ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-10-211409463247 %53 %
2019-10-221435476533 %67 %
2019-10-23211168423 %77 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

ءتۇرى: تۇركىستان گازەتى

جولدانعان ۋاقىتى: 10:40 - 2019/10/10

مەديتسينالىق قىزمەت: سان مەن ساپا نە دەيدى؟

سوڭعى جىلدارى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ءبولىنىپ جاتقان كوڭىل دە ءتۇزۋ، قارجى دا كوپ. سوعان قاراماستان ەلى­مىزدىڭ مەديتسيناسىندا شەشىمىن تاپ­پاعان ماسەلە دە، قوردالانعان تۇيتكىل دە ازايار ەمەس. اسىرەسە، ءالى كۇن­گە وڭىر­دەگى ەمحانالار مەن اۋرۋ­حا­نا­لاردىڭ زاماناۋي قۇرالدارمەن جاب­دىقتال­ماۋى، دارىگەرلەردىڭ قاعاز­باس­تى­لىقتان قۇتىلماۋى، تەگىن مەدي­تسي­نالىق قىز­مەت­تىڭ ساپاسىزدىعى، تاعى­سىن تاعى.

قوعامنىڭ كەز كەلگەن وكىلىنەن «وتاندىق مەديتسيناعا كوڭىلىڭىز تولا ما؟» دەپ سۇراساڭىز، يىعىن قيقاڭ ەتكىزۋى مۇمكىن. سەبەبى، تەگىن مەدي­تسي­نا­لىق كومەككە جۇگىنگەن بۇقارانىڭ كوڭىلى ءپاس. تاڭنان كەشكە دەيىن كەزەك كۇتۋ، قاباعى قاتۋلى دارىگەر، ودان قالا بەردى ارى-بەرى ساندالىس. جەرگىلىكتى ەم­حاناعا تەگىن قارالامىن ءھام ەمدەلەمىن دەپ كەلگەن ناۋقاس ءبارىبىر اقىلى ەم­حانانىڭ ەسىگىن قاعادى. نەگە دەسەڭىز، كەيبىر مەملەكەتتىك ەمحانالار جاڭا مەديتسينالىق قۇرالمەن جابدىقتالا قويماعان. ونىڭ ۇستىنە دارىگەرلەردىڭ سالعىرتتىعى مەن بىلىكسىزدىگى كوزگە ۇرىپ تۇرادى. دياگنوزدى دۇرىس قوي­ما­عاننىڭ سالدارىنان اجالىن جاقىن­داتىپ العان سىرقاتتاردىڭ مۇڭى ءبىر بولەك. ستاتيستيكالىق كورسەتكىشى تو­مەندەمەي تۇرعان انا مەن بالا ءولىمى جابۋلى قازان جابۋلى كۇيدە قالادى. سودان كەيىن دە اق حالاتتىلارعا قارا كۇيە ءجيى جاعىلىپ جاتاتىنى جاسىرىن ەمەس.

ء

بىر مىسال. بىلتىر قىستا تۋىسىم اۋىلدان الماتىعا ارنايى جول­دا­ما­مەن وتا جاساتۋعا كەلدى. دارىگەر جاس جىگىت. جوعارى وقۋ ورنىن بى­تىر­گەنىنە دە كوپ بولماعان. سويلەسە كە­لە، الگى حيرۋرگ-دارىگەر «اۋىلدا تۇ­رادى ەكەنسىز، ءبىر سوعىم اكەپ بە­رىڭىز...» دەگەن تالابىن توتەسىنەن قويىپتى.

قازاق «مالىم – جانىمنىڭ سا­دا­عاسى» دەمەي مە، ەكى سوزگە كەلمەي، باسىن يزەي بەرگەن تۋىسىم جاعاسىن ۇستاپ، ايتقاندا «بۇل پارا بەرۋ، جەمقورلىق دەرتى تەرەڭگە تامىرلاپ كەتىپتى، ءتىپتى كەيىنگى بۋىن دا اۋىزدانىپ ۇلگەرىپتى-اۋ» دەگەن وي مازا­لاعان-دى. بۇل وي كومەيدە تۇنشىققان كۇيى قالدى. سەبەبى، تۋىسىم دا بۇل دارىگەر تۋرالى جا­ريا ەتپەۋىمدى ءوتىندى. ءبىز جانى­مى­ز­دىڭ امان قالۋى ءۇشىن اۋەلى اللادان مەدەت ەتىپ، سوسىن دارىگەرگە يمانداي سەنە­مىز. «ادام ءومىرىنىڭ اراشاسى – اق حالاتتى ابزال جاندار» دەپ ەرەكشە قۇرمەتتەيمىز. شىن مانىندە، ءوز ىسىنە ادال، جاۋاپ­كەر­شىلىكپەن قارايتىن كاسىبي ما­ماندار كوپ، ءبىر وكىنىشتىسى ء«بىر قۇمالاق­تىڭ ءبىر قارىن مايدى شىرىتەتىنى» جامان.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا جولداۋىندا ءۇش جىلدىق بيۋدجەت اياسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ سا­لاسىنا – 2،3 ترلن تەڭگە كوزدەلەتىنىن جەت­كىزدى. «مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە قول­جە­تىم­دىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. بۇل رەتتە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى كور­سەتكىشتەردە، اسىرەسە انا مەن بالا ءولىمى جاعىنان ايماقتىق ديسبالانستار ايقىن بايقالادى. ءيا، سوڭعى اتاعان كورسەتكىش دامىعان ەلدەرگە قاراعاندا ءالى دە ناشار. ۇكىمەت ءاربىر ايماق ءۇشىن باسىم­دىق ءتىزىمىن ازىرلەۋى جانە سونىڭ نەگىزىندە بيۋدجەتتىك قارجىلاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس»، – دەدى پرەزيدەنت. بۇ­دان بولەك، 2020 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قا­زاق­ستاندا مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسي­نا­لىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلادى. بۇل تۇرعىدا مەم­لەكەت باسشىسى: ء«اربىر ازا­ماتقا ايتارىم: مەملەكەت تەگىن مەدي­تسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدەندىرىلگەن كولە­مىن ساقتاپ قالادى. ونىڭ قارجى­لان­دىرىلۋىنا الداعى ءۇش جىلدا 2،8 ترلن تەڭگە بولىنەدى. ءۇش جىلدىق بيۋدجەت ايا­سىن­دا 2،3 ترلن تەڭگە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالا­سىن دامىتۋعا جۇمسالادى. ۇكىمەت مەدي­­تسينالىق الەۋمەتتىك ساقتان­دى­رۋ جۇيەسىن ىسكە اسىرۋعا باسا ماڭىز بەرۋى ءتيىس. ەندىگارى قاتەلىك جىبەرۋگە قا­قىمىز جوق»، – دەگەندى قاداپ ايتتى.

مامس: جاڭا جۇيە جارىلقاي ما؟

بۇعان دەيىن حالىق اراسىندا ءجيى تال­­قىلانعان مەملەكەتتىك الەۋ­مەت­تىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ء(مامس) جۇيە­سىنە 2020 جىلدان باستاپ تۇبەگەيلى كوشە­تىن بولدىق. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمي­نيس­ترى ە.بىر­تانوۆ ۇكىمەتتە مىندەتتى الەۋ­مەتتىك مەدي­تسي­­نالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى مەن كەپىلدەن­دىرىل­گەن تەگىن مەدي­تسي­نالىق كومەك شەڭ­بە­رىندە كورسەتىلەتىن قىزمەت­تەردىڭ جاڭا پاكەتتەرىمەن تانىس­تىرىپ، مەديتسينالىق كومەكتى كىمنىڭ تەگىن الۋ قۇقى بار، تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدەندىرىلگەن كو­لە­مىنە نە كىرەدى، جار­نا تولەگەندەرگە كور­سەتىلەتىن قىز­مەت­تەر نەسىمەن ەرەكشە­لە­نە­تىنىن تاپتىشتەپ بەر­دى. وعان ساي تۇرعىندار ەكى ءتۇرلى مەدي­تسي­نالىق پاكەت بويىنشا كو­مەك الادى. ياعني، كەلەر جىلى كەپىل­دەندىرىلگەن مەدي­تسي­­نالىق كومەك جانە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتان­دىرۋ جۇيەسى قاتار جۇرەدى. ءبىرىنشى پاكەت بو­يىنشا ۇكىمەت جار­نالاردان تۇسكەن قار­جىنى ءوز موي­نىنا الادى. ياعني، ۇكىمەت 15 كاتەگوريا بو­يىن­شا جارنانى ءوزى تولەپ وتىرادى. ونىڭ ىشىندە بالالار، مۇگەدەكتەر، ۇوس ارداگەرلەرى، زەينەتكەرلەر، باتىر انالار، ءۇش جاسقا دەيىن بالامەن وتىرعاندار كە­­پىل­دەن­دى­رىل­گەن مەديتسينالىق پاكەت ار­قى­­لى تەگىن كومەك الادى. بۇرىن­عى­داي ال­عاش­­قى مەدي­تسي­نالىق كومەك، جە­دەل جاردەم شاقىرۋ، سانيتارلىق اۆيا­تسيا كومەگى، باسقا دا ناۋقاستىڭ ءومىرىن قۇتقارۋعا قاجەتتى دارىگەرلىك كومەكتىڭ بارلىعى تە­گىن كورسەتىلە بەرەدى. ەكىنشىدەن، ناۋقاس­تىڭ دەرتىن انىق­تاۋ مەن تولىقتاي ەمدەۋگە قاجەتتى شىعىندى جابۋ ەندىگى جەردە ءمامس جۇيەسى ارقىلى ىسكە اسى­رىلا­دى. بۇعان مامان دارىگەردىڭ كەڭەسىنەن باستاپ، دەرتتى انىقتاۋ مەن ەمدەۋگە قا­جەتتى شارانىڭ بارلىعى كىرەدى. ستاتسيو­نار­لىق ەم الۋ ءتۇرى مەن دارى-دارمەك تىزبەسى ۇلعايا­دى. قاجەتتى دياگنوستيكالىق قۇرىلعىلار مەن قوندىرعىلار قىزمەتى دە قولجەتىمدى بولماق. ياعني، قازىرگى كۇنى تۇر­عىن­دار قو­سىم­شا قارجى شىعىنداپ وتىر­عان مەدي­تسينالىق قىزمەتتەردىڭ بارلىعى مىندەتتى ساقتاندىرۋ جارناسى ەسە­بىنەن تولەنەدى. ازاماتتار ءوز تابى­سى­نان ءتيىستى مولشەر­دە­گى سومانى «مىندەتتى الەۋمەتتىك مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ قورى» كوممەر­تسيا­لىق ەمەس اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ ەسەبىنە اۋدارا الادى. جي­ناق­تاۋ جۇيەسىنە تولەي­تىن جارنا مولشەرى ساتىلاپ وسەتىنى تاعى بار. مىسالعا، 2017 جىل­دىڭ 1 شىلدە­سىنەن باستاپ مىندەتتى جارنا تابىستىڭ 1 پايى­زىن قۇراسا، 2018-2019 جىل ارالى­عىندا 1،5 پايىزعا وزگەردى. ال الداعى جىل­دان باستاپ جارنا 2 پايىز­عا كوبەيىپ، 2022 جىلدان 3 پايىزدى قۇ­راۋى ءتيىس. بۇل ەمدەۋ مەكەمەلەرىنە قويى­لا­تىن تالاپتى كۇشەي­تىپ، باسەكەلەستىكتى ارتتىرادى. تەك جارنا ۋاقى­تىلى تولەنۋى ءتيىس. ماسەلەن، مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ جارناسىن تو­لەۋدەن ال­ماتى قالاسى كوش باستاپ تۇر. قورعا جينالعان جالپى قار­جى­نىڭ 20 پايىزدان استامى مەگاپوليس تۇرعىن­دا­رىنا تيەسىلى.

الماتى وبلىستىق دەنساۋلىق ساق­تاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى باۋىرجان ىس­قاقتىڭ ايتۋىنشا، 2020 جىلى تولىق قول­دانىسقا ەنگىزىلەتىن جۇيە 1 قىر­كۇيەك­تەن باس­تاپ قاراعاندى وبلىسىندا پيلوت­تىق جوبا رەتىندە ىسكە قوسىلدى. «1996 جى­لى تاجىريبە رەتىندە ەنگىزىلگەن مەدي­تسي­نالىق ساق­تاندىرۋعا ەندى دايىن بول­دىق. ول كەز­دە قا­­­زىرگىدەي تا­جىريبە بولعان جوق، قاعاز­باس­تىلىق كوپ ەدى، مۇمكىن سون­دىقتان دا قا­تەلىك بولعان شىعار. مەدي­تسي­نالىق ساق­­تاندىرۋ ءتاسىلى مەن ونى جۇ­زەگە اسى­راتىن تەتى­ك­تەرى جۇمىس ىستە­مەدى. كىم ءبىلسىن، مامانداردىڭ جاۋاپ­سىزدىعى مەن بىلىگىنىڭ تومەن بولۋى دا جوبانىڭ ىسكە اسپاۋىنا اكەلگەن شىعار. سونداي-اق، قارجىنى جيناقتاۋ مەن تولەم جەلىسى ناق­تىلانبادى جانە جيناقتاۋ جۇيە­سىندە اشىق­تىق بولمادى. 2016 جىل­دان بەرى مىن­دەتتى الەۋمەتتىك مەديتسي­نالىق ساقتان­دى­رۋدى ەنگىزۋ بويىنشا مە­ديتسينالىق قاۋىم­­­داستىق اراسىندا جانە جۇمىس بەرۋ­شى­ل­ەر مەن تۇرعىندارعا دا كەڭ كولەمدى ءاق­پاراتتىق-تۇسىندىرۋ جۇمىس­تا­رى جۇر­گىزىلىپ كەلدى» دەگەندى جەتكىزدى.

دەمەك، مەديتسينا دا جاڭارىپ، ءوسىپ، قاي­­تا جابدىقتالىپ وتىرۋى كەرەك. بۇل ال­­بەت­تە قارجىنى قاجەت ەتەدى. وسى ۋا­قىت­قا دە­يىن تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلى­عىن ساق­تاۋ­عا مەم­لە­كەت قانا جاۋاپتى بولىپ كەل­دى. ءقازىر ءومىر ءۇشىن كۇرەس تىم قىمباتقا تۇسۋ­دە. دەرەك بويىنشا، ەلى­مىز­دە تاۋلىك بويى ەم الۋدىڭ قۇنى 1،5 ەسەگە، ال كۇندىزگى ستانتسيونار بو­يىن­شا 2،5 ەسەگە وسكەن. نەگە؟ مامان­داردىڭ ايتۋىن­شا، مەديتسينا سالاسىنا قاتىستى تەحنو­لوگيا­نىڭ قىز­مەتى قىمبات. ءقازىر قول­دا­نىسقا وزىق مە­دي­تسينالىق تەح­نو­لوگيا­نىڭ جەمىسى سانالاتىن دياگنوستيكانىڭ 450 ءتۇرلى ءادىسى مەن قۇرىلعىسى ەنىپ ۇلگەردى. مەملەكەت قارجىسى مەديتسينالىق قىز­مەت­تى رە­فور­مالاۋعا مىندەتتى بول­عا­نىمەن، ناۋقاستىڭ ەم-دوم الۋىنا قاجەتتى شى­عىندى وتەي الماي­دى. ادامدار سول سە­بەپ­تەن دە اقى­لى قىز­مەتكە جۇ­گى­نۋگە ءماج­بۇر. سوڭعى 5 جىل ىشىن­دە ادام­­­داردىڭ ءتۇر­لى مەن­شىك تۇ­رى­ن­دەگى ەمحا­نا­لار مەن اۋ­رۋ­حانالارعا جۇم­ساعان قار­جىسى 680 ملرد تەڭ­گە­نى قۇ­­راپ­تى. بۇل – جە­كە ادام جۇم­ساۋعا ءتيىس­تى شى­عىن­نىڭ 42 پايى­زى­نا جە­تىپ وتىر. ال دۇ­نيە­جۇ­زى­لىك دەن­ساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى تالابى بو­يىن­شا مۇن­داي شى­عىن 20 پا­يىز­دان اس­پا­ۋى ءتيىس. دە­­­­­مەك، مە­دي­تسي­­نا سا­­ل­اسىنا مىن­دەت­­­تى ساق­تان­­­دى­رۋ جۇ­ي­ە­سىن ەن­گىزۋدىڭ قا­جەت­تىلىگى دە، تيىم­دىلىگى دە وسى.

Bloomberg اگ­ەنت­­تىگى: قازاقستان 44-ور­ىندا

 قا­زاق­ستان­­نىڭ ءار­بىر ازا­­ماتى تە­گىن مە­دي­تسي­نا­لىق كو­مەك الۋ­­عا قۇ­قى بار. الاي­دا، تەگىن­نىڭ سا­پاسى وي­دان شىعا بەرمەيدى. سوندىقتان دا قالتاسى قالىڭ ازامات­تار باسى اۋىرىپ، بال­تى­رى سىزداسا اقىلى قىز­مەتكە جۇ­گى­نەدى. مۇن­دا­عى دارىگەردىڭ دە جالاقىسى ءتاۋىر، سەنىمەن ادام جانىن ەمدەۋشى مامان رەتىندە سويلەسەدى. جالپى، دارىگەردىڭ جىلىشىراي تانىتىپ، ءتىل تابىسۋى دا ناۋقاستىڭ كو­ڭىل-كۇيىن ەداۋىر كوتەرەدى. وسى جاعىنان العاندا تەگىن مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەتىن مە­كەمەدە جۇمىس ىستەيتىن كەيبىر قىزمەتكەرلەردىڭ مادە­نيەتى دە، بىلىگى دە تومەن ەكەنىن جاسىرىپ قايتەمىز. ال مۇنىڭ ءبارى ەلىمىزدىڭ الەم الدىنداعى كورسەتكىشتەرىنە كەرى اسەرىن تيگىزۋى ابدەن مۇمكىن.

2018 جىلدىڭ كۇزىندە امەريكاندىق Bloomberg اگەنتتىگى دەن­ساۋلىق ساقتاۋ سالاسى­نىڭ ساپاسى مەن تيىم­دىلىگى جونىندە الەم­دىك رەيتينگ جۇرگىزدى. مۇندا نەگىزىنەن ادام­نىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاسىنىڭ ۇزاقتىعى، دەنساۋلىق ساق­­­تاۋ سالاسىنا بولى­نەتىن بيۋدجەت شى­عىنى، ءار تۇرعىن باسىنا شاق­قان­دا كەتەتىن مەدي­تسي­نالىق قىزمەت قۇنى ەسەپكە الىنعان. بۇل تىزىمدە كوشتى گونكونگ، سينگاپۋر، يسپانيا ۇشتىگى باستاپ تۇر. ال قازاقستان تىزىمدەگى 56 مەملەكەتتىڭ ىشىندە 44-ورىندا. ماسەلەن، گونكونگتا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاق­تىعى 84،3 جاس بولسا، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا كەتەتىن شىعىن ءجىو-نىڭ 5،7 پايىزىن قۇرايدى، ءبىر تۇرعىنعا كەتەتىن مەديتسينالىق قىزمەت 2،2 اقش دوللارىنا جەتەعابىل. ال سينگاپۋردە ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى – 82،7 جاس، ءجىو-نىڭ 4،3 پايىزى وسى سالاعا جۇمسالادى. ءتىپتى، بيىل مەديتسيناعا 11،7 اقش دوللارى (4،5 ترلن تەڭگە) بولىنگەن كورىنەدى. ۇشتىكتى اياقتاعان يسپانيا تۇرعىندارىنىڭ ۇزاق جاسى – 82،8.  مۇندا ءجىو-نىڭ 9،2 پايىزى وسى سالاعا باعىت­تالادى. ەندى وزىمىزگە كەلسەك، قازاقستاندا ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى – 72 جاس، مەديتسيناعا بولىنەتىن شىعىن ءجىو-نىڭ 3،9 پايىزىن قۇراسا، ءبىر ادامعا 379 اقش دوللارى جۇمسالادى. بىلتىر دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا مەملەكەتتىك بيۋد­جەتتەن شامامەن 1،17 ترلن تەڭگە بولىنسە، بيىل – 1،18 ترلن تەڭگە، كەلەر جىلعا – 1،15 ترلن تەڭگە كوزدەلمەك. 2018 جىلى ەلىمىزدە 6،8 مىڭ مەملەكەتتىك، 113 ۆەدوم­ستۆا­لىق جانە 1،4 مىڭ جەكە­مەن­شىك ۇيىمدارى (194 اۋ­رۋحانا، 11162 امبۋلا­تور­لىق-ەمحا­نا­لىق، 44 مەدي­تسي­نا­لىق ورتا­لىقتار مەن ۇيىم­دار) جۇمىس ىستەگەن.

ارينە، الەمنىڭ ەكونو­مي­كاسى دامىعان، الەۋمەتتىك جاع­دايى جوعارى، ءبىلىم مەن مەديتسيناسى بىرىزگە تۇسكەن ەل­دەرىمەن سالىستىرۋ، ولارعا تاياۋ ۋاقىتتا جەتەمىز دەۋ ابەستىك شىعار. الايدا، احۋال وزگەرسىن دە­سەك، ءبارىن وزىمىزدەن باستاۋ كەرەك. دا­رى­گەر مامان­دى­عىنا ادال، ىسىنە جاۋاپ­كەر­شىلىكپەن قا­راسا، ولارعا ءتيىستى مول­شەردە جوعارى جالاقى تولەنسە، ودان بەرگىدە مەديتسينالىق مەكەمەلەر سوڭعى ۇلگىدەگى قۇرالدارمەن جابدىقتالسا، ناۋ­قاس­تىڭ دياگنوزى دۇرىس قويىلسا، سوندا عانا قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى جاقسارىپ، حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاسى ۇزارار ما ەدى، كىم ءبىل­سىن؟!


كەلۋ قاينارى: http://www.elarna.net/koru.php?tur=14&id=1058016

پىكىرلەر:


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە ءجۇز دەپ سيفىرمەن جازىڭىز، راحىمەت!

ەل-ارنا ءوز گازەتى

ەڭ جاڭا ماقالالار