ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: جاس-وركەن تورابى

جولدانعان ۋاقىتى: 01:40 - 2020/05/07

Нақты Көзі: http://zhasorken.kz/?p=33401


ول بالا كەزىندە ۆيكتور ابگولتستى ۇلگى تۇتىپ، «شاحتەردىڭ» ساپىندا ويناۋدى ارمانداعان ەدى. ءبىراق فۋتبولداعى كارەراسى الماتىنىڭ «قايراتىنان» باستالدى.  كەيىننەن ۋكراينانىڭ «دنەپرىندە» ويناپ، سول كوماندانىڭ جالپى تاريحىنداعى 50 ۇزدىك فۋتبولشىنىڭ قاتارىنا ەندى. ال سپورتتىق مانسابىن  فرانتسيادا اياقتادى. بۇگىن كارى قۇرلىقتا قالىپ قويعان فۋتبولشىلارىمىزدىڭ ءبىرى – ەدۋارد سون تۋرالى اڭگىمە قوزعاماقپىز.

ەدۋارد سون 1964 جىلى 18 تامىزدا قاراعاندى قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. فۋتبولعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى ەرتە ويانعان ول العاش تانىمال بالالار باپكەرى اناتولي چۋدينوۆتىڭ دايىندىق توبىنا بارادى. ءبىراق جاسى جەتپەگەندىكتەن قابىلداماي قويادى. اراعا از ۋاقىت سالىپ، ەكىنشى رەت باعىن سىناپ كورەدى. سول كەزدە بالانىڭ تالابىنا ريزا بولعان باپكەرلەر جاتتىعۋعا قاتىسۋعا رۇقسات بەرەدى. ونىمەن بىرگە بۇل توپتا پەرشين، چۋحونتسەۆ، ميششەنكو، دۋبكوۆ سياقتى بولاشاق فۋتبول جۇلدىزدارى جاتتىعىپ ءجۇردى. كەلەسى جىلى  تانىمال فۋتبولشى، كەيىننەن باپكەر رەتىندە ءوزىن مويىنداتقان سەرىك بەرداليننىڭ  قاراماعىندا وينادى. جاقسى قىرىنان تانىلىپ كەلە جاتقان جاس بالا 1978 جىلى الماتى قالاسىندا جاڭادان اشىلعان رەسپۋبليكالىق سپورت ينتەرناتىنا جولداما الادى. العاشقى جىلى وتباسى رۇقسات بەرمەي، سودان كەلەسى جىلى تۇسۋىنە تۋرا كەلدى. بۇل جەردە بەلگىلى فۋتبولشى ەۆگەني كۋزنەتسوۆتان ءتالىم الدى.

ال 16 جاسىندا يگور ۆولچوك جاتتىقتىرعان «قايراتتىڭ» قوسالقى قۇرامىنا ىلىگەدى. وسىدان كەيىن قازاقستان جاسوپىرىمدەر قۇراماسىنا ويناۋعا مۇمكىندىك الىپ، جاسوپىرىمدەر اراسىنداعى بۇكىلوداقتىق تۋرنيرگە قاتىسادى. بۇل تۋرنيردە ءوزىنىڭ شەبەرلىگىن دالەلدەپ، كسرو جاسوپىرىمدەر قۇراماسىنان شاقىرتۋ الدى.

– قۇرامادا يگور پەتروۆ، پاۆەل ياكوۆەنكو، ستانيسلاۆ چەرچەسوۆ، گەننادي ليتوۆچەنكو، يگور پانكراتەۆ سەكىلدى ويىنشىلار بولدى. بۇل جىگىتتەردىڭ بارلىعى كەيىننەن فۋتبولدا ءوز ەسىمدەرىن قالىپتاستىرا ءبىلدى. سوسىن كەلەسى كوكتەمدە «قايراتتىڭ» قۇرامىندا العاشقى جالاقىمدى الا باستادىم. كەيىننەن مەنى دۋبلگە اۋىستىردى. ويتكەنى نەگىزگى قۇرامدا ستۋكاشوۆ پەن پەحلەۆانيدي سەكىلدى ۇزدىك شابۋىلشىلار بولدى. ەكەۋى دە تالانتتى، ولارمەن باسەكەگە ءتۇسۋ قيىن ەدى. بۇل تۇستا الماتى كومانداسىنىڭ شابۋىل شەبى مەن جارتىلاي قورعاۋشىلارى مىقتى بولاتىن. سەرگەي لەدوۆسكيح، ۆاحيد ماسۋدوۆ، انتون شوح، قۇربان بەردىەۆ… ايتا بەرسەڭ، كوپ. نەگىزگى قۇرامعا ىلىگۋ وڭاي ەمەس، وزىمشە رەنجىپ تە جۇرەتىنمىن. نەلىكتەن باسىندا نەگىزگى قۇرامعا الىنباعانىمدى ەندى تۇسىنەمىن، – دەيدى ەدۋارد سون.

العاش «قايراتتىڭ» نەگىزگى قۇرامىندا 1983 جىلى 19 جاسىندا دەبيۋتتىك كەزدەسۋىن وتكىزدى. كەلەسى جىلى سەرگەي ستۋكاشوۆ ماسكەۋدىڭ «ديناموسىنا» اۋىسقاندا ەكىنشى شابۋىلشى ماسەلەسى باپكەرلەردىڭ باس اۋرۋىنا اينالدى. ول كەزدە قوسالقى قۇرامدا نيكولاي زايتسەۆ، يۋري نايدوۆسكي جانە وسى ەدۋارد سون بولدى. باپكەرلەردىڭ تانداۋى سونعا ءتۇسىپ، سول سەنىم ۇدەسىنەن شىعا ءبىلدى.

العاشقى گولىن ماسكەۋدىڭ «سپارتاك» كومانداسىنىڭ قاقپاشىسى رينات داساەۆتىڭ قاقپاسىنا سوقتى. «قايرات» سول كەزدەرى 10 جىل بويى ماسكەۋدە «سپارتاكتى» جەڭۋ بىلاي تۇرسىن، تەڭ ويىنعا زار بولىپ جۇرگەن. ءاربىر ويىندا كەمى قاقپالارىنا 3-4 دوپتان جىبەرىپ، الماتىعا بوس قايتاتىن. مىنە، وسى ءساتسىز سەريانى 1985 جىلى ەديك ۇزگەن بولاتىن. قۇربان بەردەۆتەن تاماشا پاس العاننان كەيىن داساەۆپەن بەتپە-بەت شىعادى. ريناتتىڭ قاقپادان شىعىپ كەتكەنىن بايقاپ، توبەسىنەن (پاراشيۋت) اسىرا سالادى. بۇل گول جانكۇيەرلەر ەسىندە ۇزاق ساقتالارى ءسوزسىز.

ال ەكىنشى گولىن ءتبيليسيدىڭ «ديناموسىنىڭ» قاقپاسىنىڭ ءدال توعىزدىعىنا توعىتتى. وسى ماۋسىمدا نەگىزگى قۇراممەن بىرگە 25 كەزدەسۋ وتكىزدى.

وسىلايشا «قايراتتىڭ» نەگىزگى قۇرامىنىڭ ويىنشىسىنا اينالىپ كەلە جاتقان جاس فۋتبولشىنى اياق استىنان اسكەر قاتارىنا شاقىرادى.

– «قايراتتان» كەتەمىن دەگەن ەشقانداي وي بولماعان. كومانداعا ەشقانداي ساتقىندىق جاساعان جوقپىن، ونى كەيبىر جانكۇيەرلەر تۇسىنبەيدى ەكەن. كەرىسىنشە، الماتىدا تۇرىپ، «قايراتتا» ويناۋدى ارماندايتىنمىن. ماعان قالا ۇنايدى. ءبىز وداقتىڭ قۇرامىنداعى ەلدەردىڭ استانالارىن ارالاپ كوردىك، الايدا ەشقايسى الماتى سياقتى جاقىن بولعان ەمەس. «قايراتتىڭ» قۇرامىنا 15 جاستان اسقاندا ىلىكتىم، سوندىقتان تۋعانىمداي بولىپ كەتكەن كوماندا. ونىڭ ۇستىنە، كەتپەس بۇرىن كوماندامەن ءبىر جەتىستىككە جەتۋدى قالايسىڭ. ماسكەۋدەگى «سپارتاكپەن» ويىندا سمولەنسكىنىڭ «يسكرا» كلۋبىنىڭ باسشىلارى گەننادي مينەۆيچ پەن سەرگەي موروزوۆ وتىرىپتى. سول كەزدە ولاردىڭ كوزىنە تۇسكەن ەكەنمىن. مەن تۋرالى سۇراستىرعاندا، اسكەر قاتارىندا بولماعانىمدى بىلگەن.  ولار جىلدىڭ سوڭىن كۇتىپ، ماسكەۋدىڭ  

تسسكا كومانداسى ارقىلى وزدەرىنە شاقىرىپ الدى. كەڭەس وداعىنىڭ باس شتابى مەنى تاۋىپ، ماسكەۋدىڭ اسكەري بولىمىنە 48 ساعات ىشىندە كەلۋدى بۇيىردى. ال «قايرات» باسشىلارى ەشتەڭە ىستەي المايتىنىن ايتىپ، بارۋىم كەرەكتىگىن جەتكىزدى. بۇل جاعداي ازداپ كوڭىلىمدى قالدىردى. ويتكەنى كوپتەگەن ويىنشىنىڭ وسىنداي ماسەلەسىن قازاقستاندا-اق شەشىپ جۇرگەن. ال مەنى الىپ قالمادى. ءسويتىپ، زاتتارىمدى جيناپ، سمولەنسكىگە ۇشىپ كەتتىم. ول جاقتا ەكى جىل وينادىم، – دەيدى فۋتبولشى.

«يسكرا» سول جىلى ءساتسىز ويناپ، ءبىرىنشى ليگادان ەكىنشى ليگاعا ءتۇسىپ قالادى. دەگەنمەن كۋبوكتىق ماتچتا كوزگە تۇسكەن سوندى «دنەپردىڭ» سەلەكتسيونەرلەرى بايقاپ، كومانداسىنا شاقىرادى. ءدال وسى كەزدە ۋكراينا كومانداسىنىڭ بەلدى شابۋىلشىلارى پروتوسوۆ، ليتوۆچەنكو كوماندادان كەتىپ، ورنىن باساتىن ويىنشىلار قاجەت بولدى. وسى كەزدە كوماندانىڭ قۇرامىن تولىقتىرعان – سەرگەي موروزوۆ، ۆاديم ەۆتۋشەنكو، ۆاسيلي ستورچاك سياقتى جاڭا ويىنشىلاردىڭ اراسىندا ەدۋارد سون دا بولادى.

– جاڭا كوماندا ساپىندا العاشقى وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىنا قاتەلەسپەسەم، ۋرۋگۆايعا باردىق. ول جاقتا شاعىن تۋرنير ءوتتى. جارىسقا «پەنيارول»، «ناسونال» جانە پاراگۆايدىڭ «وليمپيا» كوماندالارى قاتىستى. جاي عانا جولداستىق كەزدەسۋ فورماتىنداعى  تۋرنير بولسا دا، ستاديوندا 80 مىڭ ادام وتىردى. ادامداردىڭ فۋتبولعا دەگەن ءفاناتيزمىن كورىپ، تاڭعالدىم. ءبىز بۇل تۋرنيردە جەڭىسكە جەتتىك. نەگىزى قارسىلاستارىمىزدىڭ اتاق-دارەجەسى جوعارى ەدى. بۇل ءبىزدىڭ جارقىن جەڭىستەرىمىزدىڭ باستاۋى بولدى. ال چەمپيونات باستالعاندا باس باپكەر ەۆگەني كۋچەرەۆسكي ويىنشى رەتىندە ۇنايتىنىمدى، ءبىراق شابۋىلشى شەگىندە سەنىم ارتا المايتىنىن ايتتى. ويتكەنى ۆلاديمير ليۋتىي مەن ەۆگەني شاحوۆ، ۆاديم ەۆتۋشەنكو بولدى. بىلايشا ايتقاندا، كسرو فۋتبولىنىڭ گراند ويىنشىلارى. سوندىقتان تەك سول قاپتالداعى جارتىلاي قورعاۋشى بولۋىمدى ءوتىندى. قاپتالدا ويناپ، ارى-بەرى جۇگىرە المايتىنىمدى ايتتىم. باس باپكەر ورتادا ويىندى جۇرگىزەتىن الەكساندر سوروكالەت كومەكتەسەتىنىن ايتتى. ايتەۋىر، قاي كەزدە شابۋىلعا قوسىلىپ، قاي تۇستا دەمالىپ الۋ كەرەكتىگىن سول كورسەتىپ تۇراتىن. وسىلايشا، جارتىلاي قورعاۋشى بولىپ باستاپ كەتتىم، اراسىندا گول دا سوعىپ ءجۇردىم. ماۋسىم سوڭىندا كومانداداعى بومبارديرلەردىڭ ءبىرى بولدىم،– دەيدى ەدۋارد سون.

ول العاشقى ماۋسىمدا سەگىز گول سوقتى. بۇل جارتىلاي قورعاۋشى ءۇشىن ءتاپ-تاۋىر ناتيجە. «دنەپر» ساپىندا كسرو چەمپيوناتىندا  ويىنشى رەتىندە مۇمكىن بولاتىن بارلىق جۇلدەگە قول جەتكىزدى. بىرىنشىلىكتىڭ باس جۇلدەسىن 1988 جىلى ەنشىلەسە، كەلەسى ماۋسىمدا ەكىنشى ورىننان كورىندى. سونداي-اق كسرو كۋبوگىمەن، فەدەراتسيا كۋبوگىن دا قانجىعالارىنا بايلادى. ال 1990 جىلى 23 كەزدەسۋدە 10 دوپ سوعىپ، كوماندانىڭ ەڭ ۇزدىك مەرگەنى اتاندى. ودان كەيىن فرانتسيا چەمپيوناتىنىڭ ەكىنشى ديۆيزيونىنداعى «اياچچو» كومانداسىنا اۋىستى.

ەۋروپاعا قونىس اۋدارۋىنىڭ سەبەبىن بىلاي ءتۇسىندىردى.

– 90-جىلدارى قيىن كەزەڭ باستالدى. فۋتبولشىلاردىڭ العاشقى توبى ەۋروپا كلۋبتارىن جاعالاپ كەتتى. ونىڭ الدىندا 1988 جىلى كسرو قۇراماسى ەۋروپا چەمپيوناتىندا فينالعا جەتىپ، وزدەرىن دالەلدەپ تاستاعان بولاتىن. وداق فۋتبولشىلارىنىڭ بەدەلى جوعارى بولدى. 1986 جىلى يگور بەلانوۆ «التىن دوپ» جەڭىپ الدى، الەكساندر زاۆاروۆ «يۋۆەنتۋس» ساپىنا اۋىستى. كيەۆتىڭ «ديناموسىنىڭ» بازاسىندا قۇراما جاساقتالدى. ول كەزدە كسرو فۋتبولشىلارىنىڭ باعاسى وزگە شەتەلدىك ويىنشىلارمەن سالىستىرعاندا تومەندەۋ ەدى. ال ماعان كەيىننەن ماسكەۋدىڭ«سپارتاك» كلۋبىنىڭ باسشىلارىنىڭ ءبىرى بولعان گريگوري ەساۋلەنكو شۆەيتسارياعا بارۋعا ۇسىنىس جاسادى. الايدا «لوزانناعا» جەتە الماي قالدىم. ءسويتىپ،  «دنەپرعا» قايتا ورالدىم. تەك جارتى جىلدان كەيىن فرانتسياعا باراتىن مۇمكىندىك تۋدى. شىنى كەرەك، وداق كولەمىندە بارلىق تيتۋلعا قول جەتكىزگەندىكتەن وتباسىمدى ويلادىم. 90-جىلدارى ينفلياتسيا قانداي بولعانىن بىلەسىزدەر. فرانتسيانىڭ ەكىنشى ديۆيزيونىنا بارۋعا كەلىسىم بەردىم. ارينە، قارجىلىق جاعىنان دا، ءومىر سۇرك جاعىنان دا فرانتسيادا ءوزىمدى جايلى سەزىندىم. تەك فۋتبولشى رەتىندە وكىنىشىم بار. فرانتسيانىڭ ەكىنشى ديۆيزيونىنىڭ دەڭگەيى ءبىزدىڭ چەمپيوناتتان تومەن ەدى، – دەيدى ول.

العاشقى ماۋسىمدا اۋىر جاراقات الىپ، توعىز ايىن ەمدەلۋمەن وتكىزدى. كلۋب باسشىلارى وسىدان كەيىن كەلىسىمشارتتى بۇزعىسى كەلگەن بولاتىن. ءبىراق ەديك ءوزىن دالەلدەپ، كەلەسى ماۋسىمدا كوماندانىڭ ەڭ ۇزدىك سۇرمەرگەنى بولدى. ودان كەيىن «اياچچو» ءوزىنىڭ كاسىبي ستاتۋسىنان ايىرىلىپ، تەك اۋەسقوي دەڭگەيدەگى كوماندا بولىپ قالدى. وسىلاي ءتورت جىلعا جاسالعان كەلىسىمشارتى بۇزىلدى. دەگەنمەن سونعا «زۆالي»، «ديۋنكەرك»، «لاۆال»، «تۋلون» سياقتى كوماندالار قىزىعۋشىلىق تانىتتى. ءبىراق ونىڭ تاڭداۋى ءۇشىنشى ديۆيزيونداعى «پەرپيپيان» كومانداسى بولدى. كوماندا 1993-1994 جىلدارداعى ماۋسىمدا ءوز ديۆيزيونىندا ءبىرىنشى ورىن الىپ، ەكىنشى ديۆيزيونعا كوتەرىلدى. ال ەدۋارد 14 دوپ سوعىپ، كوماندانىڭ باس مەرگەنى اتاندى. دەگەنمەن، بۇل كلۋبپەن دە قوش ايتىسۋىنا تۋرا كەلدى. ول كەزدە «پەرپيپياننىڭ» قارجىلىق جاعدايى اسا ءماز ەمەس ەدى.

فۋتبولداعى كارەراسىن اياقتايتىن ۋاقىت جاقىنداعان كەزدە «رۋان» كومانداسىنىڭ پرەزيدەنتىمەن كەزدەسىپ، ورتاق كەلىسىمگە كەلەدى. ول فۋتبولدان كەتكەن سوڭ، جۇمىس تاۋىپ بەرۋگە ۋادە بەرەدى. «رۋاننىڭ» ساپىندا ءتورت ماۋسىمىن وتكىزگەن سوڭ، 1998 جىلى ءبىرجولا فۋتبولمەن قوشتاستى. وسىدان كەيىن بيزنەسپەن اينالىسا باستايدى.

PS. ەدۋارد سون – قازىرگى كەزدە فرانتسيانىڭ رۋان قالاسىنداعى تانىمال كاسىپكەرلەردىڭ ءبىرى. رۋان قالاسى ماقتا-ماتانىڭ ورتالىعى. سوندىقتان بولار ەدۋاردتىڭ كاسىبى دە وسى باعىتتا.

 بەك تولەۋوۆ

“ۇلان” گازەتى، №18


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=10&id=1172318

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


قوستانايدا تۇرعىن ۇيلەر 6 مينوت
ۋكراينا: بانك بولىمشەسى 12 مينوت
اقتوبەدە قالتا ۇرىلارىن 12 مينوت
قاراعاندىدا دوپ تەبۋدەن 17 مينوت
اۋعانستان: يم لاڭكەستىك 26 مينوت
شينجياڭ تەمىر جولىنىڭ ب 27 مينوت
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاما 27 مينوت
قازاقستاندىق فۋتبولشى ف 27 مينوت
تاجىكستان: لاڭكەستىك ۇي 1 ساعات
مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ ٴو 1 ساعات
جۇڭگو - ەۆروپا كەزەكشى 1 ساعات
مايرا كەبىسپاەۆا: المات 1 ساعات
ەكى تاراۋ : بولات – تەم 1 ساعات
جاركەنتتىڭ اۋاسىن بۇزعا 1 ساعات
ءۇرىمجى قالاسى ءتۇيىندى 1 ساعات
قايسار ەۋروپا ليگاسىنا 1 ساعات
جۇماعا ارنالعان اۋا راي 2 ساعات
ايماعامبەتوۆ: وقۋ قۇنىن 2 ساعات
ەۋروپا ليگاسى: شيرەك في 2 ساعات
ماجارستاندا الەمدەگى ەڭ 2 ساعات
جوو-نى ليگاعا ءبولۋ: مي 2 ساعات
قاتىناس تاسىمال مينيستر 2 ساعات
دالمە - ءدال شارا قولدا 2 ساعات
فلويد مەيۆەزەرگە گەنناد 2 ساعات
الماتىلىقتاردىڭ ساقتاند 2 ساعات
باتىس قازاقستاندا كيىك 2 ساعات
ەلوردادا تۇندە ىستەپ تۇ 2 ساعات
500 دەن استام ديقاندارد 2 ساعات
ستيلدە شىنايى، قاتاڭ، ب 2 ساعات
دوكتورانتتاردىڭ ديسسەرت 3 ساعات