ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: جاس-وركەن تورابى

جولدانعان ۋاقىتى: 22:00 - 2020/05/12

Нақты Көзі: http://zhasorken.kz/?p=33467


1954-1968 جىلدارى امەريكادا ازاماتتىق قۇقىقتار قوزعالىسى بولدى. بۇل – اقش-تا تالاي عاسىردان بەرى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان قارا ناسىلدەردىڭ قارسىلىعى. افروامەريكالىقتار وندا زاڭدى تۇردە تومەن تاپقا جاتقىزىلاتىن. ولار قارا ءناسىلدى بولعانى ءۇشىن اق ناسىلدىلەرمەن تەڭ ءبىلىم الۋ، جوعارى قىزمەتكە ورنالاسۋ تۇگىلى، قاراپايىم قوعامدىق ورىنداردا شەتتەتىلدى. قارا ناسىلدىلەرگە اق ناسىلدىلەرمەن بىردەي تەاتردى، مەكتەپتى، ءتىپتى ءبىر دارەتحانانى قولدانۋعا رۇقسات بەرىلمەيتىن تالاپتار دا بولعان. وسىنداي قيسىنسىز قاعيدالارعا قارسى شىققان توپتىڭ باسى-قاسىندا ءجاسوسپىرىم كلودەتت كولۆين دە بار ەدى.

 كلودەتت كولۆين (Claudette COLVIN):

  • 15 جاسىندا ەلدەگى جۇيەگە قارسى شىققان;
  • اۆتوبۋستا قۇقىعىن تالاپ ەتكەنى ءۇشىن قاماۋعا الىنعان;
  • ء
  • بۇتىن ءبىر قۇرلىقتاعى زاڭدى وزگەرتۋگە باستاماشى بولعان افروامەريكالىق.

وزىڭە سەنۋ – ەڭ ۇلكەن كۇش

 كلودەتت الاباما شتاتىنىڭ استاناسى مونتگومەريدە (Montgomery) 1939 جىلدىڭ 5 قىركۇيەگىندە تۋعان. ول قالانىڭ قارا ناسىلدىلەرگە ارنالعان كەدەي اۋدانىندا ءوستى. مەكتەپتە العىر وقۋشى بولدى، ءاردايىم الدا ءجۇردى. سەبەبى ول تەرىسىنىڭ تۇسىنە قاراپ قوعامنان الاستاتاتىن، قۇقىقتارىن شەكتەيتىن جۇيە مەن زاڭدارى بار ەلدە ءوز كۇشىنە عانا سەنۋ كەرەگىن بالا كەزدەن ءتۇسىندى. ساباقتى ىنتا-ىقىلاسپەن وقىدى. بەلسەندى بولدى. 1900 جىلى نەگىزى قالانعان ءتۇرلى-تۇستى ادامداردى دامىتۋ ۇلتتىق قاۋىمداستىعىنا (NAACP – National Association for the Advancement of Colored People) مۇشە بولدى.

قايسار قارا قىز قارا ناسىلدىلەرگە ارنالعان بۋكەر تاليافەررو ۋاشينگتون اتىنداعى جوعارعى مەكتەپتە وقىدى. بۇل دا بەكەر ەمەس، بۋكەر تاليافەررو ۋاشينگتون – افروامەريكالىق قوعامدا كوشباسشى بولعان، بىرنەشە پرەزيدەنتكە كەڭەسشىلىك ەتكەن، قۇلداردىڭ ىشىنەن شىعىپ باس بولعان جان. بايقاساڭىز، قارا ناسىلدىلەر وقيتىن مەكتەپتەرگە دە وزدەرىن اقسۇيەك سانايتىن اق ناسىلدىلەردىڭ ەسىمى بەرىلمەگەن. بۇل قارا ناسىلدىلەرگە قاتىستى قورلىقتىڭ كەيىپكەرىمىز ومىرىنە دەيىن دە نەشەمە جىل جالعاسىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. كلودەتت مەكتەبىنە قوعامدىق كولىكپەن قاتىنايتىن. سەبەبى سول كەزدەرى اق ءناسىلدى قاتارلاستارى مەن سىنىپتاستارىنىڭ اتا-انالارىندا بار جەكە ماشينا ونىڭ اكە-شەشەسىندە بولمادى.

ء

«بىز ساتىپ العىمىز كەلگەن كيىمدى ولشەپ كورە المايمىز»

1955 جىلدىڭ 2 ناۋرىزى. ول ادەتتەگىدەي اۆتوبۋسقا مىنۋگە اپتىعىپ كەلە جاتتى. اسىعىپ كىرە سالا دەرەۋ قوعامدىق كولىك ىشىندەگى ارنايى قارا ناسىلدىلەرگە ءبولىپ قويعان ورىنعا جايعاستى. ارتىنشا اق ءناسىلدى جولاۋشىلار اۆتوبۋسقا مىنە باستادى. سول زاماندا قوعامدىق كولىكتە اق ناسىلدىلەرگە ورىن جەتپەي قالسا، اۆتوبۋستىڭ ارتقى بولىگىندەگى قارا ناسىلدىلەر ورنىن بوساتىپ بەرۋگە مىندەتتى بولاتىن. كەنەت اق ءناسىلدى ايەل ءمىندى. كولىك جۇرگىزۋشى كلودەتت پەن ونىڭ قاتارىندا وتىرعاندارعا 3-4 ادامدىق كەڭ ورىندى الگى اق ءناسىلدى جولاۋشىنىڭ جالعىز وزىنە بوساتىپ بەرۋدى بۇيىردى. كەيىپكەرىمىزدىڭ جانىنداعى 3 قىز بىردەن ورىندىقتان تۇردى. ءبىراق كلودەتت پەن ونىڭ جانىنداعى جۇكتى ايەل ورىن بوساتۋدان باس تارتتى. ويتكەنى ولار ونسىز دا قارا ناسىلدىلەرگە بولىنگەن ارتقى ورىندىقتا وتىر ەدى.

جۇرگىزۋشى كلودەتتكە اۆتوبۋستىڭ ايناسىنان قاراپ: «Who is it؟»، ياعني «مىناۋ نە ءوزى؟»  دەپ زىركىلدەدى. كەيىپكەرىمىز جۇرگىزۋشىنىڭ ءدال وسى سوزىنە قاتتى نامىستاندى. سەبەبى ول ادامعا «it – نە» دەپ زات رەتىندە قاراپ، اشىقتان-اشىق كەمسىتتى. سودان قارا قىز دا قاسارىسىپ، قوزعالماي قويدى. ءوزىنىڭ قاجەتتى ايالداماسىنا جەتپەيىنشە، ورنىنان تۇرمايتىنىن اشىپ ايتتى. سوندا كولىك جۇرگىزۋشى: «سەن ورنىڭنان تۇرماساڭ، مەن پوليتسيا شاقىرامىن!» – دەپ جەكىردى. ءبىراق كلودەتت قاتقان قازىقتاي وتىرعان ورنىندا قاتىپ قالدى. سالدەن سوڭ پوليتسيا دا كەلدى. ەكى بىردەي ءتارتىپ ساقشىسىن كورگەندە ارتقى ورىندىقتاعى قارا ءناسىلدى ەر ادام كلودەتتىڭ جانىنداعى اياعى اۋىر ايەلدىڭ جىلجۋى ءۇشىن قيمىلداي جونەلدى. ءبىراق قارا قىز قوزعالمادى. سول سەبەپتى قوس پوليتسەي كلودەتتى ەركىنەن تىس اۆتوبۋستان سۇيرەپ شىعارىپ، قولىنا كىسەن تاعىپ، قاماۋعا الدى. قارسىلىق كەزىندە ك.كولۆين ءدال سول كۇنى مەكتەپ گازەتىنە قارا ناسىلدىلەردىڭ كيىم دۇكەندەرىندەگى قاراپايىم كيىم ولشەيتىن بولمەلەردى پايدالانا المايتىنىن جازعان ماقالاسىن ەسىنە ءتۇسىردى. جەرگىلىكتى تۇرپايى ءداستۇر تۋرالى جەتكىزگەن ول: ء«بىز ساتىپ العىمىز كەلگەن كيىمدى ولشەپ، شاقتاپ كورە المايمىز. اياقكيىم ساتىپ الۋ ءۇشىن قوڭىر ءتۇستى پاكەتكە ءوز اياعىڭنىڭ سحەماسىن سىزىپ بارۋىڭ كەرەك»، – دەيدى.

«مەنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىم بۇزىلدى!»

The Rev. Martin Luther King، integration leader، addresses a crowd on a street in Lakeview، New York May 12، 1965. The Nobel Prize winner arrived in the day from Atlanta، Ga.، for a whirlwind tour of Nassau County to advance the cause of African Americans in that area. (AP Photo)

ونىڭ اۆتوبۋستاعى ارەكەتىن مەكتەپتەگى كەيبىر وقۋشىلار قۇپتاسا، كەي قۇرداستارى ەسسىزدىك، اقىماقتىق دەپ قابىلدادى. ويتكەنى قانشاما جىلدان بەرى قالىپتاسىپ قالعان كوزقاراستى، ءتىپتى زاڭدى وزگەرتۋ ولار ءۇشىن مۇمكىن ەمەس جاعداي ەدى. ال اۆتوبۋستاعى وعيعانىڭ كۋاگەرى، كلودەتتىڭ سىنىپتاسى ەنني لاركينس پرايس  ەستەلىگىندە:

  • ەسىمدە، اۆتوبۋس لىق تولى بولدى. ارتقى اينادان جۇرگىزۋشىنىڭ وعان قالاي بۇيىرعانىن كوزىممەن كوردىم. كلودەتت جەكىرگەن جۇرگىزۋشىگە: «بۇل – مەنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىم!» دەپ، ال پوليتسەيلەر الىپ بارا جاتقاندا: «مەنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىم بۇزىلدى!» دەپ ايعايلادى»، – دەيدى.

كلودەتتىڭ سىنىپتاستارى اۆتوبۋستان تۇسە سالا ونىڭ ۇيىنە جۇگىرىپ، كەيىپكەرىمىزدىڭ اناسى قىزمەتشى بولىپ ىستەيتىن ۇيگە قوڭىراۋ سوققان. اناسى كلودەتتىڭ كولىگى بار تاربيەشى-پاستورى (Pastor – شىركەۋ قىزمەتكەرى) ح.دجونسوندى ەرتىپ، پوليتسيا بولىمشەسىنە تارتتى. ال سىنىپتاستارى كلودەتتىڭ كىشكەنتاي باۋىرلارىنا قاراپ قالدى.

امەريكالىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر جازۋشىسى فيليپ حۋز «كلودەتت كولۆين» اتتى كىتاپ جازعان. سول ەڭبەكتە كەيىپكەرىمىز اۆتوبۋستاعى جاعدايدان كەيىنگى جايتتى بىلاي باياندايدى:

  • مامام مەنى تەمىر توردىڭ ىشىندە كورگەن كەزدە قاتتى جىلادىم. ونىڭ دا كوڭىلى بوسادى. ول ماعان ۇرىسپادى، ايعايلامادى دا. جاي عانا «كلودەتت، ءبارى دۇرىس پا؟» دەپ سۇرادى.  سودان سوڭ قاسيەتتى دجونسون ماعان كومەكتەسىپ، ءبىز ۇيگە قايتتىق. ۇيگە جەتەمىن دەگەنشە جۇرتتىڭ ءبارى اۆتوبۋستاعى وقيعادان حاباردار بولىپ الىپتى. كورشىلەرىم جەر-جەبىرىمە جەتىپ، ءتىپتى مەنى ولتىرگىسى كەلدى. ءبىراق مەن ءوزىمدى باقىتتى سەزىندىم، كوڭىلىمە ماقتانىش ۇيالادى. ويتكەنى مەن قانشاما ەرەسەك ادامنىڭ قولىنان كەلمەگەنىن ىستەي الدىم! تۇرمەدەن ۇيگە كەلە جاتقان جولدا قاسيەتتى دجونسون ماعان: «كلودەتت، مەن سەنىمەن ماقتانامىن! ءار ادام قۇدايدان وزىنە ەركىندىك سۇراپ قۇلشىلىق قىلادى. ءبىز ءبارىمىز جالبارىنامىز، تەك جالبارىنامىز. ءبىراق سەن بىزدەن باسقاشاسىڭ. قۇلشىلىعىڭنىڭ جاۋابىن ەرتەڭىنە الۋدى قالادىڭ. سەن تاپ ءقازىر مونتگومەريدە رەۆوليۋتسيانى باستادىڭ، الىپ كەلدىڭ»، دەدى. مەن وسى ءسوزىن ەشقاشان ۇمىتپايمىن. 

جىل بويعى كۇرەستىڭ جەمىسى

وسىدان سوڭ كەيىپكەرىمىز سوتتاسۋمەن ءجۇردى. ويتكەنى وعان پوليتسەيلەردىڭ جالعان جالاسى كەسىرىنەن ءبىر باسىنا 3 ايىپ تاعىلعان ەدى. كلودەتت بەلسەندىلىگىن توقتاتپاي، ءوزى سەكىلدى قۇقىعى تاپتالعان قارا ناسىلدىلەرمەن بىرىكتى. سونىڭ ناتيجەسىندە ونىڭ داۋىسى دا، كۇشى دە كۇشەيە ءتۇستى. 1956 جىلدىڭ اقپانىندا كلودەتت تاعى 3 اداممەن (اۆرەليا براۋدەر، سيۋزي ماكدونالد جانە مەري لۋيزا سميت) بىرىگىپ، كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىنىڭ تاپتالعانىنا شاعىمدانىپ، ءوز ايماعىنداعى سوتقا ارىز تاستادى. سوت ءىسى باياعىدان ۇزاق جۇرەدى، البەتتە بەرىلە سالمايتىن ايىپتالۋشى بولسا، سوت وتىرىستارىنىڭ كەيىنگە شەگەرىلە بەرەتىنى بار. سول سەكىلدى كلودەتتىڭ جاقتاستارىمەن بىرگە شاعىمدانعان ارىزى دا بىرنەشە رەت سوتتا قارالدى. جانەتتا ريز ەسىمدى ازامات جوعارىداعى تالاپكەر تورتتىكتىڭ بەسىنشىسى بولعان. ءبىراق اق ناسىلدىلەر قاۋىمداستىعىنىڭ قورقىتقانىنان وتىرىك مالىمدەمە جاساپ، قاتاردان شىعىپ قالدى. ءتىپتى سوتقا دا كەلمەدى. تالاپكەرلەر ىشىندەگى ءبىر ادامنىڭ تەرىس مالىمدەمەسى اسەر ەتىپ، اۋداندىق سوت 1956 جىلدىڭ 5 ماۋسىمىندا اۆتوبۋستاعى قارا ناسىلدىلەردىڭ قارسىلىعىن كونستيتۋتسياعا قايشى قىپ شىعاردى.

ء

تورت تالاپكەر سوندا دا بەرىلمەۋگە بەل بۋدى. ونىڭ ۇستىنە شتاتتاعى ءتۇرلى قالالاردا وسى وقيعانى ەستىگەن قارا ناسىلدىلەر كوتەرىلە باستاعان-دى. سوندىقتان ولاردىڭ ارىز-تالابىن قاناعاتتاندىرۋ ماقساتىندا وبلىستىڭ جانە الاباما شتاتىنىڭ سوتى شاعىمدى اقش-تىڭ جوعارعى سوتىنا جولدادى. اپەللياتسيالىق سوت (بەلگىلى ءبىر شىعارىلعان شەشىمگە قارسى شىققاندا، ازامات تاعى ءبىر قاراۋعا ءوتىنىش بەرە الادى. مىسالى، وقۋعا تاپسىرعاندا كوميسسيانىڭ شەشىمىنە تالاپكەردىڭ كوڭىلى تولماسا، اپەللياتسياعا بەرۋىنە بولادى. سول سەكىلدى سوت ىسىندە دە وبلىستىق دەڭگەيدەگى سوتتىڭ شەشىمىنە كەلىسپەگەن جاعدايدا جوعارعى سوتقا شاعىمدانادى – ا.ش.) اراداعى جارتى جىلعا جۋىق كۇرەستىڭ قورىتىندىسىندا 1956 جىلدىڭ 13 قاراشا كۇنى قوعامدىق كولىكتە جولاۋشىلاردى ناسىلىنە قاراي بولمەۋگە بۇيرىق شىعاردى.

تاباندىلىق – جەڭىسكە جەتەلەيتىن جول

اقش-تىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى بيلل كلينتوننىڭ جالعىز تۇياعى (ۇرپاعى)، جازۋشى چەلسي كلينتون «ول تاباندىلىق تانىتتى» (She persisted) اتتى كىتابىنا كلودەتتى كەيىپكەر ەتكەن. كىتاپتا چ.كلينتون كەيىپكەرى تۋرالى: «15 جاسار كلودەتت كولۆيندى مونتگومەري، الاباماداعى مەكتەبىنەن ۇيىنە قايتىپ كەلە جاتقان اۆتوبۋستا بار بولعانى افروامەريكالىق بولعانى ءۇشىن اق ءناسىلدى ايەلگە ورنىن بوساتىپ بەرۋ بۇيرىعى كۇتىپ تۇردى. ول ورنىن بوساتۋعا قارسىلىعىمەن تاباندىلىق تانىتىپ، 9 اي وتكەندە روزا پاركستى (Rosa Parks) ءدال قازىرگى ازاماتتىق قۇقىقتار قوزعالىسىنىڭ باعىتىن كورسەتەتىن كوپتەگەن ارەكەتتەر سىندى تاڭداۋ جاساۋعا شابىتتاندىردى»، – دەپ جازدى. ء يا، روزا پاركس جوعارىدا جازىلعانداي، «مونتگومەري اۆتوبۋس بويكوت» (Montgomery bus boycott) دەپ اتالعان ازاماتتىق قۇقىقتار قوزعالىسىنىڭ باستاۋشىسى، ازاماتتىق بەلسەندى بولدى. 15 جاسار ءجاسوسپىرىم باستاپ، قالعان قارا ءناسىلدى بەلسەندىلەر قوستاعان قارسىلىق اقىرى ەلدەگى جۇيەنى، ءتىپتى زاڭدى وزگەرتتى. ارينە، بۇل وڭاي بولعان جوق، ناق وسى ازاماتتىق قۇقىقتار قوزعالىسى دا 15 جىلداي ءجۇردى. ويتكەنى ناسىلىنە قاراي ءبولۋ، شەتتەتۋ تەك اۆتوبۋستا عانا بولمايتىن. قوعامدىق جەردىڭ بارىندە بار ەدى. سونىڭ بارلىعىن جويۋ وڭاي بولمادى. ايتكەنمەن، تاباندىلىق – تالايدى جەڭىسكە جەتەلەگەن جول.

سول جۇيە مەن زاڭنىڭ، ءبۇتىن ءبىر قۇرلىقتاعى كوزقاراستىڭ وزگەرگەنى ارقاسىندا قارا ءناسىلدى ادام اقش تاريحىندا العاش رەت پرەزيدەنت بولدى. امەريكانىڭ 44-پرەزيدەنتى، قارا ءناسىلدى باراك وباما پرەزيدەنتتىك مانداتىن قولعا العان كەزدەگى ءبىر سوزىندە: «مەن سول بەلسەندىلەر بولماعاندا، وسى جەردە تۇرماس ەدىم»، –دەدى.

ء

سوز سوڭىندا كەيىپكەرىمىزدىڭ كەڭ تارالعان افوريزمدەرىن ۇسىنامىز:

  • مەن جاي عانا ورنىمنان قوزعالا المادىم. تاريح مەنى ورىندىققا جەلىمدەپ تاستادى (بالالار، بۇل ءسوزدى مۇعالىمدەرىمەن نەمەسە اتا-اناسىمەن بىرگە تالقىلايدى دەپ ۇمىتتەنەمىز. دەسە دە، ءبىر اۋىز تۇسىندىرە كەتەيىك. كلودەتت وسى ويى ارقىلى ءوز ارەكەتىمەن تاريحتى جاساعانىن جەتكىزىپ تۇرا.ش.).
  • مەن ءجاسوسپىرىم رەتىندە وسى جاعدايدا ەرەسەكتەر نەگە ءبىر نارسە ايتپايدى ەكەن دەپ ويلادىم. ولار ءبىزدىڭ ءبولۋدى قالامايتىنىمىزدى بىلەدى عوي؟ مەن ادىلەتكە جەتۋدىڭ جەڭىل جولى جوق ەكەنىن ءتۇسىندىم جانە ءقازىر دە سولاي ەكەنىن بىلەمىن. ءسىز ونى اسىرەلەپ، بويامالاي المايسىز. بار بولعانى ورنىڭىزدان تۇرىپ، «بۇل ادىلدىككە جاتپايدى!» دەپ ايتۋعا ءتيىسسىز.
  • مەنىڭشە، قۇداي بارلىق ادامدى جاقسى كورەدى. نەگە ول ءبىزدى عانا جاماندىققا قيادى؟!
  • ول (اق ءناسىلدى ايەل) بىزبەن ءبىر قاتاردا وتىرعىسى كەلمەدى، سەبەبى بۇل ءبىز سونىڭ وزىندەي جاقسى ادام ەكەنىمىزدى كورسەتىپ قويار ەدى.

ايتپاقشى، كەيىپكەرىمىز ءالى دە سول ءوزى وسكەن مەكەندە تۇرادى. الداعى قىركۇيەكتە 81 جاسىن تويلاماق.

ايدانا شوتبايقىزى،

“ۇلان” گازەتى، №19

ماقالادا پايدالانىلعان ماتەريالداردىڭ ءتۇپنۇسقاسىن تومەندەگى سىلتەمەلەردەن وقي الاسىزدار:

https://en.wikipedia.org/wiki/Claudette_Colvin

https://www.biography.com/activist/claudette-colvin

https://www.npr.org/2009/03/15/101719889/before-rosa-parks-there-was-claudette-colvin

https://en.wikipedia.org/wiki/Civil_rights_movement

https://en.wikipedia.org/wiki/Browder_v._Gayle

https://www.youtube.com/watch?v=vCkjB8edydU

https://en.wikipedia.org/wiki/Rosa_Parks

https://www.azquotes.com/author/49944-Claudette_Colvin

https://sites.google.com/a/students.ankenyschools.org/claudette-colvin/poems-and-quotes/quotes


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=10&id=1176595

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


31 مامىردا ەل اۋماعىنىڭ 1 مينوت
ايۋ تالاعان رەسەي ازاما 7 مينوت
بۇل باستاما ارقىلى تاري 13 مينوت
گۋلناز رازدىكوۆا: رەابي 13 مينوت
2020-جىلعى «حاۋىپسىز ءو 13 مينوت
حوككەي. «ەرتىس» حوككەي 13 مينوت
31 مامىردا ەل اۋماعىنىڭ 28 مينوت
ۋولت ۋيتمەن | ادەبيەت پ 1 ساعات
ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايان 1 ساعات
ورتالىق تەلەۆيزياسىنىڭ 1 ساعات
ياتسەك گۋرالسكي: مەن وم 1 ساعات
شقو-دا ورمان ءورتى ءسون 1 ساعات
بقو-نىڭ بىرنەشە اۋدانىن 1 ساعات
قاسىرەتتى جىلداردىڭ تار 1 ساعات
لي كىچياڭ مەملەكەتتىك ك 1 ساعات
باس نىسانا تۋىن اسقاق ج 1 ساعات
اعاعا بازىنا 1 ساعات
سقو-دا بال شارۋاشىلىعى 1 ساعات
لا ليگا كەلەسى ماۋسىمدى 1 ساعات
ۇلتتىق ۇلانعا جاڭادان ق 1 ساعات
تۇركىستان وبلىسىندا بيى 2 ساعات
31 مامىر – ساياسي قۋعىن 2 ساعات
ءتول تاريحىمىزدى زەردەل 2 ساعات
«قۇسبەگىلىك – قاننان سى 2 ساعات
مەملەكەتتى بولشەكتەۋگە 2 ساعات
گولوۆكيننىڭ قارسىلاسى ء 2 ساعات
قازاقستاندىق تەننيسشى ا 2 ساعات
شينجياڭ ۋاكىلدەر ۇيىرمە 2 ساعات
قىزىلوردا جولدارىنىڭ سا 2 ساعات
بيىل قازاقستانعا 1 ملن. 2 ساعات