ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-07-15525205545 %55 %
2019-07-16613359642 %58 %
2019-07-17303105932 %68 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: ەگەمەن قازاقستان ماقالالارى مەن جاڭالىقتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 21:10 - 2013/04/24

باستى ماقالالار «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى: ءبىر حالىق – ءبىر ەل – ءبىر تاعدىر» بەيسەنبى، 25 ءساۋىر 2013 3:00

كەشە استاناداعى بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى، قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءتوراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى: ءبىر حالىق – ءبىر ەل – ءبىر تاعدىر» تاقىرىبىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مەرەيتويلىق حح سەسسياسى ءوتتى.

سەسسيا جۇمىسىنا ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىنان اسسامبلەيا مۇشەلەرى، رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ ءتوراعالارى، پارلامەنت دەپۋتاتتارى، ورتالىق اتقارۋشى ورگانداردىڭ، ساياسي پارتيالاردىڭ، ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ، ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ باسشىلارى، ەلىمىزدە تىركەلگەن شەتەلدىك ديپلوماتيالىق ميسسيالاردىڭ جەتەكشىلەرى، عىلىمي جانە شىعارماشىلىق ينتەلليگەنتسيا مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ سەسسياسىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءسوز سويلەدى.

قىمباتتى وتانداستار!

قادىرلى قاۋىم!

قاسيەتتى قازاق جەرىن تاتۋ­لىق­تىڭ تال­بەسىگى ەتىپ، بەيبىتشىلىككە بولەگەن قا­زاقستان حالقى اسسام­بلەياسى بيىل كامەلەتكە تولدى.

ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ ەڭ جاۋاپتى كەزە­ڭىن­دە بىرلىگىمىزدىڭ باستاۋى بولسىن دەپ قولىمىزبەن قۇرعان اسسامبلەيانىڭ دۇنيە­گە كەلگەنىنە 18 جىل.

وسى ارالىقتا ول ءوزىنىڭ ومىر­شەڭ­­دىگىن كورسەتىپ، ءبىزدىڭ بەيبىت قو­عامنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدى.

ەلدىكتىڭ ولشەمى، تۇراقتىلىق­تىڭ تۇت­قاسى بولدى.

قازاقستان حالقى اسسامبلەيا­سى­نىڭ مەرەيتويلىق 20 سەسسياسىن ء«بىر حالىق – ءبىر ەل – ءبىر تاعدىر» دەپ اتاۋىمىزدىڭ استارىندا ۇلكەن ءمان بار.

كەزىندە تاعدىردىڭ جازۋىمەن قاسيەت­تى قازاق دالاسىنا سان ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى قونىس تەپكەن ەدى.

بۇگىندە ولار تەگى باسقا بولعان­مەن تەڭ­دىگى ءبىر، قانى بولەك بول­عانمەن جانى ءبىر، ارمانى ورتاق ءبىرتۇتاس حالىققا اينالدى.

تۋعان ەلدىڭ تۋىنىڭ استىندا بىرىگىپ، تۋعان جەردىڭ تۇعىرىن بيىك ەتۋگە بەل شەش­كەن ازاماتتاردى ءبىر تاعدىر كۇتەدى.

وسىلاي، ەلدىگىمىزدىڭ ەرتەڭى وشاق­تىڭ ءۇش تاعانى سياقتى ء«بىر حا­لىق – ءبىر ەل – ءبىر تاعدىر» دەگەن ءۇش سوزگە سىيىپ تۇر.

بىرلىگى بەرەكەلى، تىرلىگى مەرە­كە­لى، ىنتىماعى جاراسقان ەلدىڭ عانا ىرىس-نەسىبەسى مول بولماق.

وسىنى حالقىمىز بەك ءتۇسىنىپ، بىر­لى­گىنە بەكەم بولدى.

ەل يەسى – قازاق حالقى دا ەشكىم­گە شەت­قاقپايلىق كورسەتكەن جوق.

ۇلتىنا، ءتىلى مەن دىلىنە قاراماي بارشا ەتنوس وكىلدەرىنىڭ تەڭدىگىن اتا زاڭىمىزدا ايقىنداپ الدىق.

تابىسقا توقمەيىلسىپ، توقىراپ قالماي، الىس بولاشاعىمىزدىڭ تەمىرقازىعى – «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن قا­بىلدادىق.

وندا ەڭ باستى 7 باسىمدىقتىڭ ءبىرى – جاڭا قازاقستاندىق ءپاتريو­تيزم­نىڭ ءتۇپ قازىعى رەتىندە ەل بىر­لىگىن باستى نازارعا الدىق.

مەنىڭ تاپسىرماممەن دا­يىن­دالعان قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسىن دا­مى­تۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى تۇجى­رىم­داماسى دا ايرىقشا ماڭىزدى قۇجات.

بۇگىنگى سەسسيادا ساليقالى وي­لار­ ايتىلىپ، تاعدىرلى شەشىمدەر قابىلدانارى­نا سەنەمىن.

 

قۇرمەتتى قازاقستاندىقتار!

بۇگىن ءبىز قازاقستان حالقى اس­سام­بلەيا­سى­نىڭ XX سەسسياسىن وتكىزىپ وتىرمىز.

بۇل ءبىزدىڭ ۇلكەن جولدى ءجۇرىپ وتكە­نىمىزدى بىلدىرەدى.

وسى جىلدار ىشىندە اسسام­بلەيا كا­مە­لەت جاسىنا جەتىپ، ۇلتى­مىزدىڭ اسا ماڭىزدى جالپى­ازاماتتىق ينستيتۋتىنا اينالدى.

قازاقستان – ەتنوستىق جانجالداردان ازات اۋماق.

ەكونوميكالىق جانە الەۋمەت­تىك-ساياسي رەفورمالار ەتنوسارالىق تاعاتتىلىق پەن ۇيلەسىمنىڭ ارقا­سىندا تابىستى جۇرگىزىلدى.

بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىق ءار ءۇيدىڭ باعا جەتپەس بايلىعىنا اينالدى.

بىزدەر مەن سىزدەر اتقارعان جۇ­مىستىڭ، اسسامبلەيا جۇمىسىنىڭ باستى ناتيجەسى مىنە، وسى!

بۇگىن ءبىز اسسامبلەيا – تۇتاستاي قا­زاق­ستان حالقى دەپ تولىق نەگىز­بەن ايتا الامىز!

بارلىق ون جەتى ميلليون!

بۇگىن اسسامبلەيا – تۇراقتىلىق پەن قو­عامدىق كەلىسىمنىڭ سەنىمدى، بەرىك ىر­گە­تاسى.

اسسامبلەيا تاريحى – ەل تاريحى، حالىق تاريحى.

 

قۇرمەتتى وتانداستار!

ء

بىزدىڭ سەسسيامىزدىڭ كۇن تارتىبىنە ماڭىزدى ماسەلە ەنگىزىلىپ وتىر. ول: «قازاقستان-2050» سترا­تە­گياسى: ءبىر حالىق – ءبىر ەل – ءبىر تاعدىر».

نەگە ءبىز بۇلاي ايتا الامىز؟

ويتكەنى، ء«بىر حالىق» – بۇل بار­لى­عى­مىز ءۇشىن ورتاق ۇلتتىق مۇددەلەر.

ء

«بىر ەل» – بۇل بارلىعىمىز ءۇشىن ور­تاق وتان.

ء

«بىر تاعدىر» – بۇل ءبىز بىرگە ءجۇ­رىپ وتكەن قيىندىقتار مەن جە­ڭىستەر!

بۇل ءبىزدىڭ ورتاق كەلەشەگىمىز – يگىلىكتى جانە وسىپ-وركەندەگەن قازاقستان!

وسىنىڭ بارلىعىن قوسا ال­عان­دا، ستراتەگيانى تابىستى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قوعامنىڭ بىرلىگى قاجەت دەگەندى بىلدىرەدى.

بۇگىندە الەمدىك ەكونوميكادا «بەلگى­سىز­دىك بەلەسى» كەلە جاتىر.

دامىعان ەلدەردىڭ رەيتينگتەرى تومەن­دەۋدە، رەتسەسسيانىڭ جاڭا تولقىنىن كۇتۋ كۇشەيە تۇسۋدە.

كيپردە بولعان جاقىنداعى وقيعالار ادامداردىڭ يگىلىگىنە تىكەلەي ىقپال ەتەتىن قارجى تاۋە­كەلدەرى قانشالىقتى كۇردەلى بولاتىنىن كورسەتىپ بەردى.

بۇل – الاڭداتارلىق دابىل.

الەمدەگى ەكونوميكالىق جاعداي ءبىز مۇقيات باقىلاپ وتىرعان ەت­نو­ما­دەني احۋال ترەندتەرىنە ىقپال ەتەدى.

قازىرگى ءداۋىردىڭ شەشۋشى پارا­دوكسى الەمدە ءبىر مەزگىلدە ەكى ءۇردىس: ۋنيفيكا­تسيا جاعىنا جانە ۇلكەن ارتۇرلىلىك جا­عىنا ءىس-قيمىل تانىتاتىنىنا بارىپ تىرەلەدى.

الەم قاراپايىمدانىپ ەمەس، كۇردە­لى­لەنىپ بارادى.

تەك ەۋروپاعا عانا ميل­­ليون-ميل­ليون­داعان ميگرانتتار كەلىپ جاتىر.

بىرەۋلەر ءۇشىن بۇل قۇبىلىس تابيعي، ال ەكىنشىلەرى ءۇشىن اپاتتى كورىنەدى.

بارعان سايىن شەتىن ريتوري­كا­نىڭ داۋىسى قاتتى ەستىلۋدە.

مۋلتيكۋلتۋراليزمنىڭ بۇ­رىن­عى پراك­تيكاسى ءوزىن تاۋىس­قا­نى ايقىندالا تۇسۋدە.

ء

تىپتى بولاشاقتا ەۋروپا مەم­لە­كەت­تەرى­نىڭ ء«وزىن ءوزى جوياتىنى» تۋرالى كىتاپتار پايدا بولۋدا.

مەن اشىق مەملەكەتتىك ستراتەگيا مەن ىزگى نيەت بار جاعدايدا بىرلىك پەن كوپ­قىرلىلىق ترەندتەرى بىر-بىرىنە قايشى كەلمەيتىنىنە، كەرىسىنشە، ءبىرىن ءبىرى تولىق­تىراتىنىنا سەنىمدىمىن.

ء

بىز قازاقستان حالقى اسسامبلەيا­سى­نىڭ بارلىق جيىرما سەسسياسى بويىنا ناق وسىنداي ساياسات جۇر­گىزىپ كەلەمىز.

جانە بۇل ساياسات ءوزىن تولىق اقتادى!

تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءبىز ەتنوس­ارا­لىق بىرلىكتىڭ ءوز مودەلىن جاسادىق.

ء

ىس جۇزىندە ازاماتتارىمىزدىڭ تەڭ قۇقىعى مەن مۇمكىندىگىن، ءومىر ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن قام­تاماسىز ەتتىك.

زۋراب بوبوحيدزە اتىراۋدان بىلاي دەپ جازادى:

«مەنىڭ ءۇيىم، مەنىڭ وتباسىم، باۋىرلارىم، ءۇش بالام، بەس نەمەرەم وسىندا.

تاۋەلسىزدىك جاعدايىندا مەن گرۋزين بولعانىم ءۇشىن بىردە-بىر رەت ءوز ەلىمنىڭ ومىرىنەن شەت قالۋ سەزىمىن باسىمنان وتكەرگەن ەمەسپىن».

بۇگىندە ءبىزدىڭ كوپتەگەن ازاماتتارىمىز وسىلاي دەي الادى.

 

قۇرمەتتى قازاقستاندىقتار!

بۇگىندە الەم وزگەرىپ جاتىر.

وندا كوپتەگەن وقشاۋلاعىش سىزىق­تار: وڭىرلىك جانە كونفەس­سيا­لىق، الەۋ­مەتتىك جانە مادەني، تىلدىك جانە ەتنوستىق سىزىقتار پايدا بولۋدا.

جاڭا جاعدايلاردا، ءبىز 2050 جىلعا دەيىنگى ستراتەگياعا اياق­ باسقان كەزدە قو­عامنىڭ كوپ­قىر­لىلىعىن ءوزىمىزدىڭ پايدامىزعا جاراتا بىلۋگە ءتيىسپىز.

جاڭا جاعدايلاردا اسسامبلەيا ناعىز جالپىازاماتتىق، ساياسا­تۇس­تىلىك جانە جالپىحالىقتىق ينستيتۋت بولۋى ءتيىس.

مەن مىنانى اتاپ كورسەتەمىن: اسسامبلەيانىڭ XXI عاسىرداعى ميسسياسى تارىلىپ ەمەس، كەڭەيىپ كەلەدى!

وكىنىشكە قاراي، مۇنى بارلىعى بىر­دەي، ءتىپتى شەنەۋنىكتەر دە تۇسىنە بەر­مەيدى.

كەيبىرەۋلەر قحا-عا قاراپ، «ەسكىشە» – بۇل ەتنوستىق ازشى­لىق­تىڭ وكىلدىگى دەپ ويلايدى.

مەن تۇسىنبەيتىندەرگە نەمەسە تۇسىنگىسى كەلمەيتىندەرگە بۇگىندە اسسامبلەيانىڭ نە ەكەنىن ايتقىم كەلەدى.

ونى بۇۇ-دا، ەقىۇ-دا، اوسشك-دە تانىدى.

اسسامبلەيا – بۇكىلحالىقتىق وكىل­دىك!

ناق سوندىقتان اسسامبلەياعا ءوزىم جەتەكشىلىك ەتەمىن!

ناق سوندىقتان مەن بۇگىندە اس­سام­بلەيا – بۇل بارلىق 17 ميلليون­دىق قازاقستاندىق دەدىم!

 

ارداقتى اعايىن!

اسسامبلەيانىڭ ەڭ باستى مىندەتى – ەلىمىزدەگى قوعامدىق كەلىسىم.

ال ۇلتارالىق تاتۋلىق ماسە­لە­سى اسسامبلەيانىڭ سان قىرلى قىز­مەتىنىڭ ءبىر پاراسى عانا.

قازاقستانداعى قوعامدىق كە­لى­سىم – ەڭ الدىمەن قازاقتىڭ كەلىسىمى ەكەنىن مىقتاپ ەستە ۇستاعان ابزال.

تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىق ەل يەسى رەتىندە ەڭ الدىمەن قازاققا كەرەك.

قازاقتىڭ ىنتىماعى مەن بىرلىگى مىقتى بولمايىنشا، مەملەكەتتىڭ تۇتاستىق كەلبەتىن ساقتاۋ مۇمكىن ەمەس.

حالقىمىز «تار جەردە تابىس­قان كەڭ جەردە كەلىسەدى» دەمەيتىن بە ەدى؟!

ەڭ تار زامانداردا قازاق قۇشا­عىنا العان وزگە ەتنوس وكىلدەرى بۇگىندە ءوز باۋىرلارىمىز اتانىپ، بىزبەن ءبىر حالىققا اينالدى.

قۇرمەتتى وتانداستار!

ء

بىز «قازاقستان-2050» ستراتە­گيا­سىن جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسۋدەمىز.

بۇگىندە ءبىزدىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى ەتنوسارالىق سالاداعى سترا­تەگيالىق بولجامىمىزدى قا­لىپتاستىرۋعا تولىقتاي نەگىز بار.

قازاقستان 2050 جىلى قانداي ەل بولادى؟

2050 جىلى قازاقستاننىڭ جۇدىرىق­تاي جۇمىلعان ءبىرتۇتاس حالىق، ۇلگىلى ۇلت­تىق مەملەكەت بولاتىنىنا مەن سەنىمدىمىن.

قوعامدىق كەلىسىم ءبىرتۇتاس پوليەتنوس­تىق حالىق، مەملەكەت پەن ازاماتتىق قو­عام ينستيتۋتتارى، ساياسي پارتيالار، ءدىني كونفەسسيالار ءومىرىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى بولۋى ءتيىس.

قوعامدىق كەلىسىم جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنىڭ ەرەجە تۇتار قالىبى بولۋى ءتيىس.

مەنىڭ ءوز تاجىريبەمدە تالاي مارتە كوز جەتكىزگەن نارسەم – كەز كەلگەن ەڭبەك ۇجىمىندا ءوزارا تۇ­سىنىستىك پەن كەلىسىم بولعاندا عانا تابىستى.

سەسسيالاردىڭ بىرىندە مەن پاراحات حادجيمەتوۆاعا «بىرلىك» مەدالىن تاپسىردىم.

ول 67 جاستا، 10 گەكتار جەرگە باۋ-باقشا سالىپ، وسىنىڭ ەسەبىنەن بالالار ۇيىنە 156 بالانى وسىرۋگە كومەكتەسىپ ءجۇر!

بۇل ناعىز پاتريوت! ءبىز وسىن­دايلارعا كومەكتەسۋگە ءتيىسپىز! بۇل بارشا ءۇشىن ۇلگى!

جاڭا جاعدايلاردا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جاۋاپ­كەر­شىلىگى تەك ارتا تۇسەتىن بولادى.

قوعامدىق كەلىسىم ءتيىمدى ين­نوۆا­تسيا­لىق ەكونوميكاعا نە­گىزدەلەدى.

ورتا تاپ قوعامدىق كەلىسىمنىڭ دىڭ­گە­گىنە اينالادى.

قازاقستاننىڭ ءاربىر ازاماتى ايقىن پەرسپەكتيۆالار، بولا­شاعىنا سەنىمدىلىك، كاسىبي ءوسۋ ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىكتەرگە يە بولادى.

مەن مەرەيتويلى XX سەسسيا­ قار­ساڭىندا قول قويعان قحا-نى­ دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى تۇجى­رىم­داماسىندا ناق وسى ماسەلەلەر كورىنىس تاپقان.

بۇل – جاڭا ستراتەگيالىق قۇجات.

ونىڭ جىبەك جەلىسى – قوعامدىق كەلىسىم مەن ۇلتتىق بىرلىك.

تۇجىرىمدامانى تابىستى جۇ­زە­گە اسىرۋ ءۇشىن بىزگە مىنالار قاجەت:

ء

بىرىنشى. وبلىس اكىمدەرىنە جەر­گىلىكتى ەرەكشەلىكتەر مەن ەتنودەمو­گرا­فيالىق قۇرىلىمداردى ەسەپكە الا وتىرىپ، وڭىرلىك قحا-نى دامىتۋدىڭ تۇجىرىمداماسىن جاساۋ تاپسىرىلادى.

ەكىنشى. قوعامدىق كەلىسىم مەن الەۋمەتتىك باستامالاردىڭ ور­تا­لىعى رە­تىندە دوستىق ۇيلەرى جۇ­مىسىنىڭ تيىم­دىلىگىن ارتتىرۋ قاجەت.

مۇنداي ۇيلەر بارلىق وڭىرلەر­دە بولۋى ءتيىس.

بۇل جاي نارسە ەمەس.

ء

بىراق مەن مىنانى بارشاڭىز ناقتى ۇعى­نىپ العاندارىڭىزدى قالايمىن – قازاقستانداعى بەي­بىت­شىلىك پەن كەلىسىم ءۇشىن قانداي باعا دا كوپتىك ەتپەيدى.

اسسامبلەيا جانىنان دوستىق ۇيلەرى ديرەكتورلارىنىڭ رەسپۋب­ليكالىق ادىستەمەلىك كەڭەسىن قۇ­رىپ، جۇمىستىڭ ەڭ وزىق جانە ءتيىمدى تاسىلدەرىن تابۋدى جانە ورتاقتاندىرۋدى تاپسىرامىن.

مادەنيەت جانە اقپارات مي­نيسترلىگى اسسامبلەيا حاتشىلى­عى­­مەن بىرلەسىپ، دوستىق ۇيلەرى جۇ­مىس­تارىنىڭ تۇجىرىم­داماسىن جاساسىن.

ولاردىڭ بەيبىتشىلىك پەن كەلى­سىمنىڭ وڭىرلىك ورتالىقتارى رەتىندەگى قۇقىقتىق مارتەبەسىن ايقىنداعان ءجون.

ء

ۇشىنشى. اسسامبلەيانىڭ «تىگى» مەن «كولبەۋى» ءار قازاقستاندىققا، اسىرەسە، ءار جاس قازاقستاندىققا جەتۋى مىندەت.

جاستاردى اسسامبلەيانىڭ قوعام­دىق كەلىسىم قالىپتاستىرۋ جو­نىندەگى بار­لىق دەڭگەيدەگى شارالا­رىنا تارتۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى.

ء

تورتىنشى. قوعامدىق كەلىسىم بۇكىل حا­لىق ءومىرىنىڭ باستى قا­عيداتى بولۋى ءتيىس.

اسسامبلەيانىڭ تۋى استىندا بارلىق وڭىرلەردە قوعامدىق كەلىسىم كەڭەستەرىن جاساقتاۋدى تاپسىرامىن.

سەسسيا قارساڭىندا ءبىزدىڭ وڭىر­لە­رىمىزدىڭ ەتنومادەني بايلىعىن كورسەتكەن، حالىقتىڭ بىرلىگىن نىعايتقان مەن باس­تاماشىلىق تانىتقان «بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ جول كارتاسى» مەگا-جوباسى مارەسىنە جەتتى.

بەسىنشى. قوعامدىق كەلىسىم حالىق­ارا­لىق اسپەكتىلەرگە يە.

قازاقستاننىڭ ەتنوسارالىق تولەرانت­تى­لىق پەن قوعامدىق كەلىسىم مودەلى ونىڭ تاياۋ جانە الىس شەتەلدەردەگى برەندىنە اينالدى.

اسسامبلەيانىڭ ساياسي قۋ­عىن-سۇرگىن قۇر­باندارىن ەسكە الۋعا ارنالعان «بولا­شاق جو­لىن­داعى ەستەلىك» جوباسى مەن تولەرانتتىلىق ماسەلەلەرى جو­نىندەگى ازا­ماتتىق فورۋمى حالىق­ارالىق رەزونانس الدى.

جاقىندا ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستىڭ اتقارۋشى حاتشىلىعى اسسامبلەيامەن ىن­تىماقتاستىق تۋرالى حاتتاماعا قول قويۋ باستاماسىن كوتەردى.

سول باستامانى قولداۋعا شا­قىرامىن.

تاعى ءبىر مىسال. ۋكراينادا قازاقستان­دىق­تاردىڭ «بىرلىك» حاركوۆ قوعامدىق بىرلەستىگى بار.

سونىڭ ارقاسىندا جۇزدەگەن قازاق وتباسىلارى وسىدان 70 جىل بۇرىن باۋىرلاس ۋكراينا حال­قىنىڭ بوستاندىعى ءۇشىن حاركوۆتى ازات ەتۋ ۇرىستارىندا قازا تاپقان وزدەرىنىڭ ۇلدارىنىڭ، اكەلەرىنىڭ، باۋىرلارىنىڭ زيراتتارىن ءبىلىپ، باسىنا باردى.

مەن ولارعا قازاق حالقىنىڭ ريزا­شى­لىق ءسوزىن جەتكىزەمىن.

مەن حاركوۆ باستاماشى تو­بىنىڭ مۇشەلەرى ماككا ساعىن­عاليقىزى قا­را­جانوۆانى، تاتيانا نيكولاەۆنا كرۋپا­نى، لەونيد ميحايلوۆيچ كارتسەۆتى «قا­زاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قوعام­دىق «بىرلىك» التىن مەدالىمەن» ماراپاتتاۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادىم.

التىنشى. اسسامبلەيانى دا­مىتۋعا ەكسپو-2017-گە دايىندىق قۋاتتى سەرپىن بەرۋى ءتيىس.

كورمەگە الەمنىڭ ونداعان ەل­دەرىنەن، ونىڭ ىشىندە قازاقستاندىق ەتنوستار شىققان ەلدەردەن دەلەگاتسيالار قاتىسادى جانە ولار وزدەرىنىڭ ۇلكەن مادەني باع­دارلاماسىن اكەلەدى.

اسسامبلەيا، ەتنومادەني بىر­لەستىكتەر، حالىق ديپلوما­تيا­سىنىڭ جاندى كوپىرى رەتىندە، كورمەنىڭ ەتنوستىق توپتار جەتىس­تىك­تەرىنىڭ جارقىن كورىنىسىنە اينالۋى ءۇشىن جاعداي جاساۋلارى كەرەك.

قازاقستان حالقى ءبىزدىڭ مەي­مان­دارى­مىزدىڭ قوناقجاي قوجايى­نىنا اينالۋى ءتيىس.

*  *  *

جاڭا كەزەڭدە ۇلتتىق بىرلەسۋ ۇدەرى­سىندەگى قازاق حالقىنىڭ ءرولىن نىعايتۋ مىندەتى ءبىرىنشى كەزەككە شىعادى.

بىرىنشىدەن، قازاق حالقى قا­زاقستانداعى بارلىق ەتنوستىق، الەۋمەتتىك توپتار ءۇشىن ۇلت­تىق مەملەكەتتىك قاۋىمداستىقتىڭ قۋات­تى تاريحي ءدىڭى رەتىندە كورىنىس تابادى.

ء

بىز قازاق الەمىنىڭ تاريحي تۇرعىدا ەشقاشان تار مونوەتنوس­تى جانە مونو­ما­دەنيەتتى بولماعانىن بىلەمىز.

ء

بىز ەشقاشان دا الەمدىك وركەنيەت ۇدەرىسىنەن بولەك دامىعان ەمەسپىز.

ودان دا بەتەر – ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز وسىناۋ الەمدىك ۇدەرىستى وزدەرى قالىپتاستىردى!

ء

بىزدىڭ قازاقستاندا تۇراتىن بار­لىق ەتنوستىق توپتارمەن – ەۋرازيا اۋقى­مىندا – تالاي عاسىرلار بىر­لەسە ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىمىزدى اتاپ كورسەتۋ قاجەت.

ء

بىزدىڭ اتا-بابالارىمىز الەمگە ما­دەنيەت پەن رۋحانيلىقتىڭ قۋات­­تان­دىرۋشى ۇلگىلەرىن كور­سەت­تى – بىزدەر ولاردىڭ ىستەرىن جال­عاستىرۋىمىز كەرەك!

قازىرگى زامانعى قازاقتار، اتا-بابا داستۇرلەرىن ۇستانا وتىرىپ، بىرلىكتىڭ، تولەرانتتىلىق پەن ءپاتريوتيزمنىڭ، مەملەكەت پەن قوعامعا قالتقىسىز قىزمەت ەتۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتۋى ءتيىس.

ەكىنشىدەن، بىزگە ۇلتتار ءۇشىن ورتاق تاريحي سانا-سەزىم قاجەت.

ء

بىزدىڭ تاريحتى تانۋىمىز تۇتاس، وڭ سيپاتتا بولۋعا، قوعامدى بولىنىسكە سالماي، بىرىكتىرۋگە ءتيىس.

ۇلتتىق رۋحتى قاجەتتى بيىكتىككە كوتەرۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ شىنايى تاريحىمىزدىڭ، مادەنيەتىمىزدىڭ، ءدىنىمىزدىڭ قانداي ەكەنىن ايقىن سەزىنۋىمىز قاجەت.

قازاقتاردىڭ ۇلتتىق تاريحى، ولاردىڭ ەتنوگەنەزى مىڭداعان جىلدارعا سوزىلعان بىرەگەي اجى­رامايتىن ۇدەرىس رەتىندە قاراستىرىلۋى ءتيىس.

وسى تۇرعىدا قازىرگى زامانعى قازاق­ستان ۇلى دالا وركەنيەتىنىڭ ەجەلدەن كەلە جاتقان شەشۋشى مۇراگەرلەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە زاڭدى تۇردە كورىنىس تابادى.

مەن جوعارىدا اتاپ وتكەندەي، قازاقستان ەشقاشان وقشاۋلانعان ەمەس.

سوندىقتان دا تاريحتا، وقۋ پا­نىن­دەگىدەي، قازاقتار مەن وزگە حالىقتاردىڭ مادەني جانە ەكونو­ميكالىق قارىم-قاتىناستار ۇدەرىسى، ءتۇرلى ەتنوستاردىڭ ەل تاريحىنا ۇلەسى لايىقتى تانىلۋى ءتيىس.

ناتيجەسىندە قازاقستاندىقتار­دىڭ تاريحي سانا-سەزىمى توپتاسۋعا، ءوزىنىڭ وتكەنىنە، قازىرگىسىنە جانە بولاشاعىنا پاتريوتتىق قارىم-قاتىناس قالىپ­تاس­تىرۋعا جۇمىس ىستەۋى ءتيىس.

ۇشىنشىدەن، ءبىز بۇكىل كۇش-جى­گەرى­مىز­بەن قازاقتاردىڭ ىشكى بىرلىگىن نى­عاي­تۋىمىز قاجەت. بۇگىندە ءححى عاسىر، ين­نوۆاتسيالار ۋاقىتى، سوندىقتان قازاق قوعامى دا بۇرىنعى عاسىرلارداعىداي بولا المايدى.

قازاقتىڭ زيالى قاۋىمى مەنىڭ ءسوزىمدى ەستۋى ءتيىس.

قازاقستان – ءبىزدىڭ جەرىمىز، ءبىز ءوز جەرىمىزدىڭ پەرزەنتىمىز.

اقيقات قاراپايىم: قازاقتار­دىڭ بەلسەندى ارالاسۋىنسىز قا­زاقستاندا ەشقانداي ۇزاق مەرزىمدى قوعامدىق كەلىسىمنىڭ بولۋى مۇمكىن ەمەس.

بۇل جەر ءارقاشاندا ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ جەرى بولعان.

ول ەندى ءبىزدىڭ ۇرپاقتارى­مىز­دىڭ جەرى بولماق.

ء

بىز ءوز جەرىمىزدەگى بەيبىت ءومىر ءۇشىن تىكەلەي جاۋاپتىمىز.

تولەرانتتىلىق ۇلتتىق قۇن­دىلىق جانە قازاقستان حالقىنىڭ يگىلىگى بولىپ تابىلادى.

ول قازاق حالقىنىڭ كوپ عاسىر­لىق داستۇرلەرى مەن مادەني ۇلگى-قالىپتارى نەگىزىندە قالىپتاستى.

«ەل-جۇرت»، «جەتى اتا»، «قو­ناق­­جاي­لى­لىق»، «اسار»، «سىي­لاستىق»، «سا­بىر­لىلىق» –­ بۇل­ ۇعىمدار قازاقتاردىڭ دۇ­نيە­تا­نى­مى جانە ءومىر سالتتارىنىڭ نەگىزىندە جاتىر.

وسىنداي قۇندىلىقتاردىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ ورتاق ۇيىمىزدە بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىق ساقتالىپ وتىر.

سوندىقتان قازاقتاردىڭ تو­لەرانتتى­لىق­تى قالىپتاستىراتىن وزىنە ءتان الەۋمەتتىك-مادەني ەرە­جە­لەرىن، سالتتارى مەن داستۇرلەرىن جالپىادامزاتتىق ماق­ساتتاعى ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇ­رالاردىڭ بەلگى-نىشانى رەتىندە قاراستىرۋ قاجەت.

وسى تاجىريبەنى قازاقستاننىڭ يۋنەسكو-داعى وكىلدىگى جۇمىسى باعىت­تا­رىنىڭ ءبىرى رەتىندە تانۋ ءتيىمدى بولار ەدى.

تورتىنشىدەن، تاۋەلسىزدىك جىل­دارى ىشىندە قازاقستانداعى تىلدەردىڭ، ما­دەنيەتتەر مەن سالت-داستۇرلەردىڭ ەتنوس­تىق كوپتۇرلىلىگى سەنىمدى ۇندەستىككە، وزى­نە ءتان رەڭكتەر مەن اسەمدىكتەر مولشى­لىعىنا يە بولدى.

بۇگىندە، الەمدە ءتۇرلى باعالاۋ­لار بويىنشا، كۇن سايىن 10-25-كە دەيىن جازبا تىلدەر جويىلىپ، ەتنوستىق مادەنيەتتەردىڭ بۇتىندەي ءبىر قاتپارلارى كەلمەسكە كەتۋدە!

چاميكۋرو تىلىندە سويلەيتىندەر­دىڭ ەڭ سوڭعىلارىنىڭ ءبىرى ناتاليا سانگاما بىلاي دەگەن بولاتىن:

«مەن چاميكۋرو تىلىندە ارماندايمىن، ءبىراق ءوز ارماندارىمدى ەشكىمگە ايتىپ بەرە المايمىن، ويتكەنى، ەندىگى جەردە چاميكۋرو تىلىندە ەشكىم سويلەمەيدى. سەنىڭ ەڭ سوڭعى بولۋىڭ جالعىزدىققا ۇرىندىرادى».

ەياك تىلىندە ەڭ سوڭعى بولىپ سويلەگەن، 2008 جىلعى قاڭتاردا دۇنيەدەن وتكەن مەري سميت مىناداي ۇندەۋ جاساعان بولاتىن:

«سەنىڭ تىلىڭدە سويلەيتىن سوڭ­عى ادام بولۋ وكىنىشتى. مەن سياقتى جالعىز قال­ماۋ ءۇشىن ءوز باستاۋلارىڭا قايتا ورالىپ، ءوز تىلدەرىڭدى ۇيرەنۋلەرىڭدى وتىنەمىن».

قازاقستاندا تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا بىردە-بىر ەتنوس ءوز ءتىلىن جوعالتقان جوق.

ء

بىز ءتىپتى ەڭ شاعىن ەتنوستىق توپتار­ – اسسيريالىقتاردىڭ، رۋتۋلداردىڭ، لاك­تاردىڭ جانە باسقا دا توپتاردىڭ مادەنيەتتەرىن ۇقىپتىلىقپەن ساقتايمىز جانە ولاردى دامىتۋ ءۇشىن بارلىق مۇم­كىندىكتەر جاساۋدامىز.

قازاق جەرى 100-دەن استام ەتنوس­تى بىرىكتىردى.

ارينە، وسى ەتنوستىق ءارالۋان­دىقتىڭ ءبارى ءبىرتۇتاس ۇلتقا اينالۋى ءۇشىن جاقسى تسەمەنت قاجەت.

بۇگىندە ۇلتتى بىرىكتىرۋشى باس­تى فاكتور قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل بولىپ وتىر.

بەسىنشىدەن، بىزگە مەنتاليتەت مودە­لىن، «قازاقستان-2050» جاڭا ساياسي باعىتىنىڭ نەگىزىندە ەلدىڭ بولاشاق بەينەسىن قالىپتاستىرۋ قاجەت.

بۇل بەينە شىنايى، تارتىمدى جانە رۋحتاندىرۋشى بولۋى ءتيىس.

جاھاندىق سىن-قاتەرلەر جاع­دايىن­دا ءوزىمىزدىڭ مادەني كودىمىز: ءتىلدى، سالت-داستۇرلەردى، قۇن­دىلىقتاردى ساقتاي وتىرىپ قانا وعان بالامالى جاۋاپ قايتارا الامىز.

وتانعا، تۋعان جەرگە، ءوزىمىزدىڭ اتا-بابالارىمىزعا، ءوزىمىزدىڭ ءبىر­تۇتاس جانە بولىنبەيتىن تاريحى­مىزعا دەگەن سۇيىس­پەنشىلىك بۇكىل قازاقستاندىقتار ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزعا يە.

ء

بىزدىڭ اسىل مۇراتتارىمىز – تاۋەل­سىز­دىك، بىرلىك، كەلىسىم جانە وركەندەۋ.

ونى قازاقستاننىڭ حالقى ءوزى قالىپ­تاس­تىردى.

ۇلت بىرلىگىن نىعايتۋدا ينتەل­ليگەنتسيا قىزمەتى ايرىقشا ما­ڭىزعا يە.

تەك ينتەلليگەنتسيا عانا قو­عامدى توپ­تاستىرۋدىڭ رۋحاني ۇدەرىسىنە باسشىلىق جاساي الادى.

ء

بىزدىڭ ەلوردامىز وسى جۇمىس­تىڭ ورتالىعىنا اينالۋى ءتيىس.

سوندىقتان دا ءبىز استانادا الەمدىك دەڭگەيدەگى وپەرا جانە بالەت تەاترىن – «استانا-وپەرا­نى» سالدىق، قازاقستان تاريحىنىڭ جاڭا مۇراجايىن قۇرۋدامىز.

التىنشىدان، ءبىزدىڭ بىرلىك فور­مۋلامىز ناقتى ىستەر توڭىرە­گىن­دە قالىپتاسادى.

ول ءبىزدىڭ بىرلىگىمىزدىڭ ەڭ بەرىك، ماتەريال­دىق نەگىزى.

مەن اركىم مەنشىك يەسى بول­عان­دا قوعامدىق كەلىسىمنىڭ ءىس جۇزىندە جۇزەگە اساتىنىنا بەرىك سەنىمدىمىن.

سوندىقتان دا مەن ۇكىمەتكە «حالىق­تىق ءىرو» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدى تاپسىردىم.

اسسامبلەيا بۇل باعدارلامانى تۇسىن­دىرۋگە بەلسەندى اتسالىسۋدا.

بۇل – وتە ماڭىزدى، بۇكىلحا­لىقتىق ءىس. ونى جالعاستىرۋ قاجەت.

بۇگىندە ءبىز بىرلىك پەن تولەرانت­تىلىق ءبىزدىڭ اكتيۆىمىز، ەلدى جاڭ­عىرتۋعا سالعان ەكونوميكادان تىس ينۆەستيتسيالارىمىز دەپ سەنىممەن ايتا الامىز!

بۇگىندە بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم سايا­ساتىنىڭ تىكەلەي ەكونوميكالىق تيىمدىلىككە يە ەكەنى بارشاعا ءمالىم.

ىشكى تۇراقتىلىق ينۆەستورلار سەنى­مىن نىعايتۋعا، ەكونوميكالىق ىن­تى­ماقتاستىقتى دامىتۋعا جاعداي جاسايدى.

جەتىنشىدەن، جاھاندىق ترەند­­تەردى ەسكەرە وتىرىپ، ءبىز مەم­لەكەتتىڭ، قوعام مەن ءدىننىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناستارىنىڭ ءتيىمدى مودەلىن تابۋعا ءتيىسپىز.

ء

بىزدىڭ تاريحي تاڭداۋىمىز – زايىرلى مەملەكەت پەن قوعام.

ء

بىراق زايىرلى دەگەن اتەيستىك دەگەندى بىلدىرمەيدى.

زايىرلى دەگەنىمىز – ىلگەرىشىل، بەيبىتسۇيگىش، تولەرانتتى، اشىق قوعام.

ء

بىز ءداستۇرلى دىندەردى قولداي­مىز، ءبىراق كەز كەلگەن ەكسترەميزمدى ۇزىلدى-كەسىلدى تەرىسكە شىعارامىز.

جاستاردى بىزدەر ءۇشىن بوگدە راديكالدى ءدىني اعىمداردان قورعاۋ قاجەتتىگىنە مەنىڭ سەنىمىم مول.

ء

بىزدىڭ ۇلى دالا مىڭداعان جىلدار بويى تولەرانتتى، ياعني تاعاتتى بولدى.

سونىمەن بىرگە، مەن تو­لە­رانت­تىلىق­تىڭ، كەيبىرەۋلەر وي­لايتىنداي، ويىڭا كەل­گەندى ىس­تەۋ ەمەس ەكەنىن دە اتاپ كور­سەتكىم كەلەدى.

تولەرانتتىلىق – ءوزىمىز نى­عايتىپ، ساقتايتىن جانە بۇكىل ۇر­پاقتى تار­بيە­لەيتىن ءبىزدىڭ قو­عامىمىزدىڭ پاراساتتىلىق قالىبى.

 

قۇرمەتتى سەسسياعا قاتىسۋشىلار!

ەكى ونجىلدىقتا قازاقستان جولى جاڭا تاۋەلسىز ەلدەر ءۇشىن ۇلتتىق تابىستىڭ ۇلگىلى مودەلىنە اينالدى.

بۇل – بۇكىل قازاقستاندىق­تار­­دىڭ ەڭبەكسۇيگىشتىگى مەن توپ­تاس­قاندىعىنىڭ ناتيجەسى!

بۇل – ۇلتتىڭ ناعىز پاسسيونار­لىق بۇلقىنىسى!

بۇل – تەك كۇشتى حالىقتارعا عانا ءتان ۇلى قابىلەت.

ء

بىز وسىنداي حالىققا اينالدىق جانە وسى بيىكتىكتە قالۋعا ءتيىسپىز!

قازاقستان – بۇل ءبىرتۇتاس جەر، ءبىرتۇتاس حالىق، ءبىرتۇتاس بولاشاق.

ء

بىزدىڭ مەرەيتويلىق سەسسيامىز – بۇكىل قازاقستاندىقتاردىڭ يگىلىگى جولىنداعى جاڭا جۇمىستار ءۇشىن جاقسى باستاۋ.

الدىمىزدا ۇلكەن جوسپارلار تۇر.

ولاردى جۇزەگە اسىرۋ جاھان­دىق قۇبىلۋلاردىڭ كۇردەلى جاع­دايلارىندا جۇرەتىن بولادى. وعان بۇگىننەن باستاپ دايىن بولىپ، حالىق بىرلىگىن بۇكىل كۇش-جىگەرمەن بەكەمدەۋ قاجەت.

سوندىقتان دا ءبىز ءبىر حالىقپىز – ءبىر ەلمىز – ءبىر تاعدىرمىز!

مەن بۇكىل قازاقستاندىقتاردى الداعى قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنىمەن قۇتتىقتايمىن!

بارلىق سەسسياعا قاتىسۋشى­لار­­عا، بۇكىل حالىققا جانە جا­ھان­دىق الەمدەگى ءبىزدىڭ بارلىق دوس­تا­رى­مىزعا زور تابىس­تار تىلەيمىن!

پرەزيدەنتتەن كەيىنگى ءسوز قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، اسكەري عىلىمدار دوكتورى، پروفەسسور كيم سەرىكباەۆقا بەرىلدى. مەن كوپۇلتتى ەلىمىزدىڭ ارداگەرلەرى اتىنان بۇگىنگى سالتاناتتى جيىننىڭ ناتيجەلى وتۋىنە تىلەك بىلدىرەمىن، دەپ باستادى ءسوزىن ول. قازاقتىڭ ەرلىك تاريحىنداعى جەڭىستەردىڭ تۇپكى تامىرى – بىرلىك. ءسىز، نۇرسۇلتان ءابىشۇلى، وسى ساياساتتى ىسكەرلىكپەن قولدانىپ، الاشتىڭ عاسىرلىق ارمانى – تاۋەلسىز قازاق ەلىن قۇردىڭىز، شەكارامىزدى نىعايتىپ، كوك تۋىمىزدى الەمگە تانىتتىڭىز. پاتريوتيزم دەگەن وسى ەمەس پە؟ ءيا، وسى.

«بولامىز با، الدە بورداي­ توزامىز با؟» دەگەن قيىن كۇندەردە، ءسىز، قۇرمەتتى ەلباسى، بىلاي دەگەن­سىز: ء«بىز تەك بىرلەسىپ قانا، بۇكىل حالىقتىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرىپ قانا العا باسا الامىز». بۇل سانالى ەلگە ايتىلعان ەرەكشە ءسوز – بەرەكەنىڭ باسى بولدى. بۇگىنگى 20-سەسسيا – ۇلتتىق تۇتاستىقتىڭ كەپىلى. مەنىڭشە، بۇل دا – پاتريو­تيزم».

وسىلاي دەگەن شەشەن ۇلى­ وتان سوعىسى كەزىندەگى قازاق­ستان­دىقتاردىڭ ەرلىگىنە توقتالىپ ءوتتى. ك.سەرىكباەۆتىڭ ايتۋىنشا، ول جانە ونىڭ كۇرداستارى مەكتەپ پارتاسىنا ۇلى وتان سوعىسى باستالعاندا وتىرعان. «جەڭىس كۇنى» – بۇل ءبىزدىڭ بالالىق شاعىمىز، دەپ جالعاستىردى ءسوزىن پولكوۆنيك. ونىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن ءبىز جاستاردىڭ بويىنا ءسىڭىرۋىمىز قاجەت. بۇگىن ءسىز قازاقستاندىقتاردىڭ حاركوۆ ماڭىنداعى ەرلىگى تۋرالى فاكتىنى ايتتىڭىز. قازاقستاندىق ءۇش ديۆيزيانىڭ باسقىنشىلارعا قارسى باتىرلىقپەن كۇرەسكەنى جونىندەگى حابار ۇزاق جىلدار بويى قۇپيا ساقتالىپ كەلىپتى.

شەشەننىڭ ايتۋىنشا،­ حاركوۆ ماڭىندا 20 مىڭ قازاق­ستان­دىق­تىڭ تاعدىرى جاتىر. حاركوۆ مايدانىندا قازا تاپقان ەرلەردىڭ ەسىمدەرى تابىلىپ، ولاردىڭ ۇرپاقتارى ءىز-تۇزسىز كەتكەن اتا-اكەلەرىنىڭ تاع­دىرىن ءبىلىپ جاتىر. ءبىزدىڭ جاس­تارىمىز – بولاشاعىمىز، دەپ جال­عاستىردى ءسوزىن ك.سەرىكباەۆ. وسىعان بايلانىستى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى مەن قورعانىس مينيسترلىگىنەن تاربيەلىك ماڭىزى ەرەكشە «ەرلىككە قۇرمەت ساباعى» باعدارلاماسىن ەنگىزۋدى وتىنەمىن. سونداي-اق ول جاستارعا پاتريوتتىق تاربيە بەرەتىن اسكەري-تەحنيكالىق مەكتەپتەردى قۇرۋدى ۇسىنىپ، بەيبىت كەزدە باتىرلىق كورسەتكەن بىرنەشە اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ اتى-جوندەرىن اتادى.

جەزقازعان تاريحي ارحەولو­گيا­لىق ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى زۋلفيا چۋماكوۆا چەشەن-ينگۋش ەتنوسىن قازاقستانعا جەر اۋدارعان كەزدە دۇنيەگە كەلگەن ەكەن. وسىندا ءبىز وسىپ-وندىك. ءقازىر جەزقازعاندا تۇرىپ جاتىرمىن. ءبىز ءسىزدىڭ قاراعاندى وبلىسىنا ەرەكشە نازار اۋداراتىنىڭىزدى جاقسى بىلەمىز. ورتالىق قازاقستاندا جەزقازعان – بەينەۋ تەمىر جولى قۇرىلىسى وتە ماڭىزدى. بۇل ءبىز ءۇشىن ءومىر جولى بولىپ تابىلادى، دەدى ول.

ز.چۋماكوۆا وسىدان 18 جىل بۇرىن وتكەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءبىرىنشى سەسسياسىن ەسكە الدى. ونىڭ ايتۋىنشا، سول جيىندا ەلباسىنىڭ ايتقان سوزدەرى بۇگىن ناقتى شىندىققا اينالدى. وتكەن جىلداردىڭ قيىندىقتارى ارتتا قالدى. قازاقستان حالقىنىڭ ىنتىماعى ارقاسىندا ەلىمىز وسىنداي دەڭگەيگە كوتەرىلدى. ءسىزدىڭ تاپسىرۋىڭىزبەن تۇرعىزىلعان قازاق ءۇيىنىڭ جىلۋى بۇگىندە ۆايناحتاردى رۋحاني جاعىنان جىلىتىپ كەلەدى، دەدى شەشەن.

قازاقستان حالقى اسسام­بلەيا­سىنىڭ جيىنىنا رەسەيلىك ساياساتكەرلەر دە كەلگەن ەكەن. رەسەيلىك سايا­ساتكەر قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى جونىندە وي-پايىمىن ورتاعا سالدى. قازاقستاننىڭ ايتارلىقتاي تابىسقا جەتۋى مەملەكەت باسشىسى ن.ا.نازارباەۆتىڭ جۇرگىزگەن ساياساتىنىڭ جەمىسى دەپ بىلەمىن، دەدى يۋري سولوزوبوۆ. ساليقالى جۇزەگە اسىرىلعان ساياساتتىڭ ناتيجەسىندە قازاقستاندا ساياسي تۇراقتىلىق، ەتنوسارالىق تاتۋلىق قالىپتاستى. اسسامبلەيا قۇرىلىپ، جۇمىس ىستەي باستاعاننان بەرى بۇل قۇرىلىم ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىمەن تانىلدى.

ساياساتكەر، سونداي-اق رەسەي­لىك­تەردىڭ قازاقستان حالقى اس­سامبلەياسىنان مودەل الۋى قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، قا­زاق­ستاندىق مودەل الەم ەلدەرىنە ۇلگى بولادى. قازاقستان حالقى اس­سامبلەياسىنىڭ ىس-ارەكەتىن پاي­دالانۋعا قام جاساعان ەلدەر الەمدە بارشىلىق.

«دينار-ەلەكتروماش» جشس ءىس باسقارۋشىسى سەرگەي ۆيشنياك قازىرگى كەزدە كاسىپورىندا 200-دەن اسا ادام جۇمىس ىستەسە، ۇجىم 20 ەتنوس وكىلدەرىنەن تۇراتىنىن العا تارتتى. ءار جۇمىس كۇنى تەلەديداردان پرەزيدەنتپەن بىرگە مەملەكەتتىك گيمندى ورىنداۋدان باستالادى، دەپ ءسوزىن ساباقتاعان ول «قازاق ەلى» ءبىز ءۇشىن وتان، تۋعان جەر، دەپ اعىنان جارىلدى. قازىرگى تاڭدا فيرمامىزعا جاڭادان جۇمىسقا كەلگەندەرگە، سونىڭ ىشىندە شەت ەلدەردەن اۋىسقان قىزمەتكەرلەرىمىزگە قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋدى باستى مىندەت ەتىپ قويىپ وتىرمىز. قازاقتاردىڭ ءسالت-داستۇرى، ول ەڭ الدىمەن ادامزاتتى ءسۇيۋ، قوناقجايلىق جانە دە جاقىنىنا كومەكتەسۋ. سوندىقتان دا ءبىز ءوز كاسىپورنىمىزدا ساداقا مەن اس بەرۋ جانە قاسيەتتى جۇمادا داستارقان جايۋ سياقتى سالتتاردى ورىنداپ كەلەمىز. ءاربىر جۇمادا تىگىلگەن كيىز ءۇيىمىز قوناقتان ارىلمايتىنىن بۇكىل قالا بىلەدى. ۇيلەنگەندەر بولسا، فيرما قولداۋ كورسەتىپ، باسپانامەن قامتاماسىز ەتەدى. مەديتسينالىق كومەكتى دە رەسەيدەن كوشىپ كەلگەن قازاقتار كورسەتىپ جاتىر.

شەشەننىڭ مالىمەتىنە قا­را­عان­دا، سوڭعى 10 جىل ىشىندە فيرمادا جۇمىس ىستەيتىندەر وتباسىلارىندا بالا سانى ارتا ءتۇسىپتى. وسىعان وراي وتباسىلارعا قولداۋ كورسەتۋ دە ارتا تۇسكەن. جالپى، ول ءوزىنىڭ «قازاق ەلى» بىرلەستىگىن قولدايتىندىعىن ءبىلدىردى جانە ونىڭ ەڭ باستى ماقساتى حالىقتى بىرىكتىرەتىن، ورتاق قۇندىلىقتارعا جۇمىلدىراتىن كۇش ەكەنىنە نازار اۋدارتتى. ەلباسىنىڭ اتقارىپ وتىرعان جۇمىستارىنا رياسىز ريزاشىلىعىن جەتكىزە وتىرىپ، ۇلتتىق بىرلىكتىڭ باسىندا تۇرعانى ءۇشىن راحمەتىن جەتكىزدى. ءبارىمىز دە قازاقستاندا ءومىر سۇرەمىز! تۋعان ءۇيىم، انا ءتىلىم جانە اللا تاعالا ءبىزدى قولداسىن! دەدى سەرگەي ۆيكتوروۆيچ ءسوزىنىڭ سوڭىندا.

ء

وزىن ءىلياس جانسۇگىروۆ اتىن­داعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتىمىن دەپ تا­نىستىرعان ەلەنا ميحەەۆا پرە­زيدەنتتىڭ اسسامبلەيانىڭ ءحىح سەسسياسىندا كوتەرگەن «مەم­لە­كەت جاستار ءۇشىن – جاس­تار مەم­­لەكەت ءۇشىن» دەگەن باستاما­سى­ ءبىرقاتار مىندەتتەردىڭ ات­قا­­رىلۋىنا مۇرىندىق بول­عان­دى­عىن العا تارتتى. ەڭ باس­تى­سى – جاستار ساياساتىنىڭ تۇجى­رىم­دا­ماسى قابىلدانىپ، ول جاس­تار­­دىڭ مەملەكەتتەگى ءوز ورنىن اي­قىنداۋىنا جانە دە قاجەتتى ىستەن قورىتىندى شىعارۋىڭا مۇمكىندىك بەردى. بىرىنشىدەن، ءوز جەرىنە ادال بولۋ كەرەك. الەم­نىڭ سان ەلدەرىندە بولعان سپورتشى ۆاسيلي سكۆورتسوۆتىڭ تالدىقورعاننان ارتىق جەر جوق، دەگەن ءسوزىن العا تارتا وتىرىپ، ستۋدەنت قىز ونىڭ «مەن ەۋروپالىقتار قىزعاناتىنداي ەتىپ، ونى سوندايلىق دەڭگەيگە جەتكىزەمىن»، دەگەن ءسوزىن دە كوپشىلىككە جەتكىزدى.

ەكىنشىدەن، ءبىز تۋعان ەلىمىز ءۇشىن نە ىستەي الامىز جانە ءوز تۋعان جەرىمىزدە ءوزىمىزدى قالاي كورسەتە الامىز دەگەنگە دەن قويۋىمىز قاجەت. مەنىڭ دوستارىمنىڭ اراسىندا ءبىر كاسىپكەر بار، دەي كەلىپ، شەشەن ونىڭ ۇستانىمى: «قول قۋسىرىپ وتىرۋعا ۋاقىت جوق. ءوزىڭ ءۇشىن ءتيىمدى شارۋا ىستەسەڭ، ول ەلىڭە دە پايدالى بولۋى ءتيىس»، ەكەنىن دە تىلگە تيەك ەتتى. وسىلايشا تالدىقورعاندىق ستۋدەنت بىرنەشە مىسالدارمەن ەڭبەكسىز باقۋاتتىلىقتىڭ بولمايتىنىن، قازاقستاننان باسقا جەردە جۇماق جوقتىعىن دا قاپەرگە سالدى.

ء

ارى قاراي ءسوزىن قازاقشا جال­عاستىرعان ە.ميحەەۆا بىلاي دەدى: «بىرىنشىدەن، ناعىز پاتريوت – مەن ءۇشىن ءسىز، مارتەبەلى ەلباسى. ەلى­مىز ءۇشىن اتقارىپ جاتقان ءىسىڭىز – تو­لاعايدىڭ تاۋىنداي. ءبىز سىزدەن ۇلگى الامىز.

ەكىنشىدەن، ناعىز پاتريوت قازاق حالقى – قانشاما ۇلىستىڭ باسىن ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا بىرىكتىرىپ، شايقالتپاي، شاشىپ الماي ەلىمىزدىڭ بىرلىگىن ساقتاپ وتىر. ۇشىنشىدەن، بۇل انالار. انا جۇرەگى – بەيبىتشىلىكتىڭ باستاۋى، جاننىڭ جىلۋى، بالا باقىتىنىڭ بەكەتى».

ارى قاراي شەشەن 15 جىلدا 340 بالا تاربيەلەگەن تۇياق اپايدى اۋىزعا الىپ، سول بالالاردىڭ ء100-ى بىلىكتى مامان بولىپ شىققانىنا نازار اۋدارتتى. قازىرگى تاڭدا 25 قىز تۇرمىسقا شىقسا، 15 ۇلى ۇيلەنگەنى بەلگىلى بولدى. بۇل ءبىر وتباسىنىڭ ءوزى بۇكىل ءبىر اسسامبلەياعا تاتيدى، دەپ ءسوزىن ساباقتاي تۇسكەن ە.ميحەەۆا اكە-شەشەسى قازاقتار بول­عانىمەن، تاربيەسىندەگى بالا­لاردىڭ ءار ەتنوستان ەكەنىن اتاپ ءوتتى. زالدا وتىرعان تۇياق اپايعا ۇلكەن راحمەتىن جەتكىزگەن ە.ميحەەۆا «قازاق تىلىندە سويلەۋدى مەن جوعارى مادەنيەتتىلىكتىڭ، تەكتىلىكتىڭ بەلگىسى دەپ بىلەمىن»، دەگەندى دە ايتا كەتتى. جەرى ءجاننات، اۋاسى دارۋمەن، ادامى اسىل قازاق جەرىندە تۇرىپ، وسى ەلدىڭ تىلىندە سويلەپ، ەلىمدى وتانىم دەپ ايتۋ – مەن ءۇشىن اسا قىمبات قۇندىلىق. سوندىقتان دا مەن ءوزىمدى پاتريوتپىن دەپ ايتا الامىن، دەدى ءسوزىنىڭ سوڭىندا ستۋدەنت قىز.

قوستاناي وبلىسىنداعى «دەەۆس­كي» جشس باس ديرەكتورى ولەگ دانيلەنكو ءسوزىن ەلباسىعا ءوزى­نىڭ جانە ارىپتەس ديقاندار اتىنان ال­عىس بىلدىرۋدەن باستادى. ءسىزدىڭ تىكەلەي قولداۋىڭىزدىڭ ارقاسىندا بۇگىنگى كۇنى اۋىل شارۋاشىلىعى العا باسىپ تۇر. وسىدان 15 جىل بۇرىن مەن اگروكاسىپورىنعا باسشى بولىپ تاعايىندالعانىمدا ءسىز حالىقتى تاراتپاي، استىق وسىرۋگە جۇمىلدىرۋدى تاپسىرعان ەدىڭىز. سول تاپسىرماڭىزدى بۇگىنگى كۇنى بۇلجىتپاي ورىندادىم دەپ ايتا الامىن، دەدى داڭعايىر ديقان. ودان ءارى شەشەن ءوزىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق سەرىكتەستىگىنىڭ جەتىستىكتەرىن، بۇگىنگى كۇنى مەملەكەتتەن ءبىر تيىن دا كومەك الماي استىق ءوسىرىپ وتىرعاندىعىن ايتىپ ءوتتى. ءوزىن تەرەڭنەن تانىستىرعان شەشەن دانيلەنكو اۋلەتىنەن ءۇشىنشى ۇرپاق بولىپ قازاق جەرىندە استىق ءوسىرىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. مەنىڭ ۇلىم دا استىق وسىرۋمەن اينالىسىپ، ءبىزدىڭ اۋلەتتىڭ ءداس­تۇرىن جالعاستىرۋدا، دەدى ول. سونىمەن بىرگە، و.دانيلەنكو سو­ناۋ داعدارىس جىلدارىندا قا­زاقستاننان وزدەرىنىڭ تاريحي وتاندارىنا كوشىپ كەتكەندەردىڭ ورالىپ جاتقانىن ايتتى. سوڭعى جىلدارى 141 وتباسى ورالدى، دەدى ول.

بۇدان كەيىنگى كەزەكتە ءسوز ال­عان الپينيست ماقسۇت جۇماەۆ ەلباسىنا، اسسامبلەيا قاتى­سۋشى­لارىنا قاراتا ايتقان سوزىندە: «مەنى قازاقستان سەكىلدى جوعارى بەلەستەر مەن اسۋلار قىزىقتىرادى. ال جوعارى اسۋدى باعىندىرۋ ءۇشىن سەنىم مەن قولداۋ اۋاداي قاجەت ەكەنىن بىلەمىن. ءبىز – قازاقستان حالقىمىز. سوندىقتان، ءبىز ءبىر ەلمىز جانە ءبىزدىڭ تاعدىرىمىز دا ءبىر. ءبىزدىڭ كوماندامىزدا ءبارىمىز سەنەتىن ءبىر ليدەر بار. ول – ءسىز، نۇرسۇلتان ءابىشۇلى!» دەي كەلە، ەلباسىمەن بىرگە XXI عاسىردىڭ بيىك بەلەسىن باعىندىراتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.

سپورت ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ناعىز حالىقتىق ىسكە اينالدى. ونىڭ ناتيجەسى دە كوپ ۋاقىت كۇتتىرگەن جوق. وتكەن جانە بيىلعى جىلى تاريحتا العاش رەت ءبىزدىڭ جىگىتتەر قىسقى سپورت تۇرلەرى بويىنشا الەم چەمپيوناتتارىنىڭ جەڭىمپازدارى اتاندى. مۇنداي جەڭىستى قازاقستان 18 جىل كۇتكەن بولاتىن، دەدى ءوز سوزىندە م.جۇماەۆ. وسىلاي دەي كەلە، ول ساحناعا جاڭا چەمپيونداردى، اتاپ ايتقاندا، كونكيمەن سىرعاناۋ سپورتى بويىنشا قازاقستان تاريحىنداعى العاشقى الەم چەمپيونى دەنيس كۋزيندى، مانەرلەپ سىرعاناۋ سپورتى بويىنشا الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى دەنيس تەندى، فريستايل سپورتى بويىنشا الەم كۋبوگىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى دميتري رەي­حەردتى، كاسىپقوي بوكسشىلار ارا­سىن­دا WBA، IBO تۇجىرىمى بويىنشا الەم چەمپيونى گەننادي گولوۆ­كيندى، قازاق كۇرەسىنەن 2012 جىلعى «قازاقستان بارىسى» اتانعان بەيبىت ىستىباەۆتى شاقىردى.

ساحنا تورىندە ءسوز العان بىل­عارى قولعاپ شەبەرى گەننادي گولوۆكين: «مەنەن ۇلتىمدى سۇراعان كەزدە: «اكەم – ورىس، انام – كورەي، ال مەن قازاقپىن!» دەپ جاۋاپ بەرەمىن. مەن بارلىق جەڭىسىمدى ءوزىمنىڭ ەلىمە، ءوزىمنىڭ حالقىما جانە ءوزىمنىڭ پرەزيدەنتىمە ارنايمىن! نۇرسۇلتان ءابىشۇلى! مەن ورتا سالماق بويىنشا قولعاپ ءتۇيىستىرىپ ءجۇرمىن. بىزدەن، ياعني قازاق­ستاندىقتاردان جوعارى سال­­ماق دارەجەسىندەگى سپورتشى­لار دا قايمىعادى. ال ءسىز، نۇر­سۇلتان ءابىشۇلى، ساياساتتا اۋىر سالماقتا ءجۇرسىز جانە ءدايىم جەڭىپ ءجۇرسىز. ءبىز ءسىزدىڭ كوش­باسشىلىعىڭىزدىڭ ارقاسىندا تەك العا عانا قادام باساتىن بولامىز»، دەي كەلە، پرەزيدەنتكە زور دەن­ساۋلىق پەن ساتتىلىك تىلەدى.

مانەرلەپ سىرعاناۋ سپورتى بويىنشا الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى دەنيس تەن الەمدىك مانەرلەپ سىرعاناۋ قازاقستان تاراپىنان باسەكەلەستىكتى كۇت­پە­گەنىن، ماسەلەن، الەم چەمپيونا­تىن­دا 9 مىڭ كورەرمەنى بار زال قازاق­ستاندىقتارعا تىكەسىنەن تىك تۇرىپ قولداۋ كورسەتكەنىن اتاپ ءوتتى. ولاردىڭ ىشىندە تەك قازاق­ستاندىقتار عانا ەمەس، جاپون­دىقتار، يتاليالىقتار، امەري­كالىقتار، كورەيالىقتار، سونداي-اق، باسقا دا ۇلتتىڭ وكىلدەرى بولدى. ولار بىزگە كەلىپ، قازاقستانعا كەلگىسى كەلەتىندەرىن، قازاق ءتىلىن ۇي­رەنگىسى كەلەتىندەرىن ايتىپ جات­تى. سوندىقتان، نۇرسۇلتان ءابىش­ۇلى، ءبىزدىڭ جەڭىسىمىز – ءسىزدىڭ دە جەڭىسىڭىز، دەدى.

كونكيمەن سىرعاناۋ سپورتى بويىنشا الەم چەمپيونى دەنيس كۋزين الەم چەمپيونى بولۋدى ارماندامايتىن سپورتشى بولمايتىنىن، بۇل جولدا ول ءارتۇرلى قيىندىقتاردى باستان كەشىرگەنىن ەسىنە الدى. قازاقستان بۇگىندە 22 جىلدى ارتقا تاستادى. ال ەندىگى كەزەكتە ءبىزدى جاڭا قاشىقتىقتار كۇتىپ تۇر. قازاقستان ولاردى دا ۇلكەن رەكوردپەن ءجۇرىپ وتەدى دەگەن سەنىمدەمىن، دەسە، فريستايل بويىنشا الەم كۋبوگىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى دميتري رەيحەرد تە قازاقستاندىقتارعا ءوزىنىڭ يگى تىلەگىن جەتكىزدى. مەن شاڭعى فريستايلىمەن شۇعىلدانامىن. بۇل سپورت تۇرىنە تەحنيكا مەن كۇش-جىگەر، سونداي-اق، ويلىلىق ايرىقشا قاجەت. ەگەر ءسىز، نۇرسۇلتان ءابىش­ۇلى، ءدال وسى سپورت تۇرىمەن شۇ­عىلداناتىن بولساڭىز، ول سىزگە مىندەتتى تۇردە ۇنار ەدى. سەبەبى، قازاقستان ءدال ءقازىر ءدال وسىنداي ويىن ءستيلىن كورسەتۋدە! دەدى.

ال بەيبىت ىستىباەۆ ءوز سوزىندە: «مارتەبەلى ەلباسى، نۇرسۇلتان ءابىش­ۇلى! قازاقستاننىڭ ۇلت­تىق قۇراماسىنىڭ كاپيتانى – ءسىز. قۇرمەتتى قازاقستان حالقى! ەل­باسىنىڭ جانە سىزدەردىڭ الدارى­ڭىزدا ءبىز قازاقستان تۋىن، «قازاقستان بارىسى» التىن بەلدىگىن ەل نامىسىنداي بيىك ۇستاپ وتەمىز دەپ انت بەرەمىز!» دەدى.

سپورتشىلاردىڭ سوزدەرىنەن كەيىن اسسامبلەيانىڭ حح سەسسياسى ءوز جۇمىسىن اياقتاۋعا بەت الدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءسوز سويلەۋگە جازىلعانداردىڭ ءبارى سويلەپ بولدى، ءبىراق شىعىپ سويلەيمىن دەۋشىلەرگە جول اشىق، دەدى. سويلەۋشىلەر بولا قويماعان سوڭ، ەلباسى الدىڭعى قاتاردا وتىرعان 120 جەتىم بالانىڭ اناسى تۇياق ەسقوجينانى مىنبەرگە ءوزى شاقىردى. وسى كۇنى ءبىر بالانى دا اسىراي الماي، باستارى قاتىپ جۇرگەن اتا-انالار بار، ال ءسىز جۇزدەگەن بالانى ءوسىرىپ وتىرسىز. سول تاجىريبەڭىزدى جۇرتقا ايتىپ بەرىڭىزشى، دەدى نۇرسۇلتان ءابىشۇلى. جينالعان حالىقتىڭ قول سوعىپ قوشتاۋىمەن 120 بالانىڭ اناسى مىنبەرگە كوتەرىلدى.

ول ءوزىنىڭ وتباسىلىق بالالار ءۇيىن قالاي اشقانىن جۇرەگى تولقىپ تۇرىپ ايتىپ بەردى. مەن ءوزىم ۇلى وتان سوعىسىندا قازا بولعان ازاماتتىڭ بالاسى ەدىم. اكەم سوعىسقا كەتكەننەن كەيىن تۋىپ، جالعىز بالا بولعان سوڭ ەسىمىمدى دە تۇياق دەپ قويىپتى. مەن جەتىمدىكتىڭ قانداي بولاتىنىن ءوز باسىمنان وتكەرگەن سوڭ، «جەتىم كورسەڭ جەبەي ءجۇر» دەگەن حالىق دانالىعىنىڭ قاسيەتىن جاقسى تۇسىنەمىن. ەلىمىزدە ەكونوميكالىق داعدارىس بولىپ جاتقان 1998 جىلدىڭ ءبىر كۇنىندە جۇبايىممەن بازارعا بارىپ، وزىنەن ۇلكەن سومكەنى كوتەرىپ، قايىر سۇراپ جۇرگەن بالانى كوردىم. الگى بالاعا جانىم اشىعانى سونداي، جۇرەگىم ەزىلىپ، جانىمدى قويارعا جەر تاپپادىم. ءبارىمىز دە قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرساق، مۇنداي سابيلەرگە كىم كومەكتەسەدى دەگەن وي كەلدى. سوسىن جۇبايىما ايتىپ، ءبىز بالالار ءۇيىن اشىپ، ارتىمىزعا ءبىر جاقسىلىق تاس­تاپ كەتەيىك، دەدىم. ول كىسى قارسى بولماعان سوڭ، ءۇش بولمەلى جايلى پاتەرىمىزدى ساتىپ، اقشاسىنا بالالار ءۇيىن اشتىق. بيىل بىزگە 15 جىل تولادى.

بالالار ءۇيىنىڭ اتى – «نۇر» قايىرىمدىلىق ءۇيى. ول بۇرىنعى كەڭەستىك ينتەرنات سياقتى ەمەس، اكە-شەشەسى، اعا-اپالارى بار بالالاردىڭ ءۇيى بولدى. ۇلكەندەرىم كىشىلەرگە كومەكتەسىپ، قولدارىنان جەتەلەپ، كومەكتەرىن كورسەتىپ جۇرەدى. قۇدايعا شۇكىر، مىنە، 120 بالانى اسىراپ وتىرمىز. الدى ازامات بولدى. الدىندا 50 بالانى اسىرايتىن شىعارمىز دەپ شامالاعان ەدىك، ءبىراق ارتىنان 120 بالا كەلگەن سوڭ، ولاردى دا كەۋدەدەن يتەرمەي، ءبارىن دە باۋىرىمىزعا باستىق.

ودان ءارى ءاز انا بالالاردى جەت­­كىزۋگە كومەكتەسكەن ۇجىم باس­شى­لارىنا، جەرگىلىكتى جانە جوعا­رى بيلىككە، اسىرەسە، بالالارعا، انالارعا قاتىستى دۇرىس ساياسات ۇستانعان ەلباسىنا راحمەتىن ايتتى. ەلىمىزدە جەتىمدەر بولماسىن، ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ جۇرەگى ءارقاشان ءيىپ تۇرادى، سوندىقتان جەتىم بالاعا ءبىزدىڭ ەلدە جول جوق، دەدى ول. كوشەدە جۇرگەن ءاربىر قاراۋسىز بالاعا سەلقوس قاراماڭىزدار، ءبىر كومەكتەرىڭىزدى جاساۋعا دايىن تۇرىڭىزدار. ويتكەنى، بارلىق بالا ءبىزدىڭ بولاشاعىمىز، ەگەر ول بالا جامان جولعا تۇسسە، ءبارىمىز دە كىنالى بولامىز، دەدى ول.

از انا ورنىنا جەتكەنشە قول سوعۋ ۇزىلمەدى، ءبارى دە ورىندارىنان تۇرىپ وعان قۇرمەت كورسەتتى. ەلباسى ن.نازارباەۆ ت.ەسقوجيناعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ، ونىڭ ەڭ جوعارى قۇرمەتكە لايىق ەكەنىن ايتتى. ء«بىر جەتىمنىڭ باسىنان سيپاعان ادام جۇماققا بارادى» دەگەن ءسوز بار ەدى، ال ءسىز تۋرا باراسىز، قۇداي بۇيىرتسا، دەدى پرەزيدەنت. ودان ءارى ەلباسى ءسوزىن جالعاستىرىپ، ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ءالى كۇنگە جۇزدەگەن بالا كوزدەرى جاۋدىرەپ بالالار ۇيىندە وتىرعانىن ايتتى. سولاردى الىپ نەگە باۋىرىمىزعا باسپاسقا؟ ولاردى الامىز دەپ ءتىپتى الىس شەت ەلدەردەن دە ادامدار كەلىپ جاتقاندا، جانىمىزداعى تۋماي جاتىپ تاعدىردىڭ تالايىنا ۇشىراعان ءالسىز جاندارعا قام­قورلىق جاساۋىمىزعا بولادى عوي، دەدى ەلباسى.

ودان ءارى پرەزيدەنت جىلداعى ءداستۇر بويىنشا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ءتوراعاسىنىڭ ەتنو­ما­دەني بىرلەستىكتىڭ ءتوراعالارى بولىپ تابىلاتىن ەكى جاڭا ورىن­باسارى روتاتسيا ادىسىمەن تاعايىن­دالاتىنىن ەسكە سالىپ، وسى ورىنداردا بولعان ز.حاسانوۆ پەن ا.كاراپەتياننىڭ جۇمىستارىنا العىسىن ءبىلدىردى. ال ولاردىڭ ورنىنا ەۆرەي ەتنومادەني بىرلەس­تىگىنىڭ جەتەكشىسى ا.بارون مەن كۇرد ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ باسشىسى ك.ميرزوەۆتىڭ كانديداتۋراسىن ۇسىنىپ، ەشكىم قارسى بولماعان سوڭ، ەكەۋىن دە ءتيىستى وكىمىمەن بەكىتەتىنىن ايتتى.

بۇدان كەيىن مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى قارساڭىندا اسسامبلەيانىڭ بەلسەندى مۇشەلەرىنە تاپسىرى­لاتىن «بىرلىك» التىن مەدالىمەن ناگ­­رادتالعان «ەگەمەن قازاق­ستان» رەسپۋبليكالىق گا­زەتى اق پرە­زيدەنتى ساۋىتبەك ابدراح­­مانوۆقا، بولگار ەتنومادە­ني بىرلەستىگىنىڭ ءتوراعاسى ولەگ دى­موۆقا، تالعار قالاسىنداعى «نۇر» وتباسىلىق قايىرىمدىلىق بالالار ءۇيىنىڭ ديرەكتورى تۇياق ەسقو­جيناعا، پاۆلودار وبلىسىنداعى ۋكراين ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ ءتوراعاسى ميحايل پاريپ­ساعا، «ازەربايجاندار اسسوتسياتسياسى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى ءابيلفاز حامەدوۆكە، قحا اقمولا بالالار جانە جاستار ۇيىمدارى اسسوتسياتسياسىنىڭ ءتورايىمى دينا گاللياموۆاعا مەدالداردى تابىس ەتتى.

سەسسيا جۇمىسى ۇندەۋ قابىل­داۋ­مەن قورىتىندىلاندى. ول اسسامبلەيانى قوعامدىق كەلى­سىم، مەملەكەتتىك كەمەلدىك، جاۋاپ­كەر­شىلىك پەن ۇلتتىق پاتريوتيزم ورداسىنا اينالدىرۋعا، ىزگىلىك پەن اشىقتىق داستۇرلەرىن ساقتاۋعا، ءار ازاماتتىڭ ەلدى گۇلدەندىرۋگە بەل­سەندى ۇلەس قوسۋىنا شاقىرادى.

سەسسيا ءوز جۇمىسىن اياقتاعان سوڭ اسسامبلەيا مۇشەلەرى كون­تسەرت­تىك باعدارلامانى تاماشالادى.

اسسامبلەيا سەسسيالارىندا بەرىك ورنىققان ءداستۇردىڭ ءبىرى – سەسسيا سوڭىنان اسسامبلەيا مۇشەلەرى مەن قوناقتارىنا ارنالىپ ۇيىم­داستىرىلاتىن كونتسەرت. كەشە بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا بولعان كونتسەرت تە ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىق پەن تاتۋلىقتىڭ سۇلۋ سازبەن ورىلگەن سالتاناتىنا اينالدى. قاراعاندى قالاسىنداعى «شولپان» بي ءانسامبلى ورىن­داعان «كەربەز» بيىمەن باستالىپ، ەلىمىزدەگى ەتنوستاردىڭ ان­دەرى مەن بيلەرى بىرىنەن كەيىن ءبىرى جاراسىمدى جالعاسىپ كەتە بارعان، كاسىبي ونەر شەبەرلەرى مەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەردەگى اۋەسقويلار قوسىلا ارلەگەن بۇل كونتسەرت قازاقستاندى مەكەن ەتكەن بارشا جۇرتتىڭ ءتول مادەنيەتىن وركەندەتۋىنە تيىسىنشە جاعداي جاسالعانىن كەلىستى كورسەتىپ بەردى. كونتسەرت فينالىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى تولقىن زابيروۆا، حالىقارالىق كونكۋرستاردىڭ لاۋ­رەاتتارى يگور بلاگورودنىي، راۆشان سايدحودجاەۆ جانە ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ بي ۇجىمدارى، بارلىق قاتىسۋشىلار قوسىلا كەستەلەگەن «ماڭگىلىك ەل» ۆوكالدى-حورەوگرافيالىق كومپوزيتسياسى ەل حالقىنىڭ ءتىلى باسقا بولسا دا تىلەگى ءبىر، ءجۇزى باسقا بولسا دا جۇرەگى ءبىر پەرزەنتتەرىنىڭ ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي، ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي تاتۋلىعىن ونەر تىلىمەن تاماشا ورنەكتەدى.

اليسۇلتان قۇلانباي، جاقسىباي سامرات،

اسقار تۇراپبايۇلى، ءلايلا ەدىلقىزى،

«ەگەمەن قازاقستان».

—————————————–

سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر

س.بوندارەنكو، ب.وتارباەۆ، ە.وماروۆ.


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=4&id=129050

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


ءبىرىنشى نايب ءمۇفتي جا 4 مينوت
“كەتە المادىم”: ديماشتى 9 مينوت
تولەگەن بايتوكەنوۆتىڭ " 9 مينوت
ەڭ كۇشتى ماگنيتتىك داۋى 9 مينوت
ادام عارىشتى قالاي زەرت 14 مينوت
قيىندىققا تاپ بولعان ەل 16 مينوت
التاي كولگىنوۆ اstana L 19 مينوت
ەلدوس سمەتوۆ الەمدىك رە 19 مينوت
تيانشان تورى 19 مينوت
ۆون دەرلەين ەۆروپا وداع 19 مينوت
ەلوردانىڭ اۆتوپاركتەرىن 22 مينوت
قازاقستان تەسلامەن بىرل 28 مينوت
سقو-دا اۋا رايىنىڭ قولا 29 مينوت
ەۋروكوميسسياعا جاڭا باس 29 مينوت
«Almaty Nomad» جاستاردى 1 ساعات
اقتوتى رايىمقۇلوۆا ونەر 1 ساعات
قازاقستاندا سالىق راقىم 1 ساعات
تيانشان تورى 1 ساعات
كونگرەسس ترامپتى ناسىلش 1 ساعات
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۆير 1 ساعات
ءادىلحان ماكين ءوزىن دي 1 ساعات
قازاقستان ۋران بويىنشا 1 ساعات
قاراعاندىدا اكەسىن قۇتق 1 ساعات
التاي كولگىنوۆ LRT جوبا 1 ساعات
اتاعى لەوناردو دا ۆينچي 1 ساعات
ءادىلحان ماكين «سلاۆيان 1 ساعات
تيانشان تورى 1 ساعات
ەلوردادا 13 جاستاعى بال 1 ساعات
پوەزيانىڭ كۇڭگەيى مەن ت 1 ساعات
سينوپتيكتەر تاريحتا بول 1 ساعات