نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: جاس-وركەن تورابى

جولدانعان ۋاقىتى: 15:20 - 2020/08/17

Нақты Көзі: http://zhasorken.kz/?p=34007


«جالقاۋدىڭ جانى ءتاتتى، قاربىزدىڭ ءدامى ءتاتتى». بۇل جاڭا ماقالدى شىعارعان مەن ەمەس. اۆتورى – ون جاسار بيزنەسمەن بالا. ول – شىعىس قازاقستان وبلىسى، ءۇرجار اۋدانى، ناۋالى اۋىلىنداعى ناۋالى ورتا مەكتەبىنىڭ 4-سىنىپ وقۋشىسى ەرنۇر ماكەنوۆ. ەرنۇر جىلدا وقۋ جىلى اياقتالعان سوڭ قاۋىن-قاربىز ەگىپ، سۋعارىپ، ەگىن دالاسىندا جۇمىس ىستەيدى. سەبەبى ونىڭ اتاسى، اكەسى، ەكى اعاسى دا ەگىن شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى. ءبىز جاقىندا ەگىن دالاسىنا بارىپ، ءونىمىن كوزبەن كورىپ قايتتىق. ەرنۇر ۇلكەن ءارى ءتاتتى قاربىز ءوسىرۋدىڭ قۇپياسىمەن ءبولىستى.

تاڭعى تورتتەن جۇمىس ىستەيمىز

«مەنىڭ ءاتى-جونىم – ەرنۇر ماكەنوۆ. بيىل 4-سىنىپقا بارامىن. سەگىز جاسىمنان باستاپ ەگىن ەگەمىن. ءقازىر 10 جاستامىن. اتام، اكەم، اعالارىم يسلام مەن يسمەت تە قاربىز ەگۋمەن اينالىسادى. اعالارىم ءقازىر ستۋدەنت. كىشكەنتاي كەزىمدە اعالارىمنىڭ جازدا قاربىز ساتىپ كوپ اقشا تاباتىنىن كورىپ، مەن دە قىزىعىپ كەت-تىم. اتامنىڭ ەگىن ەگەتىن جەرى كوپ. اعالارىما بەرگەن سياقتى ماعان دا جەر ءبولىپ بەردى. العاشىندا ماعان قاربىز ساتۋ وپ-وڭاي بوپ كورىنەتىن. سويتسەم، مەن ويلاعانداي وڭاي ەمەس ەكەن»، – دەيدى ەرنۇر.

ەرنۇر بىزگە قاربىز ەگۋدىڭ جانە وعان كۇتىم جاساۋدىڭ الگوريتمىن جاتقا ايتىپ بەردى. راسىمەن وڭاي ەمەس ەكەن.

قاربىز ءوسىرۋ ءۇشىن اۋەلى ءساۋىر ايىندا جەر جىرتۋ كەرەك. اتام ء«ساۋىر بولماي، ءتاۋىر بولمايدى» دەپ ايتادى. شىنىمەن ءساۋىر ايىندا كۇن جىلىنىپ، جەر بۋسانادى. وسى كەزدە جەر جىرتساڭ، توپىراق دىمقىل بولادى.

قاربىزدىڭ ەكى ءتۇرى بار: ەرتە پىسەتىن جانە كەش پىسەتىن. ەرتە پىسەتىن قاربىز كوشەتىن ۇيدەگى جىلىجايدا ءوسىرىپ، ءساۋىردىڭ اياعى، مامىر-دىڭ باسىندا ەگىن دالاسىنا اپارامىز. ال كەش پىسەتىن قاربىز تۇقىمىن بىردەن جىرتىلعان جەرگە ەگەمىز.

ەگىلگەن كوشەتتى جەلدەن، ۇسىكتەن، اۋا رايىنىڭ باسقا دا قولايسىز جاعدايلارىنان قورعاۋ ءۇشىن تسەللوفان پاكەت تارتامىز. اپتاسىنا ەكى رەت سۋعارامىز. ءتۇيىن تاستاعان قاربىز شامامەن 20-30 كۇندە پىسەدى. قاربىز ۇلكەيگەن سايىن قۋانىپ جۇرەم. ونىڭ پىسىپ-پىسپەگەنىن ساباعىنا قاراپ بايقاۋعا بولادى. سىرتىنان شەرتىپ تەكسەرگەن دە دۇرىس»، – دەپ ءتۇسىندىرىپ ءجۇرىپ، ەرنۇر بىزگە ءبىر قاربىز تاڭداپ بەردى.

ەرنۇردىڭ ايتۋىنشا، قاربىز ساتىپ الاردا وعان بەلگى سالىپ نەمەسە ءىشىن جارىپ كورۋ دۇرىس ەمەس ەكەن. سەبەبى قاربىزدى ۇيگە اپارىپ جەگەنشە كەسىلگەن جەردە باكتەريا كوبەيىپ كەتەدى. قاربىزدى ەرتەڭگە قالدىرۋ دا ءقاۋىپتى. قاربىزدى كەسكەن سوڭ بىردەن جەپ تاۋىسۋ كەرەك.

«جازدا كۇن سايىن تاڭعى تورتتە اعالارىممەن ەگىن دالاسىنا كەلەمىز. بۇل كەزدە كۇن سالقىن، قارعالار جوق بولادى. شوپتەۋ، سۋعارۋ، قاربىز جيناپ، كامازعا تيەۋدى تاڭعى سەگىز-توعىزعا دەيىن ءبىتىرىپ الماساڭ، كۇن ىسىپ كەتەدى»، – دەيدى ەڭبەكقور بالا.

قاربىزدىڭ قانداي پايداسى بار؟

قاربىز بيزنەسىنە كارانتين مەن كوروناۆيرۋستىڭ زيانى تيمەپتى. كەرىسىنشە، بيىل باعا كوتەرىلىپ، ساتىپ الۋشىلار قاراسى كوبەيگەن. سەبەبى قاۋىن-قاربىز، جەمىس-جيدەك ۆيرۋسپەن كۇرەسۋدە تاپتىرماس قۇرال كورىنەدى.

«قاربىز ەكپەي تۇرىپ «ادامدار ونى ساتىپ الا ما؟ ساتىپ السا نە ءۇشىن ساتىپ الادى؟» دەپ ويلاندىم. قاربىزدىڭ پايداسى كوپ ەكەن. ونىڭ قۇرامىندا ا، ۆ، س، ە ءۆيتامينى بار. انەميا، سكلەروز، بۇيرەك پەن باۋىر اۋرۋلارىن ەمدەۋگە بولادى. قاربىزدىڭ قۇرامىندا ماگني، ناتري، كالي، فوسفور مەن تەمىر بار»، – دەپ ەرنۇر تاقىلداپ تۇر.

مۇنىڭ ءبارىن قايدان بىلەتىنىن سۇراعاندا، اناسى ەلميرا حاميتقىزى مەكتەپتە بيولوگيا ءپانى ءمۇعالىمى ەكەنىن ايتتى.

«اناما كوپ سۇراق قويامىن. ول دا ەرىنبەي جاۋاپ بەرەدى. قاربىز تۋرالى كوپ اقپارات ءبىلدىم. ساتىپ الۋشىلارعا وسى اقپاراتتى ايتىپ بەرەمىن. سوسىن ولاردىڭ ماعان دەگەن سەنىمى، قاربىزعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى ارتادى»، – دەيدى ەرنۇر.

جازدا قاربىزدان ۋلانىپ، ءىشى اۋىرىپ شاعىمداناتىن ادامدار دا بار. ەرنۇردىڭ ايتۋىنشا، قاربىز جەۋدىڭ رەتىن ساقتاۋ كەرەك. اشقارىنعا قاربىز جەۋگە بولمايدى. ەكى جاسقا تولماعان بالالار دا قاربىز جەمەگەنى دۇرىس. قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن ادامدار كۇنىنە 1 كەلىدەن ارتىق قاربىز جەمەسىن. قاربىزدى جەمەي تۇرىپ سىرتىن جۋىپ، ءسۇرتىپ الۋ كەرەك ەكەن.

ادامداردى الداعىم كەلمەيدى

«بيىل اۋىلدا جاڭبىر از بولدى. قاربىزدى ارىقتان سۋ اكەپ سۋاردىق. ءبىراق ءونىم جىلداعىدان كوپ. ساتىپ الۋشىلار مەن تاپسىرىس بەرۋشىلەر دە جەتەرلىك. قاربىزدارىم شەتەل اسىپ، رەسەيگە دە كەتىپ جاتىر. قاربىز دامىمەن ساعىز وندىرەتىن كومپانيالار ماساق قالدىرماي، ءبارىن اكەتەدى. ەگىن دالاسىنان ءبىر ساعاتتىق جەردە الاكول بار. دەمالۋشىلار قاۋىن مەن قاربىزدى كوپ الادى. ساتىپ الۋشىلار ءتاتتى ەكەنىن ايتىپ ماقتاپ جاتادى. «جالقاۋدىڭ جانى ءتاتتى، قاربىزدىڭ ءدامى ءتاتتى» دەگەندى وسىدان ايتىپ ءجۇرمىز. ءبىز قاربىز وسىرگەندە نيترات، حيميالىق قوسپا، سەليترا قوسپايمىز. ساتىپ الۋشى ۇلكەن كومپانيالار قاربىزدىڭ قۇرامىن تەكسەرەدى. ادامدار-دى الداعىم كەلمەيدى. ولاردىڭ دەنساۋلىعىن ويلايمىن. بۇل قاربىزدى ءوزىم دە جەيمىن، اتا-انام، جاقىندارىم مەن دوستارىم دا جەيدى دەپ ويلايمىن»، – دەيدى ەرنۇر. ونىڭ شىنايىلىعى مەن ادامدارعا دەگەن جاناشىرلىعىنا ريزا بولدىق.

ەرنۇردىڭ اتاسى دا نەمەرەسىنىڭ ەڭبەكقورلىعىنا ريزا ەكەن.

«قاربىز ەگۋ – ءبىزدىڭ وتباسىلىق كاسىپ. بۇل كاسىپتى مەن سوناۋ 1987 جىلى باستادىم. ول كەزدە 37 جاستا ەدىم. بيىل وسى ەگىن شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقانىما 33 جىل بولدى. جاسىم 70-تەن اسسا دا، قولىمنان كەتپەن تۇسكەن جوق. بولدىم، تولدىم دەپ ۇيدە وتىرعىم كەلمەيدى. ۇلدارىم، نەمەرەلەرىم دە اتا كاسىپتى جالعاپ ءجۇر. وقۋىن وقىپ، جۇمىسىن ىستەيدى دە، جازدا ەگىن شارۋاشىلىعىنا كومەكتەسەدى. ءارقايسىنا جەر ءبولىپ بەردىم. سول جەرگە ەگىن ەك تە، ءونىمىن ءوزىڭ ال، سات، تابىس تاپ دەدىم. وقىعان، ءبىلىم قۋعان جاقسى. ءبىراق، شارۋاعا دا ەپتى بولۋ كەرەك. ەر ازاماتقا قوسىمشا تابىس ارتىق بولمايدى. ەگىن شارۋاشىلىعى لوتەرەيا سياقتى. بىردە ءونىم كوپ بولىپ، بايىپ كەتەسىڭ. كەيدە اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعىنان بانكروت بوپ قالاسىڭ. باستى ۇستانىم – تاباندىلىق. ەرنۇردىڭ بويىنان وسى قاسيەتتى ءجيى بايقايمىن»، – دەيدى اتاسى.

ادامداردى قۇتقارعىم كەلەدى

ەرنۇر بولاشاقتا دارىگەر بولعىسى كەلەدى. ال اتا كاسىپتى قوسىمشا الىپ جۇرەمىن دەيدى.

دارىگەر ادامنىڭ ءومىرىن قۇتقارادى. ۆيرۋستان قورعايدى. مەن دە تەزىرەك ءوسىپ، دارىگەر بولعىم كەلەدى. كوروناۆيرۋس باستالعاندا نەگە ءدال ءقازىر مەن دارىگەر ەمەسپىن دەپ قاتتى وكىندىم. اكەم: «سەن دارىگەر بولماساڭ دا ادامداردىڭ يممۋنيتەتىن كوتەرەتىن قاربىز وسىرە الاسىڭ. ادامدارعا وسىلاي كومە-گىڭدى تيگىز» دەپ ايتتى»، – دەيدى ەرنۇر.

ىسكە جاۋاپتى، سوزگە يكەمدى بالا كاسىپكەردىڭ ىسىنە ساتتىلىك تىلەپ، قاربىزىنان ءدام تاتىپ قايتتىق. راسىندا، ەڭبەكپەن كەلگەن قاربىزدىڭ ءدامى ءتاتتى ەكەن.

دانا ماراتوۆا

«ۇلان» گازەتى، №33
18 تامىز 2020 جىل


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=10&id=1242004

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


ۆەلوسپورتتان تۇركياداعى 20 سەكوند
الماتىدا حالىقارالىق اي 3 مينوت
حالقى قىرىلىپ، 130 ميلل 21 مينوت
13 - كەزەكتى مەملەكەتتى 21 مينوت
ارگەنتينادا ديماش قۇداي 21 مينوت
Tashkent Grand Slam 202 21 مينوت
«بارىس» ۇتىلىپ قالدى 30 مينوت
الماتىدا پوليتسيا جانار 1 ساعات
نۇر-سۇلتاندا 2000 مىڭنا 1 ساعات
جاڭا دامۋ ۇستانىمىن تول 1 ساعات
نۇر-سۇلتان بازارلارىندا 1 ساعات
ەلىمىزدە العاش رەت «دو 1 ساعات
«بارىس» «مەتاللۋرگكە» ج 1 ساعات
قاراعاندى وبلىسىندا قۇت 1 ساعات
”بۇعان ’قۇم‘ دەگەن ءسوز 1 ساعات
ا.عالياحمەتوۆ شورت-ترەك 1 ساعات
اقمولا وبلىسىندا قالىڭ 1 ساعات
مەملەكەت ءتوراعاسى شي ج 1 ساعات
جاپونيا حالقى وليمپيادا 1 ساعات
پوليتسەيلەر 29 جىلدان ب 2 ساعات
شينجياڭ ۋاكىلدەر ۇيىرمە 2 ساعات
شورت-ترەكتەن الەم چەمپي 2 ساعات
«توبىل» – قازاقستان سۋپ 2 ساعات
شقو اۋماعىندا شەكتەۋ شا 2 ساعات
اتىراۋداعى قايعىلى وقيع 2 ساعات
جاڭا زەلانديادا 6،2 بال 2 ساعات
فينليانديادا ءوتۋى ءتيى 2 ساعات
فينليانديادا ءوتۋى ءتيى 2 ساعات
نۇر-سۇلتاندا ەكى كوشەدە 2 ساعات
حالىق ءۇشىن مىندەت اتقا 2 ساعات