نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: جاس-وركەن تورابى

جولدانعان ۋاقىتى: 00:20 - 2020/07/29

Нақты Көзі: http://zhasorken.kz/?p=33956


كەز كەلگەن ادام ومىرىندە ءتۇرلى تۇلعالىق داعدارىستى باستان كەشەدى. سيتۋاتسياعا، ورتاسىنا قاراي ونى اركىم ءارتۇرلى وتكەرەدى. الايدا بۇل كوپ ادامنىڭ جاندۇنيەسىنە ءىز قالدىرىپ، ۇزاقمەرزىمدى جارا سالىپ كەتۋى ابدەن مۇمكىن. مۇنىمەن دەر كەزىندە جۇمىس ىستەمەسە، كەيىن كومپلەكس بوپ قالىپ، ۇنەمى مازاسىزدىق سەزىمىنە دۋشار ەتەدى. بۇل اسىرەسە ءجاسوسپىرىم كەزەڭدە قاتتى بايقالادى. جۋرنالىمىزدىڭ تۇراقتى وقىرمانى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر بولعاندىقتان بۇل تاقىرىپ بىزگە جات ەمەس.

ء

ار ادام – جەكە تۇلعا. الايدا ادام تۇلعا بوپ تۋمايدى، تۇلعا بوپ قالىپتاسادى. تۇلعانىڭ دامۋى جايلى تەوريالار مەن كوزقاراستار سان الۋان. ونىڭ ومىرگە كەلگەننەن باستاپ قارتايعانعا دەيىنگى ۋاقىتى بىرنەشە كەزەڭگە بولىپ قاراستىرىلادى. ماسەلەن، «تۇلعا داعدارىسى» تەرمينىنىڭ اۆتورى، ايگىلى پسيحولوگ ەريك ەريكسون تۇلعا دامۋىنىڭ كەزەڭدەرىن 8 توپقا ءبولىپ قاراستىرعان: 1) ەرتە نارەستەلىك شاق (تۋعاننان 1 جاسقا دەيىن); 2) كەيىنگى نارەستەلىك شاق (1-3 جاس); 3) ەرتە بالالىق  شاق (3-5 شاماسىندا); 4) ورتا بالالىق شاق (5-11 جاس ارالىعى); 5) جىنىستىق جەتىلۋ، جەتكىنشەك جاسى جانە بوزبالالىق (11-20 جاس ارالىعى); 6) ەرتە ەرەسەك شاق (20-45 جاس اراسى); 7) ورتا ەرەسەك شاق (40-45 جانە 60 جاس اراسى); 8) كەش ەرەسەك شاق (60-تان جوعارى). ءار كەزەڭنىڭ وزىنە ءتان ەرەكشەلىگى مەن قيىندىعى بار. ءبىز العاشقى تورتەۋىن قويا تۇرىپ، بەسىنشى جەتكىنشەك جاسىنا (11-20 جاس) توقتالعىمىز كەلەدى.

جاسوسپىرىمدىك كەزەڭ ادام ومىرىندەگى ەڭ شەشۋشى ءرول اتقاراتىن قيىن دا كۇردەلى كەزەڭ. ادەتتە 12-17 جاس ارالىعىن ءجاسوسپىرىم كەزەڭ دەيدى. الايدا كەي بالالاردا ودان دا ەرتە باستالۋى مۇمكىن. ءدال وسى كەزەڭدە نەبىر كۇتپەگەن شەشىمدەر قابىلدانىپ، توسىن وقيعالار ورىن الادى. پسيحواناليتيك جانار وسپانوۆانىڭ ايتۋىنشا، بۇل گورمونداردىڭ «وينايتىن» كەزەڭى. جىنىستىق جەتىلۋ پروتسەسى ءجۇرىپ، بالا بويىندا وزگەشەلىكتەر پايدا بولا باستايدى. بالا ءوز وي-پىكىرىن ايتىپ، تاۋەلسىز بولۋعا ۇمتىلادى، ءوز «مەنىن» ىزدەيدى. اينالاسىنداعىلارمەن قارىمقاتىناس ارقىلى، قارسىلاسۋ ارقىلى ءوزىن تانيدى. ەگەر قارسىلاسۋ ارقىلى بويىنان باتىلدىقتى سەزىنسە، وندا ول ۇقساعىسى كەلگەن اداممەن ءوزىن تەڭ سانايدى.

وسى كەزدە بالا قانداي دا ءبىر الەۋمەتتىك ورتاعا قوسىلىپ، جامان ادەتتەرگە ءۇيىر بولۋى مۇمكىن. بۇرىنسوڭدى بولماعان توسىن قىلىق شىعارىپ، ءوزىن جاڭا قىرىنان كورسەتەدى. جاسوسپىرىمدە اعزاداعى ەندوكريندىك جۇيەنىڭ كۇرت وزگەرۋى سالدارىنان پسيحيكالىق مازاسىزدىق، ۋايىم، اشۋشاڭدىق قاتتى بايقالادى. ولار بۇل ۋايىمنان ارىلۋعا تىرىسىپ، ءجيى كيكىلجىڭگە تاپ بولادى، ۇجىمدىق توبەلەسكە قۇمار بولادى. سونداي-اق مۇنى ولاردىڭ جاپپاي شۋلى روككونتسەرتتەرگە، تەمەكىگە، الكوگولدى ىشىمدىكتەرگە دەگەن بەيىمدىلىگىنىڭ ارتۋىمەن تۇسىندىرۋگە بولادى.

ماماننىڭ پىكىرىنشە، قازىرگى ءومىر سالتىنا قاراي ءجاسوسپىرىم كەزەڭ سوزىلعان. بۇگىنگى جاسوسپىرىمدەرگە قاراپ بۇل كەزەڭ 21 جاسقا دەيىن سوزىلعانىن كورۋگە بولادى. سەبەبى كەي بالالار ەسەيۋگە دايىن بولمايدى، اتا-اناعا دا مۇنى قابىلداۋ قيىن تيەدى. اتا-انا بالانى ەركىنە جىبەرۋگە دايىن بولۋى كەرەك. كوپ جاعدايدا اتا-انانى قورقىنىش بيلەيدى، بالاسىنا سەنبەيدى. ويتكەنى ءقازىر ادام ومىرىندەگى دامۋ پروتسەسى وتە تەز ءجۇرىپ جاتىر. تەحنولوگيانىڭ جەتىستىگى، ودان بولەك ءومىر سالتىنداعى وزگەرىستەر، ءبارىبارى اسەر ەتپەي قويمايدى.

داعدارىستىڭ نەگىزگى سەبەبى قانداي؟

داعدارىستىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى – شەشىم قابىلداۋ. جاسوسپىرىمگە «بولاشاعىڭدى بۇگىن تاڭدا، ەرتەڭىڭ ءۇشىن ءقازىر ارەكەت ەت» دەگەن ءسوز ونشا ۇنامايدى. ولار بولاشاق تۋرالى اڭگىمەنى قابىلداي قويمايدى. سەبەبى بولاشاق كەيىنىرەك پايدا بولاتىن تۇسىنىك. ءجاسوسپىرىم ءۇشىن ماڭىزدىسى – دال قازىرگى ۋاقىت. ول بۇگىنمەن ءومىر سۇرەدى، ونىڭ پسيحيكاسىندا بۇگىن عانا بار. سونىمەن قاتار داعدارىستىڭ بولۋى وسى كەزەڭدە قىزىعۋشىلىقتار مەن پروبلەمالار اۋقىمىنىڭ ايتارلىقتاي كەڭەيۋىنە دە بايلانىستى بولادى. بۇرىن ءمان بەرمەگەن نارسەلەر ۇلكەن مانگە يە بولادى.

– ءجاسوسپىرىم بالالىق شاعىنان ءبىرجولا اجىراعىسى كەلمەيدى. ۇلكەن ومىرگە دايىن بولماعاندىقتان شەشىم قابىلداۋعا قينالادى. سول سەبەپتى دە ءوزىن كىنالى سەزىنىپ، جولى بولماي قالعان ادامداي مازاسىز كۇي كەشەدى. انىعىندا بۇل قالىپتى قۇبىلىس. بۇل كەزەڭدە پسيحوسەكسۋالدى دامۋ پروتسەسى تەز جۇرگەندىكتەن كەيدە ءتىپتى دەنەسىندەگى وزگەرىستەردى كورىپ قورقۋى دا مۇمكىن. مۇنداي قورقىنىشتىڭ دا بولۋى قالىپتى نارسە. ول جاقسى كورەدى، عاشىق بولادى، ۇرەيلەنەدى، قورقادى، تاڭعالادى. وسى سەزىمدەردىڭ ءبارىن سەزىنىپ كورۋى كەرەك، – دەيدى پسيحواناليتيك مامان.

داعدارىستىڭ تاعى ءبىر سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى – وزگەرىستى قابىلداي الماۋ. ماسەلەن، ءجاسوسپىرىم مەكتەپ ءبىتىرىپ، جوعارى وقۋ ورنىنا كەلدى دەيىك. بۇرىنعىداي ەركەلىك پەن اڭعالدىقتى ارتقا تاستاپ، بەيتانىس ورتاعا تاپ بولدى. قوعام ادامنان باسقاشا ىس-ارەكەت تالاپ ەتەدى. ال بالا بۇرىنعى قالپىن ساقتاپ قالعىسى كەلىپ، كۇيزەلىسكە تۇسەدى. بۇرىنعى دوس-قۇربىلارمەن، تانىس ادامدارمەن قارىم-قاتىناس ازايادى. بۇل دا پسيحيكاعا ايتارلىقتاي سالماق سالادى. جان دۇنيەسى بالالىقتان اجىراي قويماعان ءجاسوسپىرىم ءۇشىن وندا ءالى قالىپتاسپاعان ارەكەتتى تالاپ ەتۋ ابسۋرد بوپ كورىنەدى. وسى كەزدە ول تاعى دا داعدارىسقا تۇسەدى. قوعام مەنى قابىلدامايدى، مەن نە ىستەپ ءجۇرمىن، دەپ ءوزىن جەگىدەي جەيدى. كەز كەلگەن داعدارىستىڭ ارتىندا قاراما-قايشىلىق بار. پسيحيكا مەن شىنايى ءومىردىڭ اراسىنداعى قايشىلىق ادامنىڭ جان دۇنيەسىن استاڭكەستەڭ ەتۋى مۇمكىن.

اتا-انا قالاي كومەكتەسۋ كەرەك؟

جانار وسپانوۆانىڭ ايتۋىنشا، وتپەلى كەزەڭ بالا مەن ەرەسەكتىڭ اراسىنداعى كوپىر ىسپەتتەس. كوپىردەن امان-ەسەن وتۋىنە اتا-انا تاراپىنان قولداۋ اۋاداي قاجەت. وعان ۇلكەن تالاپ تا قويماي، بالا رەتىندە دە قاراماعان دۇرىس. قولداۋ  ءبىلدىرىپ، ءوز الدىنا شەشىم قابىلداۋىنا مۇمكىندىك بەرۋى كەرەك.

ء

جاسوسپىرىم بالاسى بار اتاانالارعا سابىرلىق كەرەك. بالانى ۇرىپ-ۇرسىپ جەڭۋ مۇمكىن ەمەس. جوعارىدا ايتىپ كەتكەنىمدەي، بۇل كەزدە بويىندا نە بولىپ جاتقانىن جاسوسپىرىمدەردىڭ ءوزى دە تۇسىنبەيدى. سوندىقتان بارىنشا شىدامدىلىق تانىتىپ، بالا جانىنىڭ تەرەڭىنە ءۇڭىلىپ، بىرگە جۇمىس ىستەگەن ابزال. نەگىزى پسيحولوگ مامانداردىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن ارتىق ەتپەيدى. ەگەر وعان مۇمكىندىگى بولماسا، ءقازىر اقپارات قولجەتىمدى عوي. YouTube-تان نەشە ءتۇرلى جاسوسپىرىمدەرگە قاتىستى ۆيدەوساباقتاردى قاراپ، بىلمەگەن سۇراعىنا جاۋاپ تابا الادى، – دەيدى جانار وسپانوۆا.

كوپ اتا-انا ءجاسوسپىرىم بالاسىن ۋايىم-قايعىسىز، ۋاقىتىن بوسقا وتكىزىپ ءجۇر دەپ ايىپتاپ جاتادى. الايدا بالانىڭ ايتقاندى تىڭداماي، بىردەڭە ىستەۋگە قۇلىقسىزدىق تانىتۋىنىڭ باسقا دا سەبەپتەرى بار. اتا-انا ۇساقتۇيەك دەپ ساناعان نارسە بالا ءۇشىن ۇلكەن نارسە بوپ كورىنۋى مۇمكىن. ونى ءاردايىم جاڭا نارسەگە ىنتالاندىرىپ، قاجەت كەزدە ءادىل سىن ايتىپ، قاجەت كەزدە ماقتاپ وتىرعان دۇرىس. ەڭ باستىسى بالامەن شىنايى، جاندى قارىم-قاتىناس قۇرىلۋ كەرەك. دۇرىس قارىم-قاتىناس ونىڭ وسى كەزەڭدى ءساتتى وتكەرۋىنە كوم كومەگىن تيگىزەدى، – دەيدى پسيحواناليتيك.

P.S. كەز كەلگەن تۇلعالىق داعدارىستى جامان دەي المايمىز. ادام ءومىرىنىڭ ءار كەزەڭىندە پايدا بولاتىن داعدارىستى دامۋدىڭ الدىنداعى ۇلكەن قادام دەپ قابىلداعان ابزال. سەبەبى ەشقاشان داعدارىس، مازاسىز كۇي بولماسا، دامۋ دا، وزگەرۋ دە بولماس ەدى.

جانداربەك جۇماعۇلوۆ

«اق جەلكەن» جۋرنالى، №6
ماۋسىم، 2020


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=10&id=1229325

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


4 ناۋرىز. تۋعان كۇن يەل 2 مينوت
ءسوز بەن ءىستىڭ الشاقتى 2 مينوت
قازاقستاندا وتكەن تاۋلى 8 مينوت
ورگانيكالىق ونىمدەر ەكو 8 مينوت
مەملەكەتتىك تىلدە ازىرل 11 مينوت
مەكتەپتەردە ساقتىق شارا 14 مينوت
داۋىرلەرمەن بىرگە جاساي 14 مينوت
اقمولا وبلىسىندا كولىك 14 مينوت
دەڭگەيدى جوعارىلاتىپ، ء 14 مينوت
كوللەكتوردىڭ جوسىقسىز ا 20 مينوت
ساركوزي نەگە جازا تارتت 29 مينوت
گورباچەۆ – توقساننىڭ ت 1 ساعات
حالىقتىڭ سەنىمى مەن قول 1 ساعات
«وتباسى – ورتا مەكتەپ»: 1 ساعات
ارمەنياداعى ساياسي داعد 1 ساعات
پرەزيدەنت ەۋرازيالىق ەك 1 ساعات
4 ناۋرىز. قازاقپارات كۇ 1 ساعات
قازاقستاندىق بانكتەر كل 1 ساعات
پارتيانىڭ داڭقتى ءداستۇ 1 ساعات
ەلىمىزدىڭ جوو-لارىندا س 1 ساعات
«Ashyq»-قا ەسىك اشىق & 1 ساعات
قولايلى جاعدايدان ۇتىمد 2 ساعات
قاسىم-جومارت توقاەۆ: بى 2 ساعات
تۇركىستان وبلىسىنىڭ دەن 2 ساعات
«سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسىن 2 ساعات
تۋىسقان حالىقتىڭ تىلەگى 2 ساعات
تەننيس: بۋبليك روتتەردا 2 ساعات
ءححى عاسىردا ايەلدەر تۇ 2 ساعات
«ساعىندىردىڭ سىر قىزى» 2 ساعات
«باسپاناعا باعىت». تۇرع 2 ساعات