ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: جاس-وركەن تورابى

جولدانعان ۋاقىتى: 21:40 - 2020/05/12

Нақты Көзі: http://zhasorken.kz/?p=33475


سپورت پەن ونەردى ۇشتاستىرعان، ەستەتيكاعا تولى سپورتتىق گيمناستيكانىڭ جۇلدىزدارىن شىعارعان قازاقستاننان سوڭعى 20 جىلدا اۋىز تولتىرىپ ايتاتىنداي ەشكىمنىڭ شىقپاۋى وكىنىشتى.

كوپتەن بەرى سپورتتىق گيمناستيكا تۋرالى جازعىم كەلىپ جۇرگەن. بۇل ءبىز ءۇشىن تاڭسىق سپورت ءتۇرى ەمەس. ونىڭ ۇستىنە بەلتەمىرگە تارتىلىپ، سالتو جاساۋدىڭ نە ەكەنىن بىلمەيتىن بالا جوق تا شىعار. الايدا ەلىمىزدە سپورتتىق گيمناستيكانى كاسىبي تۇردە سەرىك ەتىپ، جوعارى ناتيجە كورسەتىپ جۇرگەندەر وسى كۇنى نەكەن-ساياق. سوعان قىنجىلاسىڭ. ايتپەسە، وليمپيادا ويىندارىندا جۇلدەنى سىپىرىپ الاتىن سايىستىڭ ءبىرى  سپورتتىق گيمناستيكا. 1991 جىلعا دەيىن الماتىدا سپورتتىق گيمناستيكادان 14 مەكتەپ بولعان ەكەن. كەڭەس زامانى تۇسىندا ۇل-قىزدارىمىز تەگىن جاتتىعىپ، سايىستارعا قاتىسقان، جۇلدەلى ورىندار الىپ، وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىنا بارىپ تۇرعان. بىرتە-بىرتە مەكتەپتەر سانى ازايىپ، قازىرگى كەزدە تەك بىرەۋى عانا قالىپتى.

وسى رەتتە وتكەنگە ءسال شەگىنىس جاساپ كورسەك. ەرلەر اراسىنداعى سپورتتىق گيمناستيكا 1896 جىلعى افينىداعى تۇڭعىش وليمپيادادان باستاپ قوسىلعان. قىزدار 1928 جىلعى امستەردام وليمپياداسىنان بەرى جارىس كورىگىن قىزدىرىپ كەلەدى.

كەزىندە كەڭەس وداعىنىڭ قىز-جىگىتتەرى الەمدە اتوي سالدى. وليمپيادا ويىندارىندا 43 سپورتشى (28 ايەل، 15 ايەل) تۇعىردىڭ ەڭ جوعارى ساتىسىنا كوتەرىلگەن. اراسىندا بىرنەشە مارتە چەمپيون اتانعاندارى بار. جالپى، 4 جىلدا ءبىر وتەتىن وليمپيادا ويىندارىنان 188 مەدال جەڭىپ العان. اسىرەسە، 1970-1990 جىلدار ارالىعىنداعى وداق گيمناستيكاسىنىڭ دامۋ دەڭگەيى جوعارى ساتىعا كوتەرىلىپ كەتتى.

وسى رەتتە 15 وداقتاس رەسپۋبليكانىڭ ىشىندەگى قازاقستاننىڭ شاماسى قانداي بولدى؟ بۇل سۇراق ءسىزدى دە مازالاۋى مۇمكىن. بىزدە دە تالانتتار شىققان. ول تۋرالى تومەندە كەلتىرەتىن دەرەكتەرىمىز ارقىلى بىلە الاسىزدار.

ەلىمىزدەگى سپورتتىق گيمناستيكانىڭ تاريحى 1920 جىلداردان باستاۋ الادى. تولىققاندى چەمپيونات ەڭ العاش 1936 جىلى وتكىزىلدى. قازاق كسر تاريحىندا تۇڭعىش رەت سپورت شەبەرى ءنورماتيۆىن نادەجدا ابدۋلكينا ورىنداپ شىققان. جالپى، ول جەتى رەت قازاق كسر چەمپيونى اتانعان.

قازاقستانداعى سپورتتىق گيمناستيكا تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا بىردەن ەسىمىزگە نەللي كيم تۇسەدى. شىمكەنتتەگى وبلىستىق كەشەندى جوعارى سپورت شەبەرلىگى مەكتەبىندە ۆلاديمير بايدين دەگەن باپكەردەن ون جاسىنان باستاپ ءتالىم العان ونىڭ اتاعى الىسقا تارادى.

1976 جىلى مونرەال وليمپياداسىندا ءۇش التىن جەڭىپ الىپ، الەمدى ءدۇر سىلكىندىردى. جاسىل قۇرلىقتاعى دودادا جانكۇيەرلەر نەگىزگى جۇلدەنى نەلليدەن ەمەس، تاعى ءبىر سوۆەت سپورتشىسى ولگا كوربۋتتان كۇتكەن ەدى. الايدا كوربۋت تەك كوماندالىق سىندا عانا التىنعا يە بولدى. اۋستراليادا نەللي كيم مەن رۋمىن قىزى ناديا كومانەچيدىڭ جۇلدىزى جاندى.

سول تۇستا پورتۋگاليادان كاناداعا قونىس اۋدارعان ەرلى-زايىپتى ماريا جانە انتونيو فۋرتادو نەلليدىڭ مونرەالداعى ونەرىنە قاتتى تامسانىپتى. ءسويتىپ، قىزىنا سپورتشىنىڭ ەسىمىن بەرۋدى ءجون دەپ سانايدى. ارادا ەكى جىل وتكەننەن كەيىن نەللي كيم فۋرتادو دۇنيەگە كەلدى. ول كەيىن الەمگە تانىمال انشىگە اينالدى.

بۇل وليمپيادا ويىندارىندا نەللي كيم ءۇش التىن جەڭىپ العاننان بولەك، العاشقى جولداسى، بەلارۋس ازاماتى ۆلاديمير اچاسوۆپەن تانىسادى. ارادا ءبىر جىل وتكەندە ەكەۋى وتباسى قۇرىپ، مينسكىگە كوشىپ كەتتى. قوش بول، شىمكەنت! دەگەنمەن جاقىندارى ءالى كۇنگە دەيىن وسىندا تۇرادى.

قازاقستاندا ءوسىپ، بىرنەشە جىل بەلارۋس ەلىندە ءومىر سۇرگەن نەللي ءقازىر اقش-تا. ول وزىنە وسى مەملەكەتتەردىڭ اراسىندا قازاقستان جاقىن ەكەنىن ايتادى.

– بۇل تۋرالى ويلانىپ كورگەنمىن. ءوزىمدى جەر پلانەتاسىنىڭ ازاماتى سەزىنەمىن. وزىمە وسى ەلدەردىڭ اراسىندا قازاقستان جاقىن. شىمكەنتتە اتا-انام تۇرادى. سوسىن جەرگىلىكتى حالىقتىڭ مەنى تانىپ، جەتىستىكتەرىممەن ماقتاناتىنىن بىلەمىن، – دەيدى ول.

نەللي مونرەالدان كەيىن 1980 جىلى ماسكەۋ وليمپياداسىندا تاعى ەكى التىن ەنشىلەدى. ال 1974-1979 جىلدار ارالىعىندا ۆارنا، ستراسبۋرگ جانە ۆورت-فوردتا وتكەن الەم چەمپيوناتتارىندا 5 التىن، 4 كۇمىس جانە 2 قولا جۇل­دەنى يەلەنىپ، مەرەيىمىزدى ءوسىردى. شىمكەنتتىك سۇلۋدىڭ ەسىمى ەركىن جانە قول تىرەپ جاسا­لاتىن جاتتىعۋلارىندا 10 ۇپاي­دى جيناۋىمەن جەر جا­­ھانداعى تۇڭعىش گيمناست رەتىندە سپورتتىق شەجىرەگە التىن ارىپتەرمەن جازىلدى.

– كسرو چەمپيوناتىندا توپ جارۋ الەم چەمپيوناتىنان كەم سوققان جوق. ەگەر قۇراماعا ىلىنسەڭ، اۆتوماتتى تۇردە الەم نەمەسە وليمپيادا ويىندارىندا جەڭىسكە جەتەتىنىڭە سەنىمدى بولىپ تۇراسىڭ. ال كوماندالىق سايىستا بىزگە باسكەلەس بولعان جوق، – دەيدى نەللي كيم.

وداق تۇسىندا سپورتتىق گيمناستيكا بۇقارالىق سپورت تۇرىنە اينالدى. مۇنداي تانىمالدىقتىڭ سەبەبىن نەللي بىلاي ءتۇسىندىردى:

– مەنىڭشە، ادامدار گيمناستيكانى سپورت پەن ونەردىڭ قوسىندىسى رەتىندە باعالادى. ەگەر كوپتەگەن سپورت تۇرىندە نەگىزىنەن سپورتتىق جاعى باسىم بولسا، گيمناستيكادا سۇلۋلىق پەن ەستەتيكاعا ءمان بەرىلدى. سونىمەن قاتار، اتا-انالار بالالارىن كوشەدەگى زياندى ارەكەتتەردەن اۋلاق بولۋ ءۇشىن سپورتزالعا اپاردى. سپورتپەن شۇعىلدانۋ مىنەز-قۇلىقتى تاربيەلەيدى. سوسىن ماتەريالدىق جاعىن دا ەسەپتەن شىعارىپ تاستاي المايسىڭ. سپورت الەمدى شارلاۋعا تاپتىرماس مۇمكىندىك بولدى. ول جىلدارى كەز كەلگەن كەڭەس ادامى شەتەلگە شىعا المايتىن. «تەمىر شىمىلدىقتىڭ» ارعى جاعىندا تۇرعان ادامدارعا كەڭەستىك دۇكەن سورەلەرىندە جوق سيرەك كەزدەسەتىن تاۋارلاردى ساتىپ اپارىپ بەرەتىن ەدىك، –دەيدى سپورتشى.

ال 80-جىلداردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا  اقتوبەدەن شىققان ۆالەري ليۋكيننىڭ جەڭىستى جولى باستالدى. بۇل سپورتشىنىڭ توماعاسىن وزگە ەمەس، ءوزىمىزدىڭ نارىنقولدىڭ تۋماسى، قازاق جىگىتى ەدىگە جاروۆ سىپىردى.

1987 جىلعى ەۋروپا چەمپيوناتىندا ليۋكين دۇنيەجۇزى بويىنشا ەركىن جاتتىعۋدا ءۇش مارتە سالتونى ءبىرىنشى بولىپ جاساپ، قۇرلىق چەمپيونى اتاندى. ەدىگە نۇرماحانۇلى مەن شاكىرتى ۆالەري ليۋكيننىڭ دايىنداعان وسى جاتتىعۋى مەن وزگە دە تىڭ جاڭالىقتارى حالىقارالىق ەرەجەلەر كودەكسىنە «Liukin» ەلەمەنتى بولىپ تىركەلدى. سول چەمپيوناتتا ۆالەري 5 التىن، 1 كۇمىس، 1 قولا مەدالعا يە بولىپ، ەۋروپانىڭ ءابسوليۋتتى چەمپيونى اتاعىنا قول جەتكىزدى.

الدا كەڭەس وداعى سوڭعى رەت قاتىسقان سەۋل وليمپياداسى كۇتىپ تۇرعان. وڭتۇستىك كورەيادا ۆالەرا ەكى رەت جەڭىس تۇعىرىنان كورىنسە، ەكى كۇمىستى دە قانجىعاعا بايلادى.

نەللي كيم مەن ۆالەري ليۋكيننەن بولەك، الاتاۋ باۋرايىندا دۇنيەگە كەلگەن يۋري تساپەنكو مەن ۆلاديمير نو­ۆيكوۆ بار. تساپەنكو – 1964 جىلعى توكيو وليمپياداسىنىڭ ەكى دۇركىن جۇلدەگەرى. نوۆيكوۆ 1988 جىلعى سەۋل وليمپياداسىندا كوماندالىق سىندا جەڭىمپاز اتاندى. ودان بولەك، الەم چەمپيوناتتارىندا دا قۇرامامەن بىرگە ەكى مارتە توپ جاردى. بالا كۇنىندە قازاقستانعا قيىر شىعىستان قونىس اۋدارعان ناتاليا يلەنكو دۇنيەجۇزىلىك دودادا بىرنەشە رەت التىننان القا تاقتى. كسرو داۋىرىندە قازاقستاننىڭ گيمناستتارى وسىنداي وراسان زور تابىستارعا قول جەتكىزگەن ەدى.

يۋري تساپەنكو، نەللي كيم، ۆالەري ليۋكين، ۆلاديمير نوۆيكوۆتار جازعى وليمپيادا ويىندارىندا جالپى سانى 13 مەدالعا قول جەتكىزگەن.

مۇنداي تولاعاي تابىستىڭ نەگىزگى سەبەبى – رەسپۋبليكانىڭ بىرنەشە قالاسىندا جوعارى دەڭگەيلى گيمناستيكا مەكتەپتەرىنىڭ كوپ بولۋى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي، ءبىر عانا الماتىدا 14 گيمناستيكا مەكتەبى جۇمىس ىستەگەن.

الايدا قازاقستان تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن قۇندىلىقتار وزگەرە باستادى. سپورت باسشىلارى گيمناستيكاعا ەمەس، جەكپە-جەك تۇرلەرىنە كوبىرەك باسىمدىق بەردى. قارجىلاندىرۋ كۇرت قىسقاردى، ماڭىزدى ينفراقۇرىلىمدىق پروبلەمالار تۋىندادى. سپورتشىلار جاتتىعاتىن تالاپقا ساي زالداردىڭ از بولۋى، قاجەتتى جابدىقتاردىڭ جەتىسپەۋى جانە جاتتىقتىرۋشىلاردىڭ شەتەلگە كەتۋى سەبەپ بولدى. سونىڭ سالدارىنان سپورتتىق گيمناستيكاداعى ناتي­جەمىز كۇرت تومەندەدى.  ولاردىڭ اراسىندا

ۆلاديمير ۋفيمتسەۆ، ۆالەري ليۋكين، يۋري الەكسەەۆ، پاۆەل سادوۆسكي، كونستانتين برودەتسكي – اقش-قا، اليك ياكيميدي – گرەكياعا، نا­تاليا يلەنكو مەن الەكساندر شيرياەۆ انگلياعا قونىس اۋداردى. اندرەي روديونەنكو رەسەي قۇراماسىنا جاتتىقتىرۋشى بولدى.

الگىندە ايتقان ەدىگە باپكەر دە بۇگىندە الەم تانىعان گيمناستيكاداعى تۇلعالاردىڭ ءبىرى. سول 90-جىلدارداعى لەكپەن بىرگە اۋەلى فرانتسيا سپورتشىلارىنىڭ توماعاسىن سىپىردى. ودان كەيىن 2000 جىلى كاناداعا قونىس اۋداردى. «ۇيەڭكى جاپى­راقتىلار» ەلىنىڭ تاريحىندا تۇڭعىش رەت سپورتتىق گيمناستيكادان وليمپيادا چەمپيونىن تاربيەلەپ شىعاردى. شاكىرتى كايل شيفەلت 2004 جىلى افينى وليمپياداسىندا ەركىن جاتتىعۋدا التىن مەدال جەڭىپ الدى.

ايتپاقشى، ۆالەري ليۋكيننىڭ قىزى اناستاسيا 2008 جىلى بەيجىڭ ويىندارىنىڭ ءابسوليۋتتى چەمپيونى اتاندى. سپورتتىق گيمناستيكادان! مىنەكي، گيمناستتار ديناستياسىنىڭ ۇلكەن سپورتتاعى جارقىن جەڭىسى وسىلاي. ارينە، بۇل التىننىڭ اقش قۇراماسىنا بۇيىرعانى بەلگىلى.

تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن 90-جىلدارى قۇرامانى ءبىراز ۋاقىت سەرگەي فەدورچەنكو سۇيرەدى. ول 1997 جىلى لوزاننادا قول تىرەپ جاسايتىن جاتتىعۋدا الەم چەمپيونى اتانىپ، 2000 جىلعى سيدنەي وليمپياداسىندا بەسىنشى ورىنعا تۇراقتادى. سوسىن الەكسەي دميتريەنكونىڭ الەم كۋبوگىندا باس جۇلدەنى يەلەنگەنى بار.

2000 جىلدارى ەرنار ەرىمبەتوۆتىڭ ەسىمى ەل اۋزىنا ىلىگە باستاعان بولاتىن. ونىڭ الەم چەمپيوناتىنداعى ەڭ جوعارى ناتيجەسى – ءتورتىنشى ورىن. سوسىن ەكى رەت جازعى دۇنيەجۇزىلىك ۋني­ۆەر­سيادا ويىندارىندا جەڭىسكە جەتتى. 2004 جىلعى افينى وليمپياداسىندا سەگىزىنشى ورىنعا تابان تىرەدى.

2010 جىلى الەم چەمپيوناتىندا يلدار ۆالەەۆ برۋسياعا تارتىلۋدان جەتىنشى ورىن الدى. ودان كەيىنگى 4 الەم چەمپيوناتى مەن ەكى وليمپيادا ويىندارى ءبىزدىڭ سپورتشىلاردىڭ قاتىسۋىنسىز ءوتتى. ايتەۋىر، 2017 جىلى ميلاد كاريمي شەشۋشى كەزەڭدە ەركىن جاتتىعۋدا باق سىنادى. اراعا ءبىر جىل سالىپ، ناريمان قۇربانوۆ دۇنيەجۇزىلىك بىرىنشىلىكتە بەسىنشى ورىننان كورىندى. ءبىراق ول فينالدا وتە ورەسكەل قاتەلىك جىبەردى.

بىلتىر گەرمانيانىڭ شتۋتگارت قالاسىندا وتكەن ليتسەنزيالىق الەم چەمپيوناتىندا ميلاد كاريمي جولداماعا قول جەتكىزدى. ازىرگە بار قۋانىشىمىز وسى…

سپورتتىق گيمناستيكانى اياقتان تۇرعىزعان تۇلعالار ەلدەن كەتكەن سوڭ، ناتيجە دە تومەندەدى. ال بىرەر جىل بۇرىن جاڭا زاڭعا سايكەس شەنەۋنىكتەر سپورت تۇرلەرىن سۇرىپتاعاندا بۇل فاكتور شەشۋشى ءرول اتقاردى. ياعني، سوڭعى جىلدارى ناتيجە جوق، سوعان سايكەس اقشا دا از بەرىلدى. سپورتتىق گيمناستيكا – ەلىمىزدەگى بولاشاعى جوق سپورت تۇرلەرى قاتارىنا جاتادى.

بەك تولەۋوۆ

“ۇلان” گازەتى، №19


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=10&id=1176585

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


پاتشايىم ماريا ستيۋارتت 3 مينوت
شىمكەنتتەگى جاڭا قۇرىلع 6 مينوت
وتاندىق تەننيسشىلەر بۋر 9 مينوت
تەمىرتاۋ قالاسىنىڭ اكىم 9 مينوت
اۆتونوميالى رايوندىق پا 10 مينوت
شينجياڭدا 2 ـ دارەجەلى 10 مينوت
اقش-تا ۇشاق قۇلاپ، ءتور 10 مينوت
ماقتاارالدا سۋ تاسقىنىن 12 مينوت
الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك 10 بوك 12 مينوت
پرەزيدەنتسكي فوند وبياۆ 15 مينوت
قايتقان كۇيەۋىمە قايتىس 15 مينوت
اقمولا وبلىسىندا جول اپ 18 مينوت
ءۇش وبلىستا ەگىس جۇمىست 18 مينوت
تالعار وزەنىندە بالىق ن 20 مينوت
قىتايدا گونكونگتىڭ ۇلتت 20 مينوت
انتاليانىڭ مۋزەيلەرى دە 20 مينوت
تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جينا 21 مينوت
كۇكىرتى مول گازدى زاڭسى 21 مينوت
سىبايلاس جەمقورلىقپەن ك 24 مينوت
حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ 27 مينوت
قازاقستاندا سانيتارلىق- 27 مينوت
تاحاۋي اقيداسى | ء69-دا 30 مينوت
اۆتونوميالى رايوندىق حا 30 مينوت
مەحيكودا مەترو ىشىندە س 30 مينوت
بيىل جازعى استىقتان مول 30 مينوت
FlyArystan جاڭا باعىتتا 1 ساعات
كازگيدرومەت بالىق قىرىل 1 ساعات
اقتوبە «احقز» اق زاۋىتى 1 ساعات
ەڭبەك نارىعىنداعى جاعدا 1 ساعات
«ەڭبەك» باعدارلاماسى اي 1 ساعات