىعارماسىنداعى ەشبىر كەيىپكەردى جاقسى كورمەيدى. ەشقايسىسىنا جانى اشىمايدى جانە ومىرلەرىنە ارالاسپايدى. ويتكەنى «ونەردىڭ ءوز وتكەنى، ءوز بۇگىنى، ءوز لوگيكاسى مەن ديناميكاسى بار» جانە ول ومىردەن بيىك. اسقار جازعان ءمىنسىز تۋىندىنىڭ فورمۋلاسى – وسىنداي.

قاراپايىم وقىرمان مەن كەيبىر سىنشىلاردىڭ اسقار تاقىرىبىندا جارىسا ايتاتىن ءسوزى بار. «وقىلۋى قيىن. تۇسىنىكسىز. اۋىر جازادى». قاراپايىم وقىرمانعا وكپە جوق، سىنشىلارعا جول بولسىن. ءتىپتى ءمۇيىزى قاراعايداي، جۇرتتى اۋزىنا قاراتاتىن جاسقا جەتكەن ءبىر جۋرناليست اعامىز: «اسقاردى وقىدىم. اناشا شەگىپ وتىرىپ جازعان با، قالاي؟» – دەگەن ءسوزى ءتىپتى تاڭداندىردى. اسقار شىعارماشىلىعىنان ۇڭىلە وقىساڭ تۇسىنبەيتىن سويلەم تاۋىپ بەرىڭىزشى. ارينە، ول وقىرمانعا ءزارۋ ەمەس، ءبىراق سىنشىلاردىڭ وسىنداي سوزدەرى ودان ءتىپتى الىستاتادى. اسقاردىڭ كۇردەلىلىگى تىلىندە ەمەس، ويىندا، ءتىپتى ارىعا كەتسەك كەيىپكەرلەرىنىڭ پسيحولوگيالىق تەرەڭدىگىندە جاتىر. سونىمەن قاتار ونىڭ شىعارمالارىنا جازۋ كەزىندەگى كوڭىل-كۇيى سىڭگەن. مۇنى بۇگىنگى عىلىمدا ء«ماتىن ەنەرگياسى» دەپ اتاپ ءجۇر. ءدال وسى اسقار تىلىنە قاتىستى ساناداعى ويلار جازۋشى ءومىرجان ءابدىحالىقتىڭ سوزىمەن تۇيىندەلگەندەي بولدى.

«اسقار ءتىلىنىڭ قيىندىعى جوق. ول – ونەردىڭ ءوز تىلى». سونىمەن اسقار سۇلەيمەنوۆتىڭ 80 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان كونفەرەنتسيا ءبىزدىڭ سانادا وسىنداي شەشىم تاپتى.

اسقار – دراماتۋرگ. سيمفونيانىڭ ەكىنشى ءبولىمى. ديريجەرى – ءاليا بوپەجانوۆا.
اباي داڭعىلى 107. م.اۋەزوۆ اتىنداعى اكەمتەاتر.

اسقاردىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويىنا جينالعان وركەسترلىك قۇرام سيمفونيانىڭ ەكىنشى ءبولىمىن م.اۋەزوۆ اتىنداعى اكەمتەاتردا وينادى. تەاتردىڭ ءبىرىنشى قاباتىنان جازۋشىنىڭ كورمەسى اشىلىپ، كىتاپتارى، قولجازبالارى، كوزىلدىرىگى مەن ەسكىلىكتە قويىلعان قويىلىمدارىنىڭ افيشالارى ىلىنگەن. ديريجەر ءاليا بوپەجانوۆا: «اسەكەڭ دۇنيە جيناماعان عوي»، – دەيدى قايتا-قايتا. الىستان ايتوتىمنىڭ قىزى، اسقار سۇلەيمەنوۆتىڭ اياۋلى قارىنداسى جۇلدىزاي اپامىز دا كەلىپتى.

بۇگىن تەاتر ساحناسىندا «اداسقاق» پوۆەسىنىڭ جەلىسىمەن جازىلعان ء«بىرجاننىڭ سوڭعى ءانى» اتتى پەسا قويىلماق. رەجيسسەرى اۋباكىر راحيموۆ. بۇل سيم-فونيانىڭ ەكىنشى ءبولىمىنىڭ شەشۋشى ءساتى. تەاتردىڭ ءۇشىنشى قاباتىندا كىشىگىرىم كونفەرەنتسيا وتكىزىلىپ، اسقاردىڭ ءوزى قىزمەت ەتكەن اكەمتەاترداعى كەزدەرىنەن ەستەلىكتەر ايتىلدى. تورگە ورناتىلعان ۇستەلدە قازاق ساحناسىنىڭ قايراتكەرلەرى ەسمۇحان وباەۆ، ءسابيت ورازباەۆ سىندى تۇلعالار وتىردى. قازاقستان تەاترلار اسسوتسياتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى اسحات ماەميروۆ اعا كورگەنىن، جول كورگەنىن اڭعارتىپ، اسەكەڭ جايىندا قىسقا عانا باياندامامەن كەشتى اشىپ بەرگەن.

دەسەك تە وسىنداي جينالىستار كەزىندە كەيبىر ۇلكەن كىسىلەرگە تاڭدانباسقا شاراڭ قالمايدى. ەستەلىك ەكەن دەپ كوزكورگەننىڭ ءبارىن ايتا بەرۋ دە ورىنسىز ەمەس پە؟.. ءجا، ءبىز ايتار ءسوز باسقا.

قۇلاققا تانىس، جاعىمدى قوڭىراۋ سوعىلىپ، جينالعانداردى زالعا شاقىردى. كورەرمەندەر اراسىندا جاستار كوپ. كوڭىلگە قۋانىش سىيلايتىنى دا – وسى.

بۇل قويىلىم وسىدان 5-6 اي بۇرىن جارىققا شىعىپ، تەاتردا ۇزدىكسىز ءجۇرىپ جاتقان. بۇرىن كورگەن ەمەسپىن. ءبىراق كورگەندەر: «اسقار ءتىلى ساحناعا كەلىڭكىرەمەيدى ەكەن»، – دەگەن پىكىر بىلدىرگەن ەدى. تاعى دا سول تىلگە ءسۇرىنۋ. اسقاردىڭ ءتىلى – شىعارماسىنىڭ تابالدىرىعى عانا. ال ءبىزدىڭ كوبىمىزدىڭ سول تابالدىرىعىنان ارى ۇڭىلۋگە بويىمىز جەتپەيدى.

شىمىلدىق اشىلماس بۇرىن 2-3 ادامعا ءسوز بەرىلدى. سول ايتىلعان سوزدەر ىشىندە ەڭ ەستە قالعانى اسەكەڭنىڭ قارىنداسى جۇلدىزاي اپامىزدىڭ ءسوزى بولسا كەرەك. ءدال اعاسىنا تارتقان شالت مىنەزى بار ەكەن. سوزاقتىڭ كەمپىرى ساحناعا تىڭ كوتەرىلىپ: «اسقاردى ايتوتىم جالعىز قالار بولدى دەپ رەنجىپ وتىرۋشى ەدى. ءبىراق ارتىنان ءۇش بىردەي پەرزەنتى ەرگەن ادامدى قالاي عانا جالعىز دەرسىڭ. الىشەر، قاراكوز جانە كەنجە قىزى ءاسما. ۇشەۋى دە اكەلەرىنە نەمەرە سىيلادى. ءۇش پەرزەنتى مەن ساناۋعا ءبىر قولدىڭ ساۋساقتارى ازدىق ەتەتىن نەمەرەلەرىن بىلاي قويعاندا اسقار اعامنىڭ ارتىندا حالقى بار ەكەن. ءوسى سوزدى اعام قايتقاندا ايتوتىم دا ايتىپ ەدى»، – دەپ بار جاقسى ءسوزىن اياقتاپ بولىپ بۇرىلا بەرگەندە ديريجەردىڭ ىمداۋىمەن كەرى بۇرىلىپ، ميكروفون الدىنا قايتا كەلدى دە:
– التىنشاش جەڭگە! جەڭگەمسىز عوي ەندى. سىزگە اعاما تۇياق تاۋىپ بەرگەنىڭىز ءۇشىن العىسىم شەكسىز. الىشەر مەن قاراگوزدى سىيلادىڭىز. ءبىراق ايتوتىم: «ۇلعا سەرىك كەرەك»، – دەگەندە: «تۇرقىم بۇزىلادى»، – دەپ قۇلاق اسپادىڭىز عوي»، – دەپ ادۋىن كەمپىر كەرى بۇرىلىپ جۇرە بەرگەن. جۇرت دۋ ەتە قالدى. ءبىراق «دۋ ەتكەن جۇرت پا ەدى، جوق جۇزدەر مە ەدى؟»

قويىلىم باستالىسىمەن اسقار ءوز الەمىنە تارتىپ اكەتتى. العاشىندا اسقاردىڭ ورالىمدى ديالوگتارىن ءتۇسىنىپ ۇلگەرمەي جاتقان حالىق، سالدەن كەيىن-اق كوڭىلىنە ۇناپ كەتكەن سوزگە شاپالاق سوعىپ وتىردى.

كورەرمەن مادەنيەتىنىڭ تومەندىگى دەرسىز. جوق. اسقار ديالوگتارىن ءتۇسىنىپ وتىرعان كورەرمەن دەڭگەيى تومەن ەمەس. بۇگىن اسقار سويلەمدەرىنىڭ جىگىن جىكتەپ ءتۇسىنىپ وتىرسا، تەاتردا ساحنا جابىلماي شاپالاق سوعۋعا بولمايتىنىن دا تۇسىنەرى ءسوزسىز. وقىرمان، تىڭداۋشى مەن كورەرمەننىڭ سۇرانىسىنا جۇمىس ىستەمەي، ساناسىن ءوسىرۋ دەگەن وسى شىعار. ءيا، بۇل ءۇش توپتى دا بيىك دەڭگەيدەگى ونەر عانا وسىرە الادى.

قويىلىم، ءبىرجاننىڭ ءرولىن سومداعان بەكجان تۇرىستىڭ اۋىرىپ جۇرگەنىنە، اباي مەن اقاننىڭ ءرولىن سومدايتىن نەگىزگى اكتەرلەردىڭ بولماۋىنا قاراماستان، وتە اسەرلى شىقتى.

اسقار شىعارماشىلىعىن جوعارىدا چەحوۆپەن سالىستىرعان ەدىك. كەيىپكەرلەرىنە جانى اشىمايدى دەدىك. شىعارمانىڭ نەگىزگى كەيىپكەرى ءبىرجاندى اۆتوردىڭ ابايعا دا، اقانعا دا جىعىپ بەرۋى سونىڭ ايقىن دالەلى. قازاقتىڭ اتتان جىعىلۋى ايىپ بولماعان كۇننىڭ وزىندە، سوزدەن جىعىلۋى ولىممەن تەڭ. ونى باسقا-باسقا اسقار جاقسى بىلەدى. ءبىر ءشىعارمادا بىرجاندى، «قازاقتىڭ ءبىرجانىن» ەكى رەت ءولتىرۋ قاي جازۋشىنىڭ قولىنان كەلەر؟

سۇلەيمەنوۆ پەن چەحوۆ شىعارما-شىلىعىنىڭ تاعى ءبىر ۇقساستىعى – تىنىشتىعىندا. ساحناداعى اكتەرلەر، شىعارماداعى كەيىپكەرلەر قانشا ايقاي كوتەرىپ جاتسا دا، ونىڭ بارلىعى داريانىڭ استىڭعى يىرىمدەرىندەي بولىپ، بەتى تىنىق كۇيىنشە قالادى. ءبىراق ەكى اۆتور ەكى ءتۇرلى تىنىشتىق جاسادى. چەحوۆ قاراپايىم، كۇندەلىكتى ديالوگتار ارقىلى، اسقار فيلوسوفيالىق ديالوگتار ارقىلى تىنىشتىق تاپقان.

اسقار – كۇيشى. سيمفونيانىڭ ءۇشىنشى ءبولىمى. ديريجەر – الىشەر سۇلەيمەنوۆ.
قابانباي باتىر كوشەسى 110. اباي اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترى.

80 جىلدىققا ارنالعان سيمفونيانىڭ ءۇشىنشى ءبولىمى وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ساحناسىندا وينالدى.

ء

بىز ءۇش ءبولىمدى سيمفونيا دەپ وتىرعانىمىزدىڭ بارلىعى جازۋشىنىڭ مەرەيتويىنا ارنالعان ءىس-شارالار ەكەنى تۇسىنىكتى شىعار. ال سول ءار شاراعا كەلگەن ءاربىر ادام مەرەيتوي وركەسترىنىڭ ءبىر-بىر مۇشەسى. بۇل مۇشەلەردىڭ اراسىندا باسىنان اياعىنا دەيىن جۇرگەن اسەكەڭنىڭ كۇيەۋبالاسى مەن قىزى – دوسحان مەن قاراگوز، دوسى مۇرات اۋەزوۆ سىندى تۇلعالار بار. مۇمكىن سول وركەستردىڭ كوزگە كورىنبەس مۇشەسى بولىپ اسەكەڭنىڭ «ميلەديى» ءاسما دا بولعان شىعار. ايتپاقشى، جاقىندا عانا اسەكەڭ مەن اليا اپكە نەمەرەلى بولعان.

ء

ىس-شارانىڭ ءۇشىنشى بولىمىنە قازاق ادەبيەتىنىڭ قارياسى ءابدىجاميل نۇرپەيىسوۆتىڭ ءوزى كەلىپ قاتىستى. «ديريجەر» ءسوزى فرانتسۋز تىلىنەن اۋدارعاندا «باعىتتاۋشى، ۇيىمداستىرۋشى، باسقارۋشى» دەگەن ماعىنا بەرسە، ولار ەكەۋ: اسەكەڭنىڭ ۇلى الىشەر سۇلەيمەنوۆ جانە اياۋلى جارى ءاليا بوپەجانوۆا.

سونىمەن سيمفونيانىڭ نەگىزگى ءۇش ءبولىمىنىڭ سوڭعىسىندا ساحناعا شىنىندا دا ءداستۇرلى سيمفونيالىق «قۇرمانعازى» وركەسترى شىقتى. اسقار سۇيگەن كۇيلەر مەن الەمدىك كلاسسيكانىڭ ءىنجۋ-مارجاندارى وينالىپ، كورەرمەن نيرۆانالىق كۇيگە تۇسكەن. اسقاردىڭ ءوز داۋسى تىڭدالىپ، كوپشىلىككە تانىس ەمەس جازۋشىنىڭ سۋرەتتەرى كورسەتىلدى. دەسەك تە قاي دۇنيە «اتتەگەن-ايسىز» ءوتىپ جاتىر؟

باستىسى «كارى دومبىراعا» ەشكىم قول سوقپادى. شەرتىلمەي قالدى. ساحناعا شاقىرىلعان ايرىلماس «قوس دومبىرانىڭ» ءبىرىنىڭ قۇلاق كۇيى كەلمەي، شەشىلىپ توگىلە الماي قارا تەرگە تۇسسە، ەكىنشى دومبىرانىڭ ناعىز وزىندىك ءۇنىن حالىق ەستي المادى. ديريجەر دە قولىنداعى تاياقشاسىن بىرەسە سول، بىرەسە وڭ قولىنا اۋىستىرىپ الەك بولعان. سوڭىرا «جاس دومبىرانىڭ» ساحناعا كوتەرىلۋى ءجون بولعانمەن، جول بولدى ما؟..

ەح… «اۋىل» دەپ ءسوز باستاساڭ كوپشىلىككە كەجەگەڭ كەرى تارتىپ تۇرعانداي كورىنەسىڭ عوي. ءبىراق سول اۋىلدان جۋسان سەكىلدى تامىر ۇزارتقان سايىن «جول مەن ءجوننىڭ» نە ەكەنىن ۇمىتىپ بارا جاتىر ەكەنبىز…

اسقار – …سيمفونيانىڭ ءتورتىنشى ءبولىمى. ەپيلوگ ورنىنا. ديريجەر – اۆتور.
بەيمالىم الماتى كوشەلەرى.

اسقار سۇلەيمەنوۆتىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالعان ء«ۇش ءبولىمدى سيمفونيالىق» كەشىنەن كەيىن ءتورتىنشى ءبولىم ءبىزدىڭ سانادا وينالدى. بالكىم سول كەشتەردىڭ كۋاسى بولعان بارلىق كورەرمەننىڭ ساناسىندا. اركىم ءوز ساناسىنىڭ ديريجەرى.

اسقار شىعارماشىلىعىنان ليريزم اڭقىمايدى. دەگەنمەن شىعارمانىڭ تەرەڭ قاباتتارىنا سۇڭگي كەلە ونىڭ ليريك ەكەنىنە كوزىڭ جەتەدى. «جەتىنشى پالاتا»، «قارا شال»، «اق كەمپىر».

ونىڭ كەيىپكەرلەرىنىڭ بارلىعى، ءتىپتى ونداعى جان-جانۋارعا دەيىن كەمەڭگەر. ول وسىلاي ونەردى ومىردەن ءبولىپ الدى.

اسقاردى تولىق ءتۇسىنىپ، «جازۋى قيىن» دەگەن جالعان قورشاۋدى قۇلاتپايىنشا بىزگە ادەبيەتتەن جاڭا ءورىس تابۋ قيىنعا تۇسەتىن شىعار. ارينە، بۇل قازاق ادەبيەتىندە ەشتەڭە جازىلمايدى دەگەن ءسوز ەمەس.

اسقار تۋرالى اڭىزداردان، ء«بۇي دەپتى» دەگەن سوزدەرىنە تامسانىپ قانا قويۋدان، «دوس بولىپ ەدىك» دەگەن ەستەلىكتەردەن كەتىپ، ونىڭ ونەرىنە شىن ۇڭىلەتىن سول كەزەڭ جانە سول ۇرپاق كەلدى دەپ بىلەمىن. وعان الماتى كۋا.

ساف ونەردىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ، سىني ماقالالارى مەن شاشىلىپ تۇسكەن تىركەستەرى ارقىلى سول ونەردىڭ جالپى فورمۋلاسىن سىزىپ بەرىپ، بولاشاق ادەبيەتتىڭ قانداي بولۋ كەرەكتىگىن ءتۇسىندىردى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە جوعارىدا «اسقار» دەپ سىزىقشا ارتىنان كوپ نۇكتە قالدىردىق. تەڭىزدەگى كەمەلەرگە جول كورسەتۋشى الباتروس دەيمىز بە، الدە ءجاي عانا «گەني» دەيمىز بە، اتاۋ وزگەرگەننەن ماڭىز از ەمەس پە؟ سوندىقتان اركىم ءوز ساناسىنداعى ديريجەرلىعىمەن ءوزى قالاعان انىقتامانى قويىپ السىن. ءبىراق «بىرەگەي تۇلعالارعا سىن ەسىم جۇرمەيتىنى» تاعى بار.

P.S. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى، ماقالا سوڭىنا ءبىر عانا ادامنىڭ اتى تىركەلەدى. اۆتور سول. ءبىراق مۇنداعى ويلاردىڭ بارلىعى دەرلىك جەكە سينتەزدەن تۋعان ويلار ەمەس، ادەبيەتتەگى ورتامەن ارالاسا كەلە قالىپتاسقان-دى. ياعني مۇندا كەمى ونشاقتى ادامنىڭ پىكىرى مەن ويى توعىسقان. ءيا، وي سولاردىڭ بارلىعىنىكى ءھام ەشكىمدىكى ەمەس.

دوسحان جىلقىباي

«اق جەلكەن» جۋرنالى، №1
قاڭتار، 2019


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=10&id=955151

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


قازاقستاندىق كوماندالار 4 مينوت
«اتادان مال قالعانشا تا 4 مينوت
كامبودجانىڭ ءار سالا قا 4 مينوت
قر اۋىل شارۋاشىلىعى ءمي 4 مينوت
شىمكەنتتە ءۇيىنىڭ اۋلاس 7 مينوت
دارىگەرلەردىڭ ايلىعى تا 24 مينوت
جانۇزاق ايازبەكوۆ | اد 1 ساعات
تۇركىستاندا فوتوونەر ور 1 ساعات
كرايستچەرچتەگى شابۋىلدى 1 ساعات
يزرايل دۇنيە بانكەسىمەن 1 ساعات
الماتىدا 478 وقۋشى «الت 1 ساعات
3 ادامدى ولىمنەن قۇتقار 1 ساعات
19 ماۋسىمعا ارنالعان اۋ 1 ساعات
300-گە جۋىق ەلوردالىق ج 1 ساعات
چل 2019/20:«استانا» الع 1 ساعات
ەگيپەتتىڭ بۇرىنعى زۇڭتۇ 1 ساعات
اتىراۋ وبلىسىندا «جاڭا 1 ساعات
باس ءمۇفتي سەرىكباي قاج 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
نۇرلان رامازانوۆ: جاناز 1 ساعات
پورە: مەن ءحابيبتى توقت 1 ساعات
زاڭسىز ميتينگىلەر كەزىن 1 ساعات
الماتى وبلىسىندا شومىلۋ 2 ساعات
رەسمي: مومودۋ سيسەي «ەر 2 ساعات
قمدب "حالال دامۋ&q 2 ساعات
بوسقىنداردىڭ ءبىر كەمەس 2 ساعات
ۋەفا-نىڭ بۇرىنعى باسشىس 2 ساعات
يندونەزيادا كەمە اپاتىن 2 ساعات
ءجانناتقا اپارار جول - 2 ساعات
سقو تۇرعىندارى ينتەرنەت 2 ساعات