ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-10-141301382836 %64 %
2019-10-151347355232 %68 %
2019-10-168214926 %74 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: انا-ءتىل گازەتى

جولدانعان ۋاقىتى: 12:35 - 2019/10/10


قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ا.نازارباەۆتىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسىندا ۇلت تاريحىنا، مادەنيەتى مەن رۋحانياتىنا قاتىستى كوپتەگەن ماڭىزدى ماسەلەلەر ايتىلعان. سولاردىڭ ءبىرى – «دالا فولكلورىنىڭ انتولوگياسىن» دايىنداۋ ماسەلەسى. قازاق فولكلورى – حالىقپەن بىرگە جاساسىپ كەلە جاتقان زور رۋحانيات. ول قازاق قوعامى ءۇشىن بۇرىن دا، ءقازىر دە ۇلكەن مادەني، تاريحي تاعىلىمعا تولى تانىمدىق ءرول اتقارۋشى رۋحاني كۇش. باياعى ءداستۇرلى قوعامدا فولكلور ادەبيەتتىڭ، ونەردىڭ ءارى پەداگوگيكانىڭ قىزمەتىن اتقارعان. سول سەبەپتى فولكلوردا قازاق ەتنوسىنىڭ دۇنيەتانىمى، فيلوسوفياسى، ەتيكاسى، ەستەتيكاسى، تاريحى ايشىقتى دا انىق كورىنىس تاپقان.

100 تومدىق «بابالار ءسوزى» عىلىمي باسىلىمدارىندا فولكلورلىق ۇلگىلەرىمىزدىڭ بارلىق نۇسقالارى (ۆاريانتتارى) تولىق قامتىلىپ، ءماتىن ورىنداۋشىدان قالاي جازىلىپ الىنسا نەمەسە قالاي جاريالانسا، سول قالپىندا وقىرمانعا جەتكىزۋ بولسا، «دالا فولكلورىنىڭ انتولوگياسىنىڭ» باستى ماقساتى – حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق ماقتانىشى سانالاتىن اسا باي فولكلورىنىڭ ەڭ كوركەم، كوپشىلىك قاۋىمعا، بالالارعا وقىلۋى جەڭىل ءارى تولىق نۇسقالارىن قالىڭ جۇرتشىلىققا، ەل-جۇرتقا تولىقتاي تانىستىرۋ، فولكلورىمىزدىڭ ءتۇر جاعىنان دا، مازمۇنى جاعىنان دا، جانرلارى مەن تاريحيلىعى جاعىنان دا باعا جەتپەس اسىل مۇراسىن بۇكىل جاھانعا كورسەتۋ.
باعزى زاماننان بەرى جينالىپ كەلگەن فولكلورلىق مۇرالاردى ءبىر ەڭبەكتە ءتيىمدى توپتاستىرا ءبىلۋ – قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ انتولوگيا الدىنا قويىپ وتىرعان جاۋاپتى مىندەتى، مىنە، وسىنداي.
سوندىقتان بۇل جۇمىستى اتقارۋ ءۇشىن «ۇلى دالا فولكلورىنىڭ انتولوگياسى – 2019-2020» ەكى جىلدىق باعدارلاماسى جاسالدى. بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا فولكلورتانۋشى، ەتنوگرافتاردان ارنايى توپ قۇرىلدى. بۇل توپ وتاندىق جانە شەتەلدىك ارحيۆتەرمەن ءوزارا جۇيەلى ءارى ۇزاق مەرزىمدى ىقپالداستىقتا بولىپ، ىزدەۋ-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە باسا ءمان بەردى. تومنىڭ قۇرىلىمى مەن مازمۇنىن انىقتاۋدا الىس-جاقىن شەتەلدەردىڭ جانە وتاندىق تاجىريبەلەرگە سۇيەنىپ، ناقتى ماتەريالداردى تاڭداپ الۋدا ونىڭ عىلىمي كوكەيكەستىلىگى، اتالعان ماسەلەنى زەرتتەۋدىڭ قازىرگى دەڭگەيمەن ساي كەلۋى، جاسالاتىن قورىتىندىلار نەگىزدىلىگى ەسەپكە الىندى.
اتالعان سەريانىڭ تومدارى جانر بويىنشا ­بىلايشا: باتىرلار جىرى، قىرىمنىڭ قىرىق باتىرى، تاريحي جىرلار، ليرو-ەپوستىق جىرلار، داستاندار، ميفتەر، ەرتەگىلەر، جۇمباقتار، ماقال-ماتەلدەر، ت.ب. بولىپ توپتاستىرىلىپ، ون توم قۇرايتىنى بەلگىلەندى. 2019 جىلى انتولوگيانىڭ ەپوستارعا ارنالعان بەس تومى جارىق كورەدى.
قازىرگى تاڭدا م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى «دالا فولكلورىنىڭ انتولوگياسى» سەرياسىنىڭ ونتومدىعىنىڭ ەپوستارعا ارنالعان بەس كىتابىن ازىرلەۋدە.
ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ تاريحىندا تۇڭعىش ­باسىلىم كورىپ وتىرعان «دالا فولكلورىنىڭ ­انتولوگياسى» ونتومدىعىنىڭ 1-تومىن قازاق حالىق ادەبيەتىنىڭ ۇلكەن ءبىر سالاسى – باتىرلار جىرىنىڭ تاڭداۋلى ۇلگىلەرى قامتيدى.
قازاق فولكلورىنىڭ ەڭ كوركەم، مازمۇنعا باي، تاربيەلىك رۋحى جوعارى، وتانسۇيگىشتىك تاربيەنىڭ قاينار بۇلاعىنا اينالعان، كلاسسيكالىق دەڭگەيگە كوتەرىلگەن، الەمدىك فولكلور قازىناسىنىڭ التىن قورىنا قوسىلاتىن اسىل مۇرا – باتىرلار جىرى.
حالىقتىڭ شەكسىز سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەنىپ، ەرەكشە كەڭ تارالعانى دا، مولىنان جينالىپ، كىتاپ بولىپ باسىلىپ، عالىمدار نازارىنا كوپ ىلىككەنى دە – باتىرلار جىرى. مازمۇن بايلىعى، ەپيكالىق كەڭ قۇلاشى مەن جىر كەستەسى جاعىنان دا ولاردى قازاق فولكلورىنىڭ ءىنجۋ-مارجانى دەۋگە بولادى.
بۇگىندە م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى مەن «عىلىم ورداسى» مەملەكەتتىك مەكەمەسىنە قاراستى ورتالىق عىلىمي كىتاپحانانىڭ سيرەك كىتاپتار مەن قولجازبالار قورىندا بىرنەشە جۇزدەگەن باتىرلىق جىرلاردىڭ ماتىندەرى ساقتالىپ قالعان. بۇل جادىگەرلەردىڭ قاتارىندا «الپامىس باتىر»، «قوبىلاندى باتىر»، «قامبار باتىر»، «ەر تارعىن»، «ەر سايىن»، «ەدىگە باتىر»، «شورا باتىر»، «وراق-ماماي»، «قاراساي-قازي»، «قۇلامەرگەن»، «دوتان باتىر»، «قۇبىعۇل»، «سۇرمەرگەن»، «ەدىل مەن جايىق»، «كورۇعلى»، ء«ادىل سۇلتان»، «قارابەك ­باتىر»، ­«كۇرەڭباي باتىر»، «اۋەلبەك باتىر»، «جەتىگەن باتىر»، «شاعزادا باتىر»، «احمەتبەك-جۇسىپبەك»، «ورالبەك باتىر»، «شايان باتىر»، «اۋەز باتىر»، «ەسەكەي باتىر»، «كەيپىن باتىر»، «بوگەن ­باتىر»، «شالكيىز باتىر»، «راۋان باتىر»، ت.ب. جۇزدەن استام كونە ەپوس، باتىرلار جىرى مەن ولاردىڭ 500-دەن اسا نۇسقالارى جيناقتالعان.
ولاردىڭ اراسىنان كوركەمدىگى جوعارى، يدەيالىق ماقساتى ايقىن نۇسقالارىن تاڭداپ الۋ قازاق فولكلورىنىڭ بايلىعىن، ەستەتيكالىق كۇش-قۋاتىن ايعاقتايتىنى داۋسىز. ول ءۇشىن جۇزدەگەن جىرلاردىڭ ىشىنەن ىرىكتەپ الۋدا بىلىكتىلىك قاجەت.
سوندىقتان جىر نۇسقاسىن باسپاعا دايىنداۋ بارىسىندا اتالعان قورلاردا ساقتالعان جىرلاردىڭ قولجازبا نۇسقالارى، ءار جىلدارى جاريالانعان باسپا ۇلگىلەرى سالعاستىرىلىپ، تەكستولوگيالىق تۇرعىدا سارالاندى. ناتيجەسىندە تومعا ەنەتىن ­باتىرلار جىرىنىڭ توعىز ۇلگىسى ياعني تۋىندىلاردىڭ ىشىندەگى ەڭ كولەمدىسى، كوركەمدىگى جاقسىسى جانە ­باسپا ارقىلى ەل اراسىنا كەڭ تاراعان: «قۇلامەرگەن» جىرىنىڭ جەتى نۇسقاسىنىڭ ىشىنەن ا.بەكتاسوۆ (قازان،1912)، «دوتان باتىر» جىرىنىڭ سەگىز نۇسقاسىنىڭ ىشىنەن ج.شايحيسلاموۆ (قازان، 1915)، «الپامىس باتىر» جىرىنىڭ ون بەس نۇسقاسىنىڭ ىشىنەن س.اققوجاەۆ (50-بۋما ءاوي)، «قوبىلاندى باتىر» جىرىنىڭ جيىرما توعىز نۇسقاسىنىڭ ىشىنەن ب.تولىمباەۆ (قازان، 1914)، «قامبار باتىر» جىرىنىڭ ون توعىز نۇسقاسىنىڭ ىشىنەن ن.بەرەزين (سپب.، 1870، 3-ت.)، «ەر تارعىن» جىرىنىڭ سەگىز نۇسقاسىنىڭ ىشىنەن ن.يلمينسكي (قازان،1913)، «ەر سايىن» جىرىنىڭ جەتى نۇسقاسىنىڭ ىشىنەن ۆ.رادلوۆ (سپب.، 1870)، «ەر ەدىگە» جىرىنىڭ ون بەس نۇسقاسىنىڭ ىشىنەن ءش.ۋاليحانوۆ (سپب.، 1905)، «شورا باتىر» جىرىنىڭ ون التى نۇسقاسىنىڭ ىشىنەن م.الياكبارۇلى (قازان، 1884) نۇسقالارى تومعا ۇسىنىلدى.
بۇلاردىڭ ءارقايسىسى باتىرلار جىرىنىڭ جانرلىق ەرەكشەلىكتەرىن ءار قىرىنان سيپاتتايتىن شىعارمالار.
بىرىنشىدەن، مازمۇنى بويىنشا بايىرعى ميفتىك موتيۆتەر مولىنان ساقتالعان نۇسقاسى («قۇلامەرگەن»، «دوتان باتىر»)، ەكىنشىدەن، تاريحي وقيعالارمەن بايلانىسى باسىم كورىنەتىن جىرلار («قوبىلاندى باتىر»، «ەر سايىن»)، ۇشىنشىدەن، قۇرىلىمى ءارتۇرلى ەپوستار ىرىكتەلىپ الىندى. مىسالى، «الپامىس باتىر»، «قوبىلاندى باتىر» جىرلارى ءومىرباياندىق تارتىپپەن باياندالسا، «ەر تارعىن»، «قامبار باتىر» ەپوستارى قاھارماننىڭ ەرلىك ىستەرىن، الەۋمەتتىك ورتاداعى بەينەسىن تىكەلەي سومداپ كورسەتەدى.
باتىرلار جىرىنىڭ يدەياسىن، جانرلىق ەرەكشەلىكتەرىن، قۇرىلىمدىق جۇيەسىن تۇتاستاي پايىمداۋدا وسىلاي ىرىكتەۋدىڭ ماڭىزى ۇلكەن. سەبەبى قازاقتىڭ باتىرلىق جىرىنىڭ جانرلىق جانە كوركەمدىك سيپاتىنان مولىراق مالىمەت الۋ ءۇشىن ولاردىڭ بىرتەكتەس، ءبىرىڭعاي بولماعانى ابزال.
فولكلور مۇرالارىن تەك جيناقتاپ قويماي، بارلىق مۇددەلى زەرتتەۋشىلەر مەن قالىڭ جۇرتقا قولجەتىمدى بولۋى ءۇشىن ولاردىڭ ەلەكتروندىق نۇسقالارى مەن اۋديو جازۋى جاسالادى.
تومنىڭ قۇرىلىمدىق جۇيەسىندە جالپى «دالا فولكلورىنىڭ انتولوگياسى» ون تومدىعىنا قاتىستى العى ءسوز، قۇراستىرۋشىلاردان، كونە ەپوس پەن باتىرلار جىرىنىڭ قىسقاشا انىقتاماسى، باتىرلاردىڭ يلليۋستراتسيالىق بەينەلەرى، جىرلارعا بايلانىستى شاعىن تۇسىنىكتەمەلەر، شىعارمانى جىرلاۋشى-جەتكىزۋشىلەردىڭ، اۋديو نۇسقاسىن ورىنداۋشىلاردىڭ فوتوسۋرەتتەرى، نوتالار، جەر-سۋ اتاۋلارى، ەتنوگرافيالىق سوزدىك (سوز-سۋرەت)، پايدالانىلعان ادەبيەتتەر، تۇيىندەمە (ورىس، اعىلشىن تىلدەرىندە)، تومنىڭ مازمۇنى قامتىلدى. وقىرماندارعا ىڭعايلى بولۋى ءۇشىن ماتىندەردە كەزدەسەتىن كونە تۇركى، جەرگىلىكتى، كىرمە (اراب، پارسى، ورىس، ت.ب.) سوزدەر ءار بەتتىڭ سوڭىندا بەرىلەدى.
جىرلاردى باسپاعا دايىنداۋ بارىسىندا تومنىڭ ەلەكتروندى جانە اۋديو نۇسقالارى قاتار دايىندالدى. شىعارمالاردى ورىنداۋشىلار جىرشىلىق داستۇرگە بايلانىستى قازاقستاننىڭ شىعىس، ورتالىق، باتىس، وڭتۇستىك جانە جەتىسۋ وڭىرلەرىنەن شاقىرىلىپ، قوبىز، دومبىرانىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن ءار مەكتەپكە ءتان ماقامدارمەن جىرلاندى جانە ارنايى ستۋديادا جازىلدى. تومنىڭ ەلەكتروندى، اۋديو نۇسقالارى بۇگىنگى زامانعا لايىق فورماتتا دايىندالىپ، سايتتارعا ورنالاستىرىلىپ، ولاردىڭ مەكەنجايى مەن ارنايى كودى كىتاپتىڭ مۇقاباسىنا بەدەرلەنەدى.
ولاردىڭ كىتابي، ەلەكتروندى جانە اۋديو نۇسقالارىنىڭ قاتار بەرىلىپ، تانىمال پورتالدار مەن سايتتارعا ءىلىنۋى، قالتا تەلەفونىنا جۇكتەۋگە ىڭعايلانۋى جىرلاردى وقىرماننىڭ قازىرگى زامانعا لايىقتى تۇتۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزادى.
قورىتا ايتقاندا، «دالا فولكلورىنىڭ انتولوگياسىنىڭ» 10 توم بولىپ شىعۋى – ول ءبىزدىڭ عىلىمي وي جۇيەمىزدىڭ كەمەلدەنگەندىگىن، حالىقتىڭ مۇراسىنا دەگەن وڭ كوزقاراسىمىز­دىڭ قالىپتاسقاندىعىن كورسەتەدى. سونىمەن قاتار تاۋەلسىز ەل رەتىندە ءوزىمىزدىڭ رۋحاني مۇرامىزدى يگەرۋ­گە تولىق مۇمكىندىك العاندىعىمىزدى ايعاقتايدى.

قاراشاش الپىسباەۆا،
م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە
ونەر ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى، فيلولوگيا عىلىمىنىڭ كانديداتى


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=9&id=1058100

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار


بايانعالي ءالىمجانوۆ | 3 مينوت
ماڭعىستاۋ وبلىسىندا جول 3 مينوت
中国哈萨克语广播网 3 مينوت
ەلىمىزدىڭ باتىسىندا اسك 15 مينوت
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 23 مينوت
الماتىدا ءۇي ورتەنىپ، ء 27 مينوت
ءشامىل مۇحامەدجانوۆ | 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
قايىرىمدىلىقتى سىلتاۋ ە 1 ساعات
الماتىدا قۇبىر جارىلۋىن 1 ساعات
قازاقستان-رەسەي ساۋدا ا 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 1 ساعات
وزبەكستانداعى قازاقستان 1 ساعات
وسى ارانى باسىپ كورىڭىز 1 ساعات
«حابار» اگەنتتىگىنىڭ تى 1 ساعات
فۋتبول: قازاقستان جاستا 1 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
اۆتوكولىكپەن بالا تاسىم 2 ساعات
اقتوبەنىڭ ورتالىق كىتاپ 2 ساعات
باس ءمۇفتي يسەسكو باس د 2 ساعات
تەننيس: بۋبليك «كرەمل ك 2 ساعات
مايلىباەۆ اباقتىدان مەر 2 ساعات
中国哈萨克语广播网 2 ساعات
جاڭاوزەندەگى تۇرمىسى نا 3 ساعات
نازارباەۆ: «قۇرىلىس بىت 3 ساعات
中国哈萨克语广播网 3 ساعات
تەننيس: پۋتينتسەۆا ماسك 3 ساعات
كاتالونيا ساياساتكەرلەر 3 ساعات
سقو-دا دارىندى پوليتسەي 3 ساعات
سەمەيدە ونكولوگيالىق دە 3 ساعات