ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: ەگەمەن قازاقستان ماقالالارى مەن جاڭالىقتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 06:57 - 2020/08/10

Нақты Көзі: https://egemen.kz/article/244803-alash-balasyna-ardaqty-kun

قيىرىنا كوز تۇگىلى ءسوز جەتپەس مۇحيتتاي شالقىعان ايدىن شالقار، تۇبىنە اركىم بويلاي الماس تەرەڭ ويدىڭ يەسى، ۇلى ويشىل، گۋمانيست-اقىن، سىرشىل كومپوزيتور، ەل قامىن جەگەن قازاقتىڭ ءبىرتۋار پەرزەنتى حاكىم ابايدىڭ يۋنەسكو دەڭگەيىندە اتاپ وتىلەتىن 175 جىلدىعى بۇگىندە بۇكىل الەمدى ەلەڭدەتۋدە. ونىڭ ولەڭدەرى مەن قاراسوزدەرى جەر-جاھاننىڭ ونداعان تىلدەرىنە اۋدارىلىپ، تارالۋى ادامزات بالاسىنىڭ اباي ويلارىنا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرا تۇسۋدە. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسىمىز ن.ا.نازارباەۆتىڭ: «اباي قازاق حال­قىنىڭ رۋحاني قازىناسىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان عۇلاما عانا ەمەس، سونى­مەن قاتار ول قازاق حالقىنىڭ ەل بولۋ جولىندا ۇلان-عايىر ەڭبەك ەتكەن قايراتكەر. اباي – الەمدىك دەڭگەيدەگى ويشىلداردىڭ قاتارىنداعى عاجايىپ تۇلعا»، دەۋى بەكەر ەمەس. اباي ويلارى كونفۋتسي جانە باسقا دا الەمدىك دانالاردىڭ وي-تۇجىرىمدارىنان ءبىر مىسقال دا كەم ەمەس. كەيدە ونىڭ كوبىنەن اسىپ تۇسەتىنى دە بايقالادى. ءبىراق اباي مۇرالارىنىڭ اۋدارمالارى ءدال ءتۇپنۇسقاداعىداي شىقپاۋى حاكىم ويلارىنىڭ كومەسكىلەنىپ قالۋىنا سەبەپ بولۋدا. تەڭىز تۇبىندەگى ءىنجۋ-مارجاندى جارقىراتىپ ارشىپ الا الماسا ونىڭ قاسيەتى بولا ما؟ اباي مۇرالارى دا ءدال سولاي تابيعي قالپىن بۇزباي ارشىپ الۋدى قاجەت ەتەتىن اسىل قازىنا. ايتالىق، كەڭەستىك داۋىردە اباي ولەڭدەرى مەن قارا سوزدەرى ورىسشاعا سان مارتە اۋدارىلسا دا، سونىڭ بىردە-بىرەۋى حاكىمنىڭ تەرەڭ ويلارىن تولىق اشىپ بەرە الماعاندىقتان، بۇل دۇنيەلەر ورىس تىلىندە حالىقتىڭ يگىلىگىنە اينالا المادى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ورىس تىلىندە جازاتىن قازاق اقىنى باقىت قايىربەكوۆ اباي مۇرالارىن ءتۇپنۇسقاعا جاقىنداتىپ اۋدارىپ، ماسكەۋدەن شىعارىپ ەدى، ماسكەۋلىك جاستار دۋ ەتە قالدى. «چيس­توپرۋدنىي بۋلۆارى» الاڭىنداعى اباي ەسكەرتكىشى الدىنا جينالعان ولار اباي ولەڭدەرىن كەزەك-كەزەك داۋىستاپ وقىپ قۇرمەت كورسەتۋمەن بىرگە: ء«بىزدىڭ زاماننىڭ كەلبەتىن قازاقتىڭ ابايى ءبىر عاسىردان استام ۋاقىت بۇرىن ايتىپ كەتكەن ەكەن، ەندى بيلىك ويلانۋى كەرەك»، دەپ بيلىككە دەگەن وكپەلەرىن دە ايتىپ وتكەن. مىنە، «جۇرەكتەن شىققان سوز­دەردىڭ جۇرەكتەرگە جەتكەنى» وسى. ولاي بولسا، اباي شىعارمالارى قاي تىلگە اۋدا­رىلسا دا ونىڭ ءمان-ماڭىزى، كوركەمدىگى جوعالماسا ەكەن دەيمىز. سەبەبى ابايدىڭ تەك قازاققا قانا ەمەس، كۇللى ادامزات بالا­سىنا ارناعان جۇرەك ءۇنى تورتكۇل دۇنيە­نىڭ ءتورت شەتىن تۇگەل وياتىپ، ءاربىر ويلى ادام­نىڭ ساناسىنا قوزعاۋ سالاتىنى ءسوزسىز.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرە­زيدەنتى ق.توقاەۆ ءوزىنىڭ «اباي جانە XXI عاسىرداعى قازاقستان» دەگەن ما­قالاسىندا: «شىنىندا دا دانا اقىن شىعارمالارى تەك قازاقتىڭ عانا ەمەس، بۇكىل ادامزات بالاسىنىڭ رۋحاني ءومى­رىن جان-جاقتى بايىتا الادى. ويتكەنى اباي تۋىندىلارىنىڭ مازمۇنى جالپى­ادامزاتتىق قۇندىلىقتارعا تولى. ونىڭ قارا سوزدەرى – الەم حالىقتارىنىڭ ورتاق قازىناسى. بۇل – كلاسسيكالىق ۇلگىدەگى ونەگەلى ويلار»، دەگەن ءسوزى كوپ جايدى اڭعارتادى. دەسەك تە دانىشپان اباي ەڭ الدىمەن، ءوز حالقىنىڭ قامىن جەگەن ۇلت پەرزەنتى بولدى. «قالىڭ ەلىم، قازاعىم، قايران جۇرتىم، ۇستاراسىز اۋزىڭا ءتۇستى مۇرتىڭ» دەپ تەبىرەنگەن اباي بىلىمنەن، مادەنيەتتەن جىراق، مال سوڭىندا كوشىپ-قونىپ جۇرگەن قازاقتىڭ وركەنيەتتى ەلدەر قاتارىنا قو­سىلۋىن ارماندادى. «عىلىم تاپپاي ماقتانبا» دەگەن ولەڭىندە جاستارعا دۇنيەنىڭ تۇت­قاسى ءبىلىم مەن عىلىمدا ەكەنىن ءتۇسىن­دىرىپ، ولاردى وقۋ وقىپ، ءبىلىم الۋعا شاقىردى. ول «تولىق ادام» ءىلىمى ارقىلى جاس ۇرپاقتى ءارى ءبىلىمدى، ءارى ونەرلى، ادامگەرشىلىگى جوعارى، اقىل-پاراساتى بيىك، جان-جاقتى دامىپ-جەتىلگەن ازامات ەتىپ قالىپتاستىرۋدى ماقسات تۇتتى.

جالپى، اباي تۋرالى ايتىلار ءسوز وتە كوپ. ءتىپتى ونىڭ ءبىر عانا تەرەڭ ويى تۋ­رالى تۇتاستاي مونوگرافيا جازىپ شىعۋعا بولادى. سوندىقتان ءبىز بۇل جەردە ءسوزدى كوبەيتپەي، الەمگە ابايىمىزبەن ماقتاناتىنىمىزدى، وعان دەگەن قۇرمەتىمىز بەن سۇيىسپەنشىلىگىمىزدى ءبىلدىرىپ ءوتۋدى ءجون كوردىك.

ابايتانۋدىڭ جاڭا كەزەڭى ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىنگى كەزەڭدە باستالدى. 2008 جىلى مۇندا بەلگىلى ابايتانۋشى عالىم مەكەمتاس مىرزاحمەتوۆ باسقاراتىن «ابايتانۋ» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى اشىلىپ، كەيىن ول «حاكىم اباي» ورتالىعىنا اينالدى. بۇل جەردە كوپتەگەن زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلىپ، بىرنەشە مونوگرافيالار، جۇزدەگەن ماقالالار، ستۋدەنتتەرگە ارنالعان «ابايتانۋ» وقۋ­لىقتارى دۇنيەگە كەلدى. وسى ورتالىقتىڭ باستاماسىمەن جاپونيادا اباي ولەڭ­دەرىن دىبىستاپ وقيتىن «سويلەيتىن كىتاپ» جارىق كوردى.

حاكىم ابايدىڭ ء«ۇش-اق نارسە ادام­نىڭ قاسيەتى: ىستىق قايرات، نۇرلى اقىل، جىلى جۇرەك» دەگەن ادامگەرشىلىك قاعيداسى ءارقاشان ىزگىلىككە باعىت-باعدار سىلتەيدى. وسىنداعى «ىستىق قاي­رات» – ادامدى بىلىمگە، عىلىمعا، ەڭبەككە، الداعى ماقسات-مۇراتتارىنا ۇمتىلدىراتىن ەرىك-جىگەرى مەن قۇل­شىنىسى بولسا، «نۇرلى اقىل» – ونىڭ اقىل-پاراساتى، كىسىلىگى، ال «جىلى جۇ­رەك» ادامنىڭ اينالاسىنا جارىق شاشىپ، جىلۋ بەرەتىن مەيىرىمدىلىگى. الەمدى قاتىگەزدىكتەن قۇتقاراتىن دا وسى مەيىرىمدىلىك ەمەس پە؟ اباي وسيەتى بويىنشا «تولىق ادامدى» تاربيەلەپ، تۇلعا قالىپتاستىرۋدا ءبىز وسى ءۇش ءپرينتسيپتى، ياعني ستۋدەنت-جاس­تاردى جىگەرلىلىككە، اقىل-پاراساتقا، ادامگەرشىلىك اسىل قاسيەت­تەرگە جانە مەيىرىمدىلىككە، قايى­رىمدىلىققا، ىزگىلىككە تاربيەلەۋگە باسا نازار اۋدارىپ وتىرمىز.

ۋنيۆەرسيتەتتە پروفەسسور-ديزاينەر امانجول ناي­مانبايدىڭ بەزەن­دىرۋىمەن «اباي­تانۋ» مۋزەي-كا­بينەتى اشىلدى. بۇل مۋزەي-كابينەت بۇگىنگى كۇنى بۇكىل الماتى قالاسى وقۋ ورىندارى ستۋدەنتتەرى جانە مەكتەپ وقۋشى­لارىنىڭ ءتالىم الاتىن مۋزەيىنە اينالدى. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن ستۋ­دەنتتەردىڭ رەسپۋبليكالىق «اباي الەمى» فەستيۆالى وتكىزىلىپ كەلەدى.

بيىلعى ابايدىڭ 175 جىلدىعىنا بايلانىستى ۋنيۆەرسيتەت ابايتانۋشىلارى دايىنداعان بىرنەشە جاڭالىعى مول عىلىمي-كوپشىلىك، تانىمدىق كىتاپتاردى شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. «حاكىم اباي» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ج.شويىنبەت، باس عىلىمي قىزمەتكەرلەرى م.مىرزاحمەتۇلى، م.بەك­­بوسىنوۆتار ابايدىڭ 175 جىل­دى­­عىنا بايلانىستى وسكەمەن، سە­مەي، اقتوبە، شىمكەنت، تۇركىستان، اق­تاۋ، تالدىقورعان ت.ب. قالالارداعى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن ورتالىق كىتاپ­حانا­لارىمەن بىرگە ونلاين-سەمينارلار وتكىزدى. ءسوزىمىزدى اكادەميك-جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ: «...ابايداي دانا، داڭ­عىل اقىن تاريحتاعى ءوز مۇشەلىن ەلۋ جىلدان، ءجۇز جىلدان قايىرماق. التايدان الاتاۋعا اتتاپ تۇسەرلىك ەرتەگى تۇلپارىنداي بوپ سايلاردان، ساحارالاردان عانا اتتاپ وتپەي، زامانداردىڭ دا تالايىنان اسپانداپ اسىپ وتە بەرمەك»، دەگەن اتالى سوزىمەن اياقتاماقشىمىز. ەڭ باستىسى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە جىل سايىن اتاپ وتىلەتىن اباي كۇنى مەرەكەمىز قۇتتى بولسىن.

تاكير بالىقباەۆ،

اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى، پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=4&id=1237007

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


شىمكەنتتە ۆولونتەرلەر م 19 سەكوند
الماتىداعى اۆتوبۋس پارك 3 مينوت
ۇلتتىق ۇلان باس قولباسش 6 مينوت
كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاك 6 مينوت
اياق كيىممەن ناماز وقۋع 9 مينوت
ءدىندى قارالاپ، بيلىكتى 9 مينوت
اقتوعايدىڭ اۋىلدارىنا ق 9 مينوت
تاعى ءبىر ەل لۋكاشەنكون 9 مينوت
ەلوردادا جىلى ايالدامال 9 مينوت
ماڭعىستاۋ وبلىسى: گاز ق 9 مينوت
قازاقستاندا پارا الۋ بو 9 مينوت
اندرەس ينەستا «بارسەلون 9 مينوت
"ەڭبەك" اياسىندا قۇرىلع 9 مينوت
الماتىدا كولىك اپاتىنا 15 مينوت
ماڭعىستاۋداعى گاز قۇبىر 15 مينوت
300-گە جۋىق شەتەل ازاما 18 مينوت
ومىرشەڭدىك قاۋلادى − ەس 19 مينوت
مەديتسينالىق وقۋ - اعار 19 مينوت
التاي كولگىنوۆ: كىتاپحا 19 مينوت
ومىرشەڭدىك قاۋلادى − ەس 19 مينوت
جان كوسوبۋتسكيدىڭ كىممە 19 مينوت
پروكۋرور جومارت ەرتاەۆت 19 مينوت
تۇرپاندا كۇز مەزگىلىندە 19 مينوت
ساداقا رەتىندە قانداي ن 24 مينوت
اللا كەشىرمەيتىن كۇنالا 24 مينوت
ورىس ساراپشىسى: "و 24 مينوت
قىتايعا بالىق ەكسپورتتا 24 مينوت
تالدىقورعاندا ماساڭ كۇي 24 مينوت
ەرلان قارين ءولىم جازاس 27 مينوت
قازاقستاندا ميكرونەسيە 29 مينوت