ەل-ارنا قولفون نۇسقاسىنا ەنۋ Еларна қолфон нұсқасына ену


ەل-ارنا قولفون نۇسقاسى | "قولفون نۇسقاسىن ءتۇسىرۋ (Android)

Кірілше
جۇكتەۋ-البومىم-البومدار-جەلى
وسى توردى ساقتايمىن! | وسى توردى باس بەت ەتەمىن!

ءبىزدىڭ بايلانىس: elarna2012@gmail.com

Үш күнгы келушылер санағыКелген адам саны (IP)Көрілген бет саны (PWs)КомпйутерҚолфон
2019-08-18525278840 %60 %
2019-08-19580345151 %49 %
2019-08-20438217062 %38 %


تىركەلىڭىزدەر كىتاپحانا قوجالار تورابى البومدار قازاقتىڭ 1001 ەرتەگىسى

::::جۋماگالي سايىن. ماكالالار ::ماقالالار

كىتاپحاناعا قايتۋ

ماقالالار -> م. يۋ. لەرمونتوۆ
اپتورى: جۇماعالي ساينماقالالار
ماقالالار - كورىلىم: (555)


: PDF Download - Жұктеұ - Скачать - ءتۇسىرۋ

م. يۋ. لەرمونتوۆ

بۇدان ءجۇز قىرىق جىل بۇرىن،1 1814 جىلى، ورىستىڭ ۇلى اقىنى ميحايل يۋرەۆيچ لەرمونتوۆ دۇنيەگە كەلدى. قۇنارى مول، مەيىرىمدى ورىس توپىراعى ادام دۇنيەسىنە تاعى دا ءبىر ۇلى ويدىڭ، جالىندى جىردىڭ بولاشاق دانىشپان تۇلعاسىن كەلتىردى.

لەرمونتوۆتىڭ بالالىق شاعى ورىس پوەزياسىنىڭ كوگىندە، پۋشكين جىرلارىنىڭ شالىقتاپ تۇرعان كەزىندە، بۇل كۇندە بۇكىل سوۆەتتىك روسسيا ادەبيەتىنە ۇلگى، باستاۋشى بولىپ وتىرعان ورىس پوەزياسىنىڭ جاڭا بەتكە، جاڭا ورىسكە باسقان كەزىندە ءوتتى. ول كەزدە دانىشپان پۋشكيننىڭ ولمەس جىرلارىمەن قاتار، روسسيا دالاسىنا ءوز زامانىنىڭ ماقتاۋلى ازاماتى بولعان رىلەەۆتىڭ جالىندى ازاماتتىق جىرلارىنىڭ دا تارالعان كەزى بولاتىن.

سول كەزدە پاتشالى روسسيانىڭ تۇنەرگەن سۇر اسپانىندا ناجاعايداي جارق ەتكەن دەكابريستەر كوتەرىلىسىنىڭ جەڭىلىس تابۋى، ونىڭ پيستەل، رىلەەۆ سياقتى باسشىلارىنىڭ جازالانۋى لەرمونتوۆ ويىنا الدەقانداي قوزعاۋ سالار ءجايت بولدى. بۇل كەزدە ەرەسەك تارتىپ قالعان بالا — لەرمونتوۆ رىلەەۆ جىرلارىن جاسىرىن وقىپ ءجۇردى. ون بەس جاسار لەرمونتوۆ دەكابريستەر سارىنىمەن ۇندەس ءوزىنىڭ العاشقى ولەڭدەرىن جازا باستادى.

لەرمونتوۆ جۇرەگىندە جاستاي ۇيالاعان بەكزادالار (سۆەتسكي) قاۋىمىنا نارازىلىق ءۇنى پۋشكين ولىمىنە بايلانىستى بۇرىنعىدان گورى نىعايا، بۇرىنعىدان گورى ۇشتالا ءتۇستى. ول اقىن ولىمىنە ارناعان الماس قانجارداي وتكىر، ۋداي اششى ولەڭىندە پۋشكين ولىمىنە تىكەلەي سەبەپشى بولعان I نيكولاي مەن ونىڭ ماڭىن قورشاعان جەكسۇرىن بەكزادالار توبىن اشكەرەلەدى. ءوز ءتىلىنىڭ اششى ءزارىن سولارعا توگىپ، جالىندى جىرىنىڭ وتكىر ءجۇزىن سولارعا

جولداستارىنىڭ اراسىندا.

اقىننىڭ العاشقى كىتاپتارى.

جۇماعالي بالاسى الدانمەن بىرگە.

سىلتەدى، اقىن ولىمىنە ىزالانعان حالىق نارازىلىعىنىڭ جارشىسى بولدى. قولدان-قولعا تاراپ كەتكەن وسىناۋ جىر پاتشا جۇرەگىن ءدىر وتكىزدى، بار كۇشىمەن ساڭقىلداي جىرلاعان اقىن داۋسى قالىڭ بۇقارانى رەۆوليۋتسياعا شاقىرىپ تۇرعانداي كورىندى، پاتشا 22 جاسار لەرمونتوۆتى ايداۋعا جىبەردى، اقىن ءومىرى وسىلايشا قىسپاققا ءتۇسىپ، وسىلايشا قۋعىنعا ۇشىرادى. وتكىر، ويلى لەرمونتوۆ ولەڭدەرى ءارقاشان دا پاتشا جۇرەگىنە ساداق وعىنداي قادالىپ اقىننىڭ كوزدەگەن نىساناسىنا ءدال ءتيىپ وتىردى. وشپەندىلىك بيلەگەن پاتشا لەرمونتوۆتان ءوزىنىڭ قاندى كوزىن ايىرمادى، تورلاپ، شىرماي ءتۇستى، ۇلى پۋشكيننەن كەيىن ورىس پوەزياسىنىڭ ارداقتى تۋىن قۇلاتپاي اسقار بيىگىندە ۇستاعان دانىشپان لەرمونتوۆ اقىندىق كۇشىنىڭ دەر شاعىندا، ادام ايتقىسىز قاۋلاپ گۇلدەي ءوسىپ كەلە جاتقان كەزىندە دۇشپان قولىنان قازا تاپتى. ونىڭ كۇندەي نۇرلى جۇرەگىنە پاتشا ءوز جەندەتىنىڭ ۋلى وعىن قادالتتى، ءسويتىپ روسسيانى تاعى ءبىر كەرەمەت ازاماتىنان، كەمەڭگەر اقىنىنان ايىردى.

جيىرما جەتى جاسقا جاڭا عانا اياق باسقان جاس لەرمونتوۆ ايداۋدا، قىسپاقتا جۇرگەنىنە قاراماستان ارتىندا، ادام ايتقىسىز كوپتەگەن اسىل ەڭبەكتەرىن قالدىردى. لەرمونتوۆ ءومىرى، ونىڭ ەڭبەك سۇيگىشتىگى كەرەمەت ۇلگى بولارلىق ءجايت. ء«ولدى دەۋگە سيا ما ويلاڭدارشى، ولمەيتۇعىن ارتىنا ءسوز قالدىرعان» دەپ ءبىزدىڭ اباي سۇيىكتى لەرمونتوۆتى ايتىپ وتىرعان ءتارىزدى.

تىنىمسىز ەڭبەك ەتىپ، ومىرگە بەرەرىم كوپ دەپ، سول بەرەرىن اسقان شەبەرلىكپەن دامىلسىز كەستەدەي تىگىپ وتىرعان لەرمونتوۆ مەنىڭ كوزىمە ۇزاقتى كۇن بال جيناعان ەڭبەك سۇيگىش بال اراسىن ەلەستەتەدى. تۋعان ەلى الدىندا ءوز جاۋاپتىلىعىن ءاردايىم سەزىنۋ، تۋعان ەلىنە جان-تانىمەن ادال قىزمەت ەتۋ — مىنە، دانىشپان اقىننىڭ ماقساتى، ارمانى وسى. وسى جولدا ول كوپ ۇلگىرىپ، كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى.

لەرمونتوۆ ولەڭدەرىنىڭ قايسىسىن الساڭ دا ول سول كەزدەگى پاتشالى روسسيانىڭ اۋىر ءحالىن، قاتال شىندىعىن ايتادى. 1812 جىلعى وتان سوعىسىنا ارنالعان «بورودينودان» باستاپ اقىننىڭ تالاي شىعارمالارىندا بەكزادالار قاۋىمىنا، ونىڭ شىرىگەن پاسىق داستۇرلەرىنە قارسىلىق، نارازىلىق لەبى تىنىمسىز سوعىپ وتىرادى. كەيدە اقىن ءوز تۇسىنداعى جوعارعى توپتاردان، سول توپتار اراسىنان شىققان جاس تۇستاستارىنان ءتۇڭىلىپ، وتكەن ومىرگە — ورىس حالقىنىڭ سوناۋ ءبىر الىستاپ كەتكەن كونە تاريحىنا كوز جىبەردى، ول كەزدەگى ورىس ادامدارى ء«بىزدىڭ تۇستاعى» ادامداردان باتىر ەدى، ەر ەدى» — دەپ ايتا كەلىپ، سولاردى جوقتاپ، وكىنە جىرلايدى. «بورودينو» مەن «يۆان ۆاسيلەۆيچ پاتشا مەن ەرجۇرەك كوپەس كالاشنيكوۆ تۋرالى جىرىندا» لەرمونتوۆ وسى ويلارىن ماداقتاپ، وسى ارمانىن جىرعا قوسادى.

لەرمونتوۆ شىعارمالارى «تەرەكتىڭ سىنى»، «قازاقتىڭ بەسىك جىرى»، «وي»، «قانجار»، «دەمون»، «متسىري»، «قاشقىن» تاعى باسقالار اقىندىق شەبەرلىكتىڭ بيىك سىمباتى، اسقار شىڭى ءتارىزدى. بۇل شىعارمالاردىڭ ءبارى دە ء(تىپتى لەرمونتوۆ شىعارمالارى تەگىسىمەن دەرلىك) ۇلى اقىننىڭ ءوز شىعارمالارىن ەركىندىك پەن ويعا، كۇش پەن ماحابباتقا تولى، ءمىنسىز سۇلۋ جىرلايتىنىنا ۇلى ايعاق. لەرمونتوۆ شىعارمالارىنىڭ نەگىزگى قاسيەتتەرى تۇر اسەمدىگى مەن ءتىل بايلىعىندا، سەزىم مەن يدەيا بيىكتىگىندە، مازمۇن كەڭدىگىندە وبرازدارىنىڭ اشىقتىعىندا جاتادى.

لەرمونتوۆ شىعارمالارىنىڭ تاقىرىبى الۋان ءتۇرلى، ول ءومىردى مەيلىنشە كەڭ قامتىپ، تەرەڭ تولعايدى، ايداۋدا جۇرگەن كەزدەرىندە ۇلى اقىن قاراپايىم ادامدار ومىرىنە كوز جىبەرىپ، ولاردىڭ ىشكى سىرلارىن جۇرەگىمەن سەزىنەدى، سوندىقتان دا لەرمونتوۆ ولەڭدەرى ءوزىنىڭ تامىرلارىمەن حالىق شىندىعىنا بايلانىسىپ جاتادى. ون توعىزىنشى عاسىردا ورىس ادەبيەتىنىڭ اتاسى بولعان ۇلى دەموكرات — دانىشپان ۆيسساريون بەلينسكي لەرمونتوۆ شىعارمالارىنا جوعارى باعا بەرە كەلىپ، ونى ورىستىڭ حالىق اقىنى دەپ اتاۋ سەبەبى دە وسىدان لەرمونتوۆ ويلارىنىڭ ورىس شىندىعىمەن بىتە قايناسىپ، تامىرلاسا بىتكەندىگىنەن.

اقىن دەگەن اتتىڭ ءوز زامانىنىڭ ادال ازاماتى، قاسيەتتى ۇلى بولۋىمەن بايلانىستى ەكەندىگى، ءوز وتانىنىڭ، ءوز جۇرتىنىڭ جىرشىسى بولۋى كەرەك ەكەندىگى لەرمونتوۆتىڭ وي، ساناسىنان ەشقاشان دا كەتكەن ەمەس. ول سول زور اتاققا كىر كەلتىرمەۋدى وزىنە ءبىر دە ءبىر قاعيدا ساناعان. سول جاۋاپتىلىق سەزىمىنىڭ كۇشى ونى كوپكە دەيىن ءوزىن «اقىنمىن» دەپ تۇسىنبەۋىنە دەيىن اپارعانعا ۇقسايدى. سونىڭ ناتيجەسىندە ول كوپ ولەڭدەرىن ءوز اتىن قويماي جاريالاپ وتىرعان.

وزىنىڭ تولىپ جاتقان ولەڭ، پوەمالارىمەن بىرگە لەرمونتوۆ ءقاراسوز دە جازعان اقىن، ونىڭ ء«بىزدىڭ زاماننىڭ گەرويى» اتتى رومانى ورىس ادەبيەتىندە ۇلكەن ورىن الادى، سونىمەن قاتار بۇل رومان ورىس ادەبيەتىندە پسيحولوگيالىق روماننىڭ باسى بولىپ ەسەپتەلەدى. ء«بىزدىڭ زاماننىڭ گەرويى» — سول كەزدەگى ۇستەم قوعامنىڭ جيرەنىشتى مىنەزدەرىن اشكەرە ەتكەن رومان. «رومان گەرويى پەچوريننىڭ باسىنا سول كەزدەگى ءوز تۇستاستارىمنىڭ بويىنداعى بار كەمشىلىگىن جيناپ بەردىم، بۇل وبراز سولاردىڭ جيىنتىق وبرازى» دەپ لەرمونتوۆ ءوزى جازعان ءسوز باسىندا دۇرىس جانە اشىق ايتقان. بۇل كۇندە سوۆەتتىك روسسيادا پۋشكين، نەكراسوۆ، تولستوي، گوگولدەرمەن قاتار لەرمونتوۆ شىعارمالارىن ءسۇيسىنىپ وقىمايتىن ءبىر دە ءبىر حالىق جوق. سوۆەت وداعىنداعى بار حالىق لەرمونتوۆ شىعارمالارىن الدەقاشان ءوز تىلدەرىنە اۋدارعان. لەرمونتوۆ شىعارمالارى بارلىق ۇلتتاردىڭ قىمباتتى ادەبيەت قازىناسىنا اينالعان.

قازاق ەلىنە لەرمونتوۆ اتى پۋشكينمەن قاتار رەۆوليۋتسيادان بۇرىن ۇلى اقىن اباي ارقىلى كەلدى. اباي لەرمونتوۆتىڭ كوپتەگەن ولەڭدەرىن اۋداردى. ونىڭ نەمىس اقىنى گەتە ىزىمەن جازعان تاماشا جىرى «قاراڭعى تۇندە...» دەگەن اتپەن اباي اۋدارماسى ارقىلى بۇكىل قازاق ەلىنە ايگىلى انگە اينالىپ كەتتى. ەستىگەن جاننىڭ جۇرەگىن بىردەن-اق بيلەپ اكەتەتىن وسى ءبىر شۋماقتى:

قاراڭعى تۇندە تاۋ قالعىپ،

ۇيقىعا كەتەر ماۋجىراپ.

ىڭىرسىپ انگە سالىپ ايتپايتىن قازاق بار ما! بۇل ءسوز، بۇل جىر قازاق جۇرەگىنە دە قونا كەتەتىن، قازاق ويىنا دا ساپ ەتە قالاتىن تۋما جىرى، تۋما ءانى سەكىلدى ەمەس پە!

وكتيابر رەۆوليۋتسياسىنان كەيىن اسىرەسە پۋشكين مەن لەرمونتوۆ شىعارمالارى قازاق تىلىنە كوپ اۋدارىلدى. وتىزىنشى جىلداردىڭ ارعى-بەرگى جاقتارىندا لەرمونتوۆ پوەمالارى مەن لەرمونتوۆ ولەڭدەرى كىتاپ بولىپ باسىلدى. ول كەزدەگى اۋدارمالار، تولىپ جاتقان كەمشىلىكتەرىنە قاراماستان، نەگىزىنەن لەرمونتوۆ شىعارمالارىن قالىڭ وقۋشىعا دۇرىس تانىستىرىپ، دۇرىس جەتكىزە ءبىلدى. وسىعان بايلانىستى لەرمونتوۆ شىعارمالارىنىڭ ءبىرىنشى اۋدارۋشىسى بولعان توعىزاقوۆ قاسىم جولداستىڭ ەڭبەگىن ايتا كەتپەسكە بولمايدى. قاسىم اۋدارماسى تاپ سول كەزدەگى لەرمونتوۆ اۋدارمالارىنىڭ وزىعى، جاقسىسى ەدى. ءقازىر لەرمونتوۆ شىعارمالارى قازاق تىلىندە باسىلىپ جاتىر. 1953 جىلى لەرمونتوۆ شىعارمالارىنىڭ (ولەڭدەرى) ءبىر تومى شىقتى. وعان كورنەكتى اقىندارىمىز عالي ورمانوۆ، قاليجان بەكحوجين، قاسىم امانجولوۆ، تايىر جاروكوۆتارمەن بىرگە تالانتتى جاس اقىندار س. ماۋلەنوۆ، ع. قايىربەكوۆ، I. مامبەتوۆ تاعى باسقالار بەلسەنە قاتىستى. مۇنىمەن قاتار سول 1953 جىلى ء«بىزدىڭ زاماننىڭ گەرويى» قايتا اۋدارىلىپ، جەكە كىتاپ بولىپ باسىلدى. ءقازىر كوركەم ادەبيەت باسپاسى لەرمونتوۆ پوەمالارىنىڭ جاڭا اۋدارماسىن قولعا الۋدا. بۇل اۋدارماعا اقىننىڭ باستى-باستى پوەمالارى تەگىس كىرمەك. دەگەنمەن اۋدارما، اسىرەسە كلاسسيكتەردىڭ ەڭبەگىن اۋدارۋ ىسىندە ءبىراز كەمشىلىكتەر بايقالادى. لەرمونتوۆ، پۋشكين شىعارمالارىنىڭ اۋدارماسىن قاراۋعا جاۋاپتى ادامداردان (ارينە بەلگىلى جازۋشىلاردان) ارناۋلى رەدكوللەگيا قۇرىلمايدى، اۋدارمالار ءبىر عانا رەداكتوردىڭ قاراۋىمەن باسىلا بەرەدى. سوندىقتان دا كەيبىر اۋدارمالاردا ەلەۋلى كەمشىلىكتەر كەتىپ ءجۇر. ونىڭ ۇستىنە باسپا ورنىنداعى جولداستاردىڭ تالعاۋسىز، كىم كورىنگەنگە اۋدارمانى بەرە سالاتىندارىن دا ايتا كەتۋ قاجەت. مىنە، بۇل كەمشىلىكتەر تەزىنەن جويۋدى كەرەك ەتەدى.

قازاق سوۆەت ادەبيەتىنىڭ، اسىرەسە سوۆەتتىك پوەزيامىزدىڭ وركەندەپ وسۋىنە لەرمونتوۆ جىرلارىنىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى ۇشان-تەڭىز. قازىرگى ورىس سوۆەت پوەزياسىمەن قاتار پۋشكين، لەرمونتوۆ جىرلارى ءبىزدىڭ تاۋسىلماس جان ازىعىمىز، اقىندىق شابىتىمىزدى قاناتتاندىرىپ وتىراتىن سارقىلماس قازىنامىز بولدى.

تەرەڭ ماعنالى لەرمونتوۆ جىرلارىنىڭ كۇشتى لەبى، ادەمى اۋەزى، قازاق اقىندارىنىڭ ءارقاشان دا كوز الدىنان كەتپەيدى، ەڭبەككە، شەبەرلىككە، سوۆەتتىك وتانىنا دامىلسىز قىزمەت ەتۋگە شاقىرادى.



تالەيىڭىزگە كەز كەلگەن كىتاپتار لەگى

         
1 ءىلياس ەسەنبەرلينرومان
2 دۋمان رامازانپەسا
3 مۇحتار اۋەزوۆاڭگىمە
4 الەمدىك فيلوسوفيالىق مۇرا
5
6 ميراس مۇقاشاڭگىمەلەر جيناعى
7 دۇكەنباي دوسجاناڭگىمە
8 گۇلجاۋھار سەيىتجاناڭگىمە
9 شاكارىم قۇدايبەردىۇلىاۋدارمالار
10 دراما

پىكىرلەر:


قوناق: #112، ۋاقىتى: 08:55 - 2019/06/09

قىزىق ول جەكبە-جەكتە ولمەدى مە


جازعان لەبىزىڭىز300 ارىپتەن اسپاسىن!
ادام نەمەسە ۋيروس ەكەندىگىڭىزدى تۇراقتاندىرۋ سۇراعى، كاتەكشەگە 99 دەپ جازىڭىز، راحىمەت!
98 + 1 = ? sozsiz sifermen tolteringiz.