نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: قالا مەن دالا گازەتى جانە استانا اقشامى گازەتى

جولدانعان ۋاقىتى: 09:15 - 2021/03/04

Нақты Көзі: https://dalanews.kz/talqylanuda/60650-boqaevtyng-bir-auyz-sozi-shetel-basylym

بوقاەۆتىڭ ءبىر اۋىز ءسوزى شەتەل باسىلىمىن تاڭعالدىردى | DalaNews
| DalaNews

بوقاەۆتىڭ ءبىر اۋىز ءسوزى شەتەل باسىلىمىن تاڭعالدىردى

قازاقستانداعى ميتينگتەر جايلى بۇگىندەرى ءوز ەلىمىزدەن گورى شەتەلدە كوبىرەك جازىلىپ، ونىڭ جان-جاقتى تالقىلانىپ جاتقان جايى بار. ماسەلەن، 2021 جىلدىڭ 1 ناۋرىىندا Eurasianet.org باسىلىمىنىڭ ءتىلشىسى دجواننا ءليلليستىڭ ماكس بوقاەۆ جايلى ماقالاسى جارىق كوردى دەپ حابارلايدى Dalanews.kz. 

ول ءوز ماقالاسىندا بوقاەۆتى قازاقستانداعى وپپوزتسيالىق كۇشتىڭ سەركەسى رەتىندە اشۋعا تىرىسقان سەكىلدى. دەگەنمەن اسىعىس قورىتىندى  جاساماس ءۇشىن ماقالانىڭ سوزبە-سوز اۋدارماسىن ۇسىنا كەتەلىك…

بەس جىلعا جۋىق ۋاقىتىن تەمىر توردىڭ ارعى جاعىندا وتكىزگەن ماكس بوقاەۆ بوستاندىققا شىعا سالىسىمەن، ءوزىنىڭ تۋعان قالاسى، قازاقستاننىڭ مۇنايلى استاناسى- اتىراۋدىڭ باستى الاڭىنا تىكەسىنەن تارتتى. بوقاەۆ پەن ۇكىمەت اراسىنداعى قاراما-قايشىلىقتىڭ باستاۋى 2016 جىلى – ءدال وسى جەردە جەر رەفورمالارىنا قارسى نارازىلىق اكتسيالارى كەزىندە بۇرق ەتكەن ەدى.

قازىر ەندى ول سول كەزدە باستاعان ءىسىن قايتا جالعاستىرۋعا نيەتتى، ءبىراق بيلىك وعان، ارينە جول بەرسە…

«سوڭعى 25 جىلداعى قازاقستانداعى ەڭ ءىرى اكتسياعا اينالعان بۇكىلحالىقتىق نارازىلىقتى قوزدىردى» دەگەن ايىپپەن سوتتالىپ، 5 جىل جازاسىن ونسىز دا وتەپ بولايىن دەگەن ۋاقىتتا سوت بەلسەندىنى شارتتى تۇردە مەرزىمىنەن بۇرىن ءبوساتادى.

سويتىپ 3 جىل بويىنا بوقاەۆقا قوعامدىق ۇيىمدارعا مۇشە بولۋعا، اسىرەسە ساياسي پارتيالار قۇرامىنا وتۋگە، ميتينگ نەمەسە ازاماتتىق قوعام ماسەلەلەرى جونىندەگى توپتىق، قوعامدىق ءىس-شارالارعا قاتىسۋعا تىيىم سالىندى. ودان بولەك، ونىڭ سۇحبات بەرۋىنە دە قاقىسى ءجوق.

بىراق بوستاندىققا شىعا سالىسىمەن، Eurasianet-كە بەرگەن سۇحباتىندا ول اۋزىنا قاقپاق بولۋعا ەشكىمگە جول بەرمەيتىنىن كەسىپ ايتتى.

«مەن ءتورت جارىم جىلىمدى اۋزىمدى جاۋىپ، تۇرمەدەن شىعۋ ءۇشىن وتىرعان جوقپىن. ەگەر مەن جاق اشپاۋدى ءجون ساناسام، وندا تۇرمەگە توعىتىلماس تا ەدىم»، – دەيدى ول اشىنا.

وعان قاتىستى  شەكتەۋ شارالارى بوقاەۆ پەن ونىڭ ارىپتەسى تالعات ايانعا، سول سەكىلدى «جەر نارازىلىقتارىنا» قاتىسقانى ءۇشىن جازاسىن وتەپ جاتقان اتىراۋلىق ادۆوكاتقا قاتىستى ىستە، ءاۋ باستان، ساياسي استار بار دەگەن كۇدىك پەن كۇماندى ودان سايىن قويۋلاتا تۇسەدى.

2019 جىلى ايان بوستاندىققا شىقتى.

«قوعامدىق قىزمەتكە ارالاسۋعا تىيىم سالاتىن ءۇش جىلدىق شەكتەۋ ماكس پەن تالعات ىسىندە  ساياسي استار بار ەكەنىن تىكەلەي راستايدى»، – دەدى قۇقىق قورعاۋشى عالىم اقەلەۋوۆ Eurasianet.org-قا بەرگەن پىكىرىندە.

«بۇل – زاڭسىز، ول ماكستىڭ ءسوز بوستاندىعى، پىكىرىن اشىق ايتۋ  قۇقىعىن شەكتەيدى»، – دەيدى ول.

بوقاەۆ ءوزىن «زاڭسىز سوتتالدىم» دەپ سانايدى، سوندىقتان دا ول «اقىلعا قونىمسىز» بۇل شەكتەۋلەردى ەلەمەيتىنىن ايتادى.

«ەگەر مەن قاجەت دەپ تاپسام، ءوز ويىمدى كەز كەلگەن جەردە ايتامىن. قاجەت دەپ تاپسام، بەيبىت شەرۋلەرگە دە شىعامىن. قازاقستان كونستيتۋتسياسى مەن ساياسي جانە ازاماتتىق قۇقىقتار تۋرالى حالىقارالىق پاكت شەڭبەرىندە ارەكەت ەتۋ قۇقىعىمدى قالاي قولدانامىن دەسەم، ونى ءوزىم بىلەمىن»، – دەيدى بوقاەۆتىڭ ءوزى دە.

بىرىنشى كەزەكتە بوقاەۆ 28 اقپاندا اتىراۋداعى الاڭعا قايتا شىعۋدى جوسپارلاعان. ونىڭ ايتۋىنشا، وسى كۇنى جانە ودان كەيىنگى بارلىق دەمالىس كۇندەرى ەلدە ساياسي رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋدى تالاپ ەتپەكشى.

ول 2019 جىلدان بەرى بيلىك باسىندا وتىرعان پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ساياسي باسەكەلەستىكتى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى ۋادەسىنە قاراماستان تاعى ءبىر «قالتالى» پارلامەنتتىڭ قۇرىلۋىنا اكەلىپ سوققان، قاڭتاردا وتكەن سايلاۋدى قايتا وتكىزۋدى تالاپ ەتىپ ۇلگەردى.

بۇل مويىنۇسىنباۋشىلىق قازىرگى ۇكىمەتتىڭ شەشەندىك قاسيەتىمەن، قاراپايىم ادامداردىڭ ماسەلەسىن جەتەر جەرىنە جەتكىزە الاتىن قابىلەتىمەن ەرەكشەلەنەتىن، 47 جاستاعى حاريزماتيكالىق جانە تاجىريبەلى ازاماتتىق بەلسەندى بوقاەۆتان نەگە قورقاقتايتىنىن بايقاتسا كەرەك.

وز ارتىنا كىسى ىلەستىرە الاتىن قابىلەتى بار وپپوزيتسيالىق كوشباسشىلار جەتىسپەيتىن ەلدە بوقاەۆتىڭ وزىنە ءتان ساياسي تۇيسىگى مەن حالىقتىڭ ءسوزىن سويلەپ، ولاردىڭ ورتاسىندا بىرگە بولا ءبىلۋىنىڭ ءوزى كەرەمەت اسەر قالدىرادى.

«بيلىك قارسىلاسۋشىلاردى باسقارا الاتىن اقىلدى جانە كوپشىل ادامداردان قورقادى» – دەيدى بوقاەۆتى 20 جىلدان بەرى بىلەتىن اقەلەۋوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا، ولار حالىق قاھارمانىنا اينالىپ، رەجيمگە قارسى كۇرەستى باستاپ كەتۋى ىقتيمال ادامداردىڭ پايدا بولۋىنان قاتتى قورقادى.

بوقاەۆتىڭ تۇرمەدە وتىرعان كەزىندە ءوزىنىڭ يدەولوگيالىق ۇستانىمدارى مەن ساياسي فيلوسوفياسىن ناقتىراق قۇراپ، ونى قاراپايىم ادامدارعا تۇسىنىكتى فورماعا كەلتىرۋگە جەتكىلىكتى ۋاقىتى بولدى.

ول دەموكراتيانىڭ ارتىقشىلىقتارىن سيپاتتاۋ ءۇشىن ونى بوكسپەن سالىستىرادى، ماسەلەن.

«اياعىن دۇرىس قويماعان بوكسشى كۇشتى سوققى دا بەرە المايدى» دەگەن ول مۇنى مىنا جاعدايلارمەن سالىستىردى:

 «ەگەر ءبىز ەلىمىز دامىسىن دەسەك، مۇنايدان تۇسكەن دوللارلار ىسىراپ بولىپ، جەلگە ۇشپاسىن دەسەك، قۇرىلىسشىلارىمىز سالعان ۇيلەر ءبىر جىلدان سوڭ قۇلاماسىن جانە جاڭادان سالىنعان جولدار العاشقى قاردان سوڭ شايىلىپ، شۇرق تەسىك بولماسىن دەسەك، بىزگە، ەڭ الدىمەن، دەموكراتيالىق ينستيتۋتتار، ەركىن ءباسپاسوز قاجەت، باس قوسۋ ەركىندىگى كەرەك»، – دەيدى.

بوقاەۆ ازاماتتىق قوعام بەلسەندىسى رەتىندە 2000-شى جىلداردىڭ باسىندا اتىراۋدا ەسىرتكىگە قارسى باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋمەن اينالىسۋ كەزىندە العاش قادام جاسادى.  مىنە، سول كەزدە ول ارنايى قىزمەت قىزمەتكەرلەرىمەن العاشقى شارتپا-شۇرت قاقتىعىسى ورىن الدى، ونىڭ ايتۋىنشا، ولار بوقاەۆتى ءوز ادامى رەتىندە تارتۋعا تىرىسقان.

20 جىل ىشىندە بوقاەۆ بىرنەشە رەت ءتۇرلى باستامالاردى قولداپ، ەل الدىنا شىعىپ ءسوز سويلەدى، بۇل ءوز كەزەگىندە بيلىكتىڭ شامىنا ءتيىپ، اشۋىن تۋعىزدى.

ول ساياسي ەركىندىك پەن سىيبايلاس جەمقورلىققا قارسىلىقتان باستاپ، ءوز تۋعان جەرى كاسپيدە جۇمىس ىستەيتىن مۇناي كومپانيالارىنىڭ قورشاعان ورتانىڭ لاستاۋىنا دەيىنگى نارازىلىقتارعا قاتىستى.

ارينە، بيلىك قاۋىپسىزدىك كۇشتەرى ەرەۋىلشىلەرگە وق جاۋدىرعان – جاڭاوزەن قالاسىندا 2011 جىلعى تارتىپسىزدىكتەردەن كەيىن قاماۋعا الىنعان مۇنايشىلاردىڭ سوت پروتسەسىنە باقىلاۋشى بولىپ قاتىسقان بوقاەۆتى قالاي بايقاماي قالسىن؟!

2016 جىلى ايانمەن بىرگە اتىراۋداعى جەر رەفورمالارىنا قارسى نارازىلىق شاراسىن ۇيىمداستىرعان كەزدە، ءتىپتى ودىرايىپ بيلىكتىڭ ەرەكشە كوزىنە ءتۇستى.  ولار قازاقستاندىق ولشەم بويىنشا بۇرىن-سوڭدى بولماعان ادام باسىن جيناپ، نارازىلىق اكتسياسىن وتكىزە الدى. سونىمەن قاتار، بۇل اكتسيا باسقالاردى بۇكىل ءوڭىر بويىنشا وسىنداي دەمونستراتسيالار وتكىزۋگە شابىت بەردى.

رەفورمالارعا مۇنداي قارسىلىق بيلىكتى كۇتپەگەن جەردەن جاعادان العانمەن بىردەي اسەردە بولدى. ۇكىمەت تەك اۋىلشارۋاشىلىعىنا ينۆەستيتسيا تارتۋدى كوزدەيتىندىگىن قايتا-قايتا ايتۋمەن بولدى، ءبىراق سىني قوعام بۇعان سەنبەدى، شەنەۋنىكتەر سىبايلاس جەمقورلىق سحەماسىن ءتۇزىپ الىپ، باياعى اۋەنىنە باسىپ، پاراعا جەر ۇلەستىرەدى دەپ كۇمانداندى.

اقىرىندا بيلىك كەرى شەگىنىس جاساۋعا ءماجبۇر بولدى، ءسويتىپ بۇل رەفورمانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا بەس جىل بويىنا  موراتوري ءجاريالاندى.

بىراق، سوعان قاراماستان بوقاەۆ پەن ايان نارازىلىق اكتسياسىن ۇيىمداستىرۋشىلار رەتىندە قاماۋعا الىندى، بيلىكتىڭ پايىمىنشا، بۇل نارازىلىقتىڭ بەيبىت كورىنىسى ەمەس، توڭكەرىس جاساۋ ماقساتىنداعى سۇمدىق قاستاندىق-مىس.

وسى نارازىلىق اكتسيالارى ەسكە ءتۇستى مە، الدە بوقاەۆتىڭ تۇرمەدەن شىعۋى اسەر ەتتى مە، ايتەۋىر وتكەن اپتادا توقاەۆ اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن شەتەلدىكتەرگە ساتۋعا تىيىم سالاتىن جاڭا زاڭ جوباسىن دايىنداۋدى ۋادە ەتتى.

2016 جىلى شەتەلدىكتەر جەردى مەنشىكتەۋ قۇقىعىنا يە بولۋ ءۇشىن زاڭنان ساڭىلاۋ تاۋىپتى دەگەن ويدىڭ ءوزى جەردى اتا-باباسىنان اماناتقا قالعان ەڭ قاسيەتتى جانە قول سۇعىلمايتىن مەنشىك دەپ سانايتىن كوپتەگەن قازاقستاندىقتار ءۇشىن تاباندارىنا شوق تۇسكەندەي اسەر ەتىپ، ۇدەرە كوتەرىلدى.

قىتايدى جاۋ قىپ كورسەتۋ كەڭىنەن ەتەك العان ەلدە، ارينە كۇدىك، ەڭ ءبىرىنشى سولارعا ءتۇستى. ەرتەڭ زاڭ قابىلدانسا، وندا شەنەۋنىكتەر قىتاي ينۆەستورلارىنا جەردى وڭدى-سولدى تاراتا باستايدى دەپ قاۋىپتەندى جۇرت. ال بۇل جايت ءوز كەزەگىندە نارازىلىققا ۇلتتىق سيپات بەردى.

سونىمەن بوقاەۆ، شىنىمەن دە ۇلتشىل ادام با؟ ول شوۆينيستكە جاتپايدى، ال ول ءوزىن حالقى ءۇشىن قابىرعاسى قايىسىپ، جانىن بەرۋگە دايىن، «ليبەرالدى كوزقاراستارى باسىم» پاتريوتپىن دەپ سانايدى. سولاي ايتقاندى ءجون كورەدى.

بوستاندىققا شىققان ول، سۇراي قالساڭىز، جۇزەگە اسىرۋى ءتيىس، جوسپارلاپ وتىرعان رەفورمالارىن ءبىر دەمدە تىزبەكتەپ ايتىپ بەرە الادى.

«بىزگە زاڭنىڭ ۇستەمدىگى، دەموكراتيالىق ينستيتۋتتار، پارتيالار قاجەت، سان الۋان پارتيا قاتىسا الاتىن زاماناۋي سايلاۋ جۇيەسى كەرەك، پارتيالىق زاڭنامانى وزگەرتۋ قاجەت، ورتالىقتان باسقارۋدان ارىلۋىمىز ءتيىس»، – دەيدى ءول.

وز ۇستانىمىنان تايماي، ونى سوڭىنا دەيىن تالاپ ەتۋ نيەتى، ارينە شارتتى تۇردە مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتۋ ءتارتىبىن بۇزعانى ءۇشىن تاعى جازاعا كەسىلۋ ءقاۋپىن تۋدىرادى.

«ارينە، تۇرمەگە وتىرعىم كەلمەيدى. ءبىراق، ەگەر ءبىزدىڭ ەلدە ادام ءوزىنىڭ كوزقاراسىن بىلدىرگەنى ءۇشىن تۇرمەگە توعىتىلاتىن بولسا، باسقا امال نەشىك، باسقا تاڭداۋ جوق»، – دەدى ول Eurasianet-كە.

دجواننا ليلليس،

Eurasianet.org

 


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=25&id=1365428

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

جۇرەگىڭ قۇلشىلىقپەن تاز 3 كۇن
توڭمويىن ناپسىمەن ورازا 6 كۇن
اللا مەيرىمى قۇلشىلىعىڭ 10 كۇن
فاتيحا سۇرەسىنىڭ قۇدىرە 17 كۇن
اقاشا ورتەۋ 17 كۇن
جانار - حالىقتىڭ شەكسىز 25 كۇن
ناۋرىز جۇرەگىمدە ءبۇر ج 28 كۇن
ۇستازىڭ بولسىن، ءپىرسىز 32 كۇن
ادەبيەتتىڭ سيقىرى. اڭگى 32 كۇن
ءاز ناۋرىز قۇتتى بولسىن 34 كۇن
قىتايدىڭ مۇسىلمانشىل حا 34 كۇن
قىتاي قازاقتارىنان 18-ع 36 كۇن
ءاربىر ادامعا قۇرمەت كو 37 كۇن
پايعامبارىمىز قازىرەت م 37 كۇن
ءبىلىمنىڭ ەڭ جاقسىسى .. 52 كۇن
ادامنىڭ ەڭ ۇلكەن دۇشپان 52 كۇن
ماڭگىلىك ەلدىڭ تۇعىرى ت 53 كۇن
قاراقۇرىق 61 كۇن
ياسساۋي ءىلىمى قازاق ۇل 64 كۇن
ابەبيەت جايلى وزگە سىر 64 كۇن
تاڭىرشىلدەر -قازاق قالم 69 كۇن
قازاقتىڭ ەتنوتەرريتوريا 70 كۇن
ەجەلگى قازاقتىڭ جەتى ءت 74 كۇن
بارايىنشى 85 كۇن
ءشۇبار ءتىلدى قويايىق 85 كۇن
كەلەمىز ءبارىن تەڭ كورى 86 كۇن
قىتاي ادەبيتىندەگى «بات 86 كۇن
نانىم-سەنىم جانە ونىڭ ق 86 كۇن
ماڭىزدى ماقالانى وقىعان 87 كۇن
قازاۇۋ ستۋدەنتتەرى مەن 87 كۇن

ەڭ جاڭا ماقالالار


لاڭ سالعان رەسەي بارلاۋ 5 مينوت
شينجياڭ اۋەجاي توبى نىس 5 مينوت
جۇرەكتەرى ءتىپتى دە جاق 5 مينوت
مارعۇلان بايمۇحان قىزمە 5 مينوت
پاۆلودار وبلىسىنداعى سو 5 مينوت
توقاەۆ كەلىمبەتوۆپەن ۇل 5 مينوت
بالقاشتا كوپبالالى وتبا 6 مينوت
نۇر-سۇلتاندا «اۆتوكولىك 12 مينوت
نۇر-سۇلتاندا جاپپاي ۆاك 14 مينوت
سوڭعى بىرەر كۇندە حالال 14 مينوت
پرەزيدەنت اكتريسا عازيز 15 مينوت
Ashyq جوباسىنا 619 كاسى 15 مينوت
”نارۋتو” انيمە-سەريالىن 15 مينوت
بوكستان قازاقستان ەرلەر 15 مينوت
ەلباسى مەن قر پرەزيدەنت 18 مينوت
قاسىم-جومارت توقاەۆ تۇر 20 مينوت
الماتى جولدارىنىڭ ساپاس 24 مينوت
پرەزيدەنت قايرات كەلىمب 24 مينوت
پارتيا تاريحىن ۇيرەنۋ م 24 مينوت
اقتوبە وبلىسىندا بالالا 25 مينوت
اقجارىلقاپ 25 مينوت
شينجياڭ بارعان سايىن جا 25 مينوت
قىزمەت اترەتى كوكتەمگى 25 مينوت
قازاقستان مەن رەسەي شەك 25 مينوت
شقو-دا سۋعا باتىپ كەتكە 25 مينوت
الماتى وبلىسىندا كولىك 30 مينوت
قاسقىرلاردىڭ دا بالىق ا 30 مينوت
19 ءساۋىر 2021 جىل - 20 30 مينوت
ۇلىبريتانيا تسيفرلى ۆال 30 مينوت
قىزىلوردا وبلىسىندا جىل 1 ساعات