نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



نۇرالەم Facebook -كە جازىل ءتاڭىرتاۋ YouTube -كە جازىل قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: ەگەمەن قازاقستان ماقالالارى مەن جاڭالىقتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 09:12 - 2021/03/04

Нақты Көзі: https://egemen.kz/article/267682-ult-ushin-tughan-tulgha

اليحان بوكەيحان: ء«تىرى بولسام، قازاققا قىزمەت قىلماي قويمايمىن» دەگەن سەرتكە سوققان سەمسەردەي ءسوزىن ءوزىنىڭ بۇكىل سانالى ومىرىمەن اقتاپ شىقتى.

«بوستاندىققا قۋانىڭدار، مەنى باسشىمىز دەپ ايتقاندارىڭ شىن بولسا، مىنە، مەن ولە-ولگەنشە سەندەرگە قىزمەت قىلۋعا ۋادە بەرەمىن، سەندەر ۋادە بەرەسىڭدەر مە بوس­تاندىقتىڭ جولىمەن بولۋعا؟ بوستان­دىق­تىڭ جولىمەن بولساڭدار: بيشارانى جەمەۋ­گە، پارتيانى قويىپ، بىرىگۋگە، باس پايداسى مەن جۇرت پايداسىن بىردەي كورۋگە، بارلىق كۇشتەرىڭدى عىلىم جولىنا، بوستاندىق ارقاسىمەن كوگەرۋ جولىنا جۇمساۋعا كەرەك» دەگەن سوزدەرىنىڭ استارىن زەردەلەسەك، ۇلىلىقتىڭ تاعى ءبىر ۇلاعاتىن ۇعا تۇسەمىز.

بۇل ساۋلەلى سوزدەر جۇسىپبەك ايماۋى­توۆتىڭ: «بۇل ۋاقىت جان تىنىشتىق ىزدەيتىن، قىزىق قۋاتىن ۋاقىت ەمەس، قىز­مەت قىلاتىن، ەڭبەك سىڭىرەتىن ۋاقىت، ويلا­نىڭىزدار: حالىق ءبىز ءۇشىن ەمەس، ءبىز حالىق ءۇشىن تۋعانبىز، ولاي بولسا، موينىمىزدا حالىق­تىڭ زور بورىشى، اۋىر جۇگى جاتىر» دەگەن سوزىمەن رۋحتاس. ەل قامىن جەپ ەڭىرەگەن ەكى ەر – ءاليحان مەن جۇسىپبەكتىڭ ويلارىنىڭ ەگىزدەي ۇقساستىعى تەگىن ەمەس، ونىڭ تەرەڭ سىرى – ۇلت باقىتى جولىندا باستى بايگەگە تىككەن تىلەك پەن جۇرەكتىڭ، ىس-ارەكەتتىڭ بىرلىگىندە. ۇلت ءۇشىن جاساعان ەڭبەكتەرى دە ۇلى!

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ: «مەن ءوز حالقىمنىڭ جولىندا باسىمدى بايگەگە تىككەن اداممىن. ماعان ارى ءۇشىن جانىن ساداقا ەتەتىن وسىنداي تەكتى حا­لىققا، مەنى ۇلىم، پەرزەنتىم دەپ توبە­سىنە كوتەرگەن حالىققا، ارعى-بەرگى قازاق بالا­سىنىڭ بىردە-بىرى­نىڭ پەشەنەسىنە بۇيىر­ماعان باقىت – تولىققاندى، تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرۋ­دىڭ قاسىندا بولۋ باقىتىن بۇ­يىرت­قان حالىققا قىزمەت ەتۋدەن ارتىق ەش­تەڭەنىڭ كەرەگى جوق. وسى جولدا مەن بويىم­داعى بار قايرات-قابىلەتىمدى، بىلىم-بىلىگىمدى اياماي جۇمسايمىن، قان­داي دا تاۋەكەلگە بارامىن»، دەگەن سوزى­نەن ۇلت كوشباسشىلارىنىڭ ماقسات-مۇرات­تارىنىڭ ساباقتاستىعى ايقىن تانىلىپ تۇر.

حالىقتىڭ كوسەگەسى قايتسە كوگەرەتىنىن ءاليحان: ء«بىزدىڭ جۇرت بوستاندىق، تەڭدىك، قۇر­داستىق ساياسات ءىسىن ۇعىنباسا، تاريح جولىندا تەزەك تەرىپ قالادى»، دەگەن سوزدە­رىمەن تايعا باسقان تاڭباداي ايقىن ايتىپ بەر­دى. ۇلت باعىنا تۋعان تۇلعانىڭ ارمانى دا ۇلى.

اليحاننان ءسوز قالعان با؟! تاعى ءبىر مىسال: «قازاقتى اۆتونوميا قىلساق، قاراوتكەل – الاشتىڭ ورتاسى، سوندا ۋنيۆەرسيتەت سالىپ، قازاقتىڭ ۇل-قىزىن وقىتساق، «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋدى» شىعارعان، شوقان، اباي، احمەت، ءمىرجاقىپتى تاپقان قازاقتىڭ كىم ەكەنىن ەۋروپا سوندا بىلەر ەدى. ءتىرى بولساق – الدىمىز ۇلكەن توي. الاشتىڭ بالاسى بۇل جولى بولماسا، جاقىن ارادا ءوز تىزگىنى وزىندە بولەك مەملەكەت بولار» دەپ تە جازدى ول. تەرەڭىرەك زەردەلەسەك، بۇل سوزدەردە اسىل ارمان عانا ەمەس، كەرەمەت كوركەم، كەرميىق كورەگەندىك تە بار. سونىڭ كوركەم كورىنىسى – ءوز تىزگىنى وزىندە بولعان تاۋەلسىز قازاقستان! «الاشتىڭ ورتاسى – قاراوتكەل، سوندا سالىنعان ۋنيۆەرسيتەت، سوندا وقىپ جاتقان قازاقتىڭ ۇل-قىزى، ەۋروپا عانا ەمەس، الەم بىلگەن» قازاق.

اليحان بوكەيحان ايتقان ۇلاعاتتى ۇلى سوزدەر ءوزىنىڭ ماڭىزىن كۇنى بۇگىن دە جوعالتقان جوق. ونى ايتاسىز، ومىرلىك ءمان-ماعىناسى ەسكىرمەيتىن بۇل اسا اسىل، ەستى سوزدەر – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ءار ازاماتىنا ءجون سىلتەپ تۇرعان باعدارشام، اداس­تىرماس اق جۇلدىز! احمەت بايتۇرسىنۇلى كەزىندە: ء«ار ۇرپاق وزىنە ارتىلعان جۇكتى جەتەر جەرىنە اپارىپ تاستاعانى دۇرىس، ايتپەگەندە بولاشاق ۇرپاعىمىزعا اسا كوپ جۇك قالدىرىپ كەتەمىز. كەيىنگى ۇرپاق نە العىس، نە قارعىس بەرەتىن الدىمىزدا زور شارتتار بار» دەپ جازدى. بۇل سوزدەردە ۇلىلاردىڭ ۇلاعاتتى ۇندەستىگى بار.

اليحان بوكەيحان، جۇسىپبەك اي­ماۋىتوۆ، سماعۇل ءسادۋاقاسوۆ، احمەت بايتۇرسىنۇلى، ءمىرجاقىپ دۋلاتوۆ، مۇستافا شوقاي سىندى الاش ارىستارى­نىڭ­ ۇلت ءۇشىن جاساعان ىستەرى ەسكە تۇسكەندە ويعا سول ۇلىلاردىڭ مۇراگەرى ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ:

بۇل ادامدار ماڭگى وشپەيتىن،

جۇرەك پەنەن كوڭىلدەن،

تىرى جۇرسە جول سىلتەر ەد،

اي-جۇلدىز بوپ كوگىڭنەن،

– دەگەن جىر جولدارى ويعا ورالادى. اقىن دوسىم، جۇرەگىمە جاقىن دوسىم ولجاستىڭ ويماقتاي بولسا دا قور­عاسىن­داي سالماقتى ويىن قوستاي وتىرىپ، اي­تار از عانا قوسىمشا: عاسىر باسىن­داعى الاش ارىستارى تىرىسىندە عانا ەمەس، و دۇنيەگە وزعالى دا وزدەرىنىڭ اسا اسىل اقىلىمەن ۇلتقا جول سىلتەپ تۇر. شا­كارىم قۇدايبەردىۇلى ايتقانداي: «اقىل دەگەن – ولشەۋسىز ءبىر جارىق نۇر». ادەتتە، شولپان پلانەتاسىنىڭ ءبىر بەتى عانا كورىنەدى، ال ەكىنشى بەتى جەردەگىلەرگە قۇپيا، ول جەتى عاسىردا ءبىر-اق رەت جارق ەتەدى. مۇنى ءاليحان سىندى الاش ارىستارىنىڭ اتالى، باتالى سوزدەرىنە بەيىمدەي، ورايلاستىرا ايتساق، بۇگىنگى ءبىز، اسىرەسە جاستار «اقىل دەگەن ولشەۋسىز جارىق نۇر» وسيەت، قاسيەت سوزدەردىڭ قادىرىنە تولىق جەتىپ، تۇگەل يگەرگەن جوقپىز. الاش كوسەمدەرىنىڭ كەلەر ۇرپاق، كەمەل تاريحپەن بىرگە جاساي بەرەتىن مول مۇراسىمەن قانشالىقتى مول سۋسىنداساق – ۇلتقا سونشالىقتى جاقىن بولا تۇسەمىز.

ۇلت كوسەمىنىڭ «بوستاندىققا اپاراتىن جالعىز جول – ۇلتتىق ىنتىماق قانا» دەگەن ءسوزىن بۇگىنگى كۇنگە بەيىمدەپ ايتساق، ەلباسى نۇسقاعان «ماڭگىلىك ەلگە» اپاراتىن نۇرلى جول – ۇلتتىق ىنتىماق.

تاريحتىڭ داۋىلى مەن جاۋىنىندا تاپقانىنان جوعالتقانى كوپ قازاققا كەرەكتى تۇگەندەيتىن كەز كەلدى. سول كوپ كەرەكتىڭ ەڭ باستىلارى: ۇلتتىق رۋحتى اسقاقتاتۋ، مەملەكەتشىل، حالىقشىل، ەلشىل بولۋ، جاعىمدى ماعىناداعى ۇلتشىلدىق. ەلگە، حالىققا اۋاداي قاجەت وسى حاس قاسيەتتەردىڭ ءبارى – ءاليحان ەڭبەكتەرىندە. سونى قايتالاپ، قاداپ ايتىپ، جاستىڭ دا، جاسامىستىڭ دا ساناسىنا سىڭىرە بەرسەك، ەلباسى ايتقان ۇلتتىق يدەيا – «ماڭگىلىك ەلدىڭ» دە جۇلدىزى جارىق، مۇراتى حالىق بولادى. ءتۇيىپ ايتساق، ءبىز – تاۋەلسىز قا­زاقستان ازاماتتارى ءاليحان اڭساعان اسىل ارمانعا جەتكەن باقىتتى ۇرپاقپىز! اللا الاشتىڭ ماڭدايىنان ءسۇيىپ تۇر. ەندىگى مەجە الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قا­تارىنا قوسىلۋ.

ۇلتتىڭ ۇلى كوسەمى ءاليحان بوكەيحان­نىڭ اماناتىنا، وسيەت سوزدەرىنە ادال بولساق، بۇل اسىل ارمانعا دا جەتەمىز، اي­ران­داي ۇيىعان بىرلىك، ۇلتتىق ىنتىماق بولسا، قۇداي قالاسا. قۇدايسىز قۋراي دا سىن­بايدى. اللا تاعالانىڭ ءامىرىنسىز ەش­تەڭە بولعان ەمەس، بولمايدى دا.

بىر اللاعا سيىنىپ،

كەل، بالالار، وقىلىق!

– دەپ ىبىراي التىنسارين ايتقانداي، ء«بىر جاعادان – باس، ءبىر جەڭنەن قول شى­عارىپ»، ادال، تاباندى ەڭبەك ەتەيىك، اعايىن. مۇزاعاڭنىڭ – مۇزافار الىم­باەۆ­­تىڭ سوزىمەن ايتسام:

مەن بىلەمىن نە تابۋدى، نە ىزدەپ،

ەڭبەك قانا ەلدى ۇلى دەگىزبەك!

ەلباسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ ۇسىنعان بەس ينستيتۋتتىق رەفور­مانىڭ نەگىزگى ارمانى، مۇراتى، بولاشاعى – ءبىرتۇتاس ۇلت قۇرۋ. بۇل ۇلى ماقسات تا ءاليحان ايتقان ۇلتتىق ىنتىماقسىز، ەرەن ەڭبەكسىز ورىندالماسى زايىر. الەمنىڭ، ءامىرشىسى – ەڭبەك! سول ۇلتتىڭ كوسەگەسىن كوگەرتەتىن ەڭبەكتىڭ قوزعاۋشى كۇشى دە، مىزعىماس مىقتى تىرەگى دە ءاليحان ايتىپ كەتكەن ۇلتتىق ىنتىماق.

سابيت دوسانوۆ،

جازۋشى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى،

ماحمۇد قاشقاري اتىنداعى تۇركى الەمىنە سىڭىرگەن زور ەڭبەگى ءۇشىن حالىقارالىق سىيلىعىنىڭ يەگەرى

الماتى


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=4&id=1365427

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

جۇرەگىڭ قۇلشىلىقپەن تاز 2 كۇن
توڭمويىن ناپسىمەن ورازا 4 كۇن
اللا مەيرىمى قۇلشىلىعىڭ 9 كۇن
فاتيحا سۇرەسىنىڭ قۇدىرە 16 كۇن
اقاشا ورتەۋ 16 كۇن
جانار - حالىقتىڭ شەكسىز 24 كۇن
ناۋرىز جۇرەگىمدە ءبۇر ج 27 كۇن
ۇستازىڭ بولسىن، ءپىرسىز 31 كۇن
ادەبيەتتىڭ سيقىرى. اڭگى 31 كۇن
ءاز ناۋرىز قۇتتى بولسىن 33 كۇن
قىتايدىڭ مۇسىلمانشىل حا 33 كۇن
قىتاي قازاقتارىنان 18-ع 35 كۇن
ءاربىر ادامعا قۇرمەت كو 36 كۇن
پايعامبارىمىز قازىرەت م 36 كۇن
ءبىلىمنىڭ ەڭ جاقسىسى .. 50 كۇن
ادامنىڭ ەڭ ۇلكەن دۇشپان 50 كۇن
ماڭگىلىك ەلدىڭ تۇعىرى ت 52 كۇن
قاراقۇرىق 60 كۇن
ياسساۋي ءىلىمى قازاق ۇل 63 كۇن
ابەبيەت جايلى وزگە سىر 63 كۇن
تاڭىرشىلدەر -قازاق قالم 68 كۇن
قازاقتىڭ ەتنوتەرريتوريا 69 كۇن
ەجەلگى قازاقتىڭ جەتى ءت 72 كۇن
بارايىنشى 84 كۇن
ءشۇبار ءتىلدى قويايىق 84 كۇن
كەلەمىز ءبارىن تەڭ كورى 85 كۇن
قىتاي ادەبيتىندەگى «بات 85 كۇن
نانىم-سەنىم جانە ونىڭ ق 85 كۇن
ماڭىزدى ماقالانى وقىعان 86 كۇن
قازاۇۋ ستۋدەنتتەرى مەن 86 كۇن

ەڭ جاڭا ماقالالار


ەلوردا: ورتالىق ازياداع 4 مينوت
ايتىلدى-ورىندالدى: جەتى 8 مينوت
اقمولا وبلىسىندا قىزىمە 11 مينوت
تەننيس: "قازاقستان 14 مينوت
«حالىقارالىق اسكەري جار 14 مينوت
ارلي چونتەي ازيا چەمپيو 14 مينوت
ۆاكتسينا دىنگە قايشى كە 24 مينوت
قىتايداعى تاعى ءبىر قان 29 مينوت
فورمۋلا-1: ازەربايجاندا 1 ساعات
الەمنىڭ ءبىرقاتار ەلىند 1 ساعات
پرەزيدەنت تاپسىرماسى: ق 1 ساعات
قىتايداعى تاعى ءبىر قان 1 ساعات
باس ءمۇفتي وزبەكستان ەل 1 ساعات
الماتى وبلىسىندا بالىقت 1 ساعات
قاراعاندى پوليتسەيلەرى 1 ساعات
گونكونگتە كوروناۆيرۋستى 1 ساعات
«قايرات» «اياتتى» ءۇشىن 1 ساعات
شياڭگاڭ ەرەكشە اكىمشىلى 1 ساعات
پاندەميا كەزىندە جانى ك 1 ساعات
تاريحي ەسكەرتكىشتەردى ق 1 ساعات
قايرات قۇرمانباەۆ – قاز 1 ساعات
تالعات سىرباز ەركىن كۇر 1 ساعات
چەحيا 18 رەسەيلىك ديپلو 1 ساعات
پرەزيدەنتتىك جاستار كاد 1 ساعات
جۇڭگو سىرتقى ىستەر ميني 1 ساعات
گونكونگتە كوروناۆيرۋستى 1 ساعات
جامبىلدا تۇراقتاندىرۋ ق 1 ساعات
حوككەيشىلەرىمىز الەم چە 1 ساعات
ۇقك اتىراۋ وبلىسىنداعى 1 ساعات
تەننيستەن قازاقستان ايە 2 ساعات