ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com



تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: ەگەمەن قازاقستان ماقالالارى مەن جاڭالىقتارى

جولدانعان ۋاقىتى: 07:12 - 2020/06/02

Нақты Көзі: https://egemen.kz/article/237567-temirtauda-qazaq-baspasozi-dgoq

كوللاجدى جاساعان امانگەلدى قياس، EQ

حوش دەيىك. سوندا، جوبامەن العاندا 60 مىڭنان استام قاراكوز تۇراتىن تەمىرتاۋدا – الەمگە اتى كەتكەن الپاۋىت كاسىپورنى بار استا-توك باي قالادا قازاق تىلىندە شىعاتىن گازەت دەگەن اتىمەن جوق كورىنەدى. تۇپ-تۋرا، «اسپاننان كيىز جاۋسا دا، قۇلعا ۇلتاراق بۇيىرمايدى» دەگەننىڭ كەرى...

قازىر عوي، مەتاللۋرگتەر قالاسىندا «نوۆىي تەميرتاۋ»، «ماگنيتكا پليۋس»، «مەتاللۋرگ»، «ۆە­چەرنيايا گازەتا»، «تەميرتاۋسكي رابوچي» سىندى رەسمي تىلدە جارىق كورەتىن جەتى-سەگىز باسىلىم بار. وسى تىلدە اقپارات تاراتاتىن «سفەرا» دەگەن تەلەارنا مەن «راديو-102» دەگەن راديو تولقىنى دا جۇمىس ىستەيدى. البەتتە، وقىرمان، تىڭدارمان جانە كورەرمەن قاۋىمنىڭ قاجەتىن اشىپ، ورىس تىلىندە اقپارات تاراتاتىن ارىپتەستەرىمىزدىڭ جانكەشتى ەڭبەگىنە قۇرمەتپەن قارايمىز. تەك، وسىلاردىڭ اراسىندا الاش قايراتكەرى احمەت بايتۇرسىنۇلى «حالىقتىڭ كوزى، قۇلاعى ءھام ءتىلى» دەپ اسپەتتەگەن گازەتتىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى نۇسقاسىنىڭ جوقتىعى عانا جانعا باتادى...

تاريحىنا تەرەڭ سۇڭگىمەسەك تە، بەرگى، ياعني وتكەن عاسىردىڭ 89-90-جىلدارىن شولىپ وتسەك، بۇل تە­مىرتاۋدا «تەميرتاۋسكي رابوچي» گازەتىنىڭ ىشى­نەن قالالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ ىقپالىمەن «زامانداس» دەگەن ارناۋلى ءبىر بەت قازاق تىلىندە شىعا باستاپتى. بۇل يگى ءىستىڭ باسى-قاسىندا اتالعان ۇيىمنىڭ ءتوراعاسى تىلەۋكەن سماعۇلوۆ دەگەن ازامات جۇرگەن ەكەن. سودان اراعا 11 جىلعا جۋىق ۋاقىت سالىپ، 2001 جىلدىڭ ماۋسىمىندا قازاق تىلىندە «تەمىرتاۋ» قوعامدىق-ساياسي گازەتى پايدا بولعان.

قولداعى بار دەرەككە جۇگىنسەك، قازاق گازەتىنىڭ شىعۋىنا قالاداعى اتقارۋشى بيلىكتىڭ تىكەلەي قاتىسى بولماپتى. باسىلىم تازا جەكەمەنشىك نەگىزدە جارىق كورگەن. ال بۇل ءىستىڭ باستاۋىندا تەمىرتاۋدىڭ بەتكە ۇستار زيالى قاۋىم وكىلدەرى تىلەۋبەردى سماعۇلوۆ، قاسىم بوتانوۆ، اسقار سارسەكەنوۆ، امانجول اقىن باستاعان ازاماتتاردىڭ تۇرعانى بەلگىلى. گازەتتىڭ قۇرىلتايشىسى اقىن قاسىم بوتانوۆ، ال رەداكتورى جۋرناليست امانجول اقىن بولعان.

قالاداعى جار دەگەندە جالعىز قا­زاق گازەتىنە بايلىعى شويىن بولىپ اققان تەمىرتاۋدان جەتىم بۇرىش بۇيىرماي، رەداكتسيا ءۇش جىلعا جۋىق ۋاقىت قاسىم بوتانوۆتىڭ جەكەمەنشىك ستوماتولوگياسىن پانالاعان. گازەتتىڭ بارلىق كوممۋنالدىق شى­عىنىن اقىن­نىڭ ءتىس ەمحاناسى وسىلايشا موينىنا العان ەكەن.

وبالى نەشىك، سول ۋاقىتتاعى تە­مىر­تاۋ قالا­سىنىڭ اكىمدىگى تاراپىنان گازەتكە قولداۋ جاسالعان. اتاپ ايتقاندا، با­­سىلىمعا جەكەمەنشىك بولسا دا، مەم­لە­كەتتىك تاپ­­­­سىرىسپەن قارجى ءبولىپ وتىرعان. بۇ­عان قوسا رەداك­تسياعا جەكە دارا باس­پانا الۋعا قاراجات بەرىلگەن، وزگە دە مەملەكەتتىك ۇيىمداردى ۇيىستىرىپ، قىزمەتتىك قوعام­دىق كولىكپەن قامتا­ماسىز ەتىپتى. باسپاسوزگە جازىلۋ ناۋ­قاندارىندا دا ءبىرشاما كومەك كور­سە­تىلگەن ەكەن.

«تەمىرتاۋ» گازەتىنىڭ باعىتى قو­عام­دىق-ساياسي بولعان. اپتاسىنا ءبىر رەت، 1000 دانا تيراجبەن شىعىپ وتىرىپتى. 2001 جىلدىڭ ماۋسىمىنان باستاپ شامامەن 2010 جىلدارعا دەيىن وقىرمانعا ادالىنان قىزمەت ەتكەن.

اقيقاتىن ايتۋ كەرەك، بۇل باسىلىم تەمىرتاۋ قالا­سىنىڭ رۋحانياتىن دامىتۋدا ءتىل، ءدىل جانە ءدىن ماسەلەسىن باتىل كوتەرىپ، قوعامدىق سانانىڭ سىلكى­نۋىنە كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى.

وسى باسىلىمدا جۇمىس ىستەگەن، قازىرگى ۋاقىتتا وبلىستىق «وrtalyq Qazaqstan» گازەتىندە قىزمەت ەتەتىن جۋرناليست قىزعالداق ايتجانوۆا بىلاي دەيدى: «مەن بۇل گازەتتەن 2005 جىلى ساۋىردە كەتتىم. ودان كە­يىن «تەمىرتاۋ» گازەتى قارجىلىق قيىن­دىقتارعا بايلانىستى توقتاپ، تە­مىر­تاۋداعى اقساقالدار القاسى قو­عام­دىق ۇيىمىنىڭ جانىنان قازاق تىلىندە «قۇرىش قالا» دەپ اتالعان گازەت شىعا باستادى. بۇل گازەتتىڭ رەداكتورى رۋزا الداشەۆا بولدى. بۇدان كەيىنگى گازەتتەردىڭ تاعدىرى ماعان بەيمالىم. ءبىر بىلەتىنىم – قالالىق اكىمدىك قازاق ءتىلدى گازەتكە قولداۋ كورسەتۋدى توقتاتقان».

قالانىڭ بۇرىنعى باسشىلارىنىڭ قازاق گازەتىنە دەگەن الا-قۇلا بولعان كوزقاراسىن ءقازىر ايتتىڭ نە، ايتپادىڭ نە، ودان ەندى ەشتەڭە وزگەرە قويماس. ال بۇ­گىنگى باسشىلىق بۇل تۋراسىندا نە دەيدى؟ وسى ماقساتتا ءبىز «تەمىرتاۋدا قا­زاق گازەتى نەگە جوق؟» دەگەن سۇراقتى تەمىرتاۋ قالاسى اكىمىنىڭ الەۋمەتتىك جا­نە يدەولوگيا سالاسى بو­يىنشا ورىن­باسارى ميراس قۇتتىبايعا قوي­دىق.

«بىرىنشىدەن، مەملەكەتتىك ءتىلدى دا­مىتۋدا باق-تىڭ ورنى ەرەكشە، – دە­دى ميراس قۇتتىباي. – تەمىرتاۋ قالا­سىندا مەملەكەتتىك تىلدە شىعاتىن گا­­­زەتتىڭ جوعى دا راس. قازىرگىدەي اقپا­راتتىق تەحنولوگيا تەز دامىپ جاتقان ۋاقىتتا گازەت شىعارۋ دەگەن ءتيىمسىز شارۋا دەپ ويلايمىن. سەبەبى مەن ءوزىم گازەتكە جازىلمايمىن، وزىمە كەرەك اق­پا­رات­تى «وrtalyq Qazaqstan» بولسىن، «Egemen Qazaqstan» بولسىن، وسى گازەتتەردىڭ سايتتارىنان وقيمىن. سوندىقتان گازەت شىعارۋ كەشەگى كۇن­نىڭ بەلگىسى دەپ بىلەمىن. ەكىنشىدەن، گازەت شىعارۋ – ول بيزنەس. ەگەر، بيزنەسمەندەر تاراپىنان قازاق تىلىندە گازەت اشىلىپ جاتسا، مەملەكەتتىك گرانت بەرۋگە، قالالىق بيۋدجەتتەن قارجى بو­لۋگە مۇمكىندىك بار. ۇشىنشىدەن، مەم­لەكەتتىك تىلدە قالالىق سايت اشىلسا، نۇر ۇستىنە نۇر بولۋشى ەدى».

تەمىرتاۋ قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى وسىلاي دەگەن سوڭ، قاراعاندى وبلىسىنداعى ىشكى ساياساتتىڭ ەكى تىز­گىن، ءبىر شىلبىرىن ۇستاعان ەرلان قۇسايىنعا حابارلاسىپ، وسى تا­قى­­­رىپ بويىنشا پىكىر ءبىلدىرۋىن وتىن­دىك. ء«تۇرلى تاقىرىپتىق سايتتار، الەۋمەتتىك جەلىلەر، اقپاراتتىق اگەنتتىكتەر كۇش الا بەرەدى. ول – انىق دۇنيە. زامان تالابى. ءبىراق گازەت تە كوشتەن قالماۋى ءتيىس دەپ ويلايمىن. باسەكەگە قابىلەتتى، زاماناۋي فورمات، مازمۇندى ماتەريال كەرەك. ءبىراق تەمىرتاۋعا گازەت شىعارۋ ءۇشىن تىكەلەي بيۋدجەتتەن قارجىلىق قولداۋ جاساي المايمىز»، دەپ توق ەتەرىن ايتتى وب­لىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرلان قۇسايىن كۇلبىلتەگە سالماي.

قاراپ تۇرساڭىز، جوعارىدا پىكىر بىلدىرگەن ەكى لاۋازىمدى تۇلعانىڭ ايت­قانى ءبىر جەردەن شىعىپ وتىر. سوزدەرىنىڭ جانى دا بار. بۇ­گىن­گىدەي اقپاراتتىق تەحنولوگيا اققان جۇل­دىز­داي جىلدامدىقپەن دامىپ جات­قاندا، قاعاز باسى­لىم­دارىنىڭ بارى­نىڭ ءوزى قالت-قۇلت ەتىپ كۇنىن ارەڭ كو­­رىپ جۇرگەن مىنا زاماندا جاڭا گازەتكە دەپ بيۋد­جەتتەن قارجى سۇراۋ بۋىن­سىز جەرگە پىشاق ۇرعانمەن بىردەي ەكەندىگى راس.

دەسە دە، بۇل ماسەلەنى تازا تۇقىر­تىپ، اياقاستى قالدىرۋعا بولمايدى دەگەن ويدامىز. ۇلتتىڭ ءتىلى­نىڭ، رۋ­حانياتىنىڭ بولاشاعىنا الاڭ كوڭىل­مەن كوز جۇگىرتكەندە، بۇل شەتىن ماسەلە تۋراسىنداعى كوز­قاراستىڭ شەكاراسىن كەڭىنەن الىپ ويلانباسا بولمايىن دەپ تۇر. وسى تۇرعىدان الىپ قاراعاندا، الپىس مىڭ قازاققا ءبىر گازەتتىڭ اۋاداي قاجەت ەكەن­دىگىن امالسىز مويىندايسىڭ...

تەمىرتاۋدا قوعامداعى وزگەرىستەرگە بەيجاي قارا­ماي، ءوزىنىڭ كوزقاراسىن باتىل تۇردە ءبىلدىرىپ جۇرەتىن قۋانىش تىنىبەك دەگەن جاس جۋرناليست جىگىت تۇرادى. ءبىز وسى تاقىرىپقا بايلانىستى ونىڭ دا پىكىرىن بىلگەن ەدىك. «وسىدان ەكى-ۇش جىل بۇرىن ءبىر كاسىپكەرلەر اقشا تابۋ ماقساتىندا قازاقشا-ورىس­شا ارالاستىرىپ، «وتان-زامان» دەگەن گازەت شىعاردى، – دەيدى ق.تىنىبەك. – وسى گازەتتىڭ ءۇش-تورت سا­نىن شىعارۋعا تىكەلەي اتسالىس­تىم. ءتىل ماسەلەسى جايىنا قالىپ، ول كىسىلەردىڭ ماقساتى تەك قانا اقشا تا­بۋ ەكەندىگىن بايقاعاننان كەيىن، مەن وسىدان ەكى جىل بۇرىن ول باسىلىمنان كەتىپ قالدىم. ءقازىر بۇل گازەت شىعىپ جاتىر ما، جوق پا، ونى مەن بىلمەيمىن. ءوز باسىم بۇل باسىلىمدى تەمىرتاۋداعى ەشبىر مەكەمەدەن كورگەن ەمەسپىن. ەسەپ ءۇشىن ءۇش-تورت داناسىن شىعارىپ ءجۇرۋى دە مۇمكىن. ءبىراق مەن ءبىر ادامنىڭ ول گازەتتى وقى­دىم دەگەنىن ەستىگەن ەمەسپىن...».

تاياۋدا تەمىرتاۋدا تۇراتىن جۋرناليست شولپان ساناقباي ءوزىنىڭ فەيسبۋك پاراقشاسىندا قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەككە جولداعان حاتىن جاريالادى. جانايقايعا تولى وسى حاتتا مىناداي جولدار بار: «وب­لىس ورتالىعىنا جاقىن قۇ­رىشتى قا­لا تەمىرتاۋدا بىردە-بىر ءقازاقتىلدى گازەت جوق. جالعىز كابەلدىك ارنا تتك-نىڭ قازاق ءتىلدى رەداكتسياسىندا بار-جوعى ءۇش ادام جۇمىس ىستەيدى. وتكەن جىلى ءبىر ارالاس گازەت اشىلدى. الايدا ونىڭ اشىلعانىنان جابىلۋى تەز بولدى. سەبەپ بىرەۋ – قارجى جوق. جارنامادان تۇسكەن قارجى گازەت شىعىنىن وتەگەنىمەن، ول جەردە ەڭبەك ەتكەن بىزدەردىڭ ايلىعىمىزعا جەتپەدى. ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش­ۇلى نا­زار­باەۆ ەڭبەك جولىن باستاعان قالا ءۇشىن بۇل ۇلكەن ۇيات دەپ ويلايمىن. ءارى تاۋەلسىزدىك العانىمىزعا 30 جىلعا جۋىقتادى. وسىنى ءوزىڭىز نازارعا السا­ڭىز ەكەن...».

ش.ساناقباي تەمىرتاۋ قالا­سىندا مەملە­كەتتىك ءتىلدىڭ اقساپ تۇر­عانىن قازاق تىلىندە بىردە-بىر باسى­لىمنىڭ جوقتىعىمەن تىكەلەي بايلانىستىرادى. مۇنىسى راس، ەندى.

حاتىنىڭ سوڭىن ول بىلايشا اياق­تاعان: «بۇل ءىستى قولعا الساڭىز، ءبىراز ادام جۇمىسپەن قامتىلاتىن ەدى. ءارى قازاقستان ماگنيتكاسىنىڭ 60 جىل­دىعى، تەمىرتاۋ قالاسىنىڭ 75 جىلدىعى قارساڭىندا مەتاللۋرگتەر قالاسىنا سىي جاساعان بولار ەدىڭىز».

وبلىس باسشىلىعى تاراپىنان بۇل حاتقا ءالى جاۋاپ بولماعان ءتا­رىزدى. وسىدان ءبىر اپتا بۇرىن حا­بار­لاسقانىمىزدا، شولپان ساناقباي اكىمدىكتەن جاۋاپ كۇتىپ جۇرگەنىن ايت­قان بولاتىن. «اڭشىنىڭ كەشىككەنىنەن ءسۇيىن» دەگەن. بالكىم، تەمىرتاۋدا تۋ­عان ءتىلدىڭ جانتايىپ تۇرعان تۋىن تۇ­زەۋگە جارايتىن جوبانىڭ تۋىنا سەپتىگى تيەر جاعىمدى جاڭالىق ەستىلىپ قالار... ءبىز دە كۇتەيىك!

قاراعاندى وبلىسى،

تەمىرتاۋ قالاسى


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=4&id=1191698

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەڭ جاڭا ماقالالار


كارانتين: ساۋدا ورتالىق 11 سەكوند
سيمپتومسىز كوروناۆيرۋس: 3 مينوت
ەرلان سايروۆ: ءوتىنىش، 6 مينوت
قالالار اراسىندا بلوك-ب 6 مينوت
كوروناۆيرۋستى جەڭىل كوت 6 مينوت
لي كىچياڭ مەملەكەتتىك ك 6 مينوت
بەردىبەك ساپارباەۆ تارا 6 مينوت
الەمدەگى ەڭ باي ادامنىڭ 6 مينوت
سەرگەي مالىي «استانا» ك 6 مينوت
ساكەن مايعازيەۆ قازاقست 9 مينوت
ءبىر تاۋلىكتە كوروناۆير 9 مينوت
قازاقستاندا ەنەرگيا ءون 12 مينوت
قازاقستاندا كۆي-دان ءول 15 مينوت
الەكسەي تسوي كوروناۆيرۋ 15 مينوت
كارانتين تالاپتارىن بۇز 16 مينوت
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتي 16 مينوت
مال شارۋاشىلىق رايوندار 16 مينوت
قازاقستاندا ءبىر تاۋلىك 16 مينوت
شىمكەنتتە بۇگىنگە دەيىن 18 مينوت
قازاقستانداعى جاڭا كارا 18 مينوت
5 شىلدەدەن باستاپ 14 كۇ 21 مينوت
ونلاين فورماتىندا تۇڭعى 21 مينوت
قدكبق تەڭگەلىك دەپوزيتت 24 مينوت
70 مىڭعا جۋىق دارى-دارم 24 مينوت
بۇۇ مەن قازاقستاننىڭ سە 26 مينوت
ءماجىلىس دەپۋتاتى: ايما 26 مينوت
جەدەل جاردەم قىزمەتتەرى 27 مينوت
قازاق ەلى كوروناۆيرۋستى 1 ساعات
سوڭعى تاۋلىكتە كوروناۆي 1 ساعات
جاڭا داۋىردەگى پارتيانى 1 ساعات