نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: جاس-وركەن تورابى

جولدانعان ۋاقىتى: 13:00 - 2020/07/20

Нақты Көзі: http://zhasorken.kz/?p=33883


قازاقستاندا حاوس تۋىنداۋىنا بىرنەشە سەبەپ بولدى. ەڭ ءبىرىنشى سەبەپ – كوروناۆيرۋستىڭ بار ەكەنىنە سەنبەۋ. ەكىنشى سەبەپ – كوروناۆيرۋستىڭ قانداي دەرت ەكەنى تۋرالى اقپاراتتى بىلمەۋ، ءۇشىنشى – مۇنداي دەرتتىڭ بار ەكەنىن بىلە تۇرا، كورە تۇرا مويىنداماۋ. وسى سەبەپتەردەن كەيىن جاپپاي پنەۆمونيامەن اۋىرۋ، دارى-دارمەكتىڭ تاپشىلىعى، اۋرۋحانالاردىڭ لىق تولۋى، دارىگەر مامانداردىڭ جەتىسپەۋى – قوعامدى حاوس دەڭگەيىنە الىپ كەلدى. حاوس دەگەن – الاساپىران. ءقازىر قالىپتاسقان جاعدايعا قاراپ وتىرىپ الاساپىران دەمەسكە امالىڭ جوق. قازاقستاندا عانا ەمەس، الەم الاساپىران بولىپ جاتىر. ويتكەنى، ول جاقتا دا ۆيرۋستىڭ ءورشىپ، ءولىم كوبەيىپ كەتۋىنە بىزدەگىدەي جاعدايلار سەبەپ بولدى.

قازاقستاندىقتاردىڭ كوروناۆيرۋس تۋرالى اقپاراتتىق ساياساتتا وڭباي ۇتىلعانىن مويىنداۋىمىز كەرەك. «بۇل جاي عانا تۇماۋ دەيدى، وتەدى دە، شىعادى ەكەن»، «ميلارىڭا اۋرۋدى كىرگىزبەڭدەر، ۆيرۋستى ويلاي بەرسەڭ، اۋىرىپ قالادى ەكەنسىڭ» دەگەن الىپ-قاشپا سوزدەر ادامداردان جاۋاپكەرشىلىكتى الىپ تاستادى. جاپپاي اۋرۋ باستالعان سوڭ «ۇشاقپەن ۆيرۋستى سەۋىپتى، سودان كەيىن ءبارى اۋىرىپتى»، «بۇل ۆيرۋس ۆاكتسينا سالدىرۋ ءۇشىن ويلاپ تابىلعان ەكەن، ۆاكتسينا سالامىز دەپ چيپ ورناتىپ، سول ارقىلى ادامداردى ولتىرەدى ەكەن» دەگەن قىپ-قىزىل وتىرىكتەن تۇراتىن وسەكتى «ۋوتسابتا» تاراتىپ
جىبەردى. ەڭ سوراقىسى «ۋوتسابتان» تاراعان وتىرىك اقپاراتقا سەنىپ، قاراداي ۇرىنعاندار دا بار.

بۇل ۆيرۋس شىعا سالعان كەزدە الەم عالىمدارى زەرتتەۋ جۇمىستارىن باستاپ كەتتى. ۆيرۋستى دا، ۆيرۋس جۇقتىرعان ادام دا عالىمداردىڭ زەرتتەۋ نىسانىنا اينالدى. ەڭ ءبىرىنشى انىقتالعان اقپارات كوروناۆيرۋستىڭ كولەمى وتە-وتە كىشكەنتاي ەكەنى جانە ول تىنىس جولدارىنا شابۋىل جاسايتىنى بولدى. كەيبىر اقپارات كوزدەرى ونى «ينەنىڭ ۇشىنا ءجۇز تالى جابىسىپ تۇراتىن وتە ۇساق ۆيرۋس» دەپ ءتۇسىندىردى. ەندىوسى كوزگە كورىنبەيتىن ۆيرۋستى قالاي، قاي  جەردەن «جيناپ» الىپ، ۇشاقپەن شاشۋى مۇمكىن؟

ەكىنشى راستالعان اقپارات، بۇل ۆيرۋسقا قارسى ەكپە ەكى-ۇش جىلدان كەيىن عانا پايدا بولاتىنى. ويتكەنى كوروناۆيرۋستىڭ 43 «تۋىسقانى» بار. ستاتيستيكاعا قاراپ جىبەرسەڭ،  ادام دەنساۋلىعىنا ءقاۋىپ توندىرگەن «اتاقتى» ۆيرۋستىڭ ءبارى  وسى كوروناۆيرۋستىڭ «تۋىسقاندارى» ەكەن. ولار: HCoV-229E – 1960 جىلداردىڭ ورتا شەنىندە پايدا بولعان، HCoV-NL63 – 2004 جىلى نيدەرلاندتا شىققان، HCoV-OC43 – 1967 جىلى انىقتالعان، HCoVHKU1 – 2005 جىلى گونكونگتا انىقتالعان، RatG13 (گەنەتيكالىق كودىنىڭ 96 پايىزى COVID19-عا سايكەس) – 2012 جىلى شىققان، SARS-CoV – 2002 جىلىانىقتالدى،  ودان كەيىن MERS-CoV – 2015 جىل، سوڭعىسى SARS-CoV-2 نەمەسە COVID-19 دەپ اتالادى. وسىلاردىڭ ىشىندە 2002 جىلى SARS-CoV – 29 ەلدە انىقتالىپ، 774 ادامنىڭ ءومىرىن جالماپتى. ال SARS-CoV-2 نەمەسە COVID-19-دىڭ قازىرگى جاعدايى بارىنە ءمالىم. وسىلايشا ادامزاتپەن بىرگە  جاساپ كەلە جاتقان بۇل ۆيرۋستى قالايشا ويدان شىعارىلعان دەۋگە بولادى؟ بۇرىن نەگە ويلاپ تابىلماعان؟

قازاقتار ء«تاجتاجال» دەپ اتاپ كەتكەن COVID-19-دىڭ ەڭ قيىن تۇسى – ءار اعزاعا ءارتۇرلى اسەر ەتۋى. ادام اعزاسىنىڭ ەرەكشەلىگىنە بايلانىستى وزگەرىپ، تۇرلەنىپ وتىراتىنى الەم عالىمدارىنىڭ باسىن قاتىرىپ قويدى. الايدا بۇل ەكپە تابىلعانشا عالىمدار قاراپ وتىرادى دەگەن ءسوز ەمەس. ءتۇرلى ەكپە ويلاپ تابىلىپ، سىنامادان وتكىزىلىپ، وعان يممۋندىق جۇيە قالىپتاسقانشا، الەم حالقى ۇيىندە وتىرۋعا ءماجبۇر. تاعى ءبىر الاڭداتاتىن ماسەلە،  «سوزىلمالى COVID-19-دىڭ» پايدا بولۋى. اۋرۋدان ەمدەلىپ شىققانداردىڭ ءالى دە وڭالا الماي، قايتادان باستاپقى كۇيگە ورالۋى، «جاقسى بولىپ كەتتىك» دەگەندەردىڭ ءالى دە السىزدىگى، جوتەلى ۇزاققا سوزىلۋى ۆيرۋستىڭ ءالى دە ءوز كۇشىندە ەكەنىن دالەلدەيدى.

ء

قازىر حالىقتىڭ ميىنا ورنىعىپ، دەگىنىن ىستەتىپ وتىرعان جالعان اقپاراتتارمەن كۇرەس باستالدى. Stopfake.kz دەپ اتالاتىن سايتتىڭ ءبىر قايناۋى ىشىندە بولعانىمەن، ۋاقىت وتە كەلە جەتىلە تۇسەتىنىنە سەنەمىز. «بۇل اۋرۋ كۇناسى كوپ، يمانى جوق ادامداردى بىردەن الىپ كەتەدى» ەكەن دەپ ەكى ەزۋىنە ەرىك بەرگەندەردىڭ دە اۋىزىنا قاقپاق بولاتىن نارسە – شىنايى اقپارات. ال اقپاراتتىڭ شىن-وتىرىگىن سالىستىرۋ ارقىلى عانا بىلە الاسىڭ. ءبىزدىڭ ماقسات ءسىزدى قورقىتۋ ەمەس، قۇرمەتتى وقىرمان. ءدال ءقازىر قانداي ىندەتپەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىرعانىمىزدى ءتۇسىندىرۋ. ويتكەنى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ دۇرىس جۇرگىزىلمەگەننىڭ زاردابى وڭاي بولماعانى بەلگىلى. سونداي قاۋەسەتتەردىڭ ىشىندە «بۇل اۋرۋ 5G ينتەرنەتىنىڭ ىسكە قوسىلۋىنان پايدا بولدى» دەگەن دە ءسوز  بار. شىنىمەن 5G ء«تاجتاجالدى» قوزدىرۋشى كۇش پە؟ ادام دەنساۋلىعىنا قانداي زيانى بار؟ ونى مىنا ماقالادان وقىڭىزدار.

بالجان مۇراتقىزى

«اق جەلكەن» جۋرنالى، №7
شىلدە، 2020


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=10&id=1223760

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


نۇرلان نىعماتۋلين ءماجى 2 مينوت
سەناتور ەلگە كەلگەن قان 2 مينوت
شي جينپيڭ پولشانىڭ زۇڭت 4 مينوت
ساۋىردە 20 مىڭعا جۋىق ق 4 مينوت
وكلاحومادا ورتتەن التى 4 مينوت
وسكەمەن: «Qamqor-Sharap 4 مينوت
دانيار ەلەۋسىنوۆتىڭ كەل 4 مينوت
جوعارى وقۋ ورىندارى مەن 4 مينوت
مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ 8 مينوت
قازاقستان ەلشىسى ماسكەۋ 11 مينوت
سەناتور ومارتاشىلار مەن 14 مينوت
ورالدا كوپىردىڭ استىنان 15 مينوت
تەڭىز كەن ورنىندا قالدى 15 مينوت
ەلوردانىڭ باس سانيتارلى 17 مينوت
قىزمەت بابىندا قازا تاپ 17 مينوت
ءبىر ءۇي – ءبىر بىرلەست 19 مينوت
قوستاناي: اسپازدار بايق 19 مينوت
جاساندى ەت وندىرىسىندە 19 مينوت
كارانتينگە بايلانىستى ق 19 مينوت
باياناۋىلدا بارىمتاشىلا 19 مينوت
ايماعامبەتوۆ پەداگوگتار 23 مينوت
وبلىستىق ساياسي كەڭەس پ 24 مينوت
مارحابات جايىمبەتوۆ قۇر 24 مينوت
باتىس قازاقستاندا " 25 مينوت
الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك 25 مينوت
نىعماتۋلين: پارتياارالى 26 مينوت
نۇر-سۇلتاندا بازارلاردى 26 مينوت
گەرمانياداعى لوكداۋن 28 28 مينوت
نۇرتورە ءجۇسىپ كىتاپحان 29 مينوت
جاپونيادا ياكۋدزا باندا 29 مينوت