نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: جاس-وركەن تورابى

جولدانعان ۋاقىتى: 20:00 - 2020/07/21

Нақты Көзі: http://zhasorken.kz/?p=33908


نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىندە بىلىمگە قۇشتار كەز كەلگەن بالا وقي الادى. تەك وقۋعا دەگەن ىنتا بولۋ كەرەك. بۇگىنگى كەيىپكەرىمىز ۇلان سەيىتقاليەۆ – سەمەيدەگى فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ تۇلەگى. ءقازىر ول الەمنىڭ ءتورت ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتىنەن شاقىرتۋ الىپ ۇلگەرگەن. ۇلان قاتىسقان «جاس عالىم» بايقاۋى كوكتەمدە كورەيانىڭ سەۋل قالاسىندا ءوتۋى كەرەك ەدى. ءبىراق الەمدەگى كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى كونكۋرس ونلاين ۇيىمداستىرىلدى. ماراپاتتاۋى دا سايكەسىنشە ونلاين بولعان ەكەن. ۇلاننىڭ عىلىمي جوباسىنا قىزىعىپ، قانداي ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرگە شاقىرتۋ العانىن ءبىلۋ ءۇشىن اڭگىمەگە تارتتىق.

– شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ زايسان قالاسىندا ءتۋىپ-وستىم. وتباسىندا ەكى بالامىز. مەن كەنجەسىمىن. كىشكەنتاي كەزىمدە اقبوتا اپايىم ماعان كىشىگىرىم ساباق بەرەتىن ەدى. سونىڭ ارقاسىندا 3-4 جاسىمدا ءارىپ تانىپ، ساناي الدىم. كەيىن جوعارى سىنىپتىڭ وقۋ باعدارلاماسىن يگەرۋگە بەيىم بولدىم. التىنشى سىنىپقا دەيىن زايسانداعى م.داۋلەنوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتە وقىدىم. 7-سىنىپتان باستاپ فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىندە وقىپ، بيىل ءبىتىردىم.

– نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنە قالاي وقۋعا ءتۇستىڭ؟

– مەكتەپكە وقۋعا تۇسەر كەزدە ءجاي عانا باعىمىزدى سىناپ كورەيىك دەگەن ماقسات بولدى. نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ ىرىكتەۋ كونكۋرسىنا قاتىسۋ ءۇشىن 6-سىنىپتىڭ كوكتەمىندە سەمەيگە باردىم. ىرىكتەۋدىڭ ءبىرىنشى كۇنى ماتەماتيكادان، قازاق، ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىنەن ەمتيحان تاپسىردىق. ەكىنشى كۇنى لوگيكا جانە ءارتۇرلى بەيىندىك تاپسىرمالار ورىندادىق. جىل سايىن بۇل جۇيە وزگەرىپ، جەتىلىپ وتىرادى. ەشقاشان وزگەرمەيتىنى – ادىلدىك دەپ ەسەپتەيمىن. مەكتەپكە قابىلداعاننان كەيىن كريتەريالدى باعالاۋ جۇيەسىمەن وقىدىق.

– نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ ەرەكشەلىگى قانداي ەكەنىن ءىنى-قارىنداستارىڭا ايتىپ بەرشى.

– ءبىزدىڭ مەكتەپتىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى – جايلى اتموسفەراسى مەن ءار وقۋشىنى ەڭبەككە باۋليتىنى. بارلىق وقۋشىنىڭ  تالانتىنا، وقۋعا دەگەن تالپىنىسىنا مۇعالىمدەر قولداۋ بىلدىرەدى. تالاپقا قانات بىتىرەتىن سان الۋان كلۋب بار. ءبىلىم الۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. ال جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى وزدەرىنىڭ ەرەكشە باستامالارىن جاساپ، كىشى بۋىنعا قولداۋ كورسەتە الادى. مەكتەپتە اكادەميا جەتىستىگى مەن ءوزىن-وزى دامىتۋ ەكوجۇيەسى جاقسى دامىعان دەپ ەسەپتەيمىن. وقىتۋشىلاردىڭ ارنايى ادىستەمەسى، ساپالى وقۋ ماتەريالى مەن باعدارلاماسى ءبىر توبە. وعان قوسا، وقۋ جىلىنىڭ ارالىعىندا كوپتەگەن عىلىمي كونفەرەنتسيا، رەسپۋبليكالىق وقۋ-جاتتىعۋ جيىنى وتەدى. كەيبىر وقۋشىلار شەتەلدىك باعدارلامالارعا دا قاتىسا الادى. ماسەلەن، مەن 2018 جىلى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ باسقا قالالارىنداعى 20 وقۋشىسىمەن اقش-تىڭ John Hopkins University Center for Talented Youth، ياعني دارىندى جاستار ورتالىعىنىڭ ءۇش اپتالىق كۋرسىنا قاتىستىم. بۇل مەن ءۇشىن ۇلكەن تاجىريبە بولدى.

– ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەر وقۋعا شاقىردى. سوندا قانداي جوبا ۇسىنىپ ەدىڭ؟

– عىلىمي بايقاۋدا «تسەنترلىك كۇشتەر ورىسىندەگى دەنەلەردىڭ قوزعالىسىن» زەرتتەپ، تۇجىرىمىمدى ۇسىندىم. «نەلىكتەن كۇن وربيتامىز ەليپس ءپىشىندى؟» دەگەن سۇراعىما جاۋاپ تاپقىم كەلدى. بۇل سان ساۋالدىڭ ءبىرى عانا. بىرىنشىدەن، عىلىمي جوبانى ازىرلەۋ كەزىندە تاقىرىپ پەن ماقسات ايقىن بولعاننان كەيىن كومپيۋتەرلىك مودەلدەردى جاسادىق. سودان سوڭ عىلىمي كەڭەسشىنىڭ كومەگىمەن فيزيكالىق مودەل مەن ماگنيتتىك اپپارات ازىرلەدىك. جوبانىڭ قۇجاتتاماسى مەن پرەزەنتاتسياسىن دايىنداۋ ءۇشىن تاعى دا قوسىمشا ىزدەنىس قاجەت بولدى. بۇل جوبامەن تەك كورەياداعى «جاس عالىم» كونكۋرسىنا عانا ەمەس، رەسپۋبليكالىق عىلىمي جوبالار بايقاۋىنا دا قاتىسىپ، التىن مەدال يەگەرى اتاندىم. وسى ورايدا، ماعان تالىمگەر بولىپ، مەنى ءارقاشان جەتەلەگەن فيزيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمدەرىنە العىسىم شەكسىز.

باستاپقى جوسپار بويىنشا ءبىز ناۋرىز ايىندا كورەيانىڭ تەدجون قالاسىنا بارىپ، جوبامىزدى قورعاۋىمىز كەرەك ەدى. ءبىراق بۇكىلالەمدىك پاندەمياعا بايلانىستى ۇيىمداستىرۋشىلار تاراپىنان بايقاۋدى قاشىقتان وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. سونىمەن مامىر ايىنىڭ سوڭىندا ونلاين كونفەرەنتسيا ءوتتى. تاڭعى ساعات 10-دا جوبانىڭ اشىلۋ سالتاناتى ۇيىمداستىرىلدى. بىرنەشە ساعات بويى قازىلار القاسى جوبالاردى تىڭدادى. مەن پرەزەنتاتسيانى اعىلشىن تىلىندە قورعادىم. بايقاۋعا قاتىسقان بارلىق جوبا قىزىق ءارى پوتەنتسيالى جوعارى بولدى دەپ ەسەپتەيتىن. بىرنەشە كۇننەن كەيىن بايقاۋدىڭ جابىلۋ سالتاناتى سايكەسىنشە ونلاين ءوتتى. جەڭىپمازداردى ماراپاتتادى. سونىڭ ىشىندە مەن دە بارمىن. ەڭبەگىمنىڭ اقتالعانىنا قاتتى قۋاندىم. ءبىراق بۇل تەك مەنىڭ جەتىستىگىم عانا ەمەس.

قانداي جوعارى وقۋ ورىندارىنا جولداما الدىڭ؟

– نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى، Korea Advanced Institute of Science and Technology، Carnegie Mellon University in Qatar جانە ماسكەۋ فيزيكا-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى سياقتى بەدەلدى وقۋ ورىندارىنان شاقىرتۋ الدىم. Computer Science، ياعني كومپيۋتەرلىك عىلىم سالاسى بويىنشا الەمنىڭ ۇزدىك ۇشتىگىنە كىرەتىن Carnegie Mellon University جوعارى وقۋ ورنىن تاڭداپ وتىرمىن. بيىل وقۋ جىلى ەرەكشە جاعدايلارعا بايلانىستى ونلاين باستالادى. ءالى جەكە باعىتىمدى تاڭدامادىم. ءبىراق تەوريالىق كومپيۋتەرلىك عىلىملار مەنى قاتتى قىزىقتىرادى. سەبەبى بۇل جەردە ماتەماتيكانىڭ بارلىق جەتىستىگىن قولدانۋعا بولادى.

– بوس ۋاقىتىڭدا نەمەن اينالىساسىڭ؟ قانداي فيلم كورۋدى، قانداي كىتاپ وقۋدى ۇسىناسىڭ؟

– مەكتەپتە باس گيتارادا وينايتىن ەدىم. سونىمەن قاتار، codeforces.com جانە leetcode.com سياقتى سايتتاردا ءتۇرلى ەسەپ شىعارامىن. كوركەم جانە دەرەكتى فيلم كورگەندى ۇناتامىن. قازاق ادەبيەتىن ەرەكشە جاقسى كورەمىن. سوڭعى كەزدە ۋاقىتىم تىعىز بولسا دا، اراسىندا قىسقا اڭگىمەلەر وقيمىن. ماعان ورالحان بوكەيدى وقىعان قاتتى ۇنايدى. اسىرەسە، «قاسقىر ۇلىعان تۇندە» مەن «اپامنىڭ استاۋى» اڭگىمەسى ەرەكشە اسەر قالدىردى. ال نون-فيكشننان نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى دانيەل كانەمننىڭ Thinking: Fast and Slow تۋىندىسىن وقۋعا ۇسىنامىن. كىتاپ ويلاۋ قابىلەتىمىز بەن ەسىمىزگە ۇلكەن تۋريستىك تۋر جاسايدى. وسى كىتاپتى وقۋعا مىندەتتى تۇردە كەڭەس بەرەمىن.

نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىندە وقۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟

– مەنىڭشە، كەز كەلگەن نارسەنى قايتالاۋ، ياعني تاجىريبە ارقىلى ءبارىن ۇيرەنۋگە بولادى. مەكتەپتىڭ رەسمي سايتىندا «تالاپكەرلەر» ءبولىمى بار.  سول جەردە وقۋ ءتۇسۋ تاپسىرمالارىنىڭ ۇلگىلەرى ورنالاسقان. اتا-انالار ۇلگى تاپسىرمالاردى جانە جاۋاپ پاراقتارىن جۇكتەي الادى. بالاعا تاپسىرمالاردى ۋاقتىنىندا ورىنداۋعا ۇيرەتىپ، ءتىپتى ۇياشىقتاردى بوياۋ سياقتى قاراپايىم تاپسىرمالاردى مەڭگەرۋ قاجەت. مەكتەپكە وقۋعا تاپسىرار تالاپكەر ءۇشىن بۇل العاشقى اۋىر سىناق. سوندىقتان بالانىڭ ساسقالاقتاپ، شاتاسپاۋى ءۇشىن ۇلگى تاپسىرمالارمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ ماڭىزى زور. ەڭبەك ءارقاشان اقتالادى. تەك ىنتا بولۋى كەرەك.

– سۇقباتىڭا كوپ راقمەت!

نازىم ساپاروۆا


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=10&id=1224941

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


قازاقستاندا پاندەميا كە 3 مينوت
مەكتەپتەردە قازاق كۇرەس 6 مينوت
ءستاليندى جەرلەۋ: تيران 6 مينوت
قازاقستاندا ىسكەرلىك بە 6 مينوت
اتىراۋ: 355-باسپانا قۇل 6 مينوت
الماتىدا تانىمال ءۇندى 6 مينوت
شينجياڭ ۋاكىلدەر ۇيىرمە 6 مينوت
قازاقستاندا ەلدىڭ 2025 12 مينوت
قازاقستاندىقتار ورتەنگە 16 مينوت
21 ناۋرىز 18 مينوت
باتىس قازاقستاندا بوران 18 مينوت
قىتاي كەدەيلىكتى عىلىمن 21 مينوت
وسكەمەن: جۇمىسشىلارعا ت 21 مينوت
جەلىدەگىلەر اپاتتان كەي 21 مينوت
شينجياڭ ۋاكىلدەر ۇيىرمە 26 مينوت
ساڭىراۋ سەنات پەن مىلقا 26 مينوت
اقش-تا وقۋشى ساباق ۇستى 26 مينوت
سەناتورلار سوت جۇيەسىن 27 مينوت
دسۇ مينيسترلىك كونفەرەن 30 مينوت
«مەمساراپتاما» رمك باسش 30 مينوت
قازاقستاندا 10 ناۋرىزدا 1 ساعات
تالدىقورعان: ادال استىڭ 1 ساعات
شىعىس قازاقستاندا قار ق 1 ساعات
قازاقستاندىقتار دومەندى 1 ساعات
قازاقستاندا ەلەكتر ەنەر 1 ساعات
اناستاسيا ديۋجيكوۆا OCT 1 ساعات
قىرعىزستاندا 3،5 بالدىق 1 ساعات
قازاقستان ءموبيلدى ينتە 1 ساعات
قاراعاندى وبلىسىندا باس 1 ساعات
قازاقستاندى جىل باسىندا 1 ساعات